Học phần 1 Bài 15 Phòng ngừa HIV cho bệnh nhân và cộng đồng

Học phần 1 Bài 15 Phòng ngừa HIV cho bệnh nhân và cộng đồng Tổng thời gian: 90 phút Mục tiêu: Mục tiêu của bài học này là giúp cho học viên hiểu được các yếu tố nguy cơ đối với HIV và c

Học phần 1 Bài 15 Phòng ngừa HIV cho bệnh nhân và cộng

đồng

Tổng thời gian: 90 phút

Mục tiêu: Mục tiêu của bài học này là giúp cho học viên hiểu được các yếu tố nguy cơ đối

với HIV và các chiến lược và biện pháp can thiệp để phòng chống sự lây truyền của nó

Mục tiêu cụ thể: Kết thúc bài học này, học viên có thể:

• Mô tả 3 con đường chính lây truyền HIV

• Giải thích các yếu tố làm tăng hoặc giảm nguy cơ lây truyền ở một người nào đó

• Giải thích các cách phòng chống lây truyền HIV

Tổng quan bài học

Bước Thời

gian

Hoạt động/

Phương pháp Nội dung Nguồn lực cần thiết

1 5 phút Thuyết trình Giới thiệu, Mục tiêu học tập (Slide 1-2) Máy chiếu, máy tính xách tay

2 15 phút Thuyết trình Lây truyền HIV (Slide 3-7) Máy chiếu, máy tính xách tay

3 20 phút Thuyết trình, Thảo luận theo cặp Phòng ngừa HIV từ các nguồn máu (Slide 8-12) Máy chiếu, máy tính xách tay Tài liệu phát tay 15.1

4 20 phút

Thuyết trình, Thảo luận theo nhóm nhỏ, Động não

Phòng ngừa lây truyền HIV giữa các bạn tình (Slide 13-19)

Máy chiếu, máy tính xách tay Tài liệu phát tay 15.2

5 20 phút Thuyết trình, Thị phạm Bao cao su (Slide 20-24)

Máy chiếu, máy tính xách tay Tài liệu phát tay 15.3 Tài liệu phát tay 15.4

6 5 phút Thuyết trình Phòng ngừa lây truyền từ mẹ sang con (Slide 25-27) Máy chiếu, máy tính xách tay

7 5 phút Thuyết trình Những điểm chính (Slide 28-29) Máy chiếu, máy tính xách tay Tài liệu phát tay 15.5

Nguồn lực cần thiết

• Bảng lật, giấy, bút viết bảng, và băng dính

• Máy chiếu, máy tính xách tay

• Slide (bản chiếu)

• Tài liệu phát tay 15.1: Tiệt trùng bơm tiêm đối với những nười tiêm chích ma túy

• Tài liệu phát tay 15.2: Các cách bác sỹ có thể giúp để giảm lây truyền HIV qua đường tình dục

• Tài liệu phát tay 15.3: Cách sử dụng bao cao su nam

• Tài liệu phát tay 15.4: Cách sử dụng bao cao su nữ

• Tài liệu phát tay 15.5: Tóm tắt cách phòng chống

Chuẩn bị trước

 Thị phạm cách sử dụng bao cao su nam và nữ cần có bao cao su nam và nữ và mô hình dương vật và âm đạo Nếu tại nơi tập huấn không có các mô hình trên, liên

hệ với phòng khám hay bệnh viện tại địa phương để có được chúng Việc sử dụng

mô hình thực tế rất quan trọng thay vì chỉ nói suông (mô tả bằng lời nói), điều có thể dẫn tới hiểu sai Nếu bạn phải thay thế bằng những vật khác (như là quả chuối hay ngón tay thay cho dương vật), cần phải giải thích thật rõ ràng để tránh hiểu sai

Mở bài

Chỉ dẫn cho giảng viên: Bước 1 (5 phút)

Trình chiếu Slide 1-2 sử dụng ghi chú của giảng viên để định hướng trình bày

Chỉ dẫn cho giảng viên: Bước 2 (15 phút)

Trình chiếu Slide 3-7 sử dụng ghi chú của giảng viên để định hướng trình bày và hoạt động về lây

truyền

ứng) Không nhấp chuột đến câu trả lời cho đến khi để học viên có cơ hội trả lời xong câu hỏi

CHIẾU tựa của slide, và hỏi học viên câu hỏi

tiêu đề

DÀNH thời gian để họ trả lời

BẤM CHUỘT đến câu trả lời trên slide, và so

sánh với các câu trả lời của học viên

GIẢI THÍCH rằng phòng ngừa HIV là phần của

y tế công cộng nhằm đối phó với đại dịch HIV/AIDS

• Các bác sỹ có thể tư vấn bệnh nhân cách phòng chống lây truyền: những bệnh nhân không có HIV cần biết cách phòng khỏi bị lây nhiễm và những bệnh nhân dương tính với HIV cần biết cách phòng ngừa lây truyền HIV cho người khác

ứng) Không nhấp chuột đến câu trả lời cho đến khi để học viên có cơ hội trả lời xong câu hỏi

HỎI học viên 3 con đường lây truyền là những

con đường nào

GIẢI THÍCH thêm những ý đầu tiên, nếu cần:

Lây truyền qua đường máu bao gồm tiếp xúc với các sản phẩm máu của người nhiễm HIV:

• truyền máu

• tiêm chích ma túy dùng chung kim tiêm

• vô tình bị kim tiêm đâm

ứng) Không nhấp chuột đến câu trả lời cho đến khi để học viên có cơ hội trả lời xong câu hỏi dưới đây

YÊU CẦU học viên giải thích nghĩa của từ “xâm

nhập” và “tiếp nhận” trước (trong bối cảnh nói

về quan hệ tình dục)

DÀNH thời gian để họ trả lời

CUNG CẤP câu trả lời nếu cần “Xâm nhập”

chỉ một người đẩy (chèn) cái gì đó (thường là nam giới, đưa dương vật vào) vào trong bạn tình

của mình Người tiếp nhận là người đón nhận

hành động đó (ví dụ người phụ nữ nhận dương vật vào trong âm đạo, hậu môn, hoặc miệng, hoặc một người đàn ông đón nhận dương vật vào hậu môn hay miệng của anh ta)

HỎI học viên họ nghĩ gì về nguy cơ lây truyền

đối với từng hành vi

DÀNH thời gian để họ đoán câu trả lời, và sau

đó bấm chuột để xuất hiện câu trả lời trên slide

HỎI xem họ có ngạc nhiên về con số nào không GIẢI THÍCH rằng hầu hết các chuyên gia y tế ở

Việt Nam đánh giá quá cao nguy cơ lây truyền từ

mẹ sang con, phơi nhiễm do nghề nghiệp, và lây truyền qua đường tình dục

GIẢI THÍCH rằng chúng ta sẽ thảo luận các

yếu tố nguy cơ chi tiết hơn ở các bài giảng sau

Dự phòng lây truyền từ mẹ sang con, phơi nhiễm

do nghề nghiệp và dự phòng sau phơi nhiễm sẽ được đề cập chi tiết hơn trong các bài giảng khác

LƯU Ý rằng tình dục bằng miệng ám chỉ quan

hệ tình dục với nam giới như người (bạn tình) xâm nhập Đối tượng (bạn tình) tiếp nhận có thể

là nam hoặc là nữ Chưa có dữ liệu về tình dục bằng miệng được thực hiện trên bạn tình là nữ

Chỉ dẫn cho giảng viên: Bước 3 (20 phút)

Trình chiếu Slide 8-12 sử dụng các ghi chú cho giảng viên và Tài liệu phát tay 15.1 để hướng dẫn bài giảng và Thảo luận theo cặp

lây truyền HIV do tiếp xúc với máu

ứng) Không nhấp chuột đến câu trả lời cho đến khi để học viên có cơ hội trả lời xong câu hỏi ở dòng đầu tiên của slide

HỎI học viên câu hỏi đưa ra ở phần đầu slide DÀNH thời gian để họ trả lời

BẤM CHUỘT cho xuất hiện các câu trả lời trên

slide

GIẢI THÍCH rằng những người tiêm chích ma

túy thường dùng chung và dùng lại kim tiêm bởi

vì họ không tiếp cận được với kim tiêm sạch và mới Nguy cơ cũng gia tăng do các yếu tố sau:

• Họ cũng thường không được tiếp cận để rửa bằng nước hay chất tẩy rửa kim tiêm đã qua

sử dụng

• Thiếu các chương trình điều trị nghiện ma túy, điều đó có nghĩa là khó khăn cho người nghiện bỏ ma túy

• Ngoài ra, những người tiêm chích ma túy thường gắn với hành vi tình dục không an toàn khi họ say do tác dụng của ma túy mà

họ đang sử dụng

báo cáo lại chiến lược mà họ đã xây dựng

VIẾT câu trả lời của họ lên bảng lật

SỬ DỤNG nội dung thảo luận này để dẫn dắt

vào các slide tiếp theo

(Lưu ý rằng nếu thời gian ngắn, đây có thể là hoạt động động não nhanh trong nhóm lớn thay

HỎI học viên “hành vi tiêm chích an toàn” có

nghĩa là gì

DÀNH thời gian để họ trả lời

CUNG CẤP câu trả lời nếu cần thiết:

• Dùng bơm tiêm mới hoặc sạch

• Cung cấp bơm tiêm miễn phí cho những người tiêm chích ma túy

• Thị phạm cách làm sạch bơm tiêm

dạy cách làm sạch bơm và kim tiêm

DÀNH thời gian để họ trả lời

CHỈ họ tham khảo Tài liệu phát tay 15.1: Vô trùng bơm tiêm cho người tiêm chích ma túy

để biết thêm thông tin chi tiết

Tài liệu phát tay 15.1: Tiệt trùng bơm tiêm cho những người sử dụng ma túy

Chúng ta cần nói gì với người tiêm chích ma túy?

 Cách tôt nhất để phòng chống lây truyền HIV, HBV, và HCV cho bạn là KHÔNG tiêm chích ma túy

 Áp dụng biện pháp điều trị lạm dụng các chất ma túy có thể giúp làm giảm hoặc ngừng tiêm chích

ma túy Điều này sẽ làm giảm cơ hội lây nhiễm

 Nếu bạn không thể hoặc sẽ không ngừng tiêm chích ma túy, bạn nên:

o Sử dụng bơm tiêm mới, tiệt trùng lấy từ nguồn đáng tin cậy để chuẩn bị và chia thuốc (ma túy) cho mỗi lần tiêm

o Không bao giờ dùng lại hoặc dùng chung bơm tiêm, nước, vật dụng tiêm chích hoặc bông gòn

o Dùng nước tiệt trùng để chuẩn bị thuốc mỗi lần, hoặc ít nhất là nước sạch từ nguồn đáng tin cậy

o Giữ mọi thứ càng sạch sẽ càng tốt khi tiêm

 Nếu bạn không thể dùng bơm tiêm mới, tiệt trùng và dụng cụ sạch mỗi lần, thì tiệt trùng bằng chất tẩy rửa có thể tốt hơn là không làm gì cả:

o Hút đầy bơm tiêm với nước sạch

o Lắc hoặc bơm hút nước đầy bơm tiêm (để loại bỏ hết các hạt nhỏ)

o Bơm nước ra và bỏ nước đó đi Lặp lại cho đến khi không còn thấy máu nữa

o Hút vào bơm tiêm với dung dịch chất tẩy rửa (lý tưởng, nhưng chất tiệt trùng khác cũng

có tác dụng) Bơm hút đầy bơm tiêm

o Để dung dịch tẩy rửa trong bơm tiêm khoảng 30 giây

o Bơm hết ra ngoài Lặp lại bước có dung dịch tẩy rửa một lần nữa

o Xả rửa bơm tiêm bẳng nước sạch (hút đầy nước, lắc hoặc bơm hút, bơm hết nước ra và

bỏ đi); xả nước để loại bỏ hết các chất tiệt trùng và vi-rút có trong bơm tiêm

 Nếu như bạn không có chất tẩy rửa, dùng nước sạch và bơm hút xả thật mạnh ra khỏi bơm tiêm:

o Hút nước đầy bơm tiêm và lắc hoặc bơm hút

o Bơm nước đó ra và bỏ nước đó đi

o Thực hiện việc này nhiều lần

Lấy từ nguồn: http://www.cdc.gov/idu/facts/disinfection.pdf

Chỉ dẫn cho giảng viên: Bước 4 (20 phút)

Trình bày Slide 13-19 sử dụng ghi chú dành cho giảng viên và Tài liệu phát tay 15.3 để định hướng

trình bày, thảo luận theo nhóm và động não

GIẢI THÍCH rằng bây giờ chúng ta sẽ ôn lại

lây truyền HIV qua đường tình dục

nhiễm HIV cao hơn, nhưng người xâm nhập cũng có nguy cơ và cũng có thể bị nhiễm

NÓI KỸ về ý thứ 2

HỎI học viên “ Cho ví dụ về những tình huống

khác mà một người là bạn tình xâm nhập và người còn lại là bạn tình tiếp nhận?”

DÀNH thời gian để họ trả lời

CUNG CẤP câu trả lời nếu cần:

• Đàn ông với đàn ông hoặc phụ nữ trong tình dục qua hậu môn

• Đàn ông với đàn ông hoặc với phụ nữ trong tình dục bằng miệng

• Một số nhóm có nguy cơ cao, như gái mại dâm hay nam giới quan hệ tình dục với nam giới (hay đồng tính nam) có nguy cơ cao hơn

vì họ có nhiều bạn tình, tăng nguy cơ họ quan hệ tình dục với bạn tình có HIV dương tính

• Bất cứ điều gì làm đứt hay rách (trầy xước)

da hay niêm mạc (bệnh lây qua đường tình dục, tình dục hậu môn, tình dục thô bạo, tình dục bạo lực, hiếp dâm, hóa chất thụt rửa và diệt tinh trùng) có thể tăng cơ hội lây truyền

truyền HIV

NÓI KỸ về các thông tin trên slide:

• Một số các thử nghiệm ngẫu nhiên được tiến hành ở Châu Phi đã chỉ ra rằng cắt bao qui đầu giúp bảo vệ không nhiễm HIV đối với nam giới thành niên Trong một nghiên cứu như thế, nguy cơ nhiễm HIV giảm 50 đến 60 phần trăm ở những người được đề nghị cắt bao qui đầu so với những người không

• Những nghiên cứu ở những cặp vợ chồng có

1 trong 2 người bị nhiễm cũng chỉ ra rằng nồng độ tải lượng HIV là yếu tố nguy cơ quan trọng trong lây truyền HIV Giảm tải lượng HIV ở bạn tình bị nhiễm HIV thông qua điều trị ARV làm giảm đáng kể nguy cơ lây truyền cho bạn tình không bị nhiễm HIV

trên slide

DÀNH thời gian để học viên trả lời

VIẾT câu trả lời của họ lên bảng, tạo thành một

danh sách

• A: abstinence (kiêng cữ) – không tình dục hoăc tình dục không xâm nhập

• B: be faithful (chung thủy) – chỉ một bạn tình duy nhất

• C: correct condom (bao cao su đúng cách) dùng bao cao su mỗi lần quan hệ tình dục

hiểu lịch sử tình dục của tất cả các bệnh nhân để

có thể hiểu được nguy cơ lây truyền HIV của họ

và để tư vấn giảm nguy cơ

CHỈ học viên tham khảo Tài liệu phát tay 15.2: Các cách bác sỹ có thể giúp để giảm lây truyền HIV qua đường tình dục để biết thêm thông tin

Tài liệu phát tay 15.2: Các cách bác sỹ có thể giúp để làm giảm

lây truyền HIV qua đường tình dục

Có rất nhiều cách bác sỹ có thể giúp để làm giảm lây truyền HIV qua đường tình dục

Điều này quan trọng để:

• hiểu nguy cơ của bệnh nhân

• số lượng và loại bạn tình

• kiểu quan hệ tình dục (miệng, âm đạo, hậu môn)

• tình dục đồng giới (nam quan hệ tình dục với nam)

• sử dụng bao cao su và chất bôi trơn

• tư vấn đúng về phòng chống

• để bệnh nhân nêu câu hỏi về hành vi tình dục

Hỏi về lịch sử tình dục cần được tiến hành trong một phòng riêng, ở đó nhà cung cấp, không tỏ thái độ phán xét, có thể khuyên bệnh nhân rằng:

• anh ta/cô ta sẽ được hỏi một số câu hỏi riêng tư, khó

• tất cả thông tin được giữ bí mật

2 Cung cấp

thông tin

Nhà cung cấp có thể trao đổi với bệnh nhân những nội dung sau:

• các nguy cơ lây truyền HIV qua đường tình dục

Tư vấn có thể bao gồm các trao đổi về:

• giảm nguy cơ, bao gồm các cách cụ thể mà bệnh nhân có thể giảm nguy cơ lây nhiễm HIV cho chính họ

• thông báo cho bạn tình rất quan trọng vì điều đó sẽ tạo thuận lợi cho việc sử dụng bao cao su và xét nghiệm HIV của (các) bạn tình

Chẩn đoán và điều trị sớm các bệnh lây truyền qua đường tình dục sẽ làm giảm nguy cơ lây truyền HIV

5 Điều trị ARV

như là một

phần của

phòng chống

Bệnh nhân đang điều trị ARV có tải lượng HIV thấp vì thế sẽ có nguy

cơ lây truyền thấp hơn

Chỉ dẫn cho giảng viên: Bước 5 (20 phút)

Trình bày Slide 20-24 sử dụng ghi chú của giảng viên và Tài liệu phát tay 15.3 và 15.4 để định hướng trình bày và hoạt động thị phạm

GIẢI THÍCH rằng sử dụng bao su nam và nữ

đúng cách và phù hợp làm giảm nguy cơ lây truyền HIV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác

GIẢI THÍCH rằng các chất bôi trơn đặc biệt

quan trọng cho quan hệ tình dục qua hậu môn bởi vì hậu môn không có chất bôi trơn tự nhiên

HỎI học viên một số ví dụ về chất bôi trơn gốc

nước và dầu

DÀNH thời gian để họ trả lời

CUNG CẤP câu trả lời nếu cần

2 Phải được đeo trước khi đưa dương vật vào (dịch tiết trước khi xuất tinh có thể mang HIV)

3 Chỉ sử dụng với các chất bôi trơn gốc nước

4 Sau khi xuất tinh, cần phải rút dương vật

ra khi còn đang cương cứng và vẫn còn đang đeo bao cao su

5 Chỉ tháo bao cao su ra khi đã rút dương vật ra

6 Không bao giờ rửa hay dùng lại bao cao

su

• Bao cao su nữ được làm từ polyurethane, nằm lỏng lẻo trong âm đạo

• Có thể bảo vệ trong tình dục hậu môn

(nam quan hệ với nam)

• Tập hợp bao cao su nam và nữ và mô hình dương vật và âm đạo Nếu không có thì liên hệ để lấy ở bệnh viện hay từ phòng khám

• Việc sử dụng mô hình thật thay vì chỉ nói rất quan trọng, điều đó có thể dẫn đến hiểu sai

• Trong trường hợp mà giảng viên phải thay thế mô hình dương vật bằng những vật khác như quả chuối ngón tay, cần phải giải thích thật rõ ràng và cần phải được nhấn mạnh với các học viên rằng đến lượt họ khi họ hướng dẫn (giáo dục) cho từng cá nhân hoặc cho cộng đồng cần phải lường trước những điều này để tránh hiểu sai

• Sau khi thị phạm, để cho học viên có cơ hội thực hành ngay tại lớp và thậm chí trong thời gian nghỉ

• Giảng viên có thể tổ chức để học viên sử dụng các mô hình trong các thiết đặt lâm sàng tại các thời điểm khác nhau

CHỈ học viên tham khảo Tài liệu phát tay 15.4: Cách sử dụng bao cao su nam

GIẢI THÍCH cho các học viên rằng ấn đầu của

bao cao su nam giúp tránh cho không khí vào trong bao cao su bởi vì điều này có thể gây rách (thủng) bao cao su trong quá trình sinh hoạt tình dục

NÓI với học viên rằng việc cầm giữ bao cao su

đúng cách hướng phần cuộn lên trên làm cho việc vuốt bao cao su xuống dưới vùng xương mu một cách dễ dàng

Cách sử dụng bao cao su nữ để biết thêm chi tiết

Tài liệu phát tay 15.3: Cách sử dụng bao cao su nam

Sử dụng bao cao su đúng cách

1 Kiểm tra ngày hết hạn của bao cao su

2 Chắc chắn rằng bao đóng gói không có bất kỳ lỗ thủng hay vết rách nào, v.v

3 Chắc chắn rằng dương vật cương cứng

4 Mở gói bao cao su cẩn thận (không dùng răng!!)

5 Chắc chắn rằng bao cao su quay đúng mặt (để nó có thể cuộn xuống dễ dàng)

6 Bóp đầu bao cao su

7 Mở cuộn bao cao su xuống dưới tận chân dương vật

8 Sau khi quan hệ tình dục và xuất tinh, cầm phần cuối bao cao su và đẩy nhẹ lên phía trên đầu dương vật, phải chắc chắn rằng giữ tinh dịch trong đó

9 Bỏ bao cao su vào trong thùng rác

Bước 6

Bước 7