VÂN DỤNG CẶP PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN VÀ KẾT QUẢ để PHÂN TÍCH VẤN đề BẠO LỰC VÀ XÂM HẠI TRẺ EM VÀ TRẺ VỊ THÀNH NIÊN

BỘ NGOẠI GIAO HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC MÁC LÊ-NIN ĐỀ TÀI VÂN DỤNG CẶP PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN VÀ KẾT QUẢ ĐỂ PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ BẠO LỰC VÀ XÂM HẠI TRẺ EM

BỘ NGOẠI GIAO HỌC VIỆN NGOẠI GIAO KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN TRIẾT HỌC MÁC LÊ-NIN

ĐỀ TÀI VÂN DỤNG CẶP PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN VÀ KẾT QUẢ ĐỂ PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ BẠO LỰC VÀ XÂM HẠI

TRẺ EM VÀ TRẺ VỊ THÀNH NIÊN

Hà Nội, Tháng 1/2022

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 3

1 Lý do chọn đề tài 3

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu 3

4 Phương pháp nghiên cứu: 4

5 Ý nghĩa thực tiễn: 4

NỘI DUNG 5

I KHÁI QUÁT VỀ CẶP PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN – KẾT QUẢ TRONG TRIẾT HỌC 5

1 Khái niệm nguyên nhân và kết quả 5

2 Tính chất của mối quan hệ nguyên nhân – kết quả 5

3 Quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả 5

3.1 Nguyên nhân sinh ra kết quả, xuất hiện trước kết quả 6

3.2 Nguyên nhân và kết quả có thể thay đổi vị trí cho nhau 6

3.3 Sự tác động trở lại của kết quả đối với nguyên nhân 6

4 Ý nghĩa phương pháp luận: 6

4.1 Trong nhận thức: 6

4.2 Trong hoạt động thực tiễn: 7

II VẬN DỤNG CẶM PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN – KẾT QUẢ ĐỂ PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG BẠO LỰC VÀ XÂM HẠI TRẺ EM VÀ TRẺ VỊ THÀNH NIÊN 8

1 Thực trạng về bạo lực trẻ em và trẻ vị thành niên 8

1.1 Trên toàn thế giơí 8

1.1.1 Bạo lực đối với trẻ nhỏ trong gia đình các em: 8

1.1.2 Bạo lực tình dục đối với trẻ em gái và trẻ em trai: 8

1.1.3 Tử vong do bạo lực ở trẻ vị thành niên: 9

1.2 Tại Việt Nam 9

2 Nguyên nhân của việc xâm hại và bạo lực trẻ em: 9

2.1 Phong tục tâp quán ăn sâu vào tiềm thức của bậc cha mẹ và người lớn 9 2.2 Vai trò bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em của gia đình, cộng đồng chưa được coi trọng: 10

3 Giải pháp cho tình trạng bạo lực trẻ em 11

3.1 Các đơn vị cơ quan 11

3.2 Liên hệ bản thân: 12

KẾT LUẬN 14

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trẻ em là những nầm non tương lai của đất nước, là những con người rất hồn nhiên, yếu đuối nên rất cần sự quan tâm, chăm sóc, bao bọc và giáo dục của tất cả mọi người Ở lứa tuổi này, các em cần được học hành và vui chơi để có thể phát triển về thể chất và tinh thần một cách lành mạnh Thế nhưng trong xã hội ngày nay, tình trạng bao lực và xâm hại trẻ em diễn biến ngày càng phức tạp dưới nhiều hình thức Theo ước tính của WHO, trên phạm vi toàn cầu có khoảng 150 triệu trẻ

em gái và 73 triệu trẻ em trai là nạn nhân của bạo lực, xâm hại tình dục; khu vực Châu Á Thái bình dương có tới 71% trẻ em từ 1-14 tuổi chịu kỷ luật bạo lực; Việt Nam khoảng 68,4%

Với thực trạng chung về bạo lực trẻ em như trên, điều đó cho thấy xã hội chưa nhận thức rõ được về quyền lợi của trẻ em Trẻ em là đối tượng dể bị tổn thương và yếu thế trong xã hội và các em cần được lớn lên trong môi trường lành mạnh Đó là những lý do mà đề tài: “Vân dụng cặp phạm trù nguyên nhân và kết quả để phân tích vấn đề bạo lực và xâm hại trẻ em” được nghiên cứu

2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích: Vận dụng cặp phàm trù nguyên nhân và kết quả để phân tích thực trạng bạo lực và xâm hại trẻ em trên toàn thế giới Từ cơ sở trên đưa ra một số giải pháp để ngăn chăn và đẩy lùi việc bạo lực trẻ em và nâng ca nhận thức cho mọi người về quyền trẻ em

- Nhiệm vụ: khảo sát và thống kê số liệu về việc bạo lực trẻ em để nghiên cứu

3 Phạm vi và đối tượng nghiên cứu

- Phạm vị nghiên cứu: trên toàn thế giới

- Đối tượng nghiên cứu: trẻ em và trẻ vị thành niên từ 12 – 16 tuổi

4 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp nghiên cứu và tông hợp tài liệu

- Phương pháp phân tích và thống kê số liệu

5 Ý nghĩa thực tiễn:

Đề tài mang ý nghĩa lý luận khi giải quyết, phản ánh vấn đề thực tiễn dưới dạng hệ thống các tri thức đã được tổng hợp và khái quát thông qua sụ tác động qua lại giữa mối quan hệ nguyên nhân – kết quả và ý nghĩa phương pháp luận Mang ý nghĩa thực tiễn khi ứng dụng cặp phạm trù nguyên nhân – kết quả để mang đến phương hướng nhận thức đúng đắn và giải quyết môt trong những thực trạng nhức nhối trong xã hội hiện đại ngày nay

NỘI DUNG

I KHÁI QUÁT VỀ CẶP PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN – KẾT QUẢ TRONG TRIẾT HỌC

1 Khái niệm nguyên nhân và kết quả

- Nguyên nhân là sự tác động lẫn nhau giữa các mặt trong cùng một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau gây ra một hoặc hơn một sự biến đổi nhất định

- Kết quả là sự biến đổi xuất hiện do sự tác động lẫn nhau của các mặt trong một sự vật hoặc giữa các sự vật với nhau

Ví dụ: Sự tác động qua lại giữa chiếc dùi và mặt trống là nguyên nhân của tiếng trống kêu Tiếng trống kêu là kết quả của sự tác động giữa chiếc dùi và mặt trống

- Cần phân biệt nguyên nhân với nguyên cớ

Nguyên cớ là một sự kiện xảy ra ngay trước kết quả nhưng không sinh ra kết quả Nguyên cớ có liên hệ nhất định với kết quả nhưng đó là mối liên hệ bên ngoài, không bản chất

Ví dụ: Việc một phần tử Séc-bi ám sát thái tử đế quốc Áo – Hung chỉ là nguyên cớ của chiến tranh thế giới lần thứ nhất Còn nguyên nhân thực sự của cuộc chiến tranh này là mâu thuẫn từ lâu giữa các quốc gia tham chiến

– Điều kiện là tổng hợp những hiện tượng không phụ thuộc vào nguyên nhân nhưng có tác dụng đối với việc sinh ra kết quả Các điều kiện này cùng với những hiện tượng khác có mặt khi nguyên nhân gây ra kết quả được gọi là hoàn cảnh

2 Tính chất của mối quan hệ nguyên nhân – kết quả

- Tính khách quan

- Tính phổ biến

- Tính tất yếu

3 Quan hệ biện chứng giữa nguyên nhân và kết quả

3.1 Nguyên nhân sinh ra kết quả, xuất hiện trước kết quả

- Nguyên nhân là cái sinh ra kết quả, nên nguyên nhân luôn có trước kết quả Còn kết quả chỉ xuất hiện sau khi nguyên nhân xuất hiện và bắt đầu tác động Tuy nhiên, không phải sự nối tiếp nào trong thời gian của các hiện tượng cũng đều biểu hiện mối liên hệ nhân quả Ví dụ: Ngày không phải là nguyên nhân của đêm và ngược lại

- Căn cứ vào tính chất, vai trò của nguyên nhân đối với sự hình thành kết quả, có thể phân loại nguyên nhân thành:

+ Nguyên nhân chủ yếu và nguyên nhân thứ yếu

+ Nguyên nhân bên trong và nguyên nhân bên ngoài

+ Nguyên nhân khách quan và nguyên nhân chủ quan

3.2 Nguyên nhân và kết quả có thể thay đổi vị trí cho nhau

Một hiện tượng nào đó là kết quả do một nguyên nhân nào đó sinh ra, đến lượt mình sẽ trở thành nguyên nhân sinh ra hiện tượng thứ ba… Và quá trình này tiếp tục mãi không bao giờ kết thúc, tạo nên một chuỗi nhân quả vô cùng tận Trong chuỗi đó không có khâu nào là bắt đầu hay cuối cùng

3.3 Sự tác động trở lại của kết quả đối với nguyên nhân

Nguyên nhân sản sinh ra kết quả Nhưng sau khi xuất hiện, kết quả không giữ vai trò thụ động đối với nguyên nhân, mà sẽ có ảnh hưởng tích cực ngược trở lại đối với nguyên nhân

4 Ý nghĩa phương pháp luận:

4.1 Trong nhận thức:

- Vì mối liên hệ nhân quả tồn tại khách quan, không phụ thuộc vào ý chí con người nên chỉ có thể tìm nguyên nhân của hiện tượng trong chính thế giới của hiện tượng chứ không thể ở bên ngoài

- Do nguyên nhân luôn có trước kết quả nên khi tìm nguyên nhân của một hiện tượng, ta cần tìm trong những mặt, những sự kiện, những mối liên hệ đã xảy

ra trước khi hiện tượng đó xuất hiện

- Bởi dấu hiệu đặc trưng của mối liên hệ nhân quả là nguyên nhân sinh ra kết quả, nên khi xác định nguyên nhân của hiện tượng cần đặc biệt chú ý dấu hiệu đặc trưng này

- Vì một hiện tượng có thê do nhiều nguyên nhân sinh ra nên trong quá trình tìm nguyên nhân của một hiện tượng, ta cần hết sức tỉ mỉ, thận trọng, vạch ra được kết quả tác động của từng mặt, từng sự kiện, từng mối liên hệ cũng như từng tổ hợp khác nhau của chúng Từ đó ta mới có thể xác định đúng về nguyên nhân sinh

ra hiện tượng

- Vì một hiện tượng trong mối quan hệ này là kết quả, trong mối quan hệ khác có thể là nguyên nhân, nên để hiểu rõ tác dụng của hiện tượng ấy, cần xem xét nó trong những mối quan hệ mà nó giữ vai trò là nguyên nhân cũng như trong những quan hệ nó là kết quả

4.2 Trong hoạt động thực tiễn:

sinh ra nó

kiện cần thiết Vì hiện tượng này có thể do nhiều nguyên nhân tác động riêng lẻ hoặc đồng thời nên cần tùy hoàn cảnh cụ thể mà lựa chọn phương pháp thích hợp

- Trong hoặt động thực tiễn cần dựa trước hết vào các nguyên nhân chủ yếu

và nguyên nhân bên trong Vì chúng giữ vai trò quyết định trong sự xuất hiện, vận động và tiêu vong của hiện tượng

nào đó, ta cần làm cho các nguyên nhân chủ quan tác động cùng chiều, hay lệch hoặc ngược chiều với chiều vận động của mối quan hệ nhân quả khách quan

II VẬN DỤNG CẶM PHẠM TRÙ NGUYÊN NHÂN – KẾT QUẢ ĐỂ PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG BẠO LỰC VÀ XÂM HẠI TRẺ EM VÀ TRẺ VỊ THÀNH NIÊN

1 Thực trạng về bạo lực trẻ em và trẻ vị thành niên

1.1 Trên toàn thế giơí

1.1.1 Bạo lực đối với trẻ nhỏ trong gia đình các em:

Ba phần tư số trẻ em 2-4 tuổi trên toàn thế giới – khoảng 300 triệu trẻ - chịu các hành vi gây sức ép về tâm lý và/hoặc bị trừng phạt thân thể bởi chính những người chăm sóc các em ở nhà Tại 30 quốc gia có dữ liệu, khoảng 6 trong 10 trẻ 1 tuổi thường xuyên bị kỷ luật bằng bạo lực Gần một phần tư trẻ 1 tuổi bị lắc người

để trừng phạt và gần 1 trong 10 em bị đánh hoặc bị tát vào mặt, đầu hoặc tai Trên toàn thế giới, một phần tư trẻ dưới 5 tuổi – khoảng 176 triệu trẻ - đang sống với mẹ

là nạn nhân bị bạo lực từ bạn tình

1.1.2 Bạo lực tình dục đối với trẻ em gái và trẻ em trai:

Trên toàn thế giới, khoảng 15 triệu trẻ em gái vị thành niên độ tuổi 15-19 từng

bị ép quan hệ tình dục hoặc bị ép tham gia hành vi tình dục Chỉ 1% trẻ em gái vị thành niên từng bị bạo lực tình dục nói rằng các em đã tìm đến các dịch vụ chuyên nghiệp để được giúp đỡ Tại 28 quốc gia có dữ liệu, trung bình 90% trẻ em gái vị thành niên từng bị ép quan hệ tình dục nói rằng thủ phạm của vụ xâm hại đầu tiên

là người quen của các em Dữ liệu từ 6 quốc gia cho thấy thủ phạm của bạo lực tình dục với trẻ em trai vị thành niên thường là bạn bè, bạn cùng lớp và bạn tình

