LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
HÀNG BÁN LẺ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Dịch vụ ngân hàng bán lẻ
1.1.1 Khái niệm dịch vụ ngân hàng bán lẻ
Ngân hàng thương mại (NHTM) đóng vai trò là trung gian tài chính, chuyển giao vốn từ những chủ thể thừa sang những chủ thể thiếu, góp phần thúc đẩy đầu tư và phát triển kinh tế NHTM có thể được phân loại thành hai loại chính dựa trên chiến lược kinh doanh: ngân hàng bán buôn và ngân hàng bán lẻ Hiện nay, dịch vụ của ngân hàng bán buôn (NHBB) và ngân hàng bán lẻ (NHBL) đang được hiểu theo nhiều cách khác nhau.
Dịch vụ Ngân hàng Bán buôn (NHBB) chủ yếu phục vụ các doanh nghiệp lớn, trong khi Dịch vụ Ngân hàng Bán lẻ (NHBL) tập trung vào việc cung cấp sản phẩm tài chính cho cá nhân, hộ gia đình và doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Theo các chuyên gia kinh tế học của viện nghiên cứu Châu Á - AIT cho rằng:
Dịch vụ ngân hàng bán lẻ cung cấp sản phẩm tài chính trực tiếp đến từng cá nhân và doanh nghiệp nhỏ thông qua hệ thống chi nhánh truyền thống hoặc qua các kênh điện tử, viễn thông và công nghệ thông tin.
Theo “Nghiệp vụ ngân hàng hiện đại” (David Cox - 1997) - thì thuật ngữ
Ngân hàng bán lẻ là một loại hình ngân hàng tập trung vào việc cung cấp dịch vụ trực tiếp cho doanh nghiệp, hộ gia đình và cá nhân, chủ yếu thông qua các khoản tín dụng nhỏ.
Dịch vụ NHBL được hiểu là việc cung cấp dịch vụ ngân hàng đến từng cá nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) thông qua mạng lưới chi nhánh, hoặc cho phép khách hàng tiếp cận trực tiếp với dịch vụ ngân hàng qua các phương tiện công nghệ thông tin và điện tử viễn thông.
1.1.2 Đặc điểm dịch vụ ngân hàng bán lẻ a Đối tượng khách hàng đa dạng, phong phú
Khách hàng của dịch vụ NHBL bao gồm cá nhân, hộ gia đình và các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNVVN), mỗi nhóm có nhu cầu riêng biệt Đối với cá nhân và hộ gia đình, nhu cầu chủ yếu là gửi tiền, mở tài khoản tiền gửi thanh toán và vay vốn tiêu dùng, mặc dù giá trị giao dịch không lớn nhưng diễn ra thường xuyên Trong khi đó, DNVVN chủ yếu cần vay vốn để mở rộng sản xuất, đầu tư vào công nghệ và trang thiết bị hiện đại, do nguồn vốn tự có thường không đủ Vì vậy, việc tài trợ từ ngân hàng là rất quan trọng, với tỷ trọng vốn vay chiếm lớn trong tổng nguồn vốn Số lượng khách hàng và quy mô giao dịch lớn dẫn đến khối lượng giao dịch qua ngân hàng cũng rất cao.
Các giao dịch diễn ra thường xuyên và ổn định không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho ngân hàng mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững Mức độ rủi ro thấp trong các giao dịch này cũng góp phần đảm bảo an toàn cho hoạt động của ngân hàng Hơn nữa, ngân hàng còn cung cấp một danh mục sản phẩm đa dạng, đáp ứng nhu cầu của khách hàng.
Để phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ (NHBL), các ngân hàng cần xây dựng một danh mục sản phẩm đa dạng, phù hợp với nhu cầu khác nhau của khách hàng, điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giới tính, độ tuổi và địa điểm cư trú Việc ứng dụng công nghệ hiện đại là yếu tố then chốt giúp ngân hàng phát triển dịch vụ NHBL, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng hiện nay Ngân hàng nào có nền tảng công nghệ tiên tiến, đáp ứng tốt nhu cầu của khách hàng về thời gian, không gian và chi phí sẽ có lợi thế cạnh tranh và chiếm lĩnh thị phần.
