Tài liệu Cái thú Viết chữ đẹp pptx

Cái thú Viết chữ đẹp Không dám dùng từ “thư pháp” Hán hay “shodo” Nhật, sợ nảy ra những tranh cãi không đáng với các nhà thư pháp, tôi dịch calligraphy dài dòng là nghệ thuật viết chữ đẹ

Cái thú Viết chữ đẹp

Không dám dùng từ “thư pháp” (Hán) hay “shodo” (Nhật), sợ nảy ra những tranh cãi không đáng với các nhà thư pháp, tôi dịch calligraphy dài dòng là nghệ thuật viết chữ đẹp Xin cứ cho rằng đây là một cái thú

cá nhân mà tôi muốn chia sẻ, không có gì to tát cả

Chẳng là, một dạo đã nổi lên cuộc tranh cãi xem chừng bất tận của những người viết thư pháp chữ Hán với những kẻ không-viết-chữ-Hán, rằng chỉ có chữ tượng hình mới có nghệ thuật thư pháp, vì mỗi đơn vị chữ đều có ý nghĩa - và bởi lẽ ấy, viết ra một chữ hệt như múa một

đường kiếm (ai đã xem Anh Hùng của Trương Nghệ Mưu hẳn còn nhớ

câu “kiếm pháp như thư pháp”), bộc lộ hết tâm tính, khí lực, trình độ văn hóa, trình độ thẩm mỹ của người viết Theo các nhà thư pháp bảo thủ đó, chữ la tinh không thể có thư pháp, vì các chữ cái chỉ là các ký hiệu loằng ngoằng dùng để ghi âm Thư pháp chữ Việt bị chê bai nhiều nhất; mà theo thiển ý của tôi, chê cũng đúng Đó là vì kiểu “thư pháp”

ấy dùng bút lông Tàu mà viết, mà múa lượn những chữ cái la tinh, thành ra một thứ dở Tàu dở ta hoàn toàn vô nghĩa

Theo từ nguyên Hy Lạp, “callos” nghĩa là vẻ đẹp, còn “grapho” là viết Calligraphy là nghệ thuật viết chữ bằng tay sao cho đẹp đẽ, trang nhã

Hình ảnh tôi còn giữ nguyên trong trí và hiện ra rõ ràng lúc này, là cảnh

Cosette của Những Người Khốn Khổ ngồi viết thư cho người yêu,

dùng bút lông ngỗng chấm mực, viết hết một trang phải dùng giấy thấm đặt nhẹ lên hút cho mực khô đi (chính do “hành vi” này mà Jean

Valjean phát hiện ra bí mật của cô con gái nuôi, khi tờ giấy thấm đặt trước gương đảo chữ lại từ ngược thành thuận) Chữ viết tay cổ điển của người Pháp nghiêng về bên phải, ngòi bút lông ngỗng được chuốt rồi cắt cho bằng đầu, bề rộng đầu ngòi quãng hơn một ly, khi ấn xuống thành nét đậm, hất lên ra nét thanh Muốn viết các kiểu chữ ronde, chữ gothique như người Đức thì dùng ngòi có bản rộng hơn, ta thường gọi

là ngòi ronde Kỹ năng viết nét thanh nét đậm này, thế hệ chúng tôi được học và rèn luyện rất kỹ từ khi mới biết mặt chữ Trải qua bao nhiêu năm, nét chữ thay đổi, nhưng kỹ năng vẫn còn Và bây giờ, nó trở thành một cái thú

Cái thú viết chữ đẹp

Gương mặt lớn của Pháp mà tôi hằng ngưỡng mộ, là nhà thư pháp học

kiêm thiết kế kiểu chữ George Auriol Ông sống vào đầu thế kỷ 20, nổi

tiếng với những bản viết tay bay bướm, hào hoa và rất mực công phu

Sau Đệ nhị thế chiến, hai xưởng đúc chữ Deberny & Peignot ở Paris và Fonderie Olive ở Marseille đã thuê những người như George Auriol viết chữ mẫu để đúc khuôn, dùng cho việc in sách Có những nơi

chuyên dạy viết chữ đẹp, như trường Estienne Có những fonts chữ

mang tên người tạo ra nó, như Grasset, Naudin, Garamond, Peignot, Frutiger Năm 1937, Charles Peignot làm cả một phim về nghệ thuật

viết chữ, phim La Lettre

Có thể bạn không để ý rằng nghệ thuật trình bày chữ (typography) bắt nguồn từ nghệ thuật viết chữ đẹp (calligraphy) Theo Michel Derre, một nhà thiết kế đồ họa phải am tường thuật viết chữ đẹp; và ngay cả một họa sĩ trừu tượng cũng không được bỏ qua môn này

Bằng những hoạt động thiết thực nhằm bảo vệ và phát huy calligraphy, nước Pháp có nhiều người viết chữ đẹp, nhất là nếu so với Mỹ

Thực ra, nếu đọc lịch sử calligraphy, ta sẽ thấy ngay cả sự phát minh các mẫu tự cũng không phải tình cờ, ngẫu nhiên, “vẽ đại những hình thù loằng ngoằng” như dân thư pháp chữ Hán bỉ thử Khắc những dấu hiệu, đó là hoạt động biểu hiện cảm xúc, hình ảnh, ý tưởng; và có thể chúng ta, những người sử dụng mẫu tự đơn thuần, đã không hiểu được những ý tưởng hàm chứa trong những chữ cái ấy

Thường, để trở thành một nhà viết chữ chuyên nghiệp, bạn phải cần mẫn luyện tập sáu năm Có một tinh thần Thiền ở đó, như một nhà viết chữ người Đức đã nói:

“Học viết chữ là một quá trình dài Anh phải kiên nhẫn, và phải luôn

luôn tỉnh giác [tỉnh giác, state of alertness, là chữ nhà Phật] Có ba quá

trình diễn ra song song: trí óc, tâm hồn và các cơ bàn tay Anh phải hợp nhất chúng.”

Tôi cho rằng muốn viết tiếng Việt, hãy theo lề lối calligraphy Tây phương, đừng viết kiểu Tàu cải biên

Những gì cần thiết cho việc tập viết thì đơn giản lắm: giấy (loại giấy mịn, hơi bóng và mềm để những nét đậm trở nên sắc, rõ và tinh tế), mực (mực nho mài ra hoặc mực đã pha sẵn), bút (loại bút bằng đầu, độ rộng đầu ngòi đi từ nửa mm đến 5mm) Thế thôi

Hãy viết sao cho người ta có thể cảm thấy nét chữ tỏa ra trạng thái tâm hồn bạn, sự nhạy cảm của bạn, những vui buồn giận dữ khoan hòa mà bạn đang trải nghiệm Hãy viết sao cho bao nhiêu tinh hoa trong bạn phát tiết ra mặt giấy

Hãy tham khảo nét chữ của các nghệ sĩ Laurent Rebena, David Lozach, Bruno Gigarel, Julien Chazal, Bernard Faguet, Massimo Poello…

Hãy viết Và đến một lúc nào đó, bạn sẽ thấy một niềm an lạc ấm áp tràn đầy châu thân, như thể bạn vừa nuốt một mảnh sáng của mặt trời

Và mặt giấy, và những nét bút cất tiếng hát…