(SKKN CHẤT 2020) làm và sử DỤNG đồ DÙNG dạy học để NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG dạy học

Muốn học sinh nhớ bài lâu, hiểu bài sâu thì trước tiênngười giáo viên phải biết cách làm và sử dụng tốt đồ dùng dạy học có hiệu quả, vậndụng một cách linh hoạt, sáng tạo, khéo léo trong

PHẦN I

LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Làm và sử dụng đồ dùng dạy học đóng vai trò quan trọng góp phần cho sự thànhcông của việc dạy và học Muốn học sinh nhớ bài lâu, hiểu bài sâu thì trước tiênngười giáo viên phải biết cách làm và sử dụng tốt đồ dùng dạy học có hiệu quả, vậndụng một cách linh hoạt, sáng tạo, khéo léo trong từng tiết dạy để học sinh tiếp thubài học từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng đồng thời còn giúp cho họcsinh phát huy tính tò mò, năng động, sáng tạo, say mê trong giờ học

Trong quá trình dạy học, đồ dùng dạy học giảm nhẹ công việc của giáo viên vàgiúp cho học sinh tiếp thu kiến thức một cách thuận lợi Có được các đồ dùng thíchhợp, người giáo viên sẽ phát huy hết năng lực sáng tạo của mình trong công tácgiảng dạy, làm cho hoạt động nhận thức của học sinh trở nên nhẹ nhàng và hấp dẫnhơn, tạo ra cho học sinh những tình cảm tốt đẹp với môn học

Do đặc điểm của quá trình nhận thức, mức độ tiếp thu kiến thức mới của học sinhtăng dần theo các cấp độ của tri giác: nghe - thấy - làm được (những gì nghe đượckhông bằng những gì nhìn thấy và những gì nhìn thấy thì không bằng những gì tựtay làm) Nhưng để làm và sử dụng các đồ dùng dạy học phù hợp với nội dung đặctrưng của từng tiết dạy và để bài dạy đạt hiệu quả cao thật không dễ một chút nào.Nếu giáo viên không khéo tay để làm đồ dùng và sử dụng không đúng sẽ rơi vàohiện tượng lạm dụng và phản tác dụng Vậy làm thế nào để giáo viên có thể làm và

sử dụng thành công các loại đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học ởtrường tiểu học là một việc làm cần thiết và cấp bách để đáp ứng mặt bằng kiến thức

và đáp ứng mục tiêu giáo dục đề ra

Đây là vấn đề mà bản thân tôi luôn trăn trở trong quá trình làm công tác quản lý

là làm thế nào để việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học có hiệu quả nhất trong cácgiờ lên lớp phục vụ đổi mới phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng? Đó là câu

1

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

SKKN: Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

hỏi mà người làm công tác quản lý như tôi luôn trăn trở và thực sự lưu tâm chútrọng

Là một cán bộ quản lý nhà trường, tôi thấy được việc làm và sử dụng đồ dùngdạy học trong các tiết học là cần thiết đối với sự tiếp thu của học sinh Nhất là vớivấn đề đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, tôi có suy nghĩ để nâng cao chấtlượng dạy và học bằng cách: làm và sử dụng đồ dùng dạy học như thế nào để có hiệuquả cao phục vụ đổi mới phương pháp dạy học Đó là một giải pháp bước đầu, nhằmtháo gỡ những vướng mắc về việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học trong các giờhọc ở trường tôi hiện nay Chính vì vậy tôi đã mạnh dạn đề xuất một số biện phápviệc làm và sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên Áp dụng tại Trường Tiểu học Ba

Tô, Ba Tơ trong năm học 2014-2015 Trong suốt quá trình sử dụng sáng kiến bảnthân tôi đã được sự giúp đỡ tận tình của đồng nghiệp và đặc biệt là sự tiếp thu củahọc sinh giúp cho việc thực hiện sáng kiến của tôi lại càng có thuận lợi trong việclàm và sử dụng đồ dùng dạy học có hiệu quả như học sinh thực sự được học, được tựchiếm lĩnh kiến thức để hiểu bài sâu và nhớ lâu hơn và cũng chính là mục tiêu tăng tỉ

lệ học sinh khá giỏi ngày càng cao đối với trường tiểu học Ba Tô nói riêng và cáctrường tiểu học trong tỉnh Quảng Ngãi nói chung

Xuất phát từ vị trí của giáo dục tiểu học, từ vai trò, nhiệm vụ, chức năng của

người quản lý trường tiểu học tôi chọn đề tài “ Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học” Với việc nghiên cứu

đề tài này, tôi mong muốn sẽ góp phần giúp giáo viên dạy học đạt hiệu quả tốt hơn,học sinh tích cực chủ động tiếp thu lĩnh hội, khắc sâu kiến thức của bài học Đâychính là lí do tôi thích chọn đề tài này

PHẦN II NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI

1 CÁC KHÁI NIỆM LIÊN QUAN

1.1 Khái niệm về các phương pháp liên quan:

1.1.1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết:

Trên cơ sở sưu tầm, tuyển chọn và nghiên cứu các tài liệu liên quan đến hoạtđộng dạy học, đến chất lượng học tập của học sinh tiểu học đề từ đó tìm ra cơ sở lýluận liên quan đến vấn đề nghiên cứu, tìm ra biện pháp làm và sử dụng đồ dùng dạyhọc nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