1.1.3 Tử vong do bạo lực ở trẻ vị thành niên:

Trên toàn cầu, cứ 7 phút lại có 1 trẻ vị thành niên tử vong do bạo lực

Tại Hoa Kỳ, trẻ em da đen không thuộc gốc Hispanic độ tuổi 10-19 có nguy

cơ bị giết cao gần gấp 19 lần so với trẻ em da trắng không thuộc gốc Hispanic cùng

độ tuổi Nếu tỷ lệ giết trẻ vị thành niên da đen không thuộc gốc Hispanic này áp dụng trên toàn quốc thì Hoa Kỳ sẽ là một trong 10 quốc gia nguy hiểm chết người nhất trên thế giới Năm 2015, nguy cơ một trẻ em trai vị thành niên da đen không thuộc gốc Hispanic ở Hoa Kỳ bị giết chết ngang bằng với nguy cơ một trẻ em trai

vị thành niên sống tại Nam Sudan đang có chiến tranh tàn khốc bị giết chết do bạo lực tập thể Mỹ Latinh và Caribbean là khu vực duy nhất có tỷ lệ trẻ vị thành niên

bị giết gia tăng; gần một nửa số trường hợp trẻ vị thành niên bị giết trên toàn cầu xảy ra tại khu vực này trong năm 2015

1.2 Tại Việt Nam

Tổng đài Bảo vệ trẻ em 111 tiếp nhận trung bình 30.000 cuộc gọi mỗi tháng Nhưng trong năm 2021, thời gian nhiều địa phương phải giãn cách xã hội, trẻ hầu hết ở trong nhà với người thân, số cuộc gọi tăng tới 40.000 - 50.000 cuộc mỗi tháng Một nửa số cuộc gọi đến đường dây nóng là trẻ em từ 11-18 tuổi,chưa kể ác

em nhỏ dưới 11 tuổi có thể không đủ khả năng tiếp cận đến tổng đài này Theo số liệu của Bộ Công an, năm 2020 có gần 2.000 vụ bạo hành trẻ bị phát hiện Trong

đó, 97% số vụ bị phát hiện, kẻ gây hại đều thân, quen với nạn nhân

2 Nguyên nhân của việc xâm hại và bạo lực trẻ em:

2.1 Phong tục tâp quán ăn sâu vào tiềm thức của bậc cha mẹ và người lớn

Nhận thức của các gia đình về vấn đề bảo vệ trẻ em chưa đầy đủ, có phần lơ

là, nhiều thói quen, phong tục, tập quán như văn hóa “Thương cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi” mà lâu nay người ta cho là đánh con cái họ “bình thường”, việc dạy dỗ con cái nên người là quyền của cha mẹ Với những đứa trẻ, khi mà chúng phạm lỗi, cha mẹ có tư duy phạt thật nặng, đánh thật đau để cho nhớ và không tái phạm thay vì ngồi xuống nói chuyện và giảng giải Với hầu hết hàng xóm và những người xung quanh, họ cũng có cùng tâm lý như vậy Khi thấy trẻ con bị đánh, họ cho rằng đứa trẻ ấy đã phạm lỗi, dù không biết là lỗi gì, họ cho rằng phải đánh thì mới nhớ, mới chừa nên họ không quan tâm trước những trận đòn roi mà

họ chứng kiến

2.2 Vai trò bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em của gia đình, cộng đồng chưa được coi trọng:

Việc ngược đãi, xâm hại, bạo lực, bóc lột đối với trẻ em chưa được cộng đồng chủ động phát hiện sớm và báo cho các cơ quan chức năng xử lý, can thiệp kịp thời

vì họ không muốn có sự “rắc rối” liên quan đến họ Nhiều sự việc thương tâm đã xảy ra ngay tại Việt Nam khi chính sự thờ ơ, “người trong nhà đóng cửa bảo nhau” khiến nhiều vụ bạo hành, xâm hại trẻ em diễn ra ngay trong tầm mắt của họ Tại Việt Nam vào ngày 22/12/2021, một mẹ kế đã bạo lực con riêng của chồng tại nhà riêng tới tử vong trong khi hàng xóm đều nghe thấy tiếng khóc, la hét của em trpng thời gian dài

Nhận thức về sự nguy hại nhiều mặt và hậu quả lâu dài, nghiêm trọng của các hành vi xâm hại tình dục, bạo lực đối với trẻ em chưa được cảnh báo đúng mức, đa phần những trẻ em bị ngược đãi, xâm hại và bị bóc lột có tâm lý mặc cảm, tự ti hoặc tâm lý thù hận đối với xã hội và sau này khi trưởng thành nhiều em trong số