Với sự phát triển của các công nghệ hiện đại, người tiêu dùng hiện nay có thể dễ dàng tiếp cận nhiều dịch vụ ngân hàng như thanh toán, rút tiền tự động qua máy ATM, thấu chi tài khoản, home banking và internet banking Điều này giúp khách hàng giao dịch với ngân hàng mọi lúc, mọi nơi mà không còn bị ràng buộc bởi địa lý hay thời gian như trước đây Hơn nữa, mạng lưới chi nhánh và kênh phân phối của ngân hàng ngày càng mở rộng, tạo thuận lợi cho người sử dụng dịch vụ.
Để tiếp cận đa dạng đối tượng khách hàng, các ngân hàng cần mở rộng mạng lưới chi nhánh, phòng giao dịch và điểm giao dịch, bao gồm cả ATM Ngân hàng có số lượng chi nhánh nhiều và phân bố rộng sẽ có cơ hội tiếp xúc với nhiều khách hàng hơn, từ đó nâng cao sức cạnh tranh so với các ngân hàng khác.
Các kênh giao dịch ngân hàng hiện nay không chỉ giới hạn ở các phương thức truyền thống mà còn mở rộng sang các hình thức hiện đại như ngân hàng trực tuyến và ngân hàng qua điện thoại di động Điều này cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch thông thường một cách dễ dàng, ngay cả ở những khu vực không có điểm giao dịch trực tiếp của ngân hàng.
1.1.3 Các dịch vụ ngân hàng bán lẻ thông thường của NHTM
1.1.3.1 Dịch vụ huy động vốn
Vốn huy động là thành phần quan trọng trong cơ cấu nguồn vốn của ngân hàng, chiếm tỷ trọng lớn và quyết định sự ổn định cũng như phát triển của ngân hàng Nó cũng phản ánh uy tín của ngân hàng đối với khách hàng Nguồn vốn huy động phong phú và đa dạng tạo điều kiện cho ngân hàng thực hiện hoạt động cho vay, từ đó gia tăng doanh thu và lợi nhuận Ngân hàng chủ yếu huy động vốn từ khách hàng cá nhân và doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) thông qua nhiều hình thức khác nhau.
Tiền gửi thanh toán (TGTT) là loại hình tiền gửi không kỳ hạn, chủ yếu dùng để thực hiện các giao dịch thanh toán qua ngân hàng như séc lĩnh tiền mặt, ủy nhiệm chi, ủy nhiệm thu và chuyển tiền điện tử Đặc điểm nổi bật của TGTT là số dư tiền gửi không ổn định, vì khách hàng có thể gửi hoặc rút tiền vào bất kỳ thời điểm nào Do đó, lãi suất của tiền gửi thanh toán thường thấp, và ngân hàng sẽ thu phí duy trì tài khoản.
Tiền gửi tiết kiệm là hình thức huy động vốn truyền thống của các ngân hàng thương mại, được chia thành hai loại: có kỳ hạn và không kỳ hạn Với nhu cầu gửi tiền ngày càng tăng và sự cạnh tranh gay gắt giữa các ngân hàng, việc phát triển đa dạng sản phẩm tiền gửi tiết kiệm trở nên cần thiết để thu hút khách hàng Ngoài ra, tiền gửi tiết kiệm thường mang lại lãi suất cao hơn so với tiền gửi thanh toán.
Dựa vào đối tượng khách hàng, có thể phân loại tín dụng bán lẻ thành 2 loại: a Tín dụng bán lẻ dành cho khách hàng cá nhân
Cho vay tiêu dùng là hình thức cho vay dành cho cá nhân và hộ gia đình, nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu như mua sắm nhà ở, xe cộ và các nhu cầu tiêu dùng thiết yếu khác.