1.1.2 Phương pháp thống kê toán học:

Thu nhập các số liệu, tìm hiểu thực trạng quản lý của hiệu trưởng để đảm bảochất lượng giảng day;

Sử dụng các biểu mẫu thống kê về làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nângcao chất lượng dạy- học với tỷ lệ phần trăm

1.1.4 Phương pháp điều tra phỏng vấn, đàm thoại:

Xâm nhập thực tế, dùng phiếu điều tra, thăm dò, phỏng vấn giáo viên, học sinh,phụ huynh và Ban giám hiệu để tìm ra các biện pháp làm và sử dụng đồ dùng dạy

3

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

SKKN: Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

Khảo sát thực tế, thu nhập số liệu, tìm ra các nguyên nhân ;

Trực tiếp đối thoại vơi đối tượng để tìm ra mức độ tác động của Hiệu trưởng đến

kế hoạch làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

ở trường tiểu học

1.1.5 Phương pháp phân tích tổng hợp:

Từ các thông tin thu nhập được tiến hành tổng hợp, phân tích để rút ra nhận định,

đánh giá và đề xuất biện pháp Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học hiện nay.

1.2 - Cơ sở lý luận:

Nguyên tắc trực quan là một trong những nguyên tắc cơ bản của lý luận dạy học,tạo cho học sinh những biểu tượng và hình thành các khái niệm trên cơ sở trực tiếpquan sát hiện vật đang học hay đồ dùng trực quan minh họa sự vật Trong dạy họchiện nay, phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan góp phần quan trọng tạo biểutượng cho học sinh cụ thể hóa các sự kiện, khắc sâu kiến thức, khắc phục tình trạngviệc "Dạy chay, dạy suông" Ở lứa tuổi học sinh tiểu học, khả năng tư duy trừutượng còn hạn chế Phần lớn các em tư duy phải dựa trên mô hình, vật thật, tranhảnh Do vậy trong giờ học việc sử thiết bị dạy học là không thể thiếu được thiết bịdạy học không chỉ là mô hình, tranh ảnh, vật thật, mà có thể là những trang phiếuhọc tập, được sử dụng dưới nhiều hình thức như: Trao đổi nhóm, hoặc mỗi học sinhmột phiếu trong các giờ học: Kiểm tra, ôn tập ở tất cả các môn học Là phươngtiện chuyển tải thông tin và nó còn là nội dung của quá trình truyền thụ tri thức giáodục tư cách, rèn luyện kĩ năng thực hành cho học sinh Nó điều khiển mọi hoạt độngnhận thức của học sinh từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng Nó tác động tolớn trong việc phát huy trí sáng tạo, kích thích hứng thú trong việc dạy và học củathầy và trò Đặc biệt biết cách làm và sử dụng đồ dùng dạy học hợp lý bao giờ cũngcho những kết quả đúng về tính khoa học sư phạm và tính thẩm mỹ

Trẻ không sợ học mà chỉ sợ những tiết học đơn điệu nhàm chán Học sinh tiểuhọc cảm thấy mệt mỏi và chán học khi chỉ nhìn thấy mãi một hình ảnh của giáoviên Lúc đó học sinh mong muốn được nhìn thấy một cái gì khác ngoài giáo viên

để tạo ra một cảm giác thoải mái khi có cái mới để thu nhận kiến thức, thường cáimới đó là đồ dùng dạy học Trong đó nếu đồ dùng dạy học phù hợp với nhận thứccủa học sinh thì sẽ nâng cao hiệu quả giờ dạy của giáo viên lên rất nhiều

Làm và sử dụng đồ dùng dạy học phù hợp, linh hoạt trong quá trình dạy học cótác dụng làm giảm sự phụ thuộc của học sinh vào lời giảng của giáo viên do đó gópphần đổi mới phương pháp học một cách có hiệu quả Chính vì thế mà Luật giáodục đã quy định rất rõ về tiêu chuẩn trường, lớp Thiết bị dạy học ở trường tiểu họcnhư sau:

“ Thiết bị giáo dục trang bị cho nhà trường phải thiết thực Trước mắt cần tậptrung trang bị những thiết bị tối thiểu, cần thiết phục vụ yêu cầu đồng bộ giữa thiết bịchứng minh của giáo viên và thiết bị thực hành của học sinh, cần kết hợp trang thiết

bị truyền thông đơn giản và thiết bị hiện đại (phương tiện nghe, nhìn, phòng họctiếng, vi tính ) từng bước hiện đại hoá nhà trường tiểu học theo sự phát triển của xãhội và kinh tế đất nước, khuyến khích giáo viên và học sinh làm đồ dùng dạy họcbằng nguyên liệu địa phương giá thành thấp, ” Hàng năm từ cấp trường đến cấptỉnh luôn phát động phong trào “thi tự làm và sử dụng đồ dùng dạy học” đã phần nàođánh giá được thực chất việc tích cực vận dụng tối đa của việc làm và sử dụng đồdùng dạy học để không ngừng nâng cao chất lượng dạy học

Thực tế hiện nay việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học ở các khối lớp cũng tươngđối phong phú, ở tất cả các môn học Bên cạnh những thiết bị phục vụ giảng dạytrong các giờ lên lớp như mô hình tranh ảnh, tranh tĩnh, tranh động , đèn chiếu còn

có những nội dung của bài được sử dụng theo phiếu gây sự hứng thú học tập cho cácem: Nhưng so với yêu cầu đổi mới phương pháp dạy và học hiện nay thì việc sửdụng phiếu và nội dung soạn phiếu vẫn chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu

5

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

SKKN: Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

cần thiết cho các hình thức học

Chính vì vậy đồ dùng dạy học phải được đưa ra đúng lúc và phù hợp với nhậnthức của học sinh, phải đảm bảo được tính chất học tập, ôn luyện, củng cố các trithức, kĩ năng, kĩ xảo là hết sức cần thiết trong các giờ học căng thẳng nhằm:

Tạo cho trẻ thay đổi hình thức hoạt động trên lớp (Thông qua hình thức trao đổiphiếu theo nhóm) Tạo ra sự vui vẻ thoải mái

Tạo ra một không khí đoàn kết thông hiểu lẫn nhau Nếu biết kết hợp khéo léocác bước hướng dẫn học sinh sử dụng đồ dùng dạy học với nội dung bài giảng thìbao giờ học sinh cũng tiếp thu nhanh hơn, hiểu bài giảng nhanh hơn, đồng thời họcsinh nhớ bài lâu hơn Bởi lẽ, đồ dùng dạy học nó là một thành tố của quá trìng dạyhọc, nó có mối quan hệ tương tác với các thành tố khác trong quá trình dạy học; làđiều kiện để thực hiện nguyên lý giáo dục” học đi đôi với hành – lý luận gắn liền vớithực tiễn”; là tiền đề để đổi mới phương pháp dạy học và là điều kiện để thực hiệnnội dung và phương pháp giáo dục

Làm và sử dụng đồ dùng dạy học trong giờ học là một nghệ thuật, là cần thiết.Với tất cả ý nghĩa giáo dưỡng, giáo dục và phát triển nêu trên, đồ dùng trực quangóp phần to lớn nâng cao chất lượng dạy học, gây hứng thú học tập cho học sinh,giúp học sinh nhớ kỹ, hiểu sâu những hình ảnh, những sự kiện, kiến thức bài học

1.3 - Cơ sở thực tiễn:

Làm và sử dụng đồ dùng là các phương tiện trực quan trong dạy học; coi đó làphương pháp trong dạy học, một phương pháp không thể thiếu được trong quá trìnhgiảng dạy Tuy nhiên làm và sử dụng như thế nào để có hiệu quả dạy học, phát huytính tích cực hoạt động độc lập của học sinh trong dạy học thì không đơn giản chútnào Bởi việc sử dụng các phương tiện trực quan trong dạy học chưa có sự thốngnhất, mỗi người sử dụng một phương pháp khác nhau Tình trạng làm và sử dụngcác đồ dùng dạy học còn mang tính hình thức chưa phát huy hết tính tích cực, chủđộng sáng tạo của học sinh

Trước tiên, hiệu quả của việc sử dụng phương pháp trực quan trong dạy học là

do nhiều yếu tố quyết định như:

Hiện nay, đồ dùng dạy học ở các trường tiểu học rất đa dạng và phong phú gồmnhiều loại như: các vật thật, mẫu vật, mô hình, tranh ảnh Các tài liệu, ấn phẩm,sách giáo khoa, vở bài tập, phiếu bài học … bên cạnh đó còn có đồ dùng sáng tạo tựlàm của giáo viên Vậy để sử dụng các đồ dùng đó một cách có hiệu quả, đòi hỏi cáccấp quản lý giáo dục và giáo viên trực tiếp giảng dạy phải có biện pháp quản lý và

sử dụng một cách hợp lý, có khoa học thì mới phát huy hết chức năng, hiệu quả của

từng đồ dùng dạy học Đó cũng chính là vấn đề then chốt trong việc “Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học” Việc trang bị đồ dùng

dạy học cho các trường cũng đã và đang được tiến hành đồng bộ, thư viện của cáctrường ngày càng được đầu tư xây dựng, điều đó cũng góp phần hữu ích cho quátrình thực hiện nâng cao chất lượng dạy học Trong những năm qua, các trường tiểuhọc đã được cung cấp khá nhiều trang thiết bị và đồ dùng dạy học, có những thùngđồng bộ để dạy cho cả cấp học và những bộ va-li để dạy theo lớp nhưng thống kêtheo danh mục thì số lượng vẫn chưa đáp ứng được đầy đủ Ví dụ : Ở phân mônluyện từ và câu ( lớp 2, 3, 4, 5), đồ dùng dạy học mà Công ty sách và thiết bị trườnghọc sản xuất , cung cấp cho các trường hiện nay chủ yếu là các loại tranh ảnh, songmột số tranh ảnh do sản xuất chung cho tất cả các trường tiểu học trong cả nước nên

so với kiến thức hiểu biết của học sinh từng vùng miền có lúc thừa loại này nhưnglại thiếu loại khác Chất lượng đồ dùng trực quan, hiện vật, tranh ảnh ,.… Phươngpháp làm sử dụng, kỹ năng và năng lực sư phạm của người giáo viên, đặc biệt làtrình độ nhận thức của học sinh.Vì đồ dùng trực quan được sử dụng tốt sẽ huy độngđược sự tham gia của nhiều giác quan, sẽ kết hợp được hai hệ thống tín hiệu trongquá trình nhận thức: “Tai nghe – Mắt thấy” tạo điều kiện cho học sinh dễ hiểu, nhớlâu, gây được mối quan hệ thần kinh tạm thời khá phong phú; phát huy ở học sinhnăng lực chú ý, quan sát, niềm say mê, hứng thú đặc biệt là tính tích cực hoạt động

7

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

SKKN: Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

độc lập Ngược lại, nếu làm và sử dụng đồ dùng trực quan không đúng mức mà bịlạm dụng thì dễ làm cho học sinh phân tán tư tưởng, không tập trung vào các dấuhiệu, nội dung chính, thậm chí hạn chế sự phát triển năng lực tư duy trừu tượng củahọc sinh

Thực tế giảng dạy ở Trường tiểu học Ba Tô, Ba Tơ cho thấy: Một số giáo viên đãcoi nhẹ việc làm và sử dụng đồ dùng trực quan hoặc khi phải sử dụng thì chủ yếu làminh hoạ một cách tẻ nhạt, cho học sinh xem qua loa mang tính hình thức, chứkhông dùng trong khi giảng dạy Lý luận dạy học chỉ ra cho chúng ta thấy cần phảităng cường sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy và học tập Để đáp ứng yêucầu dạy và học cũng như khắc phục tình trạng trước đây thì chúng ta cần phải biếtkết hợp hài hoà giữa nội dung bài học và hình ảnh cụ thể qua đồ dùng trực quan Tuynhiên mỗi loại đồ dùng trực quan đều có những phương pháp sử dụng riêng, sao chophù hợp với nội dung của bài học ở mỗi tiết dạy, gây được niềm say mê, hứng thúhọc tập, đặc biệt là tính tích cực hoạt động, tạo điều kiện cho học sinh dễ hiểu, nhớlâu

1.5 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Để nghiên cứu đề tài, tôi phải giải quyết ba nhiệm vụ cơ bản:

Một là: Tìm hiểu cơ sở lí luận liên quan đến vấn đề học sinh Tiểu học

Hai là: Khảo sát đánh giá thực trạng về làm và sử dụng đồ dùng dạy học có hiệuquả của trường tiểu học Ba Tô

Ba là: Kết hợp giữa cơ sở lý luận đã tìm hiểu và các nguyên nhân đã được pháthiện để xây dựng nên các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ở

trường tiểu học Ba Tô góp phần thực hiện mục tiêu của giáo dục tiểu học, mục tiêuđào tạo của nhà trường

1.6 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và áp dụng

1.6.1 Đối tượng nghiên cứu:

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là biện pháp quản lý về làm và sử dụng đồdùng dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục ở trường tiểu học Ba Tô

Tài liệu, hồ sơ các văn bản hướng dẫn chuyên môn, các loại kế hoạch;

Bài thi, bài kiểm tra, vở tập của học sinh

Hồ sơ thư viện có liên quan

1.6.3 Phạm vi nghiên cứu:

Phạm vi nghiên cứu Đề tài là vấn đề các biện pháp làm và sử dụng đồ dùng dạyhọc Đề tài được tổ chức nghiên cứu tại trường tiểu học Ba Tô, huyện Ba Tơ tronghai năm học: 2012-2013 và 2013-2014; học kỳ 1 năm học :2014- 2015

1.6.4 Phạm vi áp dụng:

Các trường tiểu học trong tỉnh Quảng

Ngãi 1.6.5 Thời gian áp dụng:

Học kỳ I năm học: 2014-2015

9

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

Kinh tế, đời sống của người dân địa phương chủ yếu sống bằng nghề nông, một

số gia đình sống bằng nghề làm thuê xa nhà, đời sống còn nghèo và gặp nhiều khókhăn Hầu hết là các gia đình đi làm rẫy từ sáng đến tối mới về

2.2 Thực trạng của trường Tiểu học Ba Tô.

Trường Tiểu học Ba Tô được thành lập từ năm học 1975 Trường có 01điểmtrường nằm tại thôn Trà Nô ngay trung tâm của xã Ba Tô và 7 điểm trường lẻ nằm ởcác thôn

2.2.1 Thuận lợi:

Lãnh đạo nhà trường quan tâm đến việc nâng cao chất lượng dạy và học trong

đó có việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên

Đội ngũ đủ về số lượng đạt chuẩn về trình độ đào tạo

Thiết bị dạy học được sử dụng nhiều và tương đối có hiệu quả qua các đợt sinhhoạt chuyên môn, hội thi giáo viên giỏi hoặc các giờ dạy học

10

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

SKKN: Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

Đồ dùng dạy học tự làm hoặc sưu tầm được giáo viên chuẩn bị tương đối kỹ cả

về nội dung và hình thức

2.2.2 Khó khăn:

Đồ dùng dạy học chưa được đồng đều ở tất cả các bộ môn

Trong quá trình sử dụng đồ dùng dạy học nhiều giáo viên còn mang tính hình thức Phiếu học tập còn nặng về sao chép, chưa phát huy hết khả năng của học sinh.Việc thảo luận phiếu học tập theo nhóm chưa phong phú đa dạng

Sử dụng đồ dùng dạy học trong giờ dạy đòi hỏi giáo viên cần phải đầu tư nhiềuthời gian nghiên cứu bài, phải biết kết hợp khéo léo trong giờ dạy và phân bố thờigian hợp lý Chính vì vậy mà giáo viên đã ngại sử dụng, nhất là với giáo viên lớntuổi chỉ cần dạy theo sách giáo khoa là đủ Một số giáo viên còn ngại khi lên phòngthiết bị để mượn đồ dùng dạy học Nên đến nay việc sử dụng đồ dùng dạy học vẫncòn là điều e ngại đối với một số giáo viên

2.2.3 Về giáo viên:

Tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên: 43

100% giáo viên đạt trình độ chuẩn trong đó có 75 % giáo viên đạt trình độ trên chuẩn; Có 05 tổ khối chuyên môn (tổ 1, tổ 2, tổ 3, tổ 4, tổ 5);

Hầu hết giáo viên nhận thức rõ vai trò, vị trí trách nhiệm của mình đối với nghềnghiệp và các công việc được giao Có nhiều kinh nghiệm trong giảng dạy, làm và

sử dụng tốt đồ dùng dạy học Tuy nhiên vẫn có những hạn chế nhất định như: trình

độ tay nghề không đồng đều, phần đông là giáo viên lớn tuổi, sự nhạy bén trongnghề nghiệp bị hạn chế, chưa nhanh nhạy trong quá trình đổi mới phương pháp dạyhọc mới, làm và sử dụng đồ dùng dạy học còn lúng túng thiếu tự tin, và thực tế thiết

bị đồ dùng dạy học còn thiếu, bản thân giáo viên còn ngại phải làm và sử dụng vàhiện nay giáo viên tiểu học phải soạn giáo án rất nhiều môn học lại còn chấm bàinhận xét bằng lời theo thông tư 30 và làm nhiều các công tác khác nên quỹ thời giandành cho việc nghiên cứu để làm và sử dụng tốt đồ dùng còn hạn hẹp, cán bộ phụ

trách thiết bị ở trường lại kiêm nhiệm Đây là một trong những nguyên nhân làm chogiáo viên lên lớp sử dụng đồ dùng thiếu thường xuyên Trên thực tế, nhiều tranhảnh, vật thật chưa cung cấp hết nghĩa của từ cần giảng mà phải có sự hỗ trợ bằng lờinói của giáo viên Mặt khác tuy rằng 100 % giáo viên đều nhận thức đúng ý nghĩa,tác dụng to lớn của đồ dùng dạy học trong quá trình hình thành kiến thức cho họcsinh, nhiều giáo viên đã biết vận dụng đúng lúc, đúng chỗ và đúng mức độ các đồdùng dạy học Song cũng có nhiều giáo viên vẫn chưa hiểu rõ cấu tạo của bộ đồdùng lớp mình dạy, chưa nhớ phạm vi sử dụng của các đồ dùng dạy học cho các tiếtdạy Đặc biệt những thao tác kỹ thuật trong khi sử dụng đồ dùng dạy học theo nhữngdụng ý sư phạm, một số được giáo viên ít chú ý sử dụng đồ dùng nên khi thực hiệncòn hạn chế, thiếu khoa học.

Một số ít giáo viên chưa có thói quen tìm hiểu và tự lập danh mục đồ dùng dạyhọc có sẵn hoặc sưu tầm tranh ảnh có nội dung liên quan đến bài học

Bên cạnh đó, một số giáo viên còn ngại nghiên cứu để tìm ra các đồ dùng dạy học

có thể áp dụng vào bài dạy hiệu quả hơn những đồ dùng có sẵn

Kĩ năng sử dụng đồ dùng dạy học của giáo viên chưa nhuần nhuyễn

Những đồ dùng được chọn để giảng dạy và học tập hiện nay có nhiều ưu điểm nhưngnhìn chung cũng còn có chỗ bất hợp lý Để đảm bảo làm sao các đồ dùng làm, chọn đểgiảng dạy và học tập phải phù hợp với bài học, môn học, đảm bảo tính chính xác và tínhthẩm mỹ thì đòi hỏi người thầy phải có sự đầu tư về thời gian và công sức để nghiêncứu

2.2.4 Về phía học sinh:

Đa số học sinh chú ý nghe giảng, tập trung tìm hiểu, suy nghĩ trả lời các câu hỏi

mà giáo viên đặt ra theo sự chuẩn bị bài mới ở nhà, trả lời câu hỏi ở cuối mục trongbài, quan sát tranh ảnh, tập vẽ và trình bày diễn biến trên đồ dùng cho nên khi họccác em luôn chú ý để hiểu nội dung bài dạy, tích cực thảo luận nhóm, đưa ra các tìnhhuống có vấn đề và tìm cách giải quyết Trong quá trình lĩnh hội kiến thức học sinh

12

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

SKKN: Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

đang cố gắng học hỏi lẫn nhau để nắm bắt kiến thức cơ bản thông qua hoạt độngthảo luận, vấn đáp, đọc SGK, quan sát đồ dùng, tranh ảnh,…các em đã mạnh dạntrình bày, trả lời các câu hỏi hay ghi nhớ các sự kiện chiếm lĩnh kiến thức của mình.Học sinh tiểu học có đặc điểm tâm lý " Thích thì học say sưa và ngược lại".Hơn nữa học sinh ở vùng miền núi, kinh tế gia đình các em rất khó khăn nên việccha mẹ đầu tư để mua các bộ đồ dùng thực hành thêm cho các em là hạn chế, điều

đó cũng ảnh hưởng đến hiệu quả của việc sử dụng đồ dùng

2.2.5.Về cơ sở vật chất trường học:

Được sự quan tâm của các cấp các ngành trong những năm vừa qua cơ

sở vật chất trường học đã đợc đầu tư và nâng cấp , song thực tế vẫn cònhết sức khó khăn , nhất là vùng miền núi có nhiều điểm trường Trường lớpthiếu các phòng chức năng, phòng đồ dùng thiết bị , trường có nhiều khu lẻ.Tất cả các điều kiện trên cũng là một khó khăn cho việc bảo quản và sửdụng đồ dùng dạy học

Trường có đủ thiết bị giáo dục, đồ dùng dạy học đáp ứng hoạt động giáo dục trongnhà trường Ngoài ra hàng năm giáo viên tự làm thêm đồ dùng dạy học (mỗi nămhọc 1 đồ dùng dạy học/ giáo viên có chất lượng, giá thành rẻ) Tuy nhiên thiết bị dạyhọc có cái đã lạc hậu không đồng bộ bất cập, hoặc không sử dụng được

Đồ dùng do cấp trên cung cấp được đánh giá chung là khoa học, đẹp mắt, đa sốtập trung vào tranh ảnh nhưng vẫn không đáp ứng được nhu cầu dạy học; Một số đồdùng phụ trợ còn nhiều chỗ chưa phù hợp: chưa đủ để hình thành kiến thức, cácbảng biểu chưa có mối liên kết chặt chẽ; một số đồ dùng còn bị lỗi do khâu sản xuấtnên đã ảnh hưởng đến việc sử dụng của giáo viên

2.2.6 Kết quả chất lượng dạy học:

Thông qua việc kiểm tra vở học, vở bài tập, sổ điểm, sổ liên lạc, bài kiểm tra củahọc sinh… Kết hợp với việc đánh giá bằng điểm số của các kỳ thi định kỳ và xếp loại

cả năm luôn được coi trọng

* Chất lượng đầu năm môn Tiếng Việt, Toán:

- Môn Tiếng Việt:

Đầu năm học

2014-2015

- Môn Toán:

Đầu năm học2014-2015( Có 5 em khuyết tật không xếp loại)

* Chất lượng cả 2 năm 2012- 2013; 2013- 2014

Cuối năm học

2012-20132013-2014

(Năm học: 2013-2014 có 5 em khuyết tật không xếp loại)

Qua thống kê khảo sát chất lượng cuối năm của năm học 2012 - 2013; 2013-2014

và đầu năm học 2014-2015 tôi nhận thấy:

So sánh kết quả học tập theo từng năm thì chất lượng học tập của học sinh nămsau cao hơn năm trước, số học sinh khá giỏi có tăng Chứng tỏ rằng khi có sự quantâm chỉ đạo, nhắc nhở, thường xuyên kiểm tra theo dõi hoạt động dạy và học của

14

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

giáo viên và học sinh thì chất lượng dạy học cũng được nâng cao Bên cạnh đó vẫn

có giáo viên còn thờ ơ với việc giảng dạy, chưa đem hết khả năng để nâng cao hiệuquả giảng dạy, chưa thật sự quan tâm đến học sinh Chính vì vậy chất lượng của họcsinh chưa được cao, tỉ lệ học sinh yếu, học sinh lưu ban vẫn còn

2.3 Nguyên nhân tạo nên thực trạng:

Qua thực tế điều tra nghiên cứu tôi nhận thấy có những nguyên nhân sau ảnhhưởng đến chất lượng giáo dục

2.3.1- Về công tác quản lý hoạt động dạy học:

Hằng năm ngay từ đầu năm học Nhà trường đã xây dựng kế hoạch cụ thể theohọc kỳ, tháng, tuần, có tổng kết bổ sung, điều chỉnh, từng bước đổi mới công tácquản lý trường học

Thường xuyên kiểm tra hồ sơ giáo án định kỳ 4 lần/năm, tăng cường công táckiểm tra đột xuất Vì vậy việc chuẩn bị đồ dùng trước khi lên lớp của giáo viên chuđáo hơn, có sự đầu tư hợp lý phù hợp cho từng nội dung bài giảng, không còn tìnhtrạng qua loa đối phó

Hiệu trưởng chỉ đạo cho giáo viên thực hiện làm và sử dụng dồ dùng dạy họcđúng quy định, Khối trưởng của các khối chịu trách nhiệm kiểm tra tổ khối mình vềtoàn bộ hoạt động làm và sử dụng dồ dùng dạy học;

Tổ chức hội giảng, thao giảng ở tất cả các môn học;

Tổ chức tập huấn làm và sử dụng dồ dùng dạy học cho giáo viên toàn trường;

Dự giờ đánh giá tiết dạy của giáo viên;

Tham mưu với chính quyền địa phương, hội cha mẹ học sinh để từng bước tu

bổ, nâng cấp cơ sở vật chất trường lớp

2.3.2- Hoạt động giảng dạy của giáo viên:

Năng lực chuyên môn của một số giáo viên còn hạn chế, chưa áp dụng tích cựcviệc làm và sử dụng dồ dùng dạy học, đầu tư cho công tác dạy học chưa đúng mức,

15

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

một số giáo viên có năng lực chuyên môn nhưng ỷ lại, không tận tâm với nghề.Chưa quan tâm đến việc làm và sử dụng dồ dùng dạy học Việc dạy của giáo viênthường bó hẹp trong phạm vi sách vở, ít chịu làm và sử dụng dồ dùng dạy học.

2.3.3- Về hoạt động học của học sinh:

Điều kiện học tập của các em chưa đảm bảo Đa số học sinh chưa có đồ dùng học tập, đời sống kinh tế gặp nhiều khó khăn, cha mẹ đi làm ăn xa Một số học sinhchưa xác định tốt động cơ học tập

2.3.4 Về cơ sở vật chất thiết bị phục vụ dạy học:

Phương tiện, thiết bị dạy học còn nhiều bất cập, có những thiết bị chưa sử dụng

đã bị lỗi; chất lượng không tốt; còn thiếu dụng cụ thực hành… nên ảnh hưởng đếnchất lượng học tập của học sinh

Tất cả những nguyên nhân trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng và hiệuquả giáo dục của nhà trường Việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học để nâng cao chấtlượng dạy - học là việc làm cấp thiết của lãnh đạo nhà trường trước tình hình hiệnnay Người cán bộ quản lý cần đề ra những biện pháp quản lý nâng cao chất lượnggiáo dục là cần thiết

2.3.5 Việc sử dụng đồ dùng dạy học:

Giáo viên có đủ thiết bị, đồ dùng dạy học được nhà trường cho mượn ngay từ đầunăm học Mỗi giáo viên đều có tủ để hồ sơ, thiết bị dạy học dưới lớp nên việc sửdụng thuận tiện có hiệu quả

Hàng năm mỗi giáo viên tự làm 01 một đồ dùng dạy học có chất lượng để bổ sungvào những đồ dùng còn thiếu hoặc thay thế những đồ dùng trong thiết bị không sửdụng được

Tồn tại: Việc làm và sử dụng đồ dùng dạy học của một số giáo viên chưa thườngxuyên, còn có tính chất đối phó Tuy nhiên thiết bị dạy học có cái đã lạc hậu không

16

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

SKKN: Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

đồng bộ bất cập, hoặc không sử dụng được Giáo viên thực hiện việc làm và sử dụngthiết bị giáo dục còn hạn chế, thiếu khoa học Điều này cũng làm ảnh hưởng đến hiệuquả và chất lượng giờ lên lớp

Nhìn chung, việc làm và sử dụng thiết bị, đồ dùng dạy học của nhiều nhà trường

cơ bản đã đi vào nền nếp, sử dụng tối đa tính năng của thiết bị, qua đó phát huy đượctính tích cực của giáo viên và học sinh trong quá trình truyền thụ và tiếp thu kiếnthức; đa số giáo viên đã tích cực học hỏi, rèn luyện kỹ năng ứng dụng công nghệthông tin vào công tác giảng dạy nhằm khai thác có hiệu quả các thiết bị, đồ dùngdạy học đã được cung cấp Nhà trường đã có biện pháp khuyến khích các tổ khốichuyên môn, giáo viên tự làm đồ dùng dạy học có giá trị sử dụng lâu dài để bổ sungvào kho thiết bị dùng chung của nhà trường Tuy nhiên, việc quản lý, khai thác, sửdụng và bảo quản đồ dùng dạy học còn hạn chế

Tất cả những thực trạng trên dẫn đến việc giáo viên dạy chay, dạy suông hoặckhông thường xuyên sử dụng đồ dùng dạy học, mà đây chính là phương tiện thiếtyếu tạo điều kiện cơ bản để đổi mới phương pháp dạy học Việc đổi mới phươngpháp dạy học có hiệu quả hay không cũng nhờ vào việc tích cực làm và sử dụng đồdùng dạy học của giáo viên

3.1 Về phía nhà trường :

Ngay từ đầu năm học, nhà trường đã bố trí cán bộ phụ trách thư viện, thiết bị, cóthời gian làm việc phù hợp, tạo điều kiện cho giáo viên mượn và trả, kiểm kê theodanh mục, giải quyết cho giáo viên mượn nguyên cả bộ ngay từ đầu năm học và cuốinăm học trả lại Có như vậy giáo viên mới có thể chủ động trong việc sử dụng cũngnhư có kế hoạch tự làm các loại thiết bị và đồ dùng dạy học còn thiếu Để giúp choviệc bảo quản và sử dụng có hiệu quả đồ dùng dạy học nhà trường đóng cho mỗi lớp

1 tủ để đựng đồ dùng dạy học ngay tại lớp học, rất thuận lợi cho giáo viên và họcsinh khi sử dụng đồ dùng thiết bị Qui định cho mỗi giáo viên phải tự làm và nộp đồdùng mỗi năm ít nhất là hai bộ tùy theo khối lớp mình dạy Mỗi năm đều tổ chức thilàm và sử dụng đồ dùng dạy học Cần chú trọng khâu kiểm tra, kiểm kê số lượng,chất lượng thiết bị, đồ dùng dạy học Hằng năm, nên tổ chức kiểm tra, rà soát việc

18

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com

SKKN: Một số kinh nghiệm: Làm và sử dụng đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy- học

quản lý và sử dụng các thiết bị cũng như nhu cầu sử dụng thực tế của các trường học

để bổ sung thiết bị, cho phù hợp, tránh tình trạng thiết bị cần lại không có, thiết bịmua lại không sử dụng đến gây lãng phí

3.2 Về phía giáo viên :

Mỗi giáo viên phải nắm vững các danh mục đồ dùng dạy học đã được cung cấp trên cơ sở đó giáo viên hoặc tổ chuyên môn có thể sắp xếp theo từng chủ đề, đề tài

Để giải quyết một số thiết bị đồ dùng còn thiếu, giáo viên trong cùng một tổ phối hợp với nhau sưu tầm, tự làm thêm đồ dùng theo chủ đề, đề tài Ví dụ : Khi dạy tự nhiên xã hội hoặc đạo đức, tranh ảnh, đồ dùng phục vụ cho dạy các môn này có nhiều trên báo chí, báo ảnh, bưu ảnh, lịch tờ hoặc hoa quả, vật thật … Giáo viên có thể lựa chọn để sử dụng làm phong phú thêm đồ dùng dạy học của mình Hoặc dạy phân môn tập đọc ví dụ như bài: Bác sĩ sói ( tập đọc lớp 2) thì giáo viên phải làm hoặc mượn áo và ống nghe khám bệnh của bác sĩ, để khi kể đến sói giả làm bác sĩ thìmặc áo choàng trắng và đeo ống nghe vào làm cho tiết dạy sinh động hơn, hấp dẫn

và hứng thú hơn, học sinh sẽ khắc sâu kiến thức hơn Tuy nhiên khi chọn tranh ảnh, vật thật giáo viên cũng phải chú ý đến tính điển hình, phản ánh trung thực và chính xác, đảm bảo tính khoa học, tính sư phạm và tính mỹ thuật Mỗi giáo viên phải thamgia thi làm và sử dụng đồ dùng dạy học cấp trường

- Trong quá trình sử dụng, giữa đồ dùng dạy học với nội dung bài học có sự gắn bóchặt chẽ với nhau Vì vậy, giáo viên cần đưa ra đúng lúc, trình bày có lôgic, có hệthống khoa học thì sẽ kích thích được sự hứng thú của học sinh đồng thời làm cho tiếthọc thêm sinh động và hấp dẫn Để đạt hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học, Giáo viêncần lưu ý những vấn đề sau:

+ GV phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho một tiết học;

+ Nghiên cứu, tìm hiểu và sử dụng thành thạo đồ dùng đó;

+ Đồ dùng trực quan phù hợp với từng giai đoạn học tập của học sinh;

+ Sử dụng đúng lúc, đúng mức độ;

+ Chuyển dần, chuyển kịp thời các phương tiện trực quan từ dạng cụ thể sang dạng trừu tượng hơn;

+ Thay đổi phương pháp sử dụng đồ dùng một cách linh hoạt tránh nhàm chán;+ Rèn kỹ năng sử dụng đồ dùng cho học sinh;

+ Tìm thêm những đồ dùng phụ trợ để tiết học thêm sinh động hoặc chọn các trò chơi để củng cố kiến thức khắc sâu bài

3.3 Về phía học sinh:

- Phải có ý thức cao trong học tập Phải biết kết hợp tốt: học đi đôi với hành

- Phải tích cực tìm tòi, năng động sáng tạo và có ý thức vươn lên, không ngại khó khăn, biết chủ động lĩnh hội kiến thức mà giáo viên truyền đạt Biết vận dụng đồ dùng học tập một cách tốt nhất Học sinh quen với hoạt động thực hành, giáo viên quen với tổ chức hoạt động học tập Giáo viên còn phải hình thành chính xác kiến thức và hướng dẫn các thao tác "Chuẩn" , tận dụng vốn kinh nghiệm của học sinh

để hình thành, củng cố, khắc sâu, phát triển kiến thức với mỗi đối tượng, huy động được tất cả học sinh trong lớp tham gia vào quá trình học tập, đặc biệt ưu tiên các

em học yếu, hỗ trợ tích cực để các em theo kịp trình độ chung nên cho học sinh tự suy nghĩ tìm tòi, phát hiện kiến thức, hệ thống bài tập đa dạng, gây hứng thú và pháthuy được khả năng sáng tạo của học sinh Đồ dùng thực hành còn giúp học sinh họctập theo nhóm, theo cặp một cách thuận lợi đây là điểm quan trọng nhất với việc học của các em

3.4 Nghiên cứu cách làm và cách sử dụng đồ dùng dạy học:

Xuất phát từ thực tế khi nghiên cứu kỹ các bộ đồ dùng , thấy được một số hạn chế

và những bất hợp lý còn tồn tại Hơn nữa hiện nay việc nâng cao chất lượng giáodục cần đòi hỏi nhà trường phải có đầy đủ đồ dùng thiết bị dạy học và các thiết bị đồdùng đó phải đảm bảo phù hợp, có tác dụng tích cực trong việc dạy và học Trongmấy năm gần đây, trường tôi thường tổ chức tập huấn cho tất cả giáo viên, sau đó thigiữa các tổ và cá nhân, thi xong triển lãm và có thuyết minh về " Tự làm và sử dụng

20

Người thực hiện: Nguyễn Thị Kim Liên – Trường Tiểu học Ba Tô -Ba Tơ - Quảng Ngãi

download by : skknchat@gmail.com