đó cũng ứng xử tương tự đối với người khác

10

Sự thiếu hiểu biết về pháp luật và quyền lợi của trẻ em khiến nhiều người vẫn cho rằng đánh trẻ em được coi là một hành động răn đe, dạy con trẻ em nên người bình thường trong khi đó là một hành động bị pháp luật nghiêm cấm, các cơ quan các cấp các ngành chưa thực sự được quan tâm và tuyên truyền rộng rãi về pháp luật nói chung cũng như quyền trẻ em nói riêng Hơn nữa các mức xử phạt khi bạo lực trẻ em chưa đủ để răn đe “…khoản 1 Điều 22 Nghị định 130/2021/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với hành vi vi phạm về cấm bạo lực trẻ em (bắt nhịn ăn, uống; gây tổn hại về tinh thần, thể chất; xúc phạm nhân phẩm, danh dự, ) …” Cuối cùng, pháp luật để bảo vệ trẻ em còn nhiều khoảng trống, chưa có quy định cụ thể về bảo vệ trẻ em là nạn nhân, nhân chứng; chưa có quy định đặc biệt trong trường hợp nhận tố giác từ trẻ em Môi trường xã hội còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ dẫn đến bạo lực trẻ em như: cha mẹ bị cuốn vào các

tệ nạn xã hội, mâu thuẫn hoặc ly hôn, lối sống ích kỷ, thiếu trách nhiệm với con cái

3 Giải pháp cho tình trạng bạo lực trẻ em

3.1 Các đơn vị cơ quan

Theo UNICEF – Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc cho biết, họ hỗ trợ nỗ lực chính phủ của các nước để cải thiện dịch vụ dành cho trẻ em bị bạo lực, xây dựng

và củng cố luật pháp về quyền bảo vệ trẻ em và nâng cao nhận thức từ cộng đồng thông qua việc tuyên truyền và các hoạt động phòng chống bạo lực gia đình như các khóa học làm cha mẹ,… Việc này được thực hiện bởi một kế hoạch sáu chiến lược gồm:

- Thông qua các kế hoạch hành động điều phối để chấm dứt bạo lực đối với trẻ em – kết hợp chặt chẽ giữa các hệ thống giáo dục, phúc lợi xã hội, tư pháp và y

tế, cũng như các cộng đồng và chính trẻ em

11

- Thay đổi hành vi của người lớn và giải quyết các yếu tố góp phần gây ra bạo lực đối với trẻ em, gồm những bất công về kinh tế, xã hội, những chuẩn mực

xã hội và văn hóa đang dung thứ cho bạo lực, hệ thống chính sách và pháp luật chưa đầy đủ, thiếu dịch vụ hỗ trợ nạn nhân, và đầu tư hạn chế vào các hệ thống phòng ngừa và ứng phó với bạo lực hiệu quả

- Tập trung các chính sách quốc gia vào việc giảm thiểu các hành vi bạo lực, giảm bất bình đẳng, và hạn chế tiếp cận các loại súng và vũ khí khác

- Xây dựng các hệ thống dịch vụ xã hội và tập huấn cho cán bộ công tác xã hội để cung cấp các dịch vụ chuyển gửi, tư vấn và trị liệu cho trẻ bị bạo lực

- Giáo dục trẻ em, phụ huynh, giáo viên và thành viên cộng đồng để có thể phát hiện bạo lực dưới mọi hình thức và nâng quyền để họ lên tiếng và tố cáo bạo lực một cách an toàn

- Thu thập dữ liệu được phân tổ tốt hơn về bạo lực đối với trẻ em và theo dõi tình hình bằng hệ thống giám sát và đánh giá mạnh

3.2 Liên hệ bản thân:

Đối với một vấn đề nổi trội và mang tính thời sự, được nhiều người quan tâm như hiên nay, cá nhân em cũng đã nghe và hiểu được nhiều cảnh tượng trẻ em bị bạo lực và xâm hại qua những phương tiện truyền thông đại chúng Theo quan điểm cá nhân của em đây là một hiện tượng đáng lên án và cần được chấm dứt bởi

lẽ trẻ em là những người yếu đuối cần được quan tâm và giáo dục kĩ lưỡng nhất Đánh trẻ em khiến trẻ bị tổn thượng về mặt thể xác lẫn lòng tự trọng, gây nên bóng

ma tâm lý cho trẻ khi lớn lên Với những hành vi bạo lực với trẻ em như vậy, hậu quả sẽ vô cùng khôn lường khi những đứa trẻ ấy cũng thấm nhuần tư tưởng

“thương cho roi cho vọt”, hủy hoại đi những văn hóa và sự phát triển của con người

12