Một số giải pháp và chính sách đối với vấn đề tôn giáo trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Đắc Lắc

Một số giải pháp và chính sách đối với vấn đề tôn giáo trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Đắc Lắc. Tính cấp thiết của đề tài Đạo Tin lành du nhập vào nước ta khoảng cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX,...

Luận văn Một số giải pháp và chính sách đối với vấn đề tôn giáo trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh

Đắc Lắc

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đạo Tin lành du nhập vào nước ta khoảng cuối thế kỷ XIX đầu thế

kỷ XX, vào Tây Nguyên từ năm 1929 và vào tỉnh Đác Lắc từ năm 1932

Từ đó cho đến suốt quá trình kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân tộc ta, đạo Tin lành ở Tây Nguyên tồn tại và phát triển

ở mức độ bình thường Nhưng, từ sau năm 1975, tôn giáo này phát triển rất mạnh Đặc biệt, trong những năm gần đây, số người theo đạo Tin lành

ở Tây Nguyên tăng lên gấp nhiều lần so với trước năm 1975

Sự phát triển của đạo Tin lành ở Tây Nguyên nói chung và ở tỉnh Đác Lắc nói riêng vừa đem lại những yếu tố tích cực, vừa có những yếu

tố tiêu cực, đã và đang đặt ra nhiều vấn đề hết sức phức tạp cần được giải quyết cả trước mắt và lâu dài

Việc một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) từ bỏ hệ tín ngưỡng cổ truyền để tiếp nhận hệ tín ngưỡng của một tôn giáo độc thần như Công giáo hoặc Tin lành là điều bình thường Việc tiếp nhận một số giáo lý mới như sống đời sống một vợ một chồng, ăn ở vệ sinh, ốm đau dùng thuốc, không uống rượu say, đơn giản hóa các thủ tục ma chay, lễ hội, không tin vào tà ma, bói toán… đã làm thay đổi một số tập tục lạc hậu trong đời sống của đồng bào Tuy nhiên, so với những ảnh hưởng tích cực mà đạo Tin lành mang lại, ảnh hưởng tiêu cực của nó đối với vùng đồng bào DTTS lớn hơn rất nhiều Những năm qua, hoạt động truyền đạo của Tin lành trong vùng đồng bào DTTS là một trong những vấn đề phức tạp nhất về chính trị - xã hội của các tỉnh trong vùng, gây ra nhiều tác động, hậu quả xấu trên nhiều mặt của đời sống xã hội

Về mặt xã hội, việc phát triển tràn lan, bất chấp những quy định của Nhà nước của đạo Tin lành ở nhiều nơi đã vi phạm pháp luật, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội trong vùng đồng bào DTTS Trên thực tế, quá trình phát triển đạo Tin

lành ở Đác Lắc đã gây nên sự chia rẽ sâu sắc trong cộng đồng, làm phai nhạt một phần ý thức công dân trong đồng bào (chủ trương không liên quan đến chính trị, tín đồ không tham gia các phong trào quần chúng, ngăn cản tín đồ làm nghĩa vụ công dân, đẩy một bộ phận tín đồ đến chỗ bất hợp tác với chính quyền…)

Về chính trị, các thế lực thù địch bên ngoài câu kết với các phần tử phản động trong nước tìm cách lợi dụng đạo Tin lành như một lực lượng tinh thần để lôi kéo, lừa bịp, kích động một bộ phận quần chúng chống lại chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, gây nên những hậu quả đáng lo ngại Sau ngày miền Nam được giải phóng, hoạt động của tổ chức phản động FULRO thường gắn với hoạt động của đạo Tin lành trong vùng đồng bào DTTS, nhiều giáo sĩ Tin lành là những lãnh đạo chủ chốt của FULRO; nhiều tín đồ là cơ sở tin cậy, là lực lượng của FULRO Việc thành lập cái gọi là “Tin lành Đê-ga” gần đây đã kích động sự kỳ thị, chia

rẽ tôn giáo giữa đồng bào DTTS với người Kinh và đã lừa phỉnh, lôi kéo được một số người tham gia Trong hai vụ bạo loạn chính trị trong vùng DTTS ở Tây Nguyên năm 2001 và năm 2004 có nhiều tín đồ tự xưng là

“Tin lành Đê-ga” tham gia Toàn Tây Nguyên hiện vẫn còn gần 7.000 người DTTS tự xưng là tín đồ của “Tin lành Đê-ga” Nguy hiểm hơn, chúng coi “Tin lành Đê-ga” như là cơ sở tinh thần của cái gọi là “Nhà nước Đê-ga độc lâp” Hiện nay, các thế lực thù địch lợi dụng Tin lành, dựa vào lực lượng quần chúng là người DTTS Tây Nguyên, kích động số đông tín đồ làm lực lượng đối trọng với ta Trong bối cảnh giao lưu rộng

mở, các tổ chức và cá nhân của Hội thánh Tin lành vẫn tiếp tục bị lợi dụng vì âm mưu thù địch, chống phá cách mạng Việt Nam

Về đối ngoại, các thế lực thù địch đang ra sức vu cáo ta vi phạm nhân quyền, đàn áp tôn giáo, trong đó có vấn đề đạo Tin lành ở Tây Nguyên Từ đó, trong hoạt động đối ngoại họ đưa nhiều yêu sách để gây sức ép với ta

Trước tình hình Tin lành phát triển phức tạp, việc thực hiện chính sách tôn giáo như thừa nhận hoạt động Tin lành bình thường, cho đăng ký

và tạo điều kiện thuận lợi cho việc hành đạo đã đem lại những mặt tích cực, tạo ra tâm lý phấn khởi, tin tưởng trong đại đa số đồng bào có đạo Tuy nhiên, ở nhiều nơi công tác đối với Tin lành vẫn còn nhiều hạn chế, nên hiện tại một bộ phận đồng bào có tâm lý hoang mang, lo lắng, giảm nhiệt tình và thái độ hợp tác tích cực Mặt khác, do đạo Tin lành đang tồn tại trong trạng thái nửa hợp pháp, nửa không hợp pháp, có hệ phái chính thức, có hệ phái không chính thức, nơi đã được công nhận, nơi chưa được công nhận, nên tình hình của đạo Tin lành trong vùng DTTS ở các tỉnh Tây Nguyên vẫn còn là vấn đề hết sức phức tạp, không những gây khó khăn, lúng túng cho công tác quản lý nhà nước, mà còn nhiều mặt kẻ địch

có thể lợi dụng chuyển hướng hoạt động theo hướng chính trị hóa, đưa đạo Tin lành thoát khỏi sự kiểm soát của chính quyền

Vấn đề Tin lành ở Tây Nguyên nói chung, ở Đác Lắc nói riêng, trong quá khứ cũng như hiện tại luôn gắn liền với vấn đề dân tộc Cho nên, việc đẩy mạnh công tác vận động quần chúng trong vùng đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở tỉnh Đác Lắc được coi như là một trong những giải pháp tích cực để vừa thực hiện tốt chính sách dân tộc, vừa thực hiện tốt chính sách tôn giáo của Đảng, góp phần ổn định tình hình tư tưởng, sản xuất và nâng cao đời sống cho đồng bào, giữ vững ổn định an ninh chính trị trên địa bàn tỉnh hiện nay

Trong nhiều năm qua, các tổ chức đảng trong tỉnh Đác Lắc đã chú trọng lãnh đạo công tác quần chúng, đặc biệt là công tác quần chúng trong vùng DTTS, và đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần làm

ổn định tình hình Song, sự lãnh đạo của các tổ chức đảng ở tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành còn nhiều lúng túng, hạn chế Để nâng cao hơn nữa chất lượng lãnh đạo của các tổ chức đảng đối với công tác quần chúng trong vùng DTTS theo đạo Tin

lành đòi hỏi phải có sự nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn một cách hệ thống và tìm ra được những giải pháp phù hợp với điều kiện cụ thể, có tính khả thi Luận văn này cố gắng đóng góp một phần vào yêu cầu thực tiễn cấp bách đó

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Đác Lắc là một trong những địa bàn chiến lược quan trọng và là địa bàn có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Vì thế, việc đầu tư nghiên cứu toàn diện về Tây Nguyên nói chung và Đác Lắc nói riêng từ lâu đã được quan tâm với những quy mô, mức độ và các lĩnh vực khác nhau Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương, chính sách chỉ đạo, lãnh đạo rất quan trọng đối với vấn đề dân tộc, tôn giáo có liên quan trực tiếp đến vùng Tây Nguyên, tiêu biểu là Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị khóa IX về phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng - an ninh vùng Tây Nguyên thời kỳ 2001 – 2010; Quyết định 168/2001/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc định hướng dài hạn

kế hoạch 5 năm 2001 - 2005 và những giải pháp cơ bản phát triển kinh tế

- xã hội vùng Tây Nguyên; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa VIII

về tăng cường công tác quần chúng của Đảng; Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 khóa IX về công tác dân tộc, công tác tôn giáo; Thông báo 160-TB/TW của Bộ Chính trị về chủ trương công tác đối với đạo Tin lành trong tình hình mới; Chỉ thị 01/2005/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ

về một số công tác đối với đạo Tin lành

Bên cạnh đó, ý thức rõ tầm quan trọng của vấn đề đẩy mạnh công tác quần chúng nói chung và công tác quần chúng ở vùng đồng bào DTTS theo đạo Tin lành nói riêng, nhiều công trình khoa học xã hội cũng

