Phương pháp giải dạng bài toán về phản ứng Este hóa lớp 12 năm 2021

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạ[r]

PHƯƠNG PHÁP GIẢI DẠNG BÀI TOÁN VỀ PHẢN ỨNG ESTE HÓA LỚP 12 NĂM 2021

I LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI

PƯ tổng quát: RCOOH + R’OH  H SO ,t 2 4 o

- Hiệu suất phản ứng:

H% (Chất phản ứng) = [(n phản ứng) : (n ban đầu)].100% = [(n thực tế) : (n lý thuyết)].100%

- Khi đề bài cho H% yêu cầu tính các đại lượng còn lại ⇒ Áp dụng phải nhân – trái chia (chất cần tính

ở bên phải ⇒ Nhân với H%; chất cần tính ở bên trái ⇒ Chia cho H%)

II BÀI TẬP MINH HỌA

Câu 1 Hỗn hợp X gồm một axit cacboxylic no, đơn chức, mạch hở và một ancol đơn chức, mạch hở Đốt

cháy hoàn toàn 21,7 gam X, thu được 20,16 lít khí CO2 (đktc) và 18,9 gam H2O Thực hiện phản ứng este hóa X với hiệu suất 60%, thu được m gam este Giá trị của m là

A 9,18

B 15,30

C 12,24

D 10,80

Hướng dẫn giải

nCO2 = 0,9 mol; nH2O = 1,05 mol Vì nH2O > nCO2 ⇒ Ancol no, đơn chức, mạch hở

nancol = 1,05 – 0,9 = 0,15 mol

21,7gam

C H O :x mol







BTKL ⇒ mO2 = 0,9.44 + 18,9 – 21,7 = 36,8 gam ⇒ nO2 = 1,15 mol

BTNT (O): 2x + 0,15 + 1,15.2 = 2.0,9 + 1.05 ⇒ x = 0,2 mol

BT(C) ⇒ 0,2n + 0,15m = 0,9 ⇔ 4n + 3m = 18

Vì n, m là số nguyên dương

Axit: C3H6O2: C2H5COOH: 0,2 mol; Ancol: C2H6O: C2H5OH: 0,15 mol

C2H5COOH + C2H5OH H SO ,t 2 4 o

C2H5COOC2H5 + H2O 0,2 > 0,15 → 0,15 ⇒ meste = 0,15.102.0,6 = 9,18 gam

Câu 2: Đốt cháy hoàn toàn m gam hỗn hợp X gồm hai ancol đơn chức, cùng dãy đồng đẳng, thu được

15,68 lít khí CO2 (đktc) và 17,1 gam nước Mặt khác, thực hiện phản ứng este hóa m gam X với 15,6 gam axit axetic, thu được a gam este Biết hiệu suất phản ứng este hóa của hai ancol đều bằng 60% Giá trị của

a là

A 15,48

B 25,79

C 24,80

D 14,88

Hướng dẫn giải

nCO2 = 0,7 mol; nH2O = 0,95 mol ⇒ Ancol no, đơn, hở: C Hn 2n 1OH

nancol = 0,25 mol ⇒ CO 2

ancol

   ; nCH3COOH = 0,26 mol

C H OH CH COOC H3 n 2n 1 H O2

0,26 > 0,25 → 0,25.0,6 = 0,15 mol

meste = 0,15 (60 + 14.2,8) = 14,88 gam

Câu 3 Hỗn hợp X gồm axit HCOOH và axit CH3COOH (tỉ lệ mol 1:1) Lấy 5,3 gam hỗn hợp X tác dụng với 5,75 gam C2H5OH (có xúc tác H2SO4 đặc) thu được m gam hỗn hợp este (hiệu suất của các phản ứng este hoá đều bằng 80%) Giá trị của m là

A 10,12

B 6,48

C 8,10

D 16,20

Hướng dẫn giải

nC2H5OH = 0,125 mol

nHCOOH = nCH3COOH = x mol ⇒ mhh = 46x + 60x = 5,3 ⇒ x = 0,05 mol

PTHH: (1) HCOOH + C2H5OH  HCOOC2H5 + H2O

0,05 → 0,05.0,8 = 0,04 mol

(2) CH3COOH + C2H5OH  CH3COOC2H5 + H2O

0,05 → 0,05.0,8 = 0,04 mol

⇒ meste = 0,04 (74 + 88) = 6,48 gam

Câu 4 Đốt cháy hoàn toàn 7,6 gam hỗn hợp gồm một axit cacboxylic no, đơn chức, mạch hở và một

ancol đơn chức (có số nguyên tử cacbon trong phân tử khác nhau) thu được 0,3 mol CO2 và 0,4 mol H2O Thực hiện phản ứng este hóa 7,6 gam hỗn hợp trên với hiệu suất 80% thu được m gam este Giá trị của m

là

A 8,16

B 4,08

C 2,04

D 6,12

Hướng dẫn giải

nancol = 0,1 mol

BTKL ⇒ mO2 = 12,8 gam ⇒ nO2 = 0,4 mol BTNT (O) ⇒ naxit = 0,05 mol

CnH2nO2 : 0,05 mol ; CmH2m+2O : 0,1 mol

BT (C) : 0,05n + 0,1m = 0,3 ⇔ n + 2m = 6

khác nhau)

3 (loại)

Axit : C4H8O2 : C3H7COOH : 0,05 mol ; CH3OH : 0,1 mol

Este : C3H7COOCH3 ⇒ meste = 0,05.0,8.102 = 4,08 gam

Câu 5 Hỗn hợp M gồm ancol no, đơn chức X và axit cacboxylic đơn chức Y, đều mạch hở và có cùng số

nguyên tử C, tổng số mol của hai chất là 0,5 mol (số mol của Y lớn hơn số mol của X) Nếu đốt cháy hoàn toàn M thì thu được 33,6 lít khí CO2 (đktc) và 25,2 gam H2O Mặt khác, nếu đun nóng M với H2SO4 đặc để thực hiện phản ứng este hoá (hiệu suất là 80%) thì số gam este thu được là

A 22,80

B 34,20

C 27,36

D 18,24

Hướng dẫn giải

nCO2 = 1,5 mol; nH2O = 1,4 mol ⇒ Axit Y không no

Ancol :C H OH :x mol 1,5

0,5







(t / m)



C2H3COOH + C3H7OH  C2H3COOC3H7 + H2O

0,3 > 0,2 → 0,2.0,8 = 0,16 mol ⇒ meste = 0,16.114 = 18,24 gam

(lo¹ i)



III LUYỆN TẬP

Câu 1: Tính hiệu suất của phản ứng este hóa trong các trường hợp sau:

(a) Đun 3,0 gam CH3COOH với C2H5OH dư (xúc tác H2SO4 đặc), thu được 2,2 gam CH3COOC2H5 Hiệu suất của phản ứng este hoá tính theo axit là

(b) Đun 12 gam axit axetic với 13,8 gam etanol (có H2SO4 đặc làm xúc tác) đến khi phản ứng đạt tới trạng thái cân bằng, thu được 11 gam este Hiệu suất của phản ứng este hoá là

Câu 2 Đun nóng 6,0 gam CH3COOH với 6,0 gam C2H5OH(có H2SO4 làm xúc tác, hiệu suất phản ứng este hoá bằng 50%) Khối lượng este tạo thành là

Câu 3 Đun nóng 24 gam axit axetic với lượng dư ancol etylic (xúc tác H2SO4 đặc), thu được 26,4 gam este Hiệu suất của phản ứng este hoá là

Câu 4 Cho 45 gam axit axetic phản ứng với 69 gam ancol etylic (xúc tác H2SO4 đặc), đun nóng, thu được 41,25 gam etyl axetat Hiệu suất của phản ứng este hoá là

Câu 5 Thực hiện phản ứng este hóa giữa 4,6 gam ancol etylic với lượng dư axit axetic, thu được 4,4 gam

este Hiệu suất phản ứng este hóa là

Câu 6: Cho glixerol phản ứng với hỗn hợp axit béo gồm C17H35COOH và C15H31COOH, số loại trieste được tạo ra tối đa là :

A 6 B 3 C 5 D 4

Câu 7: Dãy nào sau đây sắp xếp các chất theo trật tự tăng dần nhiệt độ sôi?

A CH3COOCH3 < HCOOCH3 < C3H7OH< C2H5COOH < C3H7COOH

B C3H7COOH < C2H5COOH < C3H7OH < CH3COOCH3 < HCOOCH3

C HCOOCH3 < CH3COOCH3 < C3H7OH < C2H5COOH < C3H7COOH

D HCOOCH3 < CH3COOCH3 < C3H7OH < C3H7COOH < C2H5COOH

Câu 8: Este X có trong hoa nhài có công thức phân tử C9H10O2, khi thủy phân X tạo ra ancol thơm Y Tên gọi của X là:

A Phenyl axetat B Etyl benzoat C Phenyl propionat D Benzyl axetat

Câu 9 Hợp chất X có công thức phân tử C5H8O2, khi tham gia phản ứng xà phòng hóa thu được một anđehit và một muối của axit cacboxylic Số đồng phân cấu tạo thỏa mãn tính chất trên của X là

Câu 10 Cho các phát biểu sau:

(a) Chất béo được gọi chung là triglixerit hay triaxylglixerol

(b) Chất béo nhẹ hơn nước, không tan trong nước nhưng tan nhiều trong dung môi hữu cơ

(c) Phản ứng thủy phân chất béo trong môi trường axit là phản ứng thuận nghịch

(d) Tristearin, triolein có công thức lần lượt là: (C17H33COO)3C3H5, (C17H35COO)3C3H5

Số phát biểu đúng là

Câu 11 Cho glixerin trioleat (hay triolein) lần lượt vào mỗi ống nghiệm chứa riêng biệt: Na, Cu(OH)2,

CH3OH, dung dịch Br2, dung dịch NaOH Trong điều kiện thích hợp, số phản ứng xảy ra là

Câu 12 Phát biểu nào sau đây sai?

A Nhiệt độ sôi của este thấp hơn hẳn so với ancol có cùng phân tử khối

B Trong công nghiệp có thể chuyển hoá chất béo lỏng thành chất béo rắn

C Số nguyên tử hiđro trong phân tử este đơn và đa chức luôn là một số chẵn

D Sản phẩm của phản ứng xà phòng hoá chất béo là axit béo và glixerol

Câu 13 Phát biểu nào sau đây là đúng?

A Este isoamyl axetat có mùi chuối chín

B Etylen glicol là ancol no, đơn chức, mạch hở

C Axit béo là những axit cacboxylic đa chức

D Ancol etylic tác dụng được với dung dịch NaOH

Câu 14 Este X mạch hở có công thức phân tử C5H8O2, được tạo bởi một axit Y và một ancol Z Vậy Y

không thể là

A CH3COOH B C2H5COOH C C3H5COOH D HCOOH

Câu 15: Tổng số hợp chất hữu cơ no, đơn chức, mạch hở, có cùng công thức phân tử C H O , phản ứng

được với dung dịch NaOH nhưng không có phản ứng tráng bạc là

Câu 16 Cho các este: etyl fomat (1), vinyl axetat (2), triolein (3), metyl acrylat (4), phenyl axetat (5)

Dãy gồm các este đều phản ứng được với dung dịch NaOH (đun nóng) sinh ra ancol là:

A (1), (3), (4) B (3), (4), (5) C (1), (2), (3) D (2), (3), (5)

Câu 17 Cho dãy các chất: phenyl axetat, anlyl axetat, metyl axetat, etyl fomat, tripanmitin Số chất trong

dãy khi thủy phân trong dung dịch NaOH (dư), đun nóng sinh ra ancol là

Câu 18: Có các nhận định sau:

(1) Lipit là một loại chất béo

(2) Lipit gồm chất béo, sáp, sterit, photpholipit,…

(3) Chất béo là các chất lỏng

(4) Chất béo chứa các gốc axit không no thường là chất lỏng ở nhiệt độ thường

(5) Phản ứng thuỷ phân chất béo trong môi trường kiềm là phản ứng thuận nghịch

(6) Chất béo là thành phần chính của dầu mỡ động, thực vật

Các nhận định đúng là

A (1), (2), (4), (6) B (1), (2), (4), (5) C (2), (4), (6) D 3, (4), (5)

Câu 19: Cho các este: vinyl axetat, etyl axetat, isoamyl axetat, phenyl axetat, anlyl axetat, vinyl benzoat

Số este có thể điều chế trực tiếp bằng phản ứng của axit và ancol tương ứng (có H2SO4 đặc làm xúc tác)

là

Câu 20: Tiến hành đun nóng các phản ứng sau đây:

Trong số các phản ứng đó, có bao nhiêu phản ứng mà sản phẩm thu được chứa ancol?

Câu 21: Cho sơ đồ phản ứng :

(1) X + O2 xt, to axit cacboxylic Y1

(2) X + H2 xt, to ancol Y2

(3) Y1 + Y2

o

xt , t

 Y3 + H2O Biết Y3 có công thức phân tử C6H10O2 Tên gọi của X là

A anđehit metacrylic B anđehit propionic C anđehit acrylic D anđehit axetic

Câu 22: Cho sơ đồ chuyển hóa sau:

(a) C3H4O2 + NaOH  X + Y

(b) X + H2SO4 (loãng)  Z + T

(c) Z + dung dịch AgNO3/NH3 (dư)  E + Ag + NH4NO3

(d) Y + dung dịch AgNO3/NH3 (dư)  F + Ag +NH4NO3

Chất E và chất F theo thứ tự là

A HCOONH4 và CH3CHO B (NH4)2CO3 và CH3COONH4

C (NH4)2CO3 và CH3COOH D HCOONH4 và CH3COONH4

Câu 23: Chất X có công thức phân tử C6H8O4 Cho 1 mol X phản ứng hết với dung dịch NaOH, thu được chất Y và 2 mol chất Z Đun Z với dung dịch H2SO4 đặc, thu được đimetyl ete Chất Y phản ứng với dung dịch H2SO4 loãng (dư), thu được chất T Cho T phản ứng với HBr, thu được hai sản phẩm là đồng phân cấu tạo của nhau Phát biểu nào sau đây đúng?

A Chất Y có công thức phân tử C4H4O4Na2

B Chất X phản ứng với H2 (Ni, to) theo tỉ lệ mol 1 : 3

C Chất T không có đồng phân hình học

D Chất Z làm mất màu nước brom

Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm,

giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên

danh tiếng

I.Luyện Thi Online

- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và Sinh

Học

- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các

trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thầy Nguyễn Đức Tấn

II.Khoá Học Nâng Cao và HSG

- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS

THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG

- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp dành

cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Trần Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thầy Lê Phúc Lữ, Thầy Võ Quốc Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia

III.Kênh học tập miễn phí

- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả

các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất

- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi

miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh

-

Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai

Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm 90%

Học Toán Online cùng Chuyên Gia

HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí