Phan Thị Ngoãn- MN Mai ThủySÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI: LÀM THẾ NÀO ĐỂ THỰC HIỆN TỐT HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH “VẼ THEO ĐỀ TÀI” CHO TRẺ 4-5 TUỔI I.. Hoạt động tạo hình có nhiều nội dung, song
Trang 1Phan Thị Ngoãn- MN Mai Thủy
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: LÀM THẾ NÀO ĐỂ THỰC HIỆN TỐT HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH “VẼ THEO ĐỀ TÀI” CHO TRẺ 4-5 TUỔI
I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
Bác Hồ nói: “Không có giáo dục thì không nói gì đến kinh tế văn hóa” Sản phẩm của giáo dục chính là con người mà con người là mục tiêu, động lực của sự phát triển đất nước, trong tương lai, đó chính là thế hệ trẻ Vì vậy việc chăm sóc giáo dục trẻ ngay từ khi còn nhỏ là vô cùng quan trọng trong sự nghiệp giáo dục, nhằm hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ sau này
Nâng cao chất lượng giáo dục nói chung, hoạt động tạo hình nói riêng và thể loại dạy trẻ vẽ “theo đề tài” là việc làm cần thiết để phát triển năng khiếu của trẻ một cách tự nhiên
Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động tạo hình luôn hấp dẫn đối với trẻ lứa tuổi mầm non, giúp trẻ phản ánh thế giới xung quanh cuộc sống con người một cách đa dạng phong phú và hấp dẫn Thông qua hoạt động tạo hình trẻ được thử sức mình trong việc thể hiện và sáng tạo thế giới riêng theo tư duy của mình
Hoạt động tạo hình phát triển ở trẻ khả năng quan sát, trí tưởng tượng sáng tạo khả năng phối hợp giữa mắt và tay, hoàn thiện 1 số kỹ năng cơ bản ( vẽ, phối màu ) Hơn nữa tư duy của trẻ gắn liền với cảm xúc, ý muốn chủ quan nên trẻ ghi nhớ những gì trẻ cảm thấy thích thú và say mê thực hiện ý tưởng của mình
Hoạt động tạo hình có nhiều nội dung, song hiểu rõ được tầm quan trọng của việc hình thành cho trẻ một số tố chất và thói quen tốt qua giờ học vẽ theo đề tài, tôi
đã suy nghĩ tìm ra các biện pháp để tổ chức cho trẻ hoạt động với tạo hình vẽ theo
đề tài một cách tốt nhất Đó là lý do tôi chọn đề tài: Một số biện pháp để tổ chức tốt hoạt động tạo hình “ Vẽ theo đề tài” cho trẻ 4-5 tuổi
2 Điểm mới, phạm vi áp dụng đề tài:
Trang 2Đề tài sáng kiến này là đề tài bản thân tôi tìm tòi nghiên cứu, điểm mới của đề tài là dạy trẻ biết yêu quý cái đẹp thông qua các sản phẩm tạo hình mà từ đôi bàn tay của trẻ làm ra Trẻ biết ngồi đúng tư thế, biết cách cầm bút để vẽ và tô màu các bức tranh thật đep Đặc biệt, thông qua đề tài nhằm phát huy ở trẻ tính tích cực, khả năng sáng tạo trong việc tạo ra sản phẩm
Trẻ không chỉ hoạt động với bút sáp, giấy màu, đất nặn để tô, vẽ, cắt, xé, nặn, tạo thành sản phẩm mà trẻ còn được sử dụng các nguyên vật liệu sẳn có ở địa phương như lá cây, vải vụn, len thô, bông, và biết sáng tạo ra các sản phẩm mới lạ khác
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm Làm thế nào để thực hiện tốt hoạt động tạo
hình “Vẽ theo đề tài” cho trẻ 4-5 tuổi đã áp dụng cho các giáo viên trong khôi,
trong nhà trường và cac trương ban trên toan huyên
Vơi đê tai sang kiên kinh nghiêm nay, tôi hy vong răng se co nhưng đong gop nho be vao sư chăm soc giao duc va qua trinh tô chưc cac hoat đông cho tre nhất là hoạt động tạo hình Mong răng, hội đồng khoa học cac cấp se bô sung, gop y đê ban sang kiên cua tôi đươc hoan thiên va đươc ap dung rông rai hơn
1 Thực trạ ̣ng của đề tài:
Dạy trẻ hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong chương trình học tập của trẻ, cũng như các hoạt động khác Chính vì thế là một giáo viên mầm non tôi muốn được nâng cao nhận thức của bản thân đồng thời góp một phần nhỏ bé của mình vào việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ phát triển toàn diện Với mục đích chung của giáo dục mầm non thì hoạt động giáo dục tạo hình là một bộ phận của văn hoá tinh thần, nó gắn liền với những kiến thức, kỹ năng, kỹ xảo và thể hiện nghệ thuật Thông qua hoạt động tạo hình đem đến cho trẻ ấn tượng về cái đẹp
và những cảm xúc chân thật, những phẩm chất tốt đẹp của nhân cách con người, tạo hình chính là phương tiện để trẻ thể hiện mình, nó có tác dụng thẩm mỹ cũng như việc hình thành nhân cách cho trẻ, giúp trẻ phát triển toàn diện tâm sinh lý thông qua hoạt động tạo hình Trẻ được phản ánh hiện thực bằng hình tượng, tư duy, qua đó
download by : skknchat@gmail.com
Trang 3bồi dưỡng thẩm mỹ hình thành tình yêu đối với vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống, con người và yêu cái đẹp
Tạo hình giúp cho trẻ mở rộng thêm sự hiểu biết cái đẹp trong thiên nhiên, đồ vật, con vật, màu sắc nhằm tạo cho trẻ những biểu tượng đa dạng về thế giới xung quanh Hoạt động vẽ theo đề tài là hoạt động thể hiện rõ nhất, sự sáng tạo của trẻ Trẻ rất thích thú khi được vẽ tranh Khi trẻ được vẽ tranh trẻ thỏa trí tò mò, mong muốn tạo ra sản phẩm bằng chính đôi tay của mình, khi cho trẻ vẽ tranh cũng là cách rèn luyện sự kiên trì của trẻ, sáng tạo, rèn luyện các kỹ năng vẽ, cách tô màu, tư thế ngồi Vì vậy, trong khi giảng dạy giáo viên không chỉ cung cấp những kiến thức cơ bản mà còn phải hướng dẫn,mở rộng vấn đề, tạo hứng thú cho trẻ
Bên cạnh đó có một vấn đề không thể thiếu được, đó chính là sự khích lệ, động viên kịp thời của giáo viên đối với những sản phẩm mà trẻ làm ra, hay đối với những trẻ chưa làm tốt hay chưa hoàn thành xong sản phẩm của mình thì một lời khích lệ sẽ làm cho trẻ cố gắng hơn nữa trong giờ hoạt động lần sau
Khi tôi chọn đề tài: Làm thế nào để thực hiện tốt hoạt động tạo hình “Vẽ
theo đề tài” cho trẻ 4-5 bản thân tôi gặp phải những khó khăm và thuận lợi sau:
* Thuận lợi:
- Lớp được sự quan tâm, hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình của ban giám hiệu nhà trường, phòng GD ĐT tạo điều kiện tối đa , về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ để phục vụ cho dạy và học
- Bản thân có trình độ chuyên môn đạt trên chuẩn, luôn được nhà trường tạo điều kiện tham gia đầy đủ các lớp tập huấn do trường, cụm, phòng giáo dục tổ chức
- Lớp học rộng rãi thoáng mát
- Phụ huynh thường xuyên quan tâm trao đổi việc học tập của con em với giáo viên
Khó khăn:
- Trang thiết bị đồ dùng dạy học theo thông tư 02 chưa phong phú, chưa hấp dẫn trẻ
- Số trẻ trong lớp vẫn chưa đồng đều về chất lượng, nhiều trẻ còn chưa biết cách cầm bút, chưa ngồi đúng tư thế, chưa biết thể hiện được ý định của mình, sản phẩm của
Trang 4trẻ còn rập khuôn theo bạn mà chưa đọc lập tư duy để tạo ra sản phẩm của riêng mình
- Một số trẻ còn mãi chơi, chưa hứng thú, tập trung chú ý trong giờ vẽ
- Là một trường nằm ở vùng bán sơn địa, hâu hêt là con em của những gia đình nông
nghiệp, nên nhận thức một số phụ huynh chưa đồng đều, còn cho rằng việc trẻ đến trường chỉ là chơi chứ học vẫn chỉ là thứ yếu Một số phụ huynh tuy cũng quan tâm tới việc học của trẻ, song phương pháp dạy trẻ vẽ chưa đúng như: cầm tay vẽ, vẽ sẳ cho trẻ tô màu
* Điều tra thực tiễn:
Để nắm được chất lượng đầu vào trong hoạt động tạo hình của trẻ, vào đầu năm học bản thân tôi tiến hành khảo sát, phân loại kỹ năng của trẻ với kết quả như sau:
Nội dung khảo sát
Số trẻ Tỉ lệ Số Tỉ lệ Số trẻ Tỉ lệ Số trẻ Tỉ lệ
5
4/20 2
0
5
Kỹ năng phối màu 2/20 1
0
4/20 2
0
5
5
5/20 2
5
5/20 2
5
Kết quả khảo sát cho thấy kỹ năng vẽ của trẻ không đều, tỉ lệ trung bình và yếu còn cao Để nâng cao kỹ năng vẽ cho trẻ, trong giờ học tôi giành nhiều thời gian đến các cháu yếu nhiều hơn, gợi ý động viên trẻ kịp thời
Trong các hoạt động khác, tôi lên kế hoạch bồi dưỡng, rèn luyện kỹ năng cho trẻ như giờ hoạt động góc, hoạt động ngoài trơi, giờ đón trả trẻ…
Trang 5download by : skknchat@gmail.com
Trang 62 Các giải pháp thực hiện:
2.1 Xây dựng kế hoạch:
Để hoạt động “Vẽ theo đề tài” có hiệu quả thì trước hết giáo viên phải xây dựng kế hoạch hợp lý, cụ thể Kế hoạch phải xây dựng từ đơn giản đến phức tạp, từ
dễ đến khó Khi xây dựng kế hoạch cần chú ý bám sát vào kế hoạch của trường, tình hình thực tế của lớp, đặc điểm nhận thức và chương trình thực hiện của trẻ, để có hướng giáo dục phù hợp với độ tuổi Kế hoạch phải có sự phê duyệt, chỉnh sửa của nhà trường
Muốn xây dựng kế hoạch tốt, trước hết bản thân cần nắm vững nguyên tắc và cân nhắc kỹ nội dung, yêu cầu cần truyền đạt Với chủ điểm này thì giáo viên cần làm gì? Yêu cầu trẻ đạt được là gì? Trẻ hiểu được những nội dung gì?
Sau mỗi chủ đề, cô giáo cần đánh giá xem trẻ nắm được những nội dung gì? Thực hiện những kỹ năng gì? Từ đó, giáo viên có biện pháp giáo dục thích hợp và đề ra những yêu cầu, nội dung về kiến thức, kỹ năng cho chủ đề tới
Bên cạnh đó, để lôi cuốn trẻ đi vào hoạt động “Vẽ theo đề tài” thì giáo viên cần phải tìm tòi những sáng kiến mới, những thủ thuật sư phạm, phong cách đứng lớp thật tự tin, vui vẻ gây sự chú ý của trẻ và từ đó dùng ngôn ngữ của mình để truyền đạt tới trẻ một cách sinh động và lôi cuốn
Hoạt động tạo hình “Vẽ theo đề tài” là hình thức tạo hình mang tính tự do ít phụ thuộc vào mẫu Ở hình thức này, giáo viên trao đổi với trẻ về nội dung đề tài, giúp trẻ phát triển trí nhớ hình tượng Dạy trẻ biết lựa chọn đối tượng thể hiện phù hợp với đề tài đã cho và tạo sản phẩm theo ấn tượng của trẻ, cũng cố những kiến thức kĩ năng đã học Hình thức này thể hiện ở ý tưởng của trẻ là chủ yếu vì thế giáo viên chỉ gợi ý và định hướng cho trẻ, khuyến khích trẻ nói lên ý tưởng của mình là chính
2.2 Công tác tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ:
Bản thân tốt nghiệp trung cấp sư phạm mầm non song tôi không dừng lại ở
đó, tôi tham gia học lớp Đại học SPMN nhằm nâng cao thêm trình độ chuyên môn nghiệp vụ, phục vụ cho việc giảng dạy được tốt hơn trong suốt quá trình công tác của mình
download by : skknchat@gmail.com
Trang 7Để xứng đáng với vị trí nhiệm vụ của mình trong nhà trường tôi thường xuyên chăm lo bồi dưỡng tay nghề, tích luỹ kinh nghiệm giảng dạy, tìm tòi học hỏi qua sách báo, qua các phương tiện thông tin đại chúng
Tham gia các tiết dạy sinh hoạt chuyên môn liên trường, thao giảng do phòng, cụm, trường tổ chức
Thường xuyên dự giờ đồng nghiệp để học hỏi kinh nghiệm giảng dạy của những giáo viên dạy lâu năm
Luôn tìm kiếm, sưu tầm, sáng tạo những tiết dạy hay, những đồ dùng, đồ chơi, tranh ảnh đẹp, phong phú để phục vụ cho việc dạy học có hiệu quả cao
Thường xuyên làm đồ dùng, đồ chơi từ vật liệu sẵn có ở địa phương để trẻ khám phá từ đó giáo viên có thể hướng trẻ đi vào hoạt động dễ dàng hơn
2.3 Tạo môi trường, chuẩn bị đồ dùng, phương tiện dạy học:
Tạo điều kiện cho trẻ thường xuyên tiếp xúc với môi trường xung quanh cả lớp, các biểu tượng phong phú về đối tượng cho trẻ tự khám phá bằng cách huy động
sự tham gia của các giác quan, các quá trình tâm lý khác nhau để lĩnh hội Tạo cơ hội để trẻ khám phá đối tượng và tự diễn đạt nhận thức cảm xúc của mình với đối tượng
Ví dụ: “Vẽ vườn hoa” tôi cho trẻ ngắm vườn hoa trong trường, giới thiệu cho trẻ biết bông cao bông thấp, hoa cánh dài, cánh tròn…
Trẻ được ngắm vườn hoa thực tế, kết hợp với lời giảng giải của cô, trẻ sẽ biết
sử dụng phôi hợp các kỹ năng vẽ nét cong, xiên, thẳng…để tạo ra sản phẩm đẹp hơn
Bên cạnh đó tôi cũng đã tiến hành tạo môi trường học tập trong và ngoài lớp học sạch sẽ và đẹp mắt Tận dụng những sản phẩm của trẻ để tạo môi trường, thông qua đó, trẻ có thể quan sát, khám phá, tìm hiểu cái đẹp và cái chưa đẹp
Ngoài ra, chỉ cho trẻ thấy được vẽ đẹp của những mảng màu sơn trên tường hoặc những vật dụng trang trí, của những bức tranh hay xem băng đĩa có các cảnh quan đẹp để trẻ minh họa cho những tiết vẽ đề tài của mình thêm sinh động hơn
Muốn trẻ tham gia vào hoạt đông tạo hình “Vẽ theo đề tài” có hiệu quả thì giáo viên phải chuẩn bị những hình mẫu đẹp mắt, chuẩn và mang tính thẩm mỹ, tư
Trang 8duy của trẻ là tư duy trực quan hình tượng Trẻ bị thu hút bởi các màu sắc rự rỡ những hình thù ngộ nghĩnh sinh động dưới con mắt trẻ cái gì mới lạ cũng gợi cho trẻ
sự tò mò Vì lẽ đó muốn lôi cuốn trẻ vào giờ học vẽ, ngoài các bức tranh bằng màu nước, sáp tôi còn sưu tầm nhiều tranh nghệ thuật và làm thêm nhiều đồ dùng mẫu bằng chất liệu khác nhau như : tranh đàn gà bằng đất nặn, tranh ngôi nhà bé bằng lá cây, hạt…Những đồ dùng đó giúp trẻ tích lũy được nhiều cảm xúc, vốn hiểu biết để thể hiện trong tranh vẽ của mình
Trong giờ hoạt động tạo hình có thể lồng ghép các bài hát, bài thơ, câu đố, trò chuyện cùng trẻ để làm cho giờ hoạt động diễn ra nhẹ nhàng hơn
Giáo viên cần phải chuẩn bị giáo án thật nhuần nhuyễn, đưa ra mục tiêu phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ Tác phong lên lớp nhẹ nhàng, tự tin, vui vẻ tạo
sự chú ý của trẻ
2.4 Phát triển khả năng tạo hình cho trẻ mọi lúc, mọi nơi:
Ngoài việc tạo hứng thú cho trẻ ở tiết học Tôi còn nghiên cứu tạo hứng thú cho trẻ mọi lức mọi nơi, trong giờ đón trả trẻ, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc Ngoài vẽ tôi còn động viên trẻ làm đồ chơi trong giờ hoạt động góc
Ví dụ: *Giờ hoạt động ngoài trời: Trẻ dùng phấn vẽ hoa, quả, đồ chơi những biểu tượng mà trẻ thích
* Giờ hoạt động chiều: Tôi cho trẻ kể về những con vật mà trẻ thích và cho trẻ
vẽ nặn những con vật đó
Được hoạt động, được chơi với sản phẩm của mình làm ra, trẻ rất thích thú tự hào, càng say mê với môn học vẽ và làm ra các sản phẩm đồ dùng đồ chơi cho lớp
Và từ những hoạt động này, khả năng thẩm mỹ, sự khéo léo của đôi tay trẻ đã được nâng lên rất nhiều
Bên cạnh dạng tạo hình ở lớp, tôi thường gợi ý cho trẻ tạo hình ở nhà bằng cách trao đổi với phụ huynh để cùng nhắc nhở, động viên hướng dẫn trẻ thực hiện 1
số bài tập ở nhà như vẽ, xé, dán tô màu tranh theo đề tài, nặn theo ý thích để rèn luyện thêm cho trẻ
download by : skknchat@gmail.com
Trang 9Đây là một hình thức quan trọng, nó hỗ trợ và làm giàu vốn biểu tượng phong phú phục vụ cho giờ hoạt động của trẻ Do vậy, ở mọi lúc mọi nơi cô giáo phải biết tận dụng mọi điều kiện tốt nhất, thường xuyên tổ chức cho trẻ được trải nghiệm, quan sát các biểu tượng sống động xung quanh trẻ Từ đó, trẻ có thể ghi nhớ được các đối tượng qua xúc cảm của mình.
2.5 Xây dựng nề nếp
Nề nếp của trẻ là bước đầu của một tiết học, nếu chúng ta không đưa trẻ vào
nề nếp thì giờ học không đạt kết quả cao Khi trẻ có nề nếp tốt cùng với sự hướng dẫn khoa học của cô ngay ban đầu trẻ sẽ say mê vói giờ học Tôi đã rèn luyện nề nếp bằng cách : xếp xen kẽ cháu mạnh dạn với cháu nhút nhát, cháu nam xen cháu nữ, chia tổ, đặt tên cho tổ và bầu ra bạn tổ trưởng để nhắc nhở thành viên của mình Tôi luôn động viên trẻ trong tiết học, uốn nắn tác phong ngồi học cho trẻ, trẻ ngồi đúng
tư thế không nói chuyện, không nói leo Với những biện pháp trển trẻ đã có thói quen tốt trong việc xây dựng nề nếp học tập
2.6 Tổ chức cho trẻ hoạt động:
a Chuẩn bị giáo cụ trực quan.
Như chúng ta đã biết, lứa tuổi mầm non là lứa tuổi tư duy trực quan hình tượng Vì vậy, khi tổ chức cho trẻ tham gia vào hoạt động, giáo viên cần phải chuẩn
bị đầy đủ các giáo cụ trực quan nhằm thu hút sự chú ý tập trung của trẻ, lôi cuốn trẻ vào vấn đề
Hoạt động “Vẽ theo đề tài”, đòi hỏi tranh vẽ gợi ý phải rõ nét, màu sắc hài hoà đẹp mắt, cân đối, phù hợp với đặc điểm sở thích của trẻ Tranh gợi ý phải đặt ở vị trí vừa tầm sao cho mọi trẻ dễ thấy, dễ quan sát Một hoạt động “Vẽ theo đề tài” thường phải có từ 2-3 bức tranh gợi ý Tranh dùng để gợi ý chứ không dùng để bắt trẻ phải thực hiện giống mẫu của cô Do vậy, tranh gợi ý phải vẽ về các sự vật hiện tượng gần gũi với trẻ, nhằm giúp trẻ dễ hình dung và dễ nắm được đặc điểm của đối tượng
Sử dụng tranh vẽ phải chú ý đến đường nét, màu sắc Đường nét phải rõ ràng, cụ thể nhằm giúp trẻ dễ định hình Không nên cầu kỳ hoặc chi tiết quá làm trẻ khó nắm bắt, khó tưởng tượng Màu sắc khi sử dụng cũng phải phù hợp như: Màu bút
Trang 10sáp, màu bút long, màu nước…nói chung là những màu đặc trưng cơ bản mà trẻ biết, trẻ gọi được tên dễ dàng Không nên sử dụng các tranh vẽ có màu sắc mang tính nghệ thuật cao không phù hợp với khả năng, sở thích của trẻ
b Nắm vững phương pháp và khả năng nhận thức của trẻ.
Trước khi cho trẻ tham gia vào hoạt động, phải tìm hiểu khả năng nhận thức, đặc điểm tâm lý của trẻ, của lớp Nắm vững mục tiêu, nội dung, phương pháp của hoạt động Soạn bài, làm đồ dùng và thâm nhập giáo án thật nhuần nhuyễn để truyền đạt kiến thức cho trẻ một cách có hiệu quả Vận dụng linh hoạt sáng tạo, thay đổi hình thức vào bài sao cho sinh động hấp dẫn bằng cách dùng những câu nói nhẹ nhàng, nét mặt vui tươi, sử dụng các trò chơi, đồ dùng trực quan tạo tình huống bất ngờ để thu hút sự chú ý của trẻ
Ví dụ: Khi thực hiện đề tài ''Vẽ những bông hoa'', tôi tạo hựng thú cho trẻ
bằng cách đọc mây câu thơ giới thiệu về hoa: Mùa xuân đã đến
Với bầy trẻ thơ Muôn hoa đua nở Cây cỏ tốt tươi Chúng như vui cười Đón chào các bạn”
Sau đó, tôi cùng trẻ đàm thoại về đặc điểm của một số loại hoa, cách thực hiện đề tài
Mặt khác, để phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của trẻ trong giờ dạy
cô phải đặc biệt chú ý đến lời giảng Lời giảng của cô phải rõ ràng, chính xác, dễ hiểu, lời giảng phải kết hợp với câu hỏi Vì câu hỏi là một phương tiện để giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động, trẻ biết suy nghĩ, tìm ra câu trả lời Từ đó, trẻ tập trung chú ý vào vấn đề Tuy nhiên, câu hỏi đưa ra phải vừa sức với trẻ Câu hỏi mang tính chất trao đổi giữa cô với trẻ, giữa trẻ với bạn Tránh hiện tượng cô kể cho trẻ nghe làm cho trẻ thụ động, hạn chế tính tư duy Cô sử dụng các câu hỏi để tạo điều kiện cho trẻ tham gia tích cực vào hoạt động
Ví dụ: Đề tài: Vẽ về biển
download by : skknchat@gmail.com
