Tài liệu Tổng quan các trường phái chủ yếu docx

TỔNG QUAN CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ CHỦ YẾU • Những vấn đề tâm trí có thể xảy ra hoặc trong phần cứng của não bộ thành phần cấu trúc hoặc ở phần mềm các chương trình.. Hai phương pháp đi

TỔNG QUAN CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU

TRỊ CHỦ YẾU

• Những vấn đề tâm trí có thể xảy ra hoặc trong

phần cứng của não bộ (thành phần cấu trúc) hoặc ở phần mềm( các chương trình) Hai

phương pháp điều trị chủ yếu các rối nhiễu tâm trí nhằm vào hoặc phần cứng hoặc phần mềm

là trị liệu y sinh và trị liệu tâm lý.

cá nhân.

• Có 4 liệu pháp tâm lý chủ yếu:

Liệu pháp tâm động, liệu pháp hành vi, liệu

pháp nhận thức & liệu pháp nhân văn - hiện

sinh

Tiếp cận phân tâm (Psychoanalysis)

• Lý thuyết về sự phát triển nhân cách, triết học

về bản chất loài người, và phương pháp trị liệu

tập trung vào những yếu tố vô thức - động lực thúc đẩy hành vi Sự chú ý hướng về những

sự kiện trong 6 năm đầu đời quyết định sự

phát triển nhân cách sau này

• Xem rối nhiễu tâm lý người lớn là triệu chứng

bề ngoài của những sang chấn & xung đột bẩm sinh không được giải quyết từ thời thơ ấu

Liệu pháp hành vi ( Behaviour Therapy)

• Mục đích: Hỗ trợ TC sửa chữa những ứng

xử của chính mình như những rối nhiễu

cần thay đổi Những rối loạn này được

xem như những mô hình ứng xử đã bị tập nhiễm hơn là những triệu chứng của một vài bệnh tâm thần tiềm ẩn Các nhà tâm lý học hành vi tin tưởng rằng thay đổi hành

vi sẽ điều chỉnh được các triệu chứng

• Nhằm cấu trúc lại nhận thức, giúp thân chủ

thay thế những đánh giá về bản thân đã bị lệch lạc, giúp loại trừ những nguyên nhân gây các rối loạn Nhận thức ( tư duy) được xem như

những yếu tố có thể thay đổi được

Liệu pháp nhân văn - hiện sinh

(Existential - Humanistic Therapies)

• Nhấn mạnh việc xây dựng những điều kiện

cơ bản của sự hiện hữu con người, như sự

lựa chọn, sự tự do và trách nhiệm để tạo dựng nên cuộc đời của một người, và sự quyết định

cho chính mình Mô hình này tập trung vào

chất lượng của mối quan hệ mang tính trị liệu

con người – con người Hướng tới sự hoàn

thiện bản thân, trưởng thành về tâm lý, phát

triển MQH giữa các cá nhân, kết quả đem lại

cho cá nhân cuộc sống ngày càng có ý nghĩa

hơn, và nâng cao quyền tự do lựa chọn của họ

Các loại liệu pháp TÂM LÝ

• Có 2 loại liệu pháp tâm lý : liệu pháp nội thị (insight

therapy) cố gắng giúp TC hiểu được những động cơ

hành vi của họ, xuất phát từ quan điểm cho rằng sự kém thích nghi & hành vi bất thường là do TC không

hiểu chính mình một cách đầy đủ Trái lại, liệu pháp

hành vi (behavior therapy)/ sửa đổi hành vi (behavior

modification), dựa trên giả định rằng hầu hết các hành

vi bình thường/ bất thường đều do “học tập” mà có 

cố gắng thay đổi những hành vi bất thường & kém

thích nghi bằng cách dùng những nguyên tắc học tập

(learning principles) Những kỹ thuật thay đổi tuỳ theo

quan điểm của nhà tham vấn về sự phát triển nhân

cách và cách phát triển những hành vi bất thường

NHỮNG YẾU TỐ GIÚP ĐIỀU TRỊ TÂM LÝ

HIỆU QUẢ

• Giới tính, nhân cách, kinh nghiệm, sự cảm

thông, sự quan tâm, hiểu biết, tôn trọng, cư xử khéo léo, sự chín chắn và khả năng giúp đỡ

của nhà trị liệu

• Những đề xuất, khích lệ, diễn giải, khen

thưởng… giúp TC thay đổi & suy nghĩ lại về

tình huống của mình

• TC phải sẵn lòng thực hiện một số thay đổi

trong suy nghĩ và lối sống của mình

• Những thay đổi hành vi của thân chủ sẽ không xảy ra chỉ vì có một người khác muốn họ được hạnh phúc Nhà tham vấn sẽ tạo điều kiện

thuận lợi để thay đổi hành vi, nhưng chính thân chủ sẽ là người thực hiện hành vi đó

• Tầng lớp xã hội, tuổi tác, sự giáo dục, kỳ vọng vào việc trị liệu & mức độ lo âu của TC

• Động cơ đúng đắn cũng là điều quan trọng;

thật khó lòng giúp đỡ một thân chủ có tính miễn

cưỡng Giúp một thân chủ có một động cơ để

thay đổi thường là mục tiêu đầu tiên của việc

trị liệu

LƯU Ý

• Có lẽ sẽ vô vọng khi trả lời câu hỏi:

“Phương pháp trị liệu nào tốt nhất?”.

