Với nhiều cách pha chế khác nhau và lượng caffeine hấp dẫn mà nó cung cấp cho người thưởng thức, không khó để hiểu tại sao thế giới lại yêu thích cà phê. Như hầu hết những người yêu cà phê sẽ nói, uống cà phê là một trải nghiệm phức tạp và nhiều sắc thái - có hương thơm đậm đà, sự ấm áp dễ chịu và sự đáng yêu của nghi thức khi nhâm nhi một tách cà phê mới. Trên thực tế, chúng ta yêu thích đồ uống đến mức con người đã tự điều chỉnh để liên kết vị đắng của cà phê với một nguồn năng lượng và sự tăng cường tích cực về tinh thần. Đây không còn là một loại thức uống xa lạ đối với con người Việt Nam với nhiều cách chế biến tạo thành nhiều loại thức uống khác biệt phù hợp với người tiêu dùng.
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-BÀI TIỂU LUẬN
HỌC PHẦN: KINH TẾ VI MÔ
ĐỀ TÀI: Thực trạng sản xuất và tiêu dùng của ngành sản xuất cà phê và đề xuất chính
sách để nâng cao hiệu quả sản xuất cho Việt Nam
Sinh viên thực hiện
Lớp:
Mã số sinh viên:
Giaó viên hướng dẫn:
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU
Với nhiều cách pha chế khác nhau và lượng caffeine hấp dẫn mà nó cung cấp cho người thưởng thức, không khó để hiểu tại sao thế giới lại yêu thích cà phê Như hầu hết những người yêu cà phê sẽ nói, uống cà phê là một trải nghiệm phức tạp và nhiều sắc thái - có hương thơm đậm đà,
sự ấm áp dễ chịu và sự đáng yêu của nghi thức khi nhâm nhi một tách cà phê mới Trên thực tế, chúng ta yêu thích đồ uống đến mức con người đã tự điều chỉnh để liên kết vị đắng của cà phê với một nguồn năng lượng và sự tăng cường tích cực về tinh thần Đây không còn là một loại thức uống xa lạ đối với con người Việt Nam với nhiều cách chế biến tạo thành nhiều loại thức uống khác biệt phù hợp với người tiêu dùng
Cây cà phê đầu tiên được người Pháp mang đến Việt Nam vào năm 1857, từ các đồn điền nhất nhì Đông Dương này, cây cà phê đã có những trở mình mạnh mẽ, thoát khỏi các định chế bao cấp, trở thành một trong những cây trồng có giá trị xuất khẩu cao nhất (sau lúa gạo), và đưa nước ta lên vị trí thứ 2 của bản đồ cà phê thế giới.Xuất khẩu cà phê mỗi năm đem về cho nền kinh tế chúng ta một lượng ngoại tệ lớn, khoảng 500 triệu USD Xuất khẩu cà phê góp phần không nhỏ vào việc thực hiện mục tiêu của chiến lược xuất nhập khẩu nói riêng và mục tiêu phát triển chiến lược kinh tế xã hội nói chung của đất nước Mặt khác xuất khẩu cà phê còn góp phần giúp tạo vốn cho đầu tư máy móc trang thiết bị cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế Là một ngành sử dụng nhiều lao động, xuất khẩu cà phê góp phần tạo ra nhiều công ăn việc làm, giúp giải quyết vấn đề thất nghiệp cho nền kinh tế Theo Hiệp hội cà phê ca cao Việt Nam (Vicofa) thì mỗi năm ngành cà phê thu hút khoảng 600.000 – 700.000 lao động, thậm chí trong ba tháng thu hoạch số lao động có thể lên tới 800.000 lao động Lao động làm việc trong ngành cà phê chiếm khoảng 2,93% tổng số lao động trong ngành nông nghiệp và chiếm 1,83% tổng số lao động trên toàn nền kinh tế quốc dân Mặt khác khi xác định cà phê là mặt hàng xuất khẩu chủ lực thì sẽ giúp Nhà nước hoạch định các chính sách như đầu tư, quy hoạch vùng một cách có trọng điểm, hợp lý, tiết kiệm và có hiệu quả cao trong phát triển kinh tế.Cà phê không chỉ là cây có giá trị kinh tế cao, mà trồng cà phê còn giúp thực hiện phủ xanh đất trống đồi núi trọc, bảo vệ môi trường sinh thái Vì cây cà phê thích hợp với những vùng đất đồi, đặc biệt là cây cà phê Robusta.Xuất khẩu cà phê giúp các doanh nghiệp có thêm lợi nhuận, thu được ngoại tệ để đầu tư mua máy móc thiết bị mở rộng và nâng cao sản xuất từ đó tăng lợi nhuận và hiệu quả trong hoạt động của mình Tham gia kinh doanh xuất khẩu cà phê giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp chuyên doanh về cà phê nâng cao được uy tín hình ảnh củađơn vị trong con mắt các bạn hàng và trên thị trường thế giới từ đó tạo ra cho doanh nghiệp lợi thế cạnh tranh để nâng cao hiệu quả hoạt động mở rộng thị trường tăng thị phần và lợi nhuận.Với những doanh nghiệp kinh doanh tổng hợp, việc kinh doanh xuất khẩu cà phê giúp doanh nghiệp có thêm mặt hàng để lựa chọn trong kinh doanh, từ đó lựa chọn được mặt hàng kinh doanh có hiệu quả tăng lợi nhuận uy tín.Cà phê là sản phẩm trong nước có nhu cầu không cao do thói quen tiêu dùng của người Châu Á nói chung và người Việt Nam nói riêng thích uống trà hơn cà phê
Để hiểu rõ hơn bài tiểu luận sẽ trình bày thực trạng sản xuất và tiêu dùng cả trong nước và xuất khẩu của ngành sản xuất cà phê 5 năm gần đây ( 2018-2022) cùng với đề xuất các chính sách để nâng cao hiệu quả sản xuất sản phẩm đó cho Việt Nam trong thời gian tới
Trang 3BÀI TIỂU LUẬN GỒM:
A Thực trạng sản xuất của ngành cà phê
I Năm 2017
II Năm 2018
III Năm 2029
IV Năm 2020
V Năm 2021
B Tiêu thụ trong nước 2017-2021
C.Đề xuất các chính sách để nâng cao hiệu quả sản xuất cà phê cho Việt Nam trong thời gian tới
………
A THỰC TRẠNG SẢN XUẤT VÀ TIÊU DÙNG CÀ PHÊ
I.Năm 2017
*Xuất khẩu
Theo Trung tâm Tin học và Thống kê, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, xuất khẩu cà phê tháng 11 năm 2017 ước đạt 83 nghìn tấn với giá trị đạt 185 triệu USD, đưa khối lượng xuất khẩu
cà phê 11 tháng đầu năm 2017 ước đạt 1,27 triệu tấn và 2,89 tỷ USD, giảm 22,5% về khối lượng
và giảm 3,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2016 Giá cà phê xuất khẩu bình quân 10 tháng đầu năm 2017 đạt 2.289,9 USD/tấn, tăng 26,1% so với cùng kỳ năm 2016 Đức và Hoa Kỳ tiếp tục là hai thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2017 với thị phần lần lượt là 14,3% và 12,8% Các thị trường có giá trị xuất khẩu cà phê trong 10 tháng đầu năm 2017 tăng mạnh là: Italia (15,6%), Ấn Độ (13,6%) và Bỉ (10,6%)
*Thực trạng sản xuất
Trang 4Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, diện tích cà phê năm 2017 đạt 664,6 nghìn ha, tăng 14,1 nghìn ha (tương đương tăng 2,2%) so với năm 2016; năng suất cà phê tăng 3,1% và sản lượng đạt 1.529 nghìn tấn, tăng 68,9 tấn (tăng 4,7%) so với năm 2016
Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Đắk Lắk, hiện nay do biến đổi khí hậu, thời tiết mưa, nắng bất thường nên cây cà phê trên địa bàn ra hoa, đậu quả không đồng đều Các chuyên gia dự báo niên vụ cà phê 2017-2018, Đắk Lắk, vùng trọng điểm cà phê của cả nước có khả năng mất mùa Tỉnh Đắk Lắk hiện có trên 204.000 ha cà phê; trong đó, có gần 194.000 ha cà phê kinh doanh cho thu hoạch, với sản lượng mỗi năm đạt từ 455.000 tấn cà phê nhân trở lên
II Năm 2018
* xuất khẩu
Tính chung cả năm 2018, sản lượng cà phê xuất khẩu tăng 19.9% so với năm 2017 (1.88 triệu tấn)
và giá trị xuất khẩu tăng 1.1% (3.54 tỷ USD) Tuy nhiên, giá xuất khẩu giảm xuống còn 1,883.4 (USD/tấn) (bình quân năm 2018), giảm 15.7% so với năm 2017
EU là thị trường tiêu thụ nhiều nhất các loại cà phê của Việt Nam, chiếm 40% trong tổng lượng và chiếm 38% trong tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của cả nước; đạt 749.231 tấn, trị giá 1,34 tỷ USD, so với năm 2017 tăng 19,1% về lượng nhưng giảm 1,5% về kim ngạch Riêng tháng 12/2018 lượng xuất khẩu sang thị trường này giảm nhẹ 0,8% so với tháng 11/2018, đạt 66.134 tấn
và kim ngạch giảm 5,6%, đạt 111,17 triệu USD
Đông Nam Á là thị trường tiêu thụ lớn thứ 2 các loại cà phê của Việt Nam, chiếm 13% trong tổng lượng và tổng kim ngạch xuất khẩu cà phê của cả nước; đạt 243.270 tấn, trị giá 467,38 triệu USD, tăng mạnh 102,5% về lượng và tăng 71,3% về giá trị so với năm 2017
Trang 5Trong khối EU, xuất khẩu sang Đức nhiều nhất chiếm trên 34%, đạt 260.475 tấn, tương đương 459,03 triệu USD; xuất sang Italia chiếm 18%, đạt 136.157 tấn, tương đương 245,25 triệu USD; xuất sang Tây Ban Nha chiếm 16%, đạt 122.063 tấn, tương đương 219,22 triệu USD
Nhìn chung, cà phê xuất khẩu trong năm 2018 sang đa số các thị trường tăng kim ngạch so với năm 2017; trong đó, xuất khẩu tăng mạnh ở các thị trường sau: Indonesia tăng 343,6% về lượng và tăng 273,3% về kim ngạch, đạt 62.320 tấn, tương đương 123,55 triệu USD; Nam Phi tăng 145% về lượng và tăng 109% về kim ngạch, đạt 10.073 tấn, tương đương 17,3 triệu USD; Hy Lạp tăng 139,5% về lượng và tăng 96,4% về kim ngạch, đạt 13.646 tấn, tương đương 23,82 triệu USD; NewZealand tăng 124% về lượng và tăng 78%
về kim ngạch, đạt 2.253 tấn, tương đương 4,2 triệu USD.
Ngược lại, xuất khẩu cà phê sụt giảm mạnh ở các thị trường như: Thụy Sỹ giảm 47,5% về lượng
và giảm 51% về kim ngạch, đạt 244 tấn, tương đương 0,49 triệu USD; xuất sang Singapore cũng giảm 40% về lượng và giảm 50,7% về kim ngạch, đạt 1.263 tấn, tương đương 3,55 triệu USD; Mexico giảm 7% về lượng và giảm 24% về kim ngạch, đạt 33.406 tấn, tương đương 55,9 triệu USD
Trang 6=>Về chung trong năm 2018, lượng xuất khẩu cà phê ở mức ổn định tăng cả về lượng và giá trị Tuy nhiên mức giá có sự sụt giảm nặng nề
Trang 7*Thực trạng sản xuất
Năm 2018 sản lượng cà phê tăng so với năm 2017 Phân bố tại các tỉnh Tây Nguyên, Đắk Nông ,Gia Lai, Kon Tum đều có diện tích canh trồng và sản lượng tăng, đạt được những thành tựu nhất định Theo báo cáo từ Ban quản lý dự án VnSAT 5 tỉnh Tây Nguyên, nhờ các chương trình đào tạo, tập huấn kỹ thuật của dự án và được sử dụng nguồn giống cà phê đạt chuẩn của
dự án nên các vườn cà phê tái canh trong vùng dự án đều sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, tỷ lệ tái canh thành công đạt trên 95%
Biểu đồ biểu thị sản lượng sản xuất cà phê Việt Nam 2012-> 2020
Theo báo cáo từ Ban quản lý dự án VnSAT 5 tỉnh Tây Nguyên, nhờ các chương trình đào tạo, tập huấn kỹ thuật của dự án và được sử dụng nguồn giống cà phê đạt chuẩn của dự
án nên các vườn cà phê tái canh trong vùng dự án đều sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, tỷ lệ
tái canh thành công đạt trên 95%
III.Năm 2019
*Xuất khẩu
Trang 8Tính chung cả năm 2019, xuất khẩu cà phê đạt tổng cộng 1.653.265 tấn (khoảng 27,55 triệu bao), với tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt 2,85 tỷ USD, giảm 11,92 % về lượng và giảm 19,28% về giá so với xuất khẩu của năm 2018, chiếm chủ yếu là cà phê Robusta
Cục Xuất nhập khẩu cho biết hiện các sản phẩm cà phê của Việt Nam xuất khẩu đến hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ, chiếm 14,2% thị phần xuất khẩu cà phê toàn cầu, đứng ở vị trí thứ hai sau Brazil Theo Cục Chế biến và Phát triển Thị trường Nông sản, Đức và Mỹ tiếp tục là hai thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất của Việt Nam trong 11 tháng đầu năm 2019 với thị phần lần lượt là 12,9% và 8,7% Ngoại trừ thị trường Philippines có giá trị xuất khẩu cà phê tăng (9,4%), hầu hết các thị trường chính đều giảm so với cùng kì năm 2018 11 tháng năm 2019, xuất khẩu cà phê chế biến tăng 1% về lượng, nhưng giảm 0,2% về trị giá so với cùng kì năm
2018, đạt 34,9 nghìn tấn, trị giá 175,4 triệu USD Trong đó, cà phê rang xay và cà phê hòa tan xuất khẩu chiếm 5,9% thị phần,đứng ở vị trí thứ năm sau Brazil,Indonesia, Malaysia và Ấn Độ Việt Nam là nguồn cung cà phê lớn nhất cho Nga trong năm 2019 với lượng nhập khẩu đạt trên
86 nghìn tấn, trị giá 153,29 triệu USD, giảm 10,1% về lượng và giảm 16,5% về trị giá so với năm 2018
Trang 9Năm 2019 xuất khẩu cà phê ở Việt Nam vẫn ở mức ổn định Việt Nam đạt được thành tựu xuất khẩu đến 80 quốc gia và vùng lãnh thổ
* Thực trạng sản xuất
ICO ước tính sản lượng cà phê của ViệtNam giảm 1,3% xuống 30 triệu bao do điều kiện thời tiết bất lợi ảnh hưởng đến sản lượng trong vụ mùa 2018 – 2019 (tháng 10/2018 đến tháng 9/2019) Con số này tương đương với số liệu ước tính từ Bộ Nông nghiệp Mỹ là 30,4 triệu bao Trong niên vụ 2019 – 2020 (từ tháng 10/2019 đến tháng 9/2020), ICO dự báo sản lượng cà phê Việt Nam tăng 4,4%lên 31,2 triệu bao Theo Cục Xuất nhập khẩu, tính đến cuối tháng 12/2019, thu hoạch cà phê robusta vụ mùa mới ở Việt Nam đang trong giai đoạn cuối Phần lớn các hộ trồng cà phê hoàn tất thu hoạch trước kì nghỉ lễ Giáng sinh và năm mới
Theo Báo Nhân dân, phát biểu tại Ngày cà phê Việt Nam năm 2019 diễn ra hồi tháng 12, Thứ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Nguyễn Hoàng Hiệp, cho biết hiện, tổng diện tích
cà phê trên toàn lãnh thổ Việt Nam khoảng hơn 688 ngàn ha, năng suất bình quân 26tạ/ha cao gấp ba lần sản lượng cà phê thế giới, là mặt hàng chiến lược của ngành nông nghiệp Việt Nam, hằng năm mang về giá trị 3,4 tỷ USD Ngoài ra, Chính Phủ và Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã rất quan tâm đối với ngành cà phê Việt Nam, đã có nhiều đề án như tái canh cây cà-phê, đề án nâng cao chất lượng mặt hàng cà phê Việt Nam.Trong thời gian tới, ngành
cà phê vàHiệp hội Cà-phê - Ca cao Việt Nam cầnmạnh dạn áp dụng khoa học – kỹ thuật,mạnh dạn đổi mới công nghệ; bên cạnhđó, cần điều tra, rà soát quy hoạch vùng,xác định rõ những vùng thuận lợichuyên canh cây cà-phê chuyên sâunhằm nâng cao nâng cao chất lượng mặt hàng cà-phê xuất khẩu…
Theo Báo Lâm Đồng, năm 2019, tổngdiện tích cây cà phê trồng theo chuẩnVietGAP, GlobalGAP, 4C là gần 75.500ha Đồng thời tái canh cải tạo gần 8.200ha cà phê, nâng tổng diện tích này lênđến 65.645 ha, chiếm gần 38% tổngdiện tích cà phê toàn tỉnh Lâm Đồng
Trang 10IV Năm 2020
*Xuất khẩu
Theo ước tính của Cục Chế biến và Phát triển Thị trường Nông sản, xuất khẩu cà phê tháng 12 năm 2020 ước đạt 85 nghìn tấn với giá trị đạt 170 triệu USD, đưa khối lượng và giá trị xuất khẩu cà phê cả năm 2020 đạt 1,51 triệu tấn và 2,66 tỷ USD, giảm 8,8% về khối lượng và giảm 7,2% về giá trị so với năm 2019
Theo số liệu tính toán từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu cà phê robusta tháng 11/2020 đạt 70,78 nghìn tấn, trị giá 111 triệu USD, giảm 25,1% về lượng và giảm 22,1% về trị giá so với tháng 11/2019.Trong 11 tháng năm 2020, xuất khẩu cà phê robusta đạt 1,22 triệu tấn, trị giá 1,82 tỷ USD, giảm 2,9% về lượng và giảm 3,9% về trị giá so với cùng kỳ năm 2019
Kim ngạch xuất khẩu cà phê chế biến tháng 11/2020 tăng 0,3% so với tháng 11/2019, đạt 46,14 triệu USD
Tuy nhiên, trong 11 tháng năm 2020 kim ngạch xuất khẩu cà phê chế biến giảm 0,5% so với cùng kỳ năm 2019, đạt 524,84 triệu USD.Trong đó, xuất khẩu cà phê chế biến sang thị trường Philippines, Trung Quốc giảm, nhưng xuất khẩu sang Nga, Mỹ, Nhật Bản, Tây Ban Nha, Đức tăng
Trang 11*Thực Trạng sản xuất
Theo Hiệp Hội cà phê-ca cao Việt Nam, sản lượng cà phê niên vụ 2019-2020 đạt 1,8 triệu tấn( tháng 10-2019 đến tháng 10-2020), giảm 5% so với niên vụ trước Theo Cục Chế biến và Phát triển Thị trường Nông sản, vụ cà phê năm nay của Việt Nam bị mất mùa và thu hoạch trễ hơn so với các năm trước nên chưa tạo áp lực lên thị trường Theo đó, vụ mùa năm nay, kỹ
Trang 12thuật thu hái và phơi sấy sau thu hoạch đã được quan tâm nhiều hơn, tạo động lực đẩy giá cà phê đi lên
Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, diện tích cà phê của Việt Nam năm
2020 là 680.000 ha, giảm khoảng 2% so với năm 2019 USDA cho biết thông lệ, khi giá cà phê xuống thấp, người dân có xu hướng chuyển hướng sang trồng cây hồ tiêu.Tuy nhiên, những năm gần đây, cả ngành hồ tiêu cũng hứng chịu cuộc khủng hoảng dư cung khi diện tích gấp 3 lần quy hoạch nên giá xuống thấp kỉ lục Do đó, người trồng cà phê chuyển sang trồng xen canh các loại cây ăn quả như xoài, sầu riêng…
Mặc dù diện tích giảm nhưng con số này vẫn vượt so với quy hoạch trong đề án Phát triển ngành cà phê bền vững giai đoạn 2015 - 2020.Theo đề án này, đến năm 2020 tổng diện tích cà phê của cà nước là 600.000 ha và tổng kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 3,8 - 4,2 tỷ USD
V.Năm
2021-một
năm
trỗi
dậy
của thị
trường
cà phê
*Xuất
khẩu
Theo
ước
tính,
xuất
khẩu
cà phê
của Việt Nam trong tháng 11 đạt 78 nghìn tấn, trị giá 181 triệu USD, giảm 21,4% về lượng và giảm 16,5% về trị giá so với tháng 10/2021; so với tháng 11/2020 giảm 6,9% về lượng, nhưng tăng 12,6% về trị giá Tính chung 11 tháng đầu năm, xuất khẩu cà phê của Việt Nam ước đạt 1,36 triệu tấn, trị giá 2,63 tỷ USD, giảm 4,4% về lượng, nhưng tăng 5,9% về trị giá so với cùng
kỳ năm 2020 Tháng 11, giá xuất khẩu bình quân cà phê của Việt Nam ước đạt 2.327 USD/tấn, tăng 6,3% so với tháng 10/2021 và tăng 21% so với tháng 11/2020 Tính chung 11 tháng năm
2021, giá xuất khẩu bình quân cà phê ước đạt 1.931 USD/tấn, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2020
Tính chung 10 tháng năm 2021, xuất khẩu tất cả các chủng loại cà phê giảm, ngoại trừ cà phê chế biến Theo số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan, robusta là chủng loại cà phê xuất khẩu