Cơ sở: Trong cùng một khu vực phân bô địa lí, các quần thể trong một loài được chọn lọc theo hướng thích nghi với những điều kiện sinh thái khác nhau, hình thành các nòi sinh thái rồi đế[r]
Trang 1Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH LOÀI MỚI THEO QUAN NIỆM HIỆN ĐẠI
I Lý thuyết
Có 3 con đường cơ bản sau đây
a- Hình thành loài mới băng con dường địa lí:
al- Cơ sở:
+ Loài mở rộng khu phân bô nên các nhóm quân thê của loài sống trong các điều kiện khí hậu khác nhau
hoặc do sự phân chia các khu vực phân bô đã tạo sự cách Ii dia li các quân thê trong loài Do vậy chọn lọc
tự nhiên đà trình bày các biên di có lợi theo chiêu hướng khác nhau tạo ra các loài địa lí rôi tới các loài
mới
+ Điều kiện địa lí không là nguyên nhân trực tiếp gây ra các biến đồi tương ứng trên cơ thể sinh vật mà là
những nhân tô chọn lọc những
kiêu gen thich nghi
+ Hình thành loài băng con đường địa lí là phương thức thường gặp cả ở động, thực vật trong đó địa lí là
nhân tô tạo điêu kiện cho sự phân hoá trong loài
a2- Ví dụ: Loài chim sẻ ngô do khu vực phân bô địa lí khác nhau đã hình thành 3 nòi có những đặc điểm
khác nhau vê màu sắc lông và kích thước cánh
b- Hình thành loài mới bằng con đường sỉnh thái,
b1 Cơ sở: Trong cùng một khu vực phân bô địa lí, các quần thể trong một loài được chọn lọc theo hướng
thích nghi với những điêu kiện sinh thái khác nhau, hình thành các nòi sinh thái rôi đên loài mới
Phương thức này thường gặp ở thực vật và các loài động vật ít di chuyển xa như thân mềm, sâu bọ
b2- Ví dụ: Các quân thể của một sô' loài thực vật sông ở bãi bồi sông Vônga (như cỏ băng, cỏ sâu róm
.) rất ít sai khác về hình thái so với các quần thê của loài tương ứng ở phía trong bờ sông nhưng ching
khác nhau về đặc tính sinh thái Chu ki sinh trưởng của thực vật bãi bồi bắt đầu muộn, vào cuối thang 5
đầu tháng 6, tương ứng với thời điểm kết thúc mùa lũ hàng năm và ra hoa kếthạt trước khi lũ về Trong
khi đó, các loài tương ứng ở phía trong bờ sông lại kết hạt vào đúng mùa lũ
Do lệch về thời gian sinh sản các nòi sinh thái ở bãi bồi không giao phối với các nòi tương ứng ở phía
trong bờ sông Nhờ vậy chúng tích lũy các đột biên theo những hướng khác nhau từ đó hình thành các
loài mới từ loài ban đâu
c- Hình thành loài mới bằng con dường lai xa kèm da bội hoá:
cl- Cơ sở:
+ Khi lai khác loài, cơ thể lai sẽ bất thụ vì tế bào chứa bộ đơn bội của hai loài bô mẹ và các cặp NST
không tương đông nên rôi loạn trong cơ chê giảm phân Do vậy đã không tạo được giao tử hay giao tử có
Sức sông yêu
+ Dùng tác nhân gây đột biến đa bội tạo cơ thê tứ bội thì đó sè là loài mới hữu thụ do chứa 2 bộ NST
lường bội của hai loài bô' mẹ, được gọi là thê song nhị bội
Trang | l
Trang 2
+ Lai xa và đa bội hoá là con đường xảy ra phố biến ở thực vật, rất ít gặp ở động vật vì ở động vật, cơ chế
cách l¡ sinh sản giữa hai loài rât phức tạp, nhât là ở nhóm có hệ thân kinh phát triên, gây ra những rô
loạn về giới tính
c2- Ví dụ: Đem lai giữa cải củ (2n = 18) với cải bắp (2n = 18) thu được cải củ - bắp (2n =18) có tính bất
thu Dung consixin gay dot bien tứ bội, tạo thê song nhị bội (4n = 36) hữu thụ Đáy là loài mới có năng
suât cao
Kết luận: Loài mới không xuất hiện ở một đột biến mà thường có sự tích lủy một tô hợp nhiều đột biến,
loài mới không xuât hiện với một cá thê duy nhât mà phải là một quân thê hay một nhóm quân thê, tôn tại
phát triên như là một khảu trong hệ sinh thái, dứng vững qua thời gian dưới tác dụng của chọn lọc tự
nhiên
LL Luyện tập
Câu 1 Nêu những điểm khác nhau cơ bản giữa quá trình hình thành loài mới bằng cách l¡ sinh thái và
quá trình hình thành loài bằng đa bội hoá
Lời giải
Khác biét Cách li sinh thái Đa bôi hoá
Cơ chế dẫn|Do sống ở những ổ sinh thái khác nhaunên |Cơ chê dẫn đến
đến cách li dưới tác động của các yếu tố ngẫu nhiên, giaolcách li sinh sản là
sinh sản [phối không ngẫu nhiên trong quân thể do đột biến đa bội
(thường thì những cá thể ở cùng một sinh |lhoặc lai xa kèm thái giao phối với nhau mà không giao phôi |theo đa bội hoá
với các cá thế sống ở các ô sinh thái khác), vả các nhân tố tiễn hoá khác làm phân hoá vốn gen của các quân thể bị cách li, lâu dân có thể
dẫn đến cách l¡ sinh sản làm xuất hiện loài
mỗ1
Hình thành |Các đặc điểm đặc trưng cho loài được hình l|Các đặc diém cua các đặc thành một cách dân dân, diễn ra qua thời gian loài được hình
điểm đặc {lau dài, qua các dạng trung gian chuyên tiếp thành
trưng cho ltrong suôt quá trình hình thành loài Vì su di
loài _ nhập gen giữa các quan thé bi cách li sinh thái [nhanh chóng
thine hông triât để Đối tượng |Có thê xảy ra ở tất cả các loài sinh vật Thường xảy ra ở
Cau 2 Thuyét tién hoa hién dai da phat trién quan niệm cua Dacuyn vé chon loc tu nhién nhu thé nao?
Vì sao chọn lọc tự nhiên được xem là nhân tô tiên hoá cơ bản nhât?
Lời giải
1 Thuyết tiễn hoá hiện đại đã phát triển quan niệm của Dacuyn về chọn lọc tự nhiên:
- Thuyết tiễn hoá hiện đại, dựa trên những thành tựu về di truyền và biến dị đã làm sáng tỏ nguyên
nhân phát sinh biến dị, cơ chế di truyền biến dị Vì vậy, đã hoàn chỉnh quan niệm của Đacuyn về chọn
lọc tự nhiên
II): P2
Trang 3Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
- Trên quan điểm di truyền học, cơ thể thích nghi trước hết phải có kiểu gen phản ứng thành những
kiểu hình có lợi trước môi trường Nhờ vậy đảm bảo được sự sông sót mot so ca thể Bên cạnh sông
sót, cá thê đó phải sinh sản được để đóng góp vào vốn gen chung của quân thể Như vậy, mặt chủ yêu
của chọn lọc tự nhiên là sự phân hoá khả năng sinh sản của những kiểu gen khác nhau trong quần thê
- Chọn lọc tự nhiên không chỉ tác động vào cá thể mà còn phát huy tác dụng ở cả câp độ dưới mức cá
thê (ADN, giao tử ) và trên mức cá thê (quân thê, quân xã) trong đó quan trọng nhât là chọn lọc ở
câp độ cá thê và quân thê
Trong một quần thể đa hình thì chọn lọc tự nhiên đảm bảo sự sông sót và sinh sản ưu thế của những cá
thể mang nhiều đặc điểm có lợi hơn Chọn lọc tự nhiên tác động trên kiểu hình của cá thể qua nhiều
thê hệ dẫn tới hệ quả là chọn lọc kiểu gen Điều này khăng định vai trò của thường biến trong quá
trình tiễn hoá
- Trong thiên nhiên, loài phân bố thành nhừng quân thể cách li nhau bởi nhừng khoảng thiếu điều
kiện thuận lợi Trong mỗi loài thường xảy ra sự cạnh tranh giừa các nhóm cá thể trong một quân thể,
giữa các quân thê của loài Dưới tác động của chọn lọc tự nhiên, các quân thể có vồn gen thích nghi
hơn sẻ thay thế các quân thể kém thích nghi Như vậy có thể nói quần thể là đối tượng chọn lọc
- Chọn lọc quần thể hình thành những đặc điểm thích nghi tương quan giừa các cá thể về nhiều mặt
đảm bảo sự tôn tại, phát triên của nhừng cá thê thích nghi nhât, quy định sự phân bô của chúng trong
thiên nhiên Chọn lọc cá thê và chọn lọc quân thê song song điên ra
2 Chọn lọc tự nhiên được xem là nhân tô tiến hoá cơ bản nhât vì: Chọn lọc tự nhiên không tác động
với từng gen riêng lẻ mà đôi với toàn bộ kiểu gen, không chỉ tác động đôi với từng cá thể riêng lẻ mà
đối với cả quần thê Chọn lọc tự nhiên là nhân tố quy định chiêu hướng và nhịp điệu biến đổi thành
phần kiểu gen của quân thể, là nhân tố định hướng quá trình tiễn hoá
Câu 3 So sánh giữa chọn lọc tự nhiên và chọn lọc nhân tao
Lời giải
- Giong nhau: Ca 2 qua trinh đều có cơ sở dựa vào tính biến di và di truyền của sinh vật, trong đó biến dị
đều cung cấp nguồn nguyên liệu cho chọn lọc còn di truyền đều có vai trò tích lũy các biến dị có lợi qua
các thê hệ + Quá trình chọn lọc đều gồm 2 mặt được tiễn hành song song nhau: Đào thải các cá thê mang
biến đị bất lợi, tích lũy các cá thé mang bién di có lợi
+ Đều là nhân tô chính, quy định mọi đặc điểm thích nghi và tính đa dạng của sinh vật theo con đường
phan li tinh trang
- Khac nhau:
CTSS Chon loc nhan tao Chon loc tu nhién
+ Do đấu tranh sinh tồn với môi
trường sống + Đảo thải các cá thể mang + Dao thao cac ca thé mang bién di
bién di bat loi, tich lũy các cá bất lợi, tích lũy các cá thé mang thé mang biến dị có lợi đối lbiến dị có lợi đổi với bản thân sinh
với nhu cầu con người vật
+ Hình thành tính đa dang và J4- Hình thành tính đa dạng và thích Kết quả |thích nghi của vật nuôi, cây |nghi của sinh vật đối với môi
trồng đối với con người trường sông
Động lực + Do nhu cầu con người
Nội dung
Trang | 3
Trang 4
+ Trong phạm vi ở vật nuôi, + Trong phạm vi ở toàn bộ sinh Quy mô cây trông ØIỚI
Thời gian + Từ khi con người vừa biết + Từ khi sự sông vừa xuất hiện bát đâu chăn nuôi và trông trọt trên qua dat
Trang 5
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Vững vàng nên tảng, Khai sáng tương lai
Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội
dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm,
giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên
danh tiếng
I Luyén Thi Online
Học mọi lúc, mọi nơï, mọi thiết bi — Tiết kiệm
- _ Luyên thi ĐH, THPT QG: Đội ngũ GV Giỏi, Kinh nghiệm từ các Trường ĐH và THPT danh tiếng
xây dựng các khóa luyện thi THPUQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiêng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
- - Luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán: Ôn thi HSG lớp 9 và luyện thi vào lớp 10 chuyên Toán các
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-Œ}), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường
Chuyên khác cùng 7S.7Tràn Nam Dũng, 1S Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thày Nguyên
Đức Tấn
II Khoa Hoc Nang Cao va HSG
Hoc Toan Online cung Chuyén Gia
- - Toán Nâng Cao THCS: Cung cấp chương trình Toán Nâng Cao, Toán Chuyên dành cho các em HS
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt
điểm tốt ở các kỳ thi HSG
- - Bồi dưỡng HSG Toán: Bồi dưỡng 5 phân môn Đại Số, Số Học, Giải Tích, Hình Học và Tổ Hợp
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: 7S Lê Bá Khánh
Trình, TS Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thày Lê Phúc Lữ, Thày Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
Ill Kênh học tập miễn phí
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí
HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí
- - HOC247 NET: Website hoc miễn phí các bài học theo chương trình SGK từ lớp I đên lớp 12 tật cả
các môn học với nội dung bài giảng chi tiệt, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mên phí, kho tư
liệu tham khảo phong phú và cộng đông hỏi đáp sôi động nhất
- HOC247 TV: Kénh Youtube cung cấp các Video bài giảng, chuyên đề, ôn tập, sửa bài tập, sửa dé thi
miên phí từ lớp I đên lớp 12 tât cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và
Tiêng Anh
Trang | 5