• Việc trả lời câu hỏi: “Phương pháp trị liệu nào hữu ích cho thân chủ nào, với vấn đề nào và với nhà trị liệu như thế nào?” có lẽ sẽ rõ ràng hơn.

 Không phải tất cả các thân chủ, nhà trị liệu, phương pháp trị liệu và thời

gian trị liệu đều tương ứng nhau.

• Trị liệu tâm lý có tỉ lệ thành

công cao với những chứng ám

ảnh sợ đặc hiệu (specific

phobia), nhưng ít thành công

với những bệnh tâm thần phân liệt; trị liệu nhóm dài hạn hiệu

quả hơn trị liệu cá nhân ngắn

hạn trong một số rối loạn, và trị liệu hành vi thường là phương pháp có hiệu quả nhất ở trẻ em

11 dấu hiệu của tiến triển tốt trong trị liệu

Mahrer và Nadler (1986)

1 Thân chủ đang cung cấp và bộc bạch những

tư liệu riêng tư có ý nghĩa

2 Thân chủ đang khám phá những ý nghĩa của cảm xúc và sự việc

3 Thân chủ đang khám phá những tư liệu mà họ tránh né trước khi trị liệu

4 Thân chủ đang bày tỏ khả năng nội thị đáng

kể trong hành vi cá nhân của họ

5 Thân chủ có cách giao tiếp chủ động, nhanh nhẹn, giàu nghị lực

6 Có một quan hệ quý trọng lẫn nhau giữa nhà trị liệu và thân chủ

7 Thân chủ tự do bày tỏ những cảm xúc mạnh của mình (tích cực/ tiêu cực) đối với nhà trị liệu

8 Thân chủ bày tỏ những cảm xúc mạnh ngoài thời gian trị liệu

9 Thân chủ hướng đến một hệ thống những đặc trưng nhân cách khác

10 Thân chủ biểu hiện sự cải thiện khả năng

ngoài lúc trị liệu

11 Thân chủ cho thấy có tình trạng tổng quát

tốt, những cảm xúc tốt và thái độ tích cực

• Không quan tâm nhiều đến

những nguồn gốc của một hành vi, mà chỉ quan tâm đến việc thay đổi hành vi

TIỂU KẾT

Trong thực hành tham vấn, vẫn thường

có những tranh luận về mặt quan điểm giữa những tác giả thuộc những trường phái lý thuyết khác nhau Người học

nên có thái độ trung dung, rộng mở và khách quan khi tiếp cận và tìm hiểu

những lý thuyết về tham vấn để có thể

áp dụng các quan điểm và lý luận này trên một tinh thần chiết trung.

Tiếp cận chiết trung

• Việc tham vấn thường bao gồm một/ nhiều kỹ thuật phối hợp với nhau Với những rối loạn

phức tạp càng cần phải lồng ghép, phối hợp sử dụng tập hợp nhiều kỹ thuật trị liệu khác nhau

• Có thể sử dụng một vài kỹ thuật trị liệu hành vi khác nhau/ phối hợp các kỹ thuật trị liệu nội thị

với trị liệu hành vi Một nhà trị liệu tâm lý giỏi

sẽ áp dụng bất kỳ sự phối hợp kỹ thuật nào cần thiết để giúp đỡ TC một cách đầy đủ và hiệu quả  Sự phối hợp các PP này chính là

phương pháp chiết trung (eclectic approach)

Những cách tiếp cận hậu hiện đại

(Postmodern approaches)

• Có rất nhiều nhà TLH tiêu biểu quan tâm phát triển những cách tiếp cận đa dạng theo hướng này, như chủ nghĩa cấu trúc xã hội, liệu pháp tập trung giải quyết vấn đề nhanh, liệu pháp kể chuyện…Họ đều thừa nhận rằng không có một

sự thật đơn lẻ Hơn thế, họ tin rằng tính xã hội hình thành nhờ những tương tác cá nhân

Những hướng tiếp cận này cho rằng thân chủ chính là chuyên gia cho những vấn đề của

cuộc sống riêng của họ