đã được triển khai nghiên cứu, tiêu biểu như: Chương trình Tây Nguyên

I, Chương trình Tây Nguyên II, trong đó một phần nghiên cứu đánh giá,

đề xuất giải pháp về công tác quần chúng Đáng chú ý là một số công

trình nghiên cứu chuyên sâu về tôn giáo như: “Một số tôn giáo ở Việt

Nam” năm 2005, “Bước đầu tìm hiểu đạo Tin lành trên thế giới và ở Việt Nam” năm 2002 của TS Nguyễn Thanh Xuân - Phó Trưởng Ban Tôn giáo Chính phủ; “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dân tộc và quan hệ dân tộc ở Tây Nguyên” năm 2005 của PGS, TS Trương Minh Dục; Đề tài nghiên cứu của Ban Tôn giáo Chính phủ “Một số giải pháp và chính sách đối với vấn đề tôn giáo trong vùng đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Đắc Lắc” năm 2002; các công trình nghiên cứu về Tin lành Tây Nguyên

của Nguyễn Xuân Hùng Ngoài ra còn có những ý kiến chỉ đạo, những công trình nghiên cứu của một số nhà lãnh đạo, nhà nghiên cứu về Tin lành và công tác đối với đạo Tin lành được đăng tải trên các tạp chí, các

báo trong nước như: “Chính sách đối với tôn giáo nói chung và Tin lành nói riêng trong tình hình mới” của Lê Quang Vịnh - Nguyên Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ; Kỷ yếu hội thảo “Tin lành Mỹ, Tin lành Việt Nam -

Dự báo tình hình và giải pháp điều chỉnh”, Vụ Nghiên cứu chiến lược Bộ Công an; “Thực trạng phát triển đạo Tin lành vùng đồng bào DTTS - những kiến nghị về chủ trương và giải pháp” của TS Trịnh Xuân Giới, Nguyên Phó Trưởng Ban Dân vận Trung ương; “Quá trình thực hiện chính sách dân tộc - tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta qua tổng kết thực tiễn ở Tây Bắc, Tây Nguyên và Tây Nam bộ” của GS, TS Lê Hữu Nghĩa

Những công trình nghiên cứu đó đã cung cấp những cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc hoạch định các chủ trương, chính sách về công tác quần chúng nói chung và trong vùng đồng bào DTTS có đạo ở Tây Nguyên nói riêng Đây cũng là cơ sở để tác giả kế thừa và đi sâu vào những vấn đề mới liên quan đến đối tượng nghiên cứu

Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có một công trình nghiên cứu chuyên sâu, riêng biệt về sự lãnh đạo của đảng bộ địa phương đối với công tác vận động quần chúng trong vùng đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở Đác Lắc Luận văn này hy vọng sẽ góp phần nhỏ vào sự tìm tòi, đề

ra những giải pháp hữu ích cho vấn đề đang cần sự đầu tư, nghiên cứu

nhiều hơn này trong quá trình xây dựng Tây Nguyên ngày càng ổn định

3.2 Nhiệm vụ

- Phân tích, làm rõ những vấn đề thực tiễn của việc truyền bá đạo Tin lành ở Đác Lắc, việc kẻ địch lợi dụng đạo Tin lành trong thời gian qua, đánh giá đúng sự tác động của đạo Tin lành đến tình hình chính trị,

xã hội của tỉnh và tư tưởng, đời sống của đồng bào DTTS theo Tin lành

- Đánh giá đúng thực trạng, rút ra nguyên nhân và kinh nghiệm về

sự lãnh đạo của các tổ chức đảng tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành

- Xác định phương hướng và đề xuất những giải pháp chủ yếu, cụ thể để nâng cao chất lượng lãnh đạo của các tổ chức đảng đối với công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành của tỉnh Đác Lắc trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Luận văn tập trung nghiên cứu, đánh giá thực trạng tình hình đạo Tin lành và vấn đề nâng cao chất lượng lãnh đạo công tác vận động quần chúng đối với đồng bào DTTS theo đạo Tin lành của các tổ chức đảng địa phương từ tỉnh đến cơ sở của tỉnh Đác Lắc

Luận văn giới hạn thời gian nghiên cứu tư liệu và tình hình thực tế chủ yếu từ năm 2001 (sau vụ biểu tình, bạo loạn chính trị tháng 02-2001) đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Luận văn được thực hiện trên cơ sở những quan điểm và

phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác vận động quần chúng, dựa trên các nghị quyết, chỉ thị của Đảng Cộng sản Việt Nam và thực tiễn tình hình công tác quần chúng ở tỉnh Đác Lắc

5.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể của luận văn kết hợp chặt chẽ

giữa lô-gích với lịch sử; sử dụng các phương pháp điều tra, khảo sát thực

tế, thu thập số liệu, đối chiếu, thống kê, phân tích, tổng hợp, coi trọng phương pháp tổng kết thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Góp phần đánh giá đúng thực trạng sự lãnh đạo của các tổ chức đảng đối với công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở tỉnh Đác Lắc

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của yêu cầu nâng cao chất lượng lãnh đạo của các tổ chức đảng đối với công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở Đác Lắc hiện nay

- Đề xuất những giải pháp cụ thể có tính khả thi để góp phần nâng cao chất lượng lãnh đạo của các tổ chức đảng đối với công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành trong giai đoạn mới

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo vận dụng vào thực tiễn công tác quần chúng hiện nay, góp phần vào sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng đối với công tác quần chúng ở các địa phương; làm tài liệu phục vụ việc nghiên cứu, giảng dạy về công tác quần chúng ở các trường chính trị khu vực Tây Nguyên

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương, 6 tiết

1.1.1 Vị trí, vai trò và những nét đặc thù của công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số theo đạo Tin lành ở tỉnh Đác Lắc

1.1.1.1 Một số đặc điểm tình hình các dân tộc thiểu số tỉnh Đác Lắc

Đác Lắc là quê hương của đồng bào thuộc nhiều dân tộc, như: Ê-đê, M’nông, Gia-rai, Xê-đăng, Kinh Sau ngày miền Nam giải phóng, thực hiện chủ trương phân bổ lại lao động và dân cư trong phạm vi cả nước, tỉnh đã tiếp nhận hàng chục vạn đồng bào từ khắp mọi miền đất nước đến xây dựng kinh tế mới Cùng với người bản địa, nhiều dân tộc khác cũng đến đây làm ăn sinh sống và tạo nên một đại gia đình với 43 dân tộc anh

em

Theo số liệu thống kê, đến ngày 31-12-2006, dân số Đác Lắc là 1.701.496 người, mật độ 130,8 người/km2; trong đó dân tộc Kinh chiếm 70,5%; các DTTS 486.313 người, riêng đồng bào DTTS tại chỗ là 313.021 người Các dân tộc thiểu số tại chỗ gồm dân tộc Ê-đê 271.117 người, chiếm 15,8%; dân tộc M'nông 39.171 người, chiếm 2,3%; dân tộc Gia-rai 15.389 người, chiếm 0,9% Một số DTTS từ nơi khác đến có số dân khá lớn như dân tộc Tày 50.533 người, chiếm 2,95%, dân tộc Nùng 62.584 người, chiếm 3,64%, còn lại là các dân tộc khác [68, tr.15]

Qua rất nhiều lần tách nhập trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, kháng chiến chống Mỹ, cũng như sau ngày đất nước hòa bình thống nhất,

hiện nay tỉnh Đác Lắc gồm 12 huyện và thành phố Buôn Ma Thuột, 175 đơn

vị hành chính cấp xã, 2.218 thôn, buôn, tổ dân phố (sau đây gọi tắt là buôn, làng)

Xét về mặt địa lý, đồng bào các DTTS của tỉnh phân bố trên một địa bàn rộng lớn và chủ yếu thuộc vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới hiểm yếu, có vị trí chiến lược quan trọng về chính trị, kinh tế và quốc phòng -

an ninh Trong chiến tranh, các vùng đồng bào DTTS sinh sống là căn cứ địa cách mạng hoặc là nơi nuôi dưỡng, phát triển thực lực của cuộc kháng chiến Chính vì thế, trước đây cũng như hiện nay, các thế lực thù địch hết sức chú ý đến những vùng này để thực hiện ý đồ chính trị, chống phá cách mạng nước ta

Trước đây cũng như hiện nay, nét nổi bật của hai dân tộc Ê-đê, M'nông là đời sống xã hội mang đậm tính huyết thống (dòng họ) và tính cộng đồng hết sức bền chặt Trong từng đơn vị buôn, làng có sự tồn tại bền vững những mối quan hệ xã hội cổ truyền tốt đẹp được hình thành qua các thời kỳ lịch sử lâu dài, nổi bật là quan hệ giữa dân làng với già làng, chủ buôn; giữa các thành viên trong cùng một buôn, làng; giữa các gia đình trong một dòng tộc; giữa cha mẹ với con cái

Đồng bào Ê-đê và M'nông sống rất hiền hòa, hiếu khách, có lòng nhân ái, yêu thiên nhiên, yêu hòa bình, nhưng đồng thời cũng rất kiên cường, có tinh thần thượng võ, cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất Đồng bào DTTS trong tỉnh có đặc điểm là dễ nghe theo, dễ tin và đã tin ai thì đặt hết niềm tin vào người đó, không từ nan thử thách, hy sinh Trong những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, tuyệt đại bộ phận đồng bào DTTS của tỉnh đã tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, anh dũng đứng lên theo Đảng làm cách mạng, bất chấp mọi hy sinh, gian khổ để giành thắng lợi cuối cùng

Về phương diện văn hóa, là một địa phương đa dân tộc, Đác Lắc hiện nay là một vùng đất đa dạng về sắc thái văn hóa: Có sắc thái văn

hóa của người Kinh, sắc thái văn hóa của các DTTS bản địa và sắc thái văn hóa của các DTTS từ nơi khác đến Nhưng, trước hết và quan trọng nhất phải nói đến văn hóa, phong tục, tập quán, tâm lý, lối sống của hai dân tộc bản địa là các dân tộc Ê-đê và M'nông Đồng bào các DTTS ở Đác Lắc là chủ nhân của một nền văn hóa bản địa vô cùng phong phú và đặc sắc Trải qua nhiều thế hệ, các dân tộc ở đây đã tạo dựng nên những

di sản văn hóa vật thể và phi vật thể quý giá mà ngày nay các nhà nghiên cứu đều đánh giá cao, như: nhà dài, nhà mồ, đàn đá, cồng chiêng, các lễ hội và sinh hoạt cộng đồng độc đáo Đồng bào còn có một kho tàng văn học dân gian với những những bản trường ca (khan), truyện cổ, truyện ngụ ngôn, lời nói vần; những làn điệu dân ca như Airay, Kuứt, Kmũn, Tâm pớt, Yuôn Yơh đậm đà bản sắc dân tộc lưu truyền qua bao thế hệ Đặc biệt, luật tục (tập quán pháp) của hai dân tộc Ê-đê, M'nông có thể coi

là một di sản văn hóa tộc người rất đặc sắc, bao gồm hàng trăm điều, phản ánh những lề luật, tục lệ nghiêm ngặt của cộng đồng thị tộc cổ đại Ngoài ra, các dân tộc Ê-đê, M’nông còn có cả chữ viết mà sau này được phiên âm sử dụng phổ biến từ thời kháng chiến cho đến nay

Trong đời sống hàng ngày, đồng bào có rất nhiều lễ hội và sinh hoạt truyền thống diễn ra xoay quanh vòng đời của con người và vòng xoay của mùa màng, như lễ thổi tai, lễ mừng sức khỏe, lễ cưới, lễ tang, lễ bỏ

mã, lễ cúng voi, lễ đâm trâu, lễ mừng lúa mới, lễ rước K'pan, tục uống rượu cần, tục kể khan Các sinh hoạt truyền thống này mang tính cộng đồng cao, thu hút mọi người cùng tham gia và trở thành một nét đẹp đáng quý trong đời sống của đồng bào Chúng có tác động rất lớn đến tư tưởng, tình cảm của con người và mỗi thành viên trong cộng đồng luôn luôn gửi gắm vào đây những ước mơ về một cuộc sống tốt đẹp hơn

1.1.1.2 Vai trò của công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê-nin thì cách mạng là sự

nghiệp của quần chúng nhân dân Điều này bao hàm cả ý nghĩa là quần

chúng phải được tập hợp, tổ chức lại và bản thân quần chúng phải tự mình tham gia vào cuộc cách mạng ấy Nhưng “muốn cho quần chúng hiểu rõ phải làm gì thì cần phải tiến hành một công tác lâu dài và kiên

nhẫn” [39, tr.164] Phát triển quan điểm của C Mác, V.I Lê-nin cho rằng:

“Không có sự đồng tình và ủng hộ của đại đa số nhân dân lao động đối với đội ngũ tiên phong của mình, tức là đối với giai cấp vô sản thì cách mạng

vô sản không thể thực hiện được” [36, tr.251] Những quan điểm đó cho chúng ta thấy, công tác vận động quần chúng hết sức quan trọng và cần thiết Đó là một công tác lâu dài, là cuộc đấu tranh giai cấp để giành lấy

sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân

Phát triển quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lê-nin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cách mệnh trước hết là phải làm cho dân giác ngộ” [37, tr.266] Muốn làm cho dân giác ngộ “trước hết phải có Đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi” [38, tr.267] Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng khẳng định: Đảng Cộng sản phải vận động và tổ chức nhân dân Theo Hồ Chí Minh, “dân vận là vận động tất cả lực lượng của mỗi một người dân không để sót một người nào, góp thành lực lượng toàn dân để thực hành những công việc nên làm, những công việc Chính phủ và Đoàn thể đã giao cho” [39, tr.698-699]

Trong xây dựng chủ nghĩa xã hội, Lê-nin nhấn mạnh việc động viên

và phát huy mọi lực lượng của quần chúng nhân dân Người cảnh cáo:

“những ai chỉ trông vào bàn tay của những người cộng sản để xây dựng

xã hội cộng sản là những kẻ có tư tưởng hết sức ngây thơ” [35, tr.347] Các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác – Lê-nin và lãnh tụ Hồ Chí Minh đã chỉ rõ vai trò quan trọng của công tác vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân Tuy nhiên, trong quá trình cách mạng do Đảng lãnh đạo, mỗi thời kỳ, mỗi đối tượng có những nội dung và hình thức vận động khác nhau Trong thời kỳ mới của cách mạng, Đảng ta xác định nội dung công

tác vận động quần chúng là xây dựng và phát huy quyền làm chủ của nhân dân, đồng thời đề ra các chính sách cụ thể đối với các giai cấp, các tầng lớp xã hội, xây dựng cơ chế cụ thể để thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” đối với các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước…

Đồng bào DTTS nói chung và đồng bào DTTS theo đạo Tin lành nói riêng ở tỉnh Đác Lắc là một đối tượng vận động đặc biệt, do đó công tác vận động của Đảng ở đây có vai trò hết sức quan trọng

Do đặc điểm lịch sử, đời sống đồng bào còn nhiều khó khăn, trình

độ dân trí thấp, sự am hiểu của đồng bào về các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước còn đơn giản Địa bàn cư trú của đồng bào hầu hết

là những vùng trọng yếu về quốc phòng - an ninh Chính vì thế, các thế lực thù địch hết sức chú ý đến những vùng này để lôi kéo quần chúng thực hiện ý đồ chính trị chống phá cách mạng nước ta Hiện nay, vấn đề dân tộc, tôn giáo là vấn đề hết sức nhạy cảm trong cuộc đấu tranh chống chiến lược “diễn biến hòa bình” Nếu chúng ta không chú ý làm tốt công tác vận động quần chúng trong vùng đồng bào DTTS thì các thế lực thù địch sẽ có cơ hội lợi dụng, lôi kéo đồng bào thành lực lượng đối trọng với

ta

Công tác vận động đồng bào các DTTS ở Đác Lắc hiện nay, đặc biệt là những người theo đạo Tin lành, còn xuất phát từ mấy đặc điểm sau:

- Đồng bào các DTTS nói chung sinh sống ở nhiều buôn, làng trong toàn tỉnh, không hình thành những lãnh thổ tộc người riêng biệt, mà sinh sống xen kẽ, đan xen nhau và có sự giao lưu sâu sắc về văn hóa

- Về phương diện văn hóa, đồng bào DTTS Đác Lắc có một nền văn hóa bản địa vô cùng phong phú và đặc sắc Tuy nhiên, trong những năm qua, trước sự tác động của nền kinh tế thị trường và một phần của những yếu tố cực đoan trong việc truyền bá đạo Tin lành, nhiều giá trị văn hóa

tinh thần bị mai một, nhiều tập tục, lễ hội, nhiều hình thức sinh hoạt cộng đồng bị mất dần Điều này đã hủy hoại sự đề kháng văn hóa và tạo điều kiện cho tôn giáo, đặc biệt là đạo Tin lành phát triển

- Số dân các dân tộc rất chênh lệch nhau (có dân tộc như Ê-đê gần

25 vạn dân, có nhiều dân tộc hiện chỉ có dưới vài chục người như

Khơ-mú, Hà nhì, Chu-ru, Pu-péo ), nên dễ sinh tư tưởng định kiến, phân biệt dân tộc lớn, dân tộc nhỏ

Những đặc điểm đó cho thấy, công tác quần chúng có mục tiêu to lớn là tạo lập sự nhất trí, sự đồng thuận của tất cả các tầng lớp xã hội, các thành phần dân tộc vì sự nghiệp chung, tạo sự tương đồng, hài hòa trong tính thống nhất của toàn dân tộc

Đồng bào DTTS tuy không nhiều về số lượng, nhưng là một đối tượng quan trọng trong công tác dân vận của Đảng Nếu như trước đây sự

ổn định chính trị thường được quan niệm gắn liền với sức mạnh kinh tế, quân sự (tuy nhiên trên thực tế không phải bao giờ cũng như vậy), thì ngày nay, sự ổn định chính trị phải là tổng hợp của sức mạnh kinh tế, chính trị, văn hóa, an ninh, quốc phòng, đối ngoại…; trạng thái ổn định chính trị chỉ vững chắc khi tất cả các lĩnh vực dân tộc, tư tưởng, tôn giáo… cùng đạt được sự ổn định tương ứng Chính vì thế, công tác vận động đồng bào DTTS của Đảng là một trong những nhân tố góp phần ổn định tình hình an ninh chính trị của tỉnh, chống lại âm mưu phá hoại của các thế lực thù địch và góp phần vào sự thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay

1.1.1.3 Đặc thù của công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số

ở Đác Lắc

- Về đối tượng vận động

Nét nổi bật của hai dân tộc Ê-đê, M'nông là đời sống xã hội mang đậm tính huyết thống (dòng họ) và tính cộng đồng hết sức bền chặt Buôn của đồng bào Ê-đê hay bon của đồng bào M'nông là các đơn vị cơ

sở của xã hội, có nơi cư trú và nơi canh tác riêng, có bến nước và nghĩa địa riêng mặc nhiên được các buôn (bon) khác thừa nhận Mỗi buôn có một già làng Mặc dù, trong xã hội hiện đại có sự tác động của nhiều nếp sống mới, nhưng vai trò của già làng trong xã hội người DTTS ở Đác Lắc vẫn còn rất lớn Già làng là người điều hành toàn bộ các hoạt động truyền thống trong xã hội của đồng bào Tiếng nói của già làng thường đóng vai trò quyết định trong mọi sự việc Hầu như mọi việc trong làng được giải quyết thông qua vai trò già làng

Trong từng đơn vị buôn, làng có sự tồn tại bền vững của những mối quan hệ xã hội cổ truyền tốt đẹp được hình thành qua quá trình lịch sử lâu dài đáng kể nhất là quan hệ giữa dân làng với già làng, chủ buôn; giữa các thành viên trong cùng một buôn; giữa các gia đình trong một dòng tộc; giữa cha mẹ với con cái Trong các mối quan hệ đó, tinh thần cộng đồng, dân chủ, bình đẳng, tương thân tương ái là đặc điểm nổi bật chi phối đời sống của đồng bào

Thành viên của buôn (bon) là các đại gia đình mẫu hệ, có nhiều thế

hệ cùng chung sống trong một nhà dài, do một người phụ nữ cao tuổi nhất hoặc có uy tín nhất đứng ra trông nom tài sản, hướng dẫn sản xuất,

do vậy sự chi phối của họ đối với gia đình, xã hội thường rất quan trọng

- Đặc điểm tâm lý, xã hội

Cả đồng bào Ê-đê và đồng bào M'nông đều rất hiền hòa, hiếu khách,

có lòng nhân ái, sống thật thà, đôn hậu Yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu hòa bình, nhưng đồng thời cũng rất ngoan cường, dũng cảm, có tinh thần thượng võ, trong đó nổi bật hơn cả là ý chí đấu tranh bất khuất chống chọi với thiên nhiên và đấu tranh bảo vệ buôn làng, bảo vệ quê hương, đất nước

Đồng bào DTTS luôn nói đi đôi với làm, dễ tin và đã tin thì tin tuyệt đối; nếu đã hứa thì khó khăn mấy cũng thực hiện, ai không thực hiện thì mất niềm tin Cho nên, đối với đồng bào, không có gì nguy hại hơn là để họ

mất niềm tin Đồng bào đã mất niềm tin với ai thì dứt khoát không bao giờ nghe theo

Cũng như các dân tộc khác, đồng bào các DTTS ở Đác Lắc sống gắn bó với cộng đồng, hết lòng vì cộng đồng, nhưng đồng bào cũng có lợi ích thiết thân của mình Do đó, trong công tác vận động đồng bào phải quan tâm đến lợi ích thiết thân của đồng bào Chủ nghĩa Mác đã chỉ

ra rằng: muốn vận động quần chúng phải quan tâm đến lợi ích thiết thân của họ; lợi ích là một động lực thúc đẩy con người hành động Nhưng, cần chú ý rằng, lợi ích phải được hiểu là những gì thiết thực, cụ thể, gắn với cuộc sống hàng ngày của đồng bào, chứ không phải là những thứ họ chỉ thấy trong các báo cáo hoặc là những sự hứa hẹn suông

1.1.2 Tầm quan trọng của sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động quần chúng nói chung và công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số theo đạo Tin lành nói riêng

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Việc dân vận rất quan trọng Dân vận kém thì việc gì cũng kém Dân vận khéo thì việc gì cũng thành công” [39, tr.35] Những lời căn dặn ấy cho thấy, công tác dân vận là nhiệm vụ hàng đầu trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Ngay từ những năm đầu thực hiện đường lối đổi mới, Đảng ta đã nhấn mạnh: “Đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quần chúng, giữ vững mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân là nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc đổi mới và toàn bộ sự nghiệp cách mạng” [18,

tr.65] Từ đó, Đảng ta luôn luôn coi công tác vận động, tổ chức quần

chúng tham gia công việc cách mạng là vấn đề chiến lược xuyên suốt mọi thời kỳ cách mạng Trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, công tác dân vận tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, mọi giai cấp, tầng lớp, các giới đồng bào… Nó góp phần phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc để thực hiện mục tiêu giữ vững độc lập dân tộc, xây dựng đất nước giàu mạnh, công bằng, văn minh, hạnh phúc

Đối với Đác Lắc, công tác vận động quần chúng cũng nhằm tăng cường hơn nữa mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân, xây dựng mối quan

hệ đoàn kết các thành phần dân tộc trong tỉnh, thực hiện thắng lợi các nhiệm

vụ kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, giữ vững ổn định chính trị trong tỉnh

Tầm quan trọng của sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động đồng bào các DTTS theo đạo Tin lành thể hiện ở những nội dung sau:

Một là, để đảm bảo cho công tác này thực hiện đúng định hướng và

đạt được đầy đủ các mục tiêu, yêu cầu:

- Củng cố mối quan hệ đoàn kết, thống nhất trong cộng đồng các dân tộc Đồng bào các DTTS ở Đác Lắc từ bao đời nay sống và làm việc trong mối quan hệ cộng đồng tốt đẹp Trong đấu tranh cách mạng trước đây, cũng như trong công cuộc xây dựng xã hội mới hiện nay, đồng bào luôn có những đóng góp tích cực và hiệu quả Việc một bộ phận đồng bào DTTS theo Tin lành là do những lý do khác nhau, một bộ phận do nhu cầu chính đáng và tôn giáo thuần túy, nhưng có một bộ phận bị lôi kéo, lừa bịp, khống chế buộc đi theo Do đó, Đảng bộ tỉnh phải chỉ đạo hệ thống chính trị các cấp trong tỉnh nhận rõ những vấn đề này, từ đó có những nội dung và phương pháp vận động thích hợp, hiệu quả Đối với quần chúng phải tuyên truyền, vận động, giáo dục đồng bào nhận rõ và ý thức được đầy đủ trách nhiệm công dân đối với xã hội, thực hiện tự do tín ngưỡng, tôn giáo, giúp họ nhận ra được âm mưu và tham gia tích cực vào cuộc đấu tranh chống lại âm mưu lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động chia rẽ của các thế lực thù địch

- Phát huy sức mạnh của cộng đồng các dân tộc trong công cuộc đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa Nhân dân là lực lượng đông đảo tiến hành mọi nhiệm vụ, thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước Đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở Đác Lắc là

một đối tượng đặc biệt trong công tác dân vận của tỉnh, nhưng họ cũng chính là một bộ phận dân cư cấu thành các thành phần dân tộc trong tỉnh Cho nên, phải xem đây là một bộ phận nhân dân cấu thành, lực lượng lao động, sức mạnh chung của tỉnh Bộ phận theo Tin lành vì bị lợi dụng, lừa

mị nhằm phục vụ cho mục đích chính trị xấu xa của chúng chỉ là thiểu số,

và ngay cả khi họ lầm đường, lạc lối, họ vẫn là những quần chúng của Đảng Họ phải được giáo dục, tập hợp thành một khối đoàn kết thống nhất dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương thực hiện các nhiệm vụ kinh tế, xã hội, văn hoá, quốc phòng, an ninh của tỉnh

Hai là, sự lãnh đạo công tác vận động quần chúng của Đảng bộ tỉnh

xuất phát từ yêu cầu giữ vững ổn định tình hình an ninh chính trị trên địa bàn trong điều kiện các thế lực thù địch tập trung chống phá ta về nhiều mặt, đặc biệt là việc lợi dụng các vấn đề dân tộc, tôn giáo để lôi kéo một

bộ phận đồng bào DTTS biểu tình bạo loạn, gây rối, vượt biên trái phép Hiện nay, ở tỉnh Đác Lắc cũng như ở toàn vùng Tây Nguyên nói chung, yêu cầu, nhiệm vụ đấu tranh chống chiến lược “diễn biến hòa bình”, bạo loạn, lật đổ của các thế lực thù địch trên các vấn đề dân tộc, tôn giáo được đặt ra một cách trực tiếp và cấp bách Các sự kiện biểu tình, bạo loạn của một bộ phận đồng bào DTTS ở Tây Nguyên vào các năm 2001 và 2004 thực chất sâu xa là do một bộ phận quần chúng bị lừa bịp, lôi kéo dưới chiêu bài đòi thành lập “Nhà nước Đê-ga độc lập”, đòi trả đất cho người DTTS, đòi đuổi người Kinh ra khỏi Tây Nguyên… trong âm mưu lớn là gây mất ổn định chính trị ở Tây Nguyên, đẩy nhân dân đến chỗ chống đối chính quyền, chia rẽ dân tộc, kích động chủ nghĩa

ly khai, tạo cớ để quốc tế hóa vấn đề và nước ngoài can thiệp Trên thực

tế, một bộ phận không nhỏ những người tham gia biểu tình là những tín

đồ Tin lành Do vậy, sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đối với công tác vận động quần chúng nói chung và vận động đồng bào DTTS theo Tin lành nói riêng là yêu cầu hết sức cần thiết Đảng bộ chẳng những định hướng,

mà còn đề ra những yêu cầu cụ thể đối với toàn hệ thống chính trị trong việc đặt công tác quần chúng đúng với yêu cầu và vị trí của nó, làm cho công tác quần chúng góp phần tích cực vào việc giữ vững sự ổn định về

an ninh, chính trị, trên cơ sở đó phát triển kinh tế - xã hội một cách hiệu quả

Ba là, lãnh đạo công tác vận động quần chúng là thước đo và còn là

một trong những nội dung để nâng cao toàn diện năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng các cấp

Năng lực lãnh đạo của các tổ chức và cấp ủy đảng thể hiện trên nhiều lĩnh vực và ở kết quả hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị Đảng lãnh đạo bằng định hướng chính trị, bằng công tác tổ chức - cán bộ, bằng công tác kiểm tra và bằng sự gương mẫu của đảng viên Chính quyền làm công tác dân vận bằng việc ra quyết định, chủ trương đúng đắn, hợp lòng dân, tổ chức điều hành có hiệu quả việc thực hiện các quyết định, chủ trương đó Mặt trận và các đoàn thể nhân dân làm công tác quần chúng bằng việc tuyên truyền, vận động tập hợp họ xây dựng và thực hiện các phong trào hành động cách mạng Thông qua công tác quần chúng ở cơ sở, Đảng bộ kiểm nghiệm tính đúng đắn những chủ trương, chính sách của mình, để xác định tính hiệu quả trong việc thực hiện các chủ trương, kế hoạch công tác và đánh giá, rèn luyện đội ngũ cán bộ, đảng viên

Lãnh đạo công tác quần chúng bằng những nội dung, hình thức và phương pháp tốt là cơ sở để tạo nên sự ổn định xã hội, đồng thời cũng là

cơ sở để đánh giá năng lực lãnh đạo toàn diện của các cấp ủy đảng địa phương

Như vậy, vai trò lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động quần chúng nói chung và công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành nói riêng chính là thể hiện ở sự lãnh đạo toàn bộ hệ thống chính trị trong tỉnh thông qua công tác quần chúng để đoàn kết và

phát huy sức mạnh của toàn thể nhân dân, tạo nên một môi trường xã hội

ổn định để thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội, góp phần vào

sự ổn định chính trị ở tỉnh Đác Lắc nói riêng và Tây Nguyên nói chung

1.2 SỰ LÃNH ĐẠO CỦA CÁC ĐẢNG BỘ ĐỊA PHƯƠNG TỈNH ĐÁC LẮC ĐỐI VỚI CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ THEO ĐẠO TIN LÀNH – QUAN NIỆM VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ

1.2.1 Nội dung và phương thức lãnh đạo của các tổ chức đảng tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số theo đạo Tin lành

Xác định được đường lối chính trị đúng đắn là yêu cầu hàng đầu, nhưng để đường lối đó đi vào cuộc sống, Đảng phải vận động, tổ chức nhân dân thực hiện đường lối đó một cách hiệu quả

Có thể nói rằng, sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đác Lắc với công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành là hoạt động của các tổ chức

và cấp ủy đảng trong tỉnh nhằm làm cho các tổ chức trong hệ thống chính trị các cấp đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục để nâng cao ý thức giác ngộ, sự hiểu biết của đồng bào về các chủ trương, chính sách đối với vùng đồng bào DTTS, về chính sách dân tộc và chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước; vận động đồng bào thực hiện đúng những chủ trương và chính sách đó để ổn định đời sống, phát triển sản xuất tiến tới xóa dần những chêch lệch giữa các dân tộc trong vùng Đồng thời, công tác dân vận cũng góp phần đấu tranh vạch rõ âm mưu và chống lại những luận điểm xuyên tạc của các thế lực thù địch hòng phá hoại mối quan hệ đoàn kết dân tộc, phá hoại chính sách tôn giáo của Đảng và Nhà nước ta Theo đó, nội dung và phương thức lãnh đạo công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành của Đảng bộ phải được xác định rõ:

1.2.1.1 Về nội dung lãnh đạo

Một là, lãnh đạo chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể

nhân dân thường xuyên đi sâu tìm hiểu, nắm rõ được tâm trạng, nguyện vọng của nhân dân, nắm chắc được tình hình quần chúng theo đạo Tin lành ở vùng đồng bào DTTS, giải quyết kịp thời những vấn đề do tình hình thực tế đặt ra

Công tác vận động quần chúng đối với đồng bào DTTS theo đạo Tin lành trước hết là ở cơ sở, nhất là nơi có đông đồng bào theo đạo sinh sống Vì vậy, các cấp uỷ đảng lãnh đạo chính quyền, Mặt trận và các tổ chức quần chúng, thông qua phản ảnh của đảng viên, qua dư luận xã hội, thường xuyên nắm bắt tình hình quần chúng ở cơ sở để phát hiện những vấn đề mới phát sinh; phân tích, đánh giá tâm trạng, nguyện vọng của đồng bào, kịp thời có chủ trương cụ thể giải quyết đúng đắn những nhu cầu chính đáng của quần chúng phù hợp với quy định của pháp luật Nắm bắt được tư tưởng quần chúng cũng là cơ sở để các cấp ủy đảng tiếp cận với quần chúng, hiểu họ và đồng thời để quần chúng hiểu về Đảng

Những vấn đề nảy sinh trong vùng đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở Đác Lắc hiện nay chủ yếu liên quan đến nhu cầu tôn giáo, đến vấn

đề tranh chấp đất đai giữa người Kinh với đồng bào DTTS Trong những vấn đề đó, do bị lợi dụng, nhiều vụ việc thường đi tới những yêu sách không thỏa đáng, không phù hợp với quy định của pháp luật, như: đòi tách tôn giáo đồng bào DTTS ra khỏi tôn giáo người Kinh; đòi người Kinh trả đất cho đồng bào DTTS… Nội dung công tác dân vận ở đây là phải biết bóc tách những yêu cầu chính đáng của quần chúng với những đòi hỏi vô căn cứ, vì mục đích chính trị đen tối để có phương pháp vận động, thuyết phục hiệu quả

Để hiểu sâu tình hình quần chúng, các cấp ủy đảng cần yêu cầu chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể nhân dân có sự điều tra, phân tích

cụ thể tình hình các mặt như: dân cư; tâm trạng, nguyện vọng, thu nhập, đời sống vật chất và tinh thần, những nhu cầu thiết yếu, chính đáng của

người dân; tình hình an ninh chính trị, trật tự xã hội… Đây là những vấn

đề cần thiết cho việc xác định và đề ra các chủ trương sát đúng với tình hình và phù hợp với nguyện vọng quần chúng, giải quyết kịp thời những vấn đề mới phát sinh, không để xảy ra mâu thuẫn Mối quan hệ giữa các dân tộc ở Đác Lắc về cơ bản là tốt đẹp, nhưng thời gian gần đây do bị tác động bởi những yếu tố bên ngoài và của bọn phản động, nên mối quan hệ này có lúc trở nên căng thẳng ở một số vùng, một số vấn đề và đến nay vẫn còn âm ỉ Đây là vấn đề nhạy cảm, rất dễ bị kích động Công tác dân vận phải hết sức chú ý không để thổi bùng lên thành những “điểm nóng” như những năm trước đây Bên cạnh việc tìm hiểu tình hình quần chúng, các cấp chính quyền địa phương cần có những chủ trương, chính sách đáp ứng nhu cầu chính đáng của đồng bào như: tạo điều kiện thuận lợi cho việc hành đạo của tín đồ, công nhận tư cách pháp nhân của các chi hội Tin lành cơ sở, cho đăng ký các điểm nhóm Tin lành chưa đại hội, đồng ý

mở các lớp bồi linh và các hoạt động khác của đồng bào có đạo…

Cấp ủy đảng cần lãnh đạo chính quyền cùng cấp khi có những vấn

đề phức tạp nảy sinh phải hết sức thận trọng, xem xét kỹ việc tiếp cận của đồng bào đối với những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến mức nào, đồng thời chú ý đến thái độ của họ đối với các sự kiện chính trị nổi bật Đây là những cách tiếp cận quần chúng có hiệu quả trong các nội dung của công tác vận động quần chúng nói chung

Hai là, tiến hành thường xuyên công tác tuyên truyền, giáo dục quần

chúng để chuyển tải được các chủ trương, chính sách, pháp luật đến với người dân, vận động nhân dân thực hiện các chính sách, pháp luật và nhiệm vụ cách mạng Khi người dân đã nhận thức được đầy đủ các chủ trương, chính sách và đồng lòng thực hiện thì việc gì cũng thành công Lê-nin đã từng nói: “Nước mạnh là nhờ ở sự giác ngộ của quần chúng Là khi quần chúng biết rõ mọi cái… và đi vào hành động một cách có ý thức” [35, tr.23]

Đẩy mạnh công tác tuyên truyền cho quần chúng thông qua việc tổ chức phổ biến các chủ trương, chính sách, pháp luật đến với họ bằng các hình thức thích hợp Thực tế vừa qua ở Đác Lắc nói riêng và ở Tây Nguyên nói chung cho thấy, các thế lực thù địch thường lợi dụng vấn đề dân tộc và tôn giáo một cách triệt để tạo nên sự bất ổn xã hội Vì vậy, việc tuyên truyền cho quần chúng trong vùng DTTS theo đạo Tin lành cần được các cấp ủy đảng tổ chức thường xuyên với nhiều hình thức để nâng cao nhận thức cho người dân, để họ hiểu được chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước, thấy đựơc âm mưu của kẻ thù, từ đó tạo ra sự đồng thuận trong quần chúng cùng thực hiện các nhiệm vụ cách mạng

Ba là, lãnh đạo việc tập hợp quần chúng vào các hình thức tổ chức

thích hợp, đồng thời chú trọng xây dựng Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và các tổ chức quần chúng đủ sức làm công tác quần chúng có hiệu quả Ngay sau các vụ biểu tình, bạo loạn ở Tây Nguyên, hầu hết các tổ chức quần chúng ở vùng đồng bào DTTS gần như không hoạt động, hoặc chỉ hoạt động cầm chừng; một số cán bộ làm công tác ở

cơ sở bị khống chế, không dám hoạt động, phong trào quần chúng hầu như tê liệt; một số quần chúng bị lôi kéo, kích động có thái độ chống đối, cực đoan, số khác mất niềm tin hoặc hoang mang, dao động Vì vậy, việc các cấp ủy đảng thường xuyên lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân xây dựng, củng cố tổ chức, tập hợp quần chúng vào tổ chức đoàn thể giữ vai trò hết sức quan trọng và là nhiệm vụ cấp thiết đối với Đác Lắc và cả Tây Nguyên

Bốn là, lãnh đạo triển khai thực hiện tốt quy chế dân chủ ở cơ sở,

làm cho nhân dân cảm nhận rõ không khí dân chủ ngay tại buôn, làng, từ

đó tích cực tham gia xây dựng các phong trào hành động cách mạng Một trong những yếu tố gây phản ứng tiêu cực trong một bộ phận quần chúng

là do những khuyết điểm chủ quan của đội ngũ cán bộ, đảng viên; hệ thống chính trị các cấp chưa thật sự phát huy dân chủ rộng rãi; việc triển

khai thực hiện các quyết định của cấp trên chưa thực sự hiệu quả; chưa có các chủ trương cụ thể giải quyết các vấn đề của địa phương Chỉ có phát huy dân chủ, xây dựng phong trào hành động cách mạng của quần chúng mới tạo được cơ sở để lôi kéo, tập hợp quần chúng vào tổ chức, từ đó phát huy tính tích cực, sáng tạo của họ, đồng thời để họ tránh được sự lôi kéo của

kẻ địch và những phần tử xấu

Năm là, chỉ đạo triển khai thực hiện tốt các nhiệm vụ phát triển sản

xuất, cải thiện đời sống đồng bào, nhất là những nơi khó khăn, những vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ kháng chiến cũ Công tác dân vận của chính quyền các cấp là tổ chức điều hành, thực thi các nhiệm vụ này có hiệu quả Lợi ích là động lực của sự phát triển, do vậy nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội là nhiệm vụ quan trọng và có tính quyết định đến sự ổn định chính trị, xã hội trong vùng đồng bào, đến hiệu quả của công tác vận động quần chúng

1.2.1.2 Về phương thức lãnh đạo

Phương thức lãnh đạo chính là cách thức, biện pháp để tổ chức và cấp

uỷ đảng thực hiện có hiệu quả cao các nội dung lãnh đạo Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội do Đại hội VII

của Đảng thông qua, Đảng ta đã xác định rõ phương thức lãnh đạo tổng quát của Đảng:

Đảng lãnh đạo xã hội bằng cương lĩnh, chiến lược, các định hướng về chính sách và chủ trương công tác; bằng công tác tuyên truyền, thuyết phục, vận động, tổ chức kiểm tra và bằng hành động gương mẫu của đảng viên Đảng giới thiệu những đảng viên ưu tú có đủ năng lực và phẩm chất vào hoạt động trong các cơ quan lãnh đạo chính quyền và các đoàn thể Đảng không làm thay công việc của các tổ chức khác trong hệ thống chính trị [29, tr.135]

Vận dụng chủ trương đó của Đảng vào hoạt động lãnh đạo của các

tổ chức đảng địa phương tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động quần chúng, qua tổng kết thực tiễn lãnh đạo công tác quần chúng của các tổ chức đảng trong tỉnh những năm qua, có thể xác định phương thức lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động quần chúng đồng bào DTTS theo đạo Tin lành bao gồm:

Một là, Tỉnh ủy, các huyện ủy kịp thời ban hành các nghị quyết về

công tác vận động nhân dân, công tác đối với tôn giáo

Nghị quyết của cấp ủy đảng địa phương là văn bản thể hiện sự quán triệt các nghị quyết của Trung ương, các chính sách, pháp luật của Nhà nước, sự nhận định về tình hình thực tế của địa phương và các chủ trương lớn, các giải pháp chủ yếu của cấp ủy về công tác vận động nhân dân, công tác đối với tôn giáo, công tác đối với đồng bào theo đạo Tin lành… trong những năm trước mắt Nghị quyết của Tỉnh ủy, của các huyện ủy là

cơ sở quan trọng và trực tiếp nhất để Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội cấp tỉnh, cấp huyện - theo chức năng của mình - xây dựng nghị quyết, chương trình công tác, phân công trách nhiệm và bố trí các nguồn lực để tổ chức thực hiện, tạo thành sự thống nhất ý chí, quyết tâm và hành động trong công tác vận động nhân dân Vừa qua, Tỉnh ủy Đác Lắc đã ban hành những nghị quyết, chỉ thị định hướng cho công tác này, trên cơ sở đó có chủ trương để lãnh đạo hệ thống chính trị các cấp thực hiện Tỉnh ủy và các ban của Tỉnh ủy đặt ra yêu cầu chú ý tập trung nhiều công sức và dành nhiều thời gian hơn cho công tác quần chúng, đặc biệt là ở vùng đồng bào các DTTS, vùng đồng bào theo đạo Tin lành Nhờ vậy, hoạt động của hệ thống chính trị trong công tác vận động nhân dân tương đối đồng bộ, có

sự phối hợp khá nhịp nhàng

Hai là, Đảng bộ lãnh đạo bằng công tác tuyên truyền, giáo dục

Như đã biết, trong những năm qua, trên địa bàn các tỉnh Tây Nguyên, các thế lực thù địch ráo riết chỉ đạo các hoạt động lôi kéo, lừa

mị, kích động quần chúng hoạt động biểu tình, bạo loạn chính trị, gây rối với âm mưu thành lập cái gọi là “Nhà nước Đê-ga độc lập”, trong đó chúng chỉ đạo tuyên truyền mạnh mẽ cho việc phát triển tổ chức “Tin lành Đê-ga” làm cơ sở tinh thần cho cái “nhà nước” ấy Vì vậy, để thực hiện tốt sự lãnh đạo của mình, các tổ chức đảng cần đặt biệt coi trọng phương thức thuyết phục, giáo dục cho quần chúng nhân dân với phương

châm “tỉnh bám huyện, huyện bám xã, xã bám thôn, buôn” trong công tác

quần chúng

Công tác tuyên truyền, giáo dục đối với đồng bào DTTS theo đạo Tin lành có nhiều nội dung, bằng nhiều hình thức đa dạng và do nhiều chủ thể tiến hành Điều quan trọng là các cấp ủy đảng phải nhận rõ: trong bất kỳ công việc gì, trước hết phải lấy giáo dục, thuyết phục làm chính, rất hạn chế việc áp đặt, ép buộc, chỉ dùng biện pháp cưỡng bức khi thật cần thiết

Ba là, Đảng bộ lãnh đạo bằng công tác tổ chức, cán bộ

Về tổ chức, Tỉnh uỷ củng cố Ban Dân vận của Tỉnh uỷ để Ban này làm tốt chức năng tham mưu về công tác vận động đồng bào DTTS theo tôn giáo; lãnh đạo Ủy ban nhân dân tỉnh củng cố Ban Dân tộc, Ban Tôn giáo, Hội đồng Nhân dân tỉnh củng cố Ban Dân tộc của Hội đồng Tỉnh

uỷ thực hiện sự lãnh đạo của mình đối với công tác tôn giáo nói chung, công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành nói riêng, bằng việc lãnh đạo thường xuyên, trực tiếp đối với Ban Cán sự Đảng Uỷ ban nhân dân tỉnh, Ban Cán sự Đảng của Ban Dân tộc, Ban Tôn giáo tỉnh

Về cán bộ, Tỉnh ủy, các huyện ủy, các đảng ủy xã thể hiện sự lãnh đạo thông qua bố trí các cấp ủy viên làm cán bộ chủ chốt của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân, các ban, ngành cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã Đồng thời, các cấp ủy phát huy vai trò của toàn thể đội ngũ cán bộ, đảng viên trong các tổ chức của hệ thống chính trị trong công tác vận động

đồng bào DTTS theo đạo Tin lành Đặc biệt, khi có tình hình phức tạp, Tỉnh ủy có thể tổ chức các đội công tác về cơ sở nắm tình hình, vận động đồng bào, giúp đồng bào ổn định sản xuất và đời sống, đồng thời trực tiếp góp phần giải quyết những “điểm nóng”, ổn định tình hình an ninh chính trị, trật tự xã hội ở các địa phương

Những năm vừa qua, thực hiện chủ trương của Tỉnh ủy về bám sát buôn, làng, các ban, ngành cấp tỉnh đã điều động hàng trăm cán bộ, đảng viên xuống cơ sở thành lập những đội công tác chuyên trách quần chúng ở các địa bàn trọng điểm gồm các đối tượng được lựa chọn như: các cán bộ lão thành, hưu trí, các cán bộ có kinh nghiệm công tác dân vận, cán bộ đương chức ở các ngành, cán bộ người DTTS… Qua các đợt công tác này,

đã hình thành mới hàng chục chi bộ ở những buôn, làng trước đây chưa có hoặc thiếu đảng viên để lập chi bộ Các ban, ngành cấp tỉnh tổ chức các hình thức kết nghĩa với các thôn, buôn có tình hình phức tạp để tạo mối quan hệ gắn kết với đồng bào và để nắm tình hình, tham mưu kịp thời cho cấp ủy xử

lý những vấn đề phát sinh ngay tại cơ sở

Bốn là, phát huy vai trò của các tổ chức đảng ở cơ sở Dựa vào cơ sở

vừa là quan điểm chỉ đạo, vừa là phương thức lãnh đạo công tác dân vận

cơ bản của các cấp ủy đảng trong tỉnh Sự lãnh đạo của của Tỉnh ủy, các huyện ủy là hết sức quan trọng, nhưng rốt cuộc sự lãnh đạo đó phải được thể hiện ở sự lãnh đạo của các đảng bộ xã - tổ chức đảng trực tiếp lãnh đạo quần chúng, trực tiếp lãnh đạo giải quyết những vấn đề gắn với quyền lợi thiết thân của đồng bào, gắn với nhu cầu thực tiễn ở cơ sở và gắn với việc phát huy dân chủ ở cơ sở Cấp xã là nơi tiến hành các hoạt động cụ thể, nơi sự chỉ đạo và đầu tư tập trung của các ngành, các cấp Công tác vận động quần chúng ở cấp này có thuận lợi là nắm bắt kịp thời tâm tư, tình cảm của đồng bào, làm những gì dân cần, nói những gì dân muốn biết, gắn với từng hộ, trở thành những người bạn của dân, giúp dân

trong nhiều việc, từ hỗ trợ sản xuất, khuyến nông, đến tham gia giải quyết các công việc cụ thể trong từng gia đình…

Năm là, lãnh đạo bằng công tác kiểm tra

Để các nghị quyết, chỉ thị của Tỉnh ủy, các huyện ủy về công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành đi vào cuộc sống, được tổ chức thực hiện có hiệu quả cao, cần tăng cường công tác kiểm tra Qua kiểm tra, cấp ủy mới thấy các chủ trương đã đề ra phù hợp với thực tiễn đến mức nào, có gì cần bổ sung, điều chỉnh; biết được tổ chức và cá nhân nào thực hiện tốt, nơi nào thực hiện chưa tốt, có lệch lạc để kịp thời uốn nắn;

có gì vướng mắc cần tháo gỡ… Đặc biệt, trong công tác vận động nhân dân có nhiều tổ chức, cơ quan tham gia, giữa các tổ chức và cơ quan có thể xảy ra hiện tượng thiếu thống nhất, phối hợp không nhịp nhàng, thậm chí đùn đẩy trách nhiệm và ỷ lại lẫn nhau Cấp uỷ có kiểm tra mới phát hiện ra các hiện tượng đó để điều chỉnh

Phương thức cơ bản trong lãnh đạo công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở Đác Lắc là sự gắn kết các nội dung vận động với yêu cầu của thực tế ở cơ sở, gắn với nhu cầu chính đáng của đồng bào

cả trong chỉ đạo và hành động cụ thể

1.2.2 Quan niệm về chất lượng lãnh đạo của các tổ chức đảng tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu số theo đạo Tin lành

Theo Từ điển Tiếng Việt, “chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá

trị của một con người, một sự vật, sự việc” [43, tr.139] Do đó, để hiểu chất lượng của sự vật phải hiểu giá trị của sự vật ấy Như vậy, có thể hiểu một cách khái quát chất lượng lãnh đạo công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành của các tổ chức đảng ở tỉnh Đác Lắc là tổng hợp những kết quả, giá trị của sự lãnh đạo đó đối với các tổ chức trong hệ thống chính trị của tỉnh trong công tác vận động đồng bào

Chất lượng lãnh đạo của các tổ chức đảng đối với công tác vận động quần chúng đương nhiên thể hiện ở chất lượng công tác vận động quần

chúng của hệ thống chính trị, nhưng không chỉ ở đó Các tổ chức đảng phải thông qua hoạt động lãnh đạo công tác quần chúng mà nâng cao toàn diện năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của mình, để đến lượt mình, chất lượng lãnh đạo trên các mặt khác, như công tác tư tưởng, công tác tổ chức, công tác cán bộ, công tác đảng viên, công tác kiểm tra và giám sát lại góp phần nâng cao chất lượng công tác quần chúng của tổ chức đảng

Tựu trung lại, chất lượng lãnh đạo công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành của các tổ chức đảng ở tỉnh Đác Lắc thể hiện ở những việc chủ yếu sau:

- Đề ra chủ trương, biện pháp cụ thể, thiết thực đúng các chủ trương, chính sách của cấp trên và làm cho chủ trương, chính sách đó phát huy tác dụng, đem lại hiệu quả thiết thực với đời sống đồng bào

- Tổ chức các lực lượng thực hiện công tác vận động quần chúng ở các cấp; ở việc bố trí đội ngũ cán bộ làm công tác quần chúng có năng lực chuyên môn, có kinh nghiệm, gắn bó với quần chúng và có uy tín trong quần chúng

Muốn động viên và phát huy mọi lực lượng của quần chúng, muốn

có sức mạnh tổng hợp của quần chúng phải đoàn kết, thống nhất ý chí, phải có tổ chức để tập hợp quần chúng Tổ chức bao hàm cả hai yếu tố

mà các cấp ủy đảng phải lãnh đạo thường xuyên là: tổ chức tập hợp quần chúng và xây dựng tổ chức làm công tác quần chúng Bên cạnh đó, phải xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác quần chúng tốt Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Công việc thành công hay thất bại là do cán bộ tốt hay kém” [39, tr.269]

- Kết quả vận động, thuyết phục làm cho đồng bào hiểu đầy đủ và thực hành đúng chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; tạo

sự ổn định trong sản xuất và đời sống của đồng bào trước những diễn biến phức tạp của tình hình; củng cố và nâng cao niềm tin của nhân dân vào sự

lãnh đạo của Đảng Sự ổn định về tư tưởng, chính trị và đời sống trong nhân dân là yếu tố thể hiện kết quả sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác vận động quần chúng

- Các tổ chức và cấp uỷ đảng có nội dung lãnh đạo toàn diện, hình thức và phương pháp lãnh đạo công tác vận động quần chúng thích hợp, hiệu quả, thể hiện cuối cùng ở thực hiện các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh, qua sự ổn định chính trị trên địa bàn

- Sự phối hợp các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hệ thống chính trị cùng tham gia làm công tác này Công tác vận động quần chúng là công tác của toàn hệ thống chính trị, trong đó các cấp ủy đảng có vai trò lãnh đạo, chỉ đạo các tổ chức trong hệ thống chính trị thực hiện nhiệm vụ này, coi đó như là chiến lược sử dụng sức mạnh tổng hợp của nội lực làm động lực thúc đẩy phong trào hành động cách mạng của quần chúng Nâng cao chất lượng lãnh đạo bao gồm các biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động của cấp ủy đảng các cấp; nâng cao trình độ tuyên truyền, vận động của cán bộ, đảng viên trong hệ thống chính trị; xác định đúng nội dung vận động; có hình thức, phương pháp vận động thích hợp để nâng cao nhận thức và trách nhiệm của đồng bào trong việc thực hiện các nghĩa vụ công dân, tạo ra sự đồng thuận rộng rãi trong xã hội

Từ quan niệm về chất lượng lãnh đạo công tác vận động quần chúng như nêu trên, nâng cao chất lượng lãnh đạo của các tổ chức đảng ở Đác Lắc đối với công tác vận động đồng bào DTTS nói chung và Tin lành nói riêng là hệ thống các biện pháp làm chuyển biến cả hệ thống chính trị trong công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành bằng việc đổi mới nội dung và hình thức vận động, nhằm tạo ra chất lượng công tác vận

động cao hơn, đem lại hiệu quả tích cực hơn

1.2.3 Các tiêu chí đánh giá chất lượng lãnh đạo của các tổ chức đảng tỉnh Đác Lắc đối với công tác vận động đồng bào dân tộc thiểu

số theo đạo Tin lành

Từ quan niệm về chất lượng lãnh đạo, việc đánh giá chất lượng lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đối với công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở Đác Lắc cần dựa vào các tiêu chí sau đây:

Một là, các cấp ủy đảng phát huy đến mức nào vai trò là hạt nhân

chính trị trong hệ thống chính trị, tổ chức sự phối hợp các tổ chức trong

hệ thống chính trị ở từng cấp trong công tác vận động quần chúng

Vai trò hạt nhân được hiểu như là trục trung tâm trong việc xâu chuỗi, điều phối tất cả các tổ chức trong hệ thống chính trị thành một khối thống nhất dưới sự chỉ đạo của các tổ chức và các cấp ủy đảng Có làm tốt vai trò này, các tổ chức đảng mới nâng cao nhận thức, trách nhiệm của

hệ thống chính trị các cấp, các ngành và toàn thể xã hội về vai trò, nhiệm

vụ của công tác vận động đồng bào DTTS nói chung, đồng bào DTTS theo đạo Tin lành nói riêng; các tổ chức đảng mới quán triệt và thực hiện tốt chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo của Đảng, nhiệm vụ công tác của các cấp ủy, tổ chức đảng đề ra trong công tác vận động nhân dân

Hai là, các tổ chức và các cấp ủy đảng xác định đúng nội dung và

phương pháp vận động quần chúng nói chung, vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành nói riêng một cách thiết thực, có hiệu quả để thực hiện đúng đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước, thắt chặt mối quan

hệ đoàn kết các dân tộc, tôn giáo

Nội dung và phương pháp vận động phải phù hợp với thực tế tình hình ở địa phương, với tâm lý nhân dân; phải thiết thực và bảo đảm gắn kết với quyền lợi thiết thân của đồng bào Kết quả hoạt động tuyên truyền, vận động quần chúng của các cấp ủy đảng được thể hiện rõ nhất ở

sự giác ngộ của quần chúng, sự nâng cao nhận thức về các chủ trương, chính sách đối với đồng bào, từ đó tạo ra sự tự nguyện thực hiện các nhiệm vụ công dân, chấp hành nghiêm pháp luật… Hoạt động tuyên truyền, vận động phải được thể hiện ở mức độ hiểu biết và vận dụng các chủ trương của các cấp ủy vào thực tế để làm thay đổi tình hình theo chiều hướng ngày càng tích cực hơn

Ba là, năng lực lãnh đạo công tác quần chúng của các cấp ủy đảng

được thể hiện rõ trong vai trò điều hành, quản lý và phát huy trách nhiệm tiến hành công tác quần chúng của chính quyền các cấp

Trong điều kiện Đảng cầm quyền thì mối quan hệ giữa Đảng với nhân dân chủ yếu thông qua Nhà nước, cụ thể là thông qua hệ thống pháp luật, chính sách, tổ chức điều hành của chính quyền Đối với đồng bào, luật pháp, chính sách, các biện pháp tổ chức của bộ máy công quyền vừa

có tác dụng giáo dục, thuyết phục, vừa có tác dụng răn đe, cưỡng chế Cho nên, một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng lãnh đạo công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin lành ở Đác Lắc là sự lãnh đạo của cấp uỷ đảng đối với chính quyền các cấp và cả hệ thống chính trị giải quyết kịp thời, đúng đắn các vấn đề phức tạp nảy sinh liên quan đến công tác đối với đồng bào DTTS và đồng bào theo đạo Tin lành

Giải quyết kịp thời, đúng đắn các vấn đề phức tạp trong vùng đồng

bào bao hàm cả hai mặt: một là, khắc phục, sửa chữa những sai sót,

khuyết điểm, hạn chế trong việc thực thi pháp luật, giải quyết những tranh

chấp giữa các vùng, các dân tộc với nhau; hai là, kịp thời giáo dục, cảm hóa

những quần chúng nhận thức mơ hồ về chính trị, bị địch lôi kéo, lợi dụng; đồng thời răn đe, xử lý những hành động, việc làm sai phạm của một số

đối tượng quá khích

Bốn là, khả năng lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính

trị - xã hội xây dựng được các phong trào quần chúng ở địa phương, giải quyết các vấn đề liên quan đến đồng bào DTTS theo đạo Tin lành và sự hưởng ứng, tham gia của đông đảo đồng bào vào những phong trào đó Đây chính là điểm thể hiện rõ nhất khả năng xác định đúng nội dung, hình thức, phương pháp vận động đồng bào, đồng thời còn là sự thể hiện

ở nghệ thuật phát động, duy trì phong trào quần chúng

Nội dung, phương thức công tác vận động quần chúng quan hệ trực tiếp và quyết định chất lượng công tác quần chúng Có nội dung vận động thiết thực, gắn bó mật thiết với quyền lợi của đồng bào thì họ sẽ tích cực

tham gia xây dựng phong trào Nếu nội dung, phương thức vận động không thiết thực thì quần chúng sẽ không hưởng ứng và do đó sẽ không

có phong trào hành động cách mạng của quần chúng một cách rộng rãi Xem xét sự hưởng ứng của đồng bào vào các phong trào hành động cách mạng ở địa phương, cần chú ý tới các yếu tố sau:

- Mức độ tham gia phong trào quần chúng trong việc đẩy mạnh sản xuất, cải thiện đời sống, giúp nhau xóa đói, giảm nghèo, hưởng ứng phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, phong trào bảo vệ

an ninh Tổ quốc…

- Hiệu quả tác động của những chính sách, việc làm để hỗ trợ đồng bào DTTS bằng các hình thức như: tổ chức kết nghĩa giữa đồng bào Kinh với đồng bào DTTS, giữa các cơ quan, ban, ngành tỉnh, huyện với các buôn, làng của đồng bào DTTS, vận động các doanh nghiệp trên địa bàn

hỗ trợ các vùng khó khăn và các hình thức khác…

- Mức độ cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào, về

an ninh chính trị, trật an toàn xã hội trên địa bàn…

Năm là, thông qua công tác vận động đồng bào DTTS theo đạo Tin

lành, các cấp ủy đảng trong tỉnh xây dựng được một đội ngũ cán bộ các cấp có năng lực thực tiễn làm công tác quần chúng, hiểu và gắn bó với quần chúng; xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh

Lâu nay, công tác xây dựng, đào tạo đội ngũ cán bộ, đảng viên thường được hiểu chủ yếu ở việc bồi dưỡng trình độ lý luận chính trị, năng lực thực tiễn thông qua công tác cụ thể, nhưng lại ít chú ý việc đào tạo cán bộ, đảng viên thông qua công tác quần chúng Giờ đây, việc đào tạo đội ngũ cán bộ, đảng viên và xây dựng tổ chức đảng còn phải được hiểu là qua công tác quần chúng sẽ tạo ra một đội ngũ cán bộ được rèn luyện trong thực tiễn công tác, gắn bó với quần chúng, được quần chúng kiểm định; đồng thời qua thực tiễn cũng như qua công tác quần chúng ở

cơ sở sẽ bổ sung lực lượng cán bộ đông đảo cho Đảng Thông qua những hình thức phong phú, thích hợp, quần chúng sẽ là người tham gia xây dựng Đảng nói riêng, xây dựng hệ thống chính trị nói chung một cách

hiệu quả nhất Cho nên, một trong những tiêu chí đánh giá chất lượng lãnh đạo công tác vận động quần chúng là phát huy được vai trò của quần chúng trong xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, xây dựng tổ chức đảng

và cả hệ thống chính trị vững mạnh

Chương 2

SỰ LÃNH ĐẠO CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH ĐÁC LẮC ĐỐI VỚI CÔNG TÁC VẬN ĐỘNG ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ THEO ĐẠO TIN LÀNH NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY - THỰC

TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ KINH NGHIỆM

2.1 ĐẠO TIN LÀNH VÀ NHỮNG ẢNH HƯỞNG CỦA NÓ ĐỐI VỚI CÁC VẤN ĐỀ CHÍNH TRỊ, KINH TẾ, VĂN HÓA, XÃ HỘI TỈNH ĐÁC LẮC

2.1.1 Tín ngưỡng, tôn giáo cổ truyền và vai trò của nó trong đời sống đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Đác Lắc

Trước khi nghiên cứu quá trình xâm nhập và tác động của đạo Tin lành vào Đác Lắc, cần xem xét một số khía cạnh về vai trò của tín ngưỡng, tôn giáo cổ truyền trong đời sống đồng bào như thế nào Điều này một phần sẽ lý giải nguyên nhân vì sao đạo Tin lành phát triển nhanh

ở vùng DTTS

Đồng bào các DTTS ở Đác Lắc không những có một nền văn hóa

vô cùng độc đáo, đậm đà bản sắc dân tộc, mà còn có một đời sống tinh thần khá phong phú, trong đó các hoạt động tín ngưỡng chiếm vị trí rất đáng kể Đối với đồng bào DTTS bản địa, vai trò của các Pô-riu Yang (thầy khấn Giàng), các Pa-ghê (thầy bói cây) và các thầy cúng luôn được

đề cao và được kính trọng, vì những người này có khả năng đặc biệt “liên lạc được với thần linh”, kết hợp giữa bói toán với dự báo điềm lành và chữa bệnh cho người ốm

Nói chung, trong xã hội Ê-đê, M'nông cổ truyền, đời sống hiện thực của con người gắn chặt với thế giới thần linh như hình với bóng Trong quan niệm của họ, thần linh hiện hữu ở cả ba tầng: trên trời, trên mặt đất

và dưới lòng đất Trong ba tầng này, bất cứ nơi đâu cũng có thần linh ngự trị Con người muốn được che chở về tính mạng và sức khỏe, muốn được tươi tốt về mùa màng, muốn được bảo vệ tốt cây trồng, vật nuôi đều phải kính cẩn, cầu xin các loại thần linh Từ đó, tín ngưỡng thờ cúng

tổ tiên của đồng bào mờ nhạt hơn nhiều so với thờ cúng thần linh Việc thờ cúng tổ tiên chỉ giới hạn trong phạm vi thờ cúng ông bà, cha mẹ, nhưng cũng chỉ thực hiện trong thời gian trước lễ bỏ mả

Như vậy, rõ ràng tín ngưỡng là một vấn đề hệ trọng trong đời sống

xã hội của đồng bào dân tộc thiểu số Với niềm tin vào hệ thống thần linh

và với những quan niệm tín ngưỡng thần bí đa dạng như vậy, đồng bào luôn luôn có một đời sống tâm linh và thực sự có nhu cầu về tâm linh Tuy nhiên, có thể nói, hệ tín ngưỡng của đồng bào còn ở trình độ sơ khai, đơn giản với quan niệm “vạn vật hữu linh”, có nghĩa là đồng bào rất tin rằng mình sống giữa một thế giới thần linh dày đặc, hay quấy nhiễu người sống, đòi hỏi người sống phải đáp ứng về lễ nghi và vật chất Luật tục Ê-đê và luật tục M'nông còn có những điều xử phạt các loại tội coi thường thần linh, phỉ báng thần linh, làm cho thần linh nổi giận

Ví dụ, trong Luật tục M'nông có nói những tội như:

Người phạm các tội đó phải chịu phạt cúng:

“Phạm vi nhỏ cúng gà cúng ché

Phạm vi vừa cúng lợn, ché to

Phạm vi to trâu chém, voi đề”

Trong luật tục Ê-đê cũng có những quy định: Người bệnh mà ốm

mê man, đau quá nặng, phải nằm xông lửa, nửa tỉnh nửa mê thì phải gọi phù thủy, thầy bói đến cúng giải bệnh

Tóm lại, đối với các dân tộc thiểu số nói chung và các dân tộc bản

địa ở Đác Lắc nói riêng, tín ngưỡng là một phần của cuộc sống tinh thần

Có điều, những quan niệm và hệ tín ngưỡng truyền thống của đồng bào chỉ phù hợp trong xã hội cổ truyền, hiện nay chúng không bền vững và thực tế là không còn phù hợp với xã hội hiện đại Niềm tin vào thế giới thần linh cũng như việc thờ cúng ở các buôn làng hiện nay đã giảm bớt

và bị phân hóa với các mức độ khác nhau:

- Ở những nơi đạo Tin lành chưa xâm nhập được, hệ thống tín ngưỡng cũ vẫn còn duy trì ở mức độ nhất định và cũng chưa thoát ra khỏi quan niệm “vạn vật hữu linh” Tuy nhiên, việc thờ cúng nặng về tập tục hơn về tâm linh

- Ở những vùng đạo Tin lành đã xâm nhập được thì tôn giáo độc thần là một trong những tác nhân chủ yếu làm triệt tiêu hệ tín ngưỡng cổ truyền của đồng bào vốn còn trong trình độ sơ khai Bằng cách lợi dụng triệt để ý thức duy tâm, mê tín dị đoan của đồng bào, đạo Tin lành thay toàn bộ hệ thống thần linh của người DTTS bằng Chúa Giê-su; dùng tôn giáo của Chúa Giê-su để đã phá vào thế giới thần linh cũ của đồng bào DTTS, coi đây là một thế giới hay quấy nhiễu con người, không đem lại tốt đẹp gì cho con người, đồng thời kết hợp với việc giương cao ngọn cờ bài trừ các tệ nạn và hủ tục đè nặng lên cuộc sống của đồng bào Bