Câu 17: Một đoạn gen có trình tự các nuclêôtit như sau: 3‘ XGA GAA TTT XGA 5‘ mạch mã gốc 5‘ GXT XTT AAA GXT 3‘ a, Hãy xác định trình tự các axit amin trong chuỗi pôlipeptit được tổng hợ[r]
Trang 1PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ
A Lý thuyết
I Cơ chế phiên mã:
1 Khái niệm:
- Sự truyền thông tin di truyền từ phân tử ADN mạch kép sang phân tử ARN mạch đơn là quá trình phiên
mã (còn gọi là sự tổng hợp ARN)
- Quá trình phiên mã diễn ra trong nhân tế bào, ở kì trung gian giữa 2 lần phân bào, lúc NST đang giãn
xoắn
2 Diễn biến của cơ chế phiên mã
Gồm 3 giai đoạn: khởi đầu, kéo dài và kết thúc
- Phiên mã ở SV nhân thực tạo ra mARN sơ khai gồm các exon và intron Sau đó các intron bị loại bỏ chỉ còn lại các exon tạo thành mARN trưởng thành
II Cơ chế dịch mã
1 Khái niệm:
- Là quá trình chuyển mã di truyền chứa trong mARN thành trình tự các aa trong chuỗi polipeptit của
prôtêin
2 Diễn biến:
a Hoạt hoá aa:
- Trong tb chất nhờ các enzim đặc hiệu và năng lượng ATP, các aa đựơc hoạt hoá và gắn với tARN tạo
nên phức hợp aa - tARN
b Dịch mã và hình thành chuỗi polipeptit:
*Giai đoạn mở đầu
- tARN mang aa mở đầu tiến vào vị trí codon mở đầu sao cho anticodon trên tARN của nó khớp bổ sung với codon mở đầu trên mARN
*Giai đoạn kéo dài chuỗi pôlipeptit
- tARN mang aa thứ nhất đến codon thứ nhất sao cho anticodon của nó khớp bổ sung với codon thứ nhất trên mARN Enzim xúc tác tạo liên kết péptit giữa aa 1 và aa mở đầu
- Ribôxôm dịch chuyển đi 1 bộ ba đồng thời tARN mang aa mở đầu rời khỏi RBX
Trang 2- tARN mang aa thứ hai đến codon thứ hai sao cho anticodon của nó khớp bổ sung với codon thứ hai trên mARN Enzim xúc tác tạo liên kết péptit giữa aa 2 và aa 1
- Sự dịch chuyển của RBX lại tiếp tục theo từng bộ ba trên mARN
*Giai đoạn kết thúc chuỗi pôlipeptit
- Quá trình dịch mã tiếp diễn cho đến khi RBX gặp codon kết thúc trên mARN thì quá trình dịch mã
dừng lại
- RBX tách khỏi mARN và chuỗi polipeptit được giải phóng, aa mở đầu cũng rời khỏi chuỗi polipeptit để trở thành prôtêin hoàn chỉnh
3 Poliriboxom:
- Trên mỗi phân tử mARN thường có một số RBX cùng hoạt động được gọi là poliriboxom Như vậy,
mỗi một phân tử mARN có thể tổng hợp được từ 1 đến nhiều chuỗi polipeptit cùng loại rồi tự huỷ
- RBX có tuổi thọ lâu hơn và đa năng hơn
4 Mối liên hệ ADN – mARN – tính trạng:
- Cơ chế của hiện tượng di truyền ở cấp độ phân tử:
ADN ==> m ARN ==> Prôtêin ==> tính trạng
B Luyện tập
Câu 1: Quá trình phiên mã ở vi khuẩn E.coli xảy ra trong
A ribôxôm B tế bào chất C nhân tế bào D ti thể
Câu 2: Làm khuôn mẫu cho quá trình phiên mã là nhiệm vụ của
A mạch mã hoá B mARN C mạch mã gốc D tARN
Câu 3: Đơn vị được sử dụng để giải mã cho thông tin di truyền nằm trong chuỗi polipeptit là
A anticodon B axit amin B codon C triplet
Câu 4: Đặc điểm nào dưới đây thuộc về cấu trúc của mARN?
A mARN có cấu trúc mạch kép, dạng vòng, gồm 4 loại đơn phân A, T, G, X
B mARN có cấu trúc mạch kép, gồm 4 loại đơn phân A, T, G, X
C mARN có cấu trúc mạch đơn, gồm 4 loại đơn phân A, U, G, X
D mARN có cấu trúc mạch đơn, dạng thẳng, gồm 4 loại đơn phân A, U, G, X
Câu 5: Quá trình phiên mã xảy ra ở
A sinh vật nhân chuẩn, vi khuẩn B sinh vật có ADN mạch kép
Trang 3C sinh vật nhân chuẩn, vi rút D vi rút, vi khuẩn
Câu 6: Các prôtêin được tổng hợp trong tế bào nhân thực đều
A bắt đầu bằng axit amin Met
B bắt đầu bằng axit amin foocmin mêtiônin
C Có Met ở vị trí đầu tiên bị cắt bởi enzim
D Cả A và C
Câu 7: Đơn vị được sử dụng để giải mã cho thông tin di truyền nằm trong chuỗi polipeptit là
A anticodon B axit amin B codon C triplet
Câu 8: Đối mã đặc hiệu trên phân tử tARN được gọi là
A codon B axit amin B anticodon C triplet
Câu 9: Loại axit nuclêic tham gia vào thành phần cấu tạo nên ribôxôm là
A rARN B mARN C tARN D ADN
Câu 10: Các chuỗi polipeptit được tổng hợp trong tế bào nhân thực đều
A kết thúc bằng Met B bắt đầu bằng axit amin Met
C bắt đầu bằng axit foocmin-Met D bắt đầu từ một phức hợp aa-tARN
Câu 11: Dịch mã thông tin di truyền trên bản mã sao thành trình tự axit amin trong chuỗi polipeptit là
chức năng của
A rARN B mARN C tARN D ARN
Câu 12: Cho mạch mã gốc của gen có trinh tự 3’ AGG GGT TXX TTX AAA 5’ Trình tự các nuclêôtit
trên mARN là
A 5’ UXX XXA AGG AAG UUU 3’ B 3’ UXX XXA AGG AAG UUU 5’
C 5’ TXX XXA AGG AAG TTT 3’ D 3’ TXX XXA AGG AAG TTT 5’
Câu 13: Một đoạn mạch đơn của gen có trình tự nuclêôtit là: 3’ …AGATTXAAG…5’ Trình tự nuclêôtit
trong phân tử mARN như thế nào, nếu biết chiều phiên mã từ trái qua phải?
A 5’ … AGAUUXAAG …3’ B 3’ … AGAUUXAAG …5’
C 5’ … UXUAAGUUX …3’ D 3’ … UXUAAGUUX …5’
Câu 14 : Một đoạn mạch đơn của gen có trình tự nuclêôtit là: 5’ …AGATTXAAG… 3’ Trình tự
nuclêôtit trong phân tử mARN như thế nào, nếu biết chiều phiên mã từ phải qua trái?
A 5’ … AGAUUXAAG …3’ B 3’ … AGAUUXAAG …5’
C 5’ … UXUAAGUUX …3’ D 3’ … UXUAAGUUX …5’
Trang 4Câu 15: Giả sử mạch mã gốc của gen có bộ ba 3’ TAG 5’ thì bộ ba mã sao tương ứng trên mARN là
A 5’ XUA 3’ B 5’ AUX 3’ C 5’ UGA 3’ D 5’ TAG 3’
Câu 16: Trên mạch mang mã gốc của gen có bộ ba 5’ ATX 3’ thì bộ ba mã sao (côđon) tương ứng trên
mARN là
A 5’ UAG 3’ B 5’ XAU 3’ C 5’ GAT 3’ D 5’ GAU 3’
Câu 17: Một đoạn gen có trình tự các nuclêôtit như sau:
3‘ XGA GAA TTT XGA 5‘ (mạch mã gốc)
5‘ GXT XTT AAA GXT 3‘
a, Hãy xác định trình tự các axit amin trong chuỗi pôlipeptit được tổng hợp từ đoạn gen trên
b, Một đoạn phân tử prôtêin có trình tự axit amin như sau:
– lơxin – alanin – valin – lizin –
Hãy xác định trình tự các cặp nuclêôtit trong đoạn gen mang thông tin quy định cấu trúc đoạn prôtêin đó
Hướng dẫn giải
a, mARN có: 5‘ GXU XUU AAA GXU 3‘
trình tự axit amin trong prôtêin Ala – Leu – Lys – Ala
b, Vì có nhiều bộ ba cùng mã hóa một axit amin nên đây là một trường hợp
trình tự axit amin trong prôtêin – lơxin – alanin – valin – lizin –
mARN UUA GXU GUU AAA
ADN 3‘ AAT XGA XAA TTT 5‘ (mạch mã gốc)
5‘ TTA GXT GTT AAA 3‘
Trang 5Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm,
giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên
danh tiếng
xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thày Nguyễn
Đức Tấn
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh
Trình, TS Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thày Lê Phúc Lữ, Thày Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
III Kênh học tập miễn phí
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm
90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí
