' Sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp là cơ sở cho việc tố chức lãnh thổ nông nghiệp Các vùng nông nghiệp nước ta Tổ chức nông nghiệp nước ta hiện nay được xác định theo 7 vùng nông nghiệp [r]
Trang 1TỔ CHỨC LÃNH THỔ NÔNG NGHIỆP
I Kiến thức cốt lõi
Các nhân tố tác động tới tổ chức lãnh thổ nông nghiệp nirớc ta
Sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp chịu tác động của nhiều nhân tố
Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên tạo cơ sở (nền chung) cho sự phân hóa lãnh thổ nông
nghiệp
+ Ở trung du, miền núi thuận lợi cho việc phát triển các mô hình nông –lâm nghiệp, trồng các cây lâu
năm, chăn nuôi gia súc lớn
+Ở các đồng bằng có thế mạnh về trồng các cây lương thực, thực phẩm, chăn nuôi gia súc nhỏ, gia cầm, nuôi trồng thủy sản
Trong điều kiện của nền kinh tế tự cấp, tự túc sản xuất ,sản xuất nhỏ, các điều kiện tự nhiên có vai trò
quan trọng nhất trong sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp
Các nhân tố kinh tế xã hôi, kĩ thuật, lịch sử có vai trò đặc biệt quan trọng trong nền nông nghiệp hàng
hóa '
Sự phân hóa lãnh thổ nông nghiệp là cơ sở cho việc tố chức lãnh thổ nông nghiệp
Các vùng nông nghiệp nước ta
Tổ chức nông nghiệp nước ta hiện nay được xác định theo 7 vùng nông nghiệp và công nghiệp và công
nghiệp chế biến: Trung du và miền núi Bắc Bộ, Đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam
Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long
Các vùng phân biệt nhau bởi điều kiện sinh thái nông nghiệp ,điều kiện kinh tế xã hội, trình độ thâm
canh, chuyên môn hóa sản xuất
Những thay đổi trong tổ chức lãnh thổ nông nghiệp ở nước ta
Tổ chức nông nghiệp của nước ta trong những nãm qua thay đối theo hai hướng chính Tang cường
chuyên môn hóa sản xuẫt, phát triển các vùng chuyên canh quy mô lớn đối vói các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu
Đẩy mạnh đa dạng hóa nông nghiệp,đa dạng hóa kinh tế nông thôn,nhằm khai thác hợp lí hơn sự đa
dạng,phong phú của điều kiện tự nhiên; sử dụng tốt hơn nguồn lao động;tạo thêm việc làm và nông sản
hàng hóa;giảm thiểu rủi ro nếu thị trường nông sản có biến động lớn
Kinh tế trang trại: Là mô hình kinh tẽ mới ờ nông thôn nước ta, là bước tiến quan trong đưa sản xuất
nông - lâm - thủy sản phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa
II Luyện tập
Câu 1 Hãy lấy ví dụ chứng minh ràng các điều kiện tự nhiên tạo ra cái nền cùa sự phân hóa lãnh thố
nông nghiệp, còn các nhân tố kinh tế - xã hội làm phong phú thêm và làm biến đổi sự phân hoá đó?
Trang 2Hướng dẫn trả lời
Điều kiện tự nhiên tạo ra cái nền của sự phân hoá lãnh thổ nông nghiệp:
- Đối tượng sản xuất của nông nghiệp là các loại cây và con, phụ thuộc nhiều vào các nhân tố tự nhiên,
đặc biệt là đát đai và khí hậu
- Nông nghiệp nước ta còn lạc hậu, chưa phát triến thì mức phụ thuộc vào tự nhiên còn lớn
- Ví dụ
+ Nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa ấm nên có điều kiện phát triển các loại cây nhiệt đới, và đặc biệt
là lúa nước
+ Nước ta có 2 nhóm đẩt chính là đất íeralit ờ miền núi và đất phù sa ờ đồng bằng Đâỵ là cơ sở đế hình
thành nên các vùng chuyên canh cây công nghiệp ờ vùng đồi núi và cây lương thực, thực phẩm ở đồng
bằng
+ Điạ hình và khí hậu nước ta phân hoá đa dạng tạo điêu kiện cho sự phát triển đa dạng về cơ cấu cây
trông cũng như hướng chuyên môn hoá khác nhau giữa các vùng:
+ Ở trung du, miên núi có điều kiện thuận lợi cho việc phát triến các mô hình nông - lâm nghiêp, trồng
các cây lâu năm, chăn nuôi gia súc lớn
+ Ở đồng bằng có thế mạnh về trồng các cây lương thực, thực phẩm, chăn nuôi gia súc nhỏ, gia cầm, nuôi trồng thủy sản
+ Vùng Trung du và miền núi Bắc Bộ thuận lợi cho phát triển cây công nghiệp có ngụồn gốc Ôn đới và
cận nhiệt (chè, trấu, sở, hòi, ); cây đậu tương, thuốc lá; cây ăn quả, dược liệu; trâu, bò lấy thịt, sữa
+ Đông Nam Bộ có khả năng phát triển các cây công nghiệp nhiệt đới như cao su, cà phê, ca cao, mía
+ Tây Nguyên có thế mạnh về cà phê, chè, cao su, dâu tằm, hồ tiêu; bòthịt và bò sữa
- Các nhân tố kinh tế - xã hội làm phong phú thêm và làm biến đổi sự phân hoá đó:
+ Trên nền chung đó, các nhân tố kinh tế - xã hội, kĩ thuật, lịch sử tác động để tạo nên sự phân hoá trên thực tế sản xuất của các vùng *
+ Trong nền nông nghiệp hàng hóa, các nhân tố kinh tees xã hội tác động rất mạnh làm cho tổ chức lãnh thổ nông nghiệp chuyển biến nhanh chóng
+ Việc nhập nội các giống cây trồng, vật nuôi làm phong phú thêm cơ cáu cây trống, vật nuôi của nước
ta
+ Sự biến động cùa thị trường có thể làm ảnh hưởng đén sự phát triền, sẽ điều tiết sản xuất, làm tăng hoặc giảm năng lực sản xuất và làm thay đối sự phân bố sản xuất
+ Các nhân tố con người, cơ sờ vật chất kĩ thuật, đường lói chính sách, thị trường có vai trò quyết định
đển sự hình thành các vùng nông nghiệp, có khả năng làm thay đối hướng phát triển nông nghiệp từ tự
cấp, tự túc sang nền nông nghiệp hàng hoá Các vùng nông nghiệp nước ta đeu có bước chuyển mình như vậy mà tiêu biếu là Tây Nguyên, Đồng bằng sông Cửu Long
Cậu 2 Hãy nêu các đặc điểm cơ bản của các vùng nông nghiệp Trung du và miền núi Bắc Bộ, Đông
Nam Bộ?
Trang 3Hướng dẫn trả lời
- Các đặc điếm cơ bàn của vùng nông nghiệp Trung du và Miền núi Bắc Bộ:
+ Điều kiên sinh thái nông nghiệp: Núi, cao nguyên, đôi tháp; đất feralit đỏ vàng đất phù sa co bạc màu; khí hậu cận nhiệt đới, ôn đói trên núi, có mùa đông lạnh
+ Điêu kiện kinh tế xã hội: Mật độ dân cư khá thấp Dân có kinh nghiệm sản xuăt lâm nghiệp, trong cây
công nghiệp Vùng trung du có các cơ sá công nghiệp chế biến Điêu kiện giao thông tương đối thuận lợi Vùng núi còn nhiều khó khăn
+ Trình độ thâm canh: Nhìn chung trình độ thâm canh thẩp; sản xuất theo kiểu quảng canh, đàu tư ít lao
động và vật tư nông nghiệp, ở vùng trung du trình độ thâm canh đang được nâng cao
+ Chuyên môn hóa sản xuất: Cây công nghiệp có nguôn góc cận nhiệt và ôn đới (chè, trẩu, sở , hồi );
đậu tương, lạc, thuốc lá; cây ăn quả, cây dược liệu; trâu, bò lấy thịt và sữa, lợn (trung du)
- Các đặc điểm cơ bản của vùng nông nghiệp Đông Nam Bộ:
+ Điều kiện sinh thái nông nghiệp:Các vùng đát badan và đất xám phù sa có rộng lớn, khá bằng phẳng
vùng trũng có khả năng nuôi trông thủy sản; thiếu nước vè mùa khô
+ Điều kiện kinh tế xã hội: Có các thành phố lớn, mật độ dân số khá cao, lao động đông , chất lượng, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam ; tập trung nhiều cơ sở công nghiêp chế biến; đièu kiện giao
thông vận tài thuận lợi
+ Trình độ thâm canh cao;sản xuất hàng hóa ,sử dụng nhiều máy móc, vật tư nông nghiệp
+ Chuyên môn hóa sản xuất: Cây công nghiệp lâu năm(cao su,cà phê,điều); cây công nghiệp ngắn
ngày(đậu tương,mía); nuôi trồng thủy sản; nuôi bò sữa(ven thành phố lớn), gia cầm
Câu 3 Hãỵ nêu các đặc điểm cơ bản của các vùng nông nghiệp Đồng bằng sông Hống, Đồng bằng sông
Cửu Long?
Hướng dẫn trả lời
- Các đặc điểm cơ bản cùa vùng nông nghiệp Đồng bằng sông Hồng:
+ Điều kiện sinh tbái nâng nghiệp: Đồng bằng châu thổ có nhiều ô trũng; đãt phù sa sông Hồng và sông
Thái Bỉnh; có mùa đông lạnh
+ Điêu kiện kinh tẽ xã hội: Mật độ dân số cao nhất cả nước; ngưòi dân có kinh nghiệm thâm canh lúa:
nước; mạng lưới đô thị dày đặc; các thành phố lớn tập trung công nghiệp chê biến; quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa đang được đẩy mạnh
+ Trình độ thâm canh: Trình độ thâm canh khá cao, đâu tư nhiều iao động; áp dụng cát giống mới, cao
sàn, công nghệ tiến bộ
+ Chuyên môn hóa sản xuất: Lúa cao sản, lúa có chất lượng cao; cây thực phẩm, đặc biệt là các loại rau cao cấp; cây ăn quả; đay, cóị; lợn, bò sữa (ven thành phố lớn), gia cầm, nuôi thủy sản nước ngọt (ở các ô trũng), thủy sản nước mặn, nước lợ
- Các đặc điếm cơ bản của vùng nông nghiệp Dồng bằng sông Cửu Long:
Trang 4+ Điều kiện sinh thái: Các dải phù sa ngọt các vùng đẩt phèn, đất mặn; vịnl biến nông, ngư trường rộng; các vùng rừng ngập mặn có tiêm năng để nuôi trồng thủy sản)
+ Điều kiện kinh tể xã hội: Có thị trường lớn là vùng Đông Nam Bộ; điều kiện giao thông vân tải thuận
tiện; có mạng lưới đô thị vừa và nhỏ, có các cơ sở công nghiệp chẽ biển
+ Trình độ thâm canh: Trình độ thâm canh cao Sản xuất hàng hóa, sử dụng nhiêu máy móc, vật tư nông nghiệp
+ Chuyên môn hóa sản xuất; Lúa, lúa có chát lượng cao; cây công nghiệp ngắn ngày (mía, đay, cói); cây
ăn quả nhiệt đái; thủy sản (đặc biệt là tôm); gia cầm (đặc biệt là vịt đàn)
Câu 4 Hãy tìm sự khác nhau trong chuyên môn hóa nông nghiệp giữa:
a Trung du và miền núi Bắc Bộ vói Tây Nguyên
b Đồng bằng sông Hồng với Đồng bằng sông Cửu Long
Giải thích nguyên nhân của sự khác nhau đó?
Hướng dẫn trả lời
a Sự khác nhau trong chuyên môn hóa nông nghiệp giữa Trung du và miền núi Bắc Bộ với Tây Nguyên Khác nhau về sản phâìn và quy inô sàn xuất chuyên môn hoá:
Trung du và miên núi Bắc Bộ; Chủ yẽu phát triển cây công nghiệp có nguồn gốc ôn đới và cận nhiệt (chè, trẩu, sở, hồi, quế ); các cây công nghiệp ngắn ngày như đậu tương, thuốc lá; cây ăn quả, dược liệu; chăn nuôi trâu, bò lấy thịt, sữa, và lợn
Táy Nguyên lại trồng chủ yếu là cây công nghiệp nhiệt đới dài ngày như: Cà phê, cao su, dâu tằm, hồ
tiêu; trông chè là cây công nghiệp cận nhiệt ở các vùng cao; chăn nuôi bù thịt và bò sữa
Quy mô trồng chè cũng như chăn nuôi ờ Trung du và miền núi Bắc Bộ lớn hơn ở Tây Nguyên
- Giải thích
+ Sự khác nhau về các sản phấm chuyên môn hoá bắt nguồn từ sự khác nhau về điêu kiện tự nhiên nổi
bật:
+ Trung du và miền núi Bắc Bộ với khí hậu có một mùa đông lạnh thích họp cho các cây trồng có nguồn gốc cận nhiệt; đất íerelit nhẩt là loại đất phong hoá tìr đá vôi thuận lợi cho các cây đậu tương, thuốc lá
+ Tây Nguyên có đất đỏ badan diện tích rộng và khí hậu có tính chất cận xích đạo, nên thuận lợi cho
trồng các cây công nghiệp nhiệt đới lâu năm; trên vùng núi cao, nhiệt độ hạ thấp có thế trồng chè Chăn
nuôi được phát triển cả ờ hai vùng nhờ có các đồng cò rộng và khí hậu thuận lợi
b Sự khác nhau trong chuyên mòn hóa nông nghiệp giữa Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông cừu Long
a) Khác nhau về sản phãìn và quy mô sản xuất chuyên môn hoá
- Đồng bằng sông Hồng: Lúa cao sản, lúa có chất lượng cao; các loại rau đậu thực phẩm có nguõn gốc
cận nhiệt và ôn đới như cà chua, su hào, cải bắp, súp-!ơ, khoai tây, hành tây ; chăn nuôi lợn, gia câm và
bò sữa ven các thành phố lớn, nuôi thuỷ sản nước ngọt, mặn, lợ
Trang 5Đồng bằng sông Cửu Long: Chủ yếu trông các loại cây có nguòn gốc nhiệt đới như lúa gạo, các cây công nghiệp ngắn ngày (mía, đay cói); cây ăn quả nhiệt đới, thuỷ sản (đặc biệt là tôm); gia cầm (đặc biệt là vịt đàn)
- Quy mô trồng lúa và nuôi trồng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long lớn hơn nhiều so với ở Đồng
bằng sông Hồng
Giải thích:
+Đồng bằng sông Hồng có trình độ thâm canh lúa cao;có mùa đông lạnh cho phép phát triển vụ đông;có nguồn thức awncho chăn nuôi từ các phụ phẩm của nghành trồng trọt;nhiều ao hồ,mặt nước,cửa sông… +Đồng bằng sông Cửu Long có diện tíchđất rộng,trong đó diện tích đất phù sa ngotjtuwong đối lớn;khí
hậu có tính cận xích đạo;diện tích mặt nước rộng,dọc bờ biển có nhiều bãi triều,cánh rừng ngập
mặn……
Trang 6
Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm,
giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên
danh tiếng
- Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
- Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán : Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thày Nguyễn
Đức Tấn
- Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh
Trình, TS Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thày Lê Phúc Lữ, Thày Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
- HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kênh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa đề thi
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm
90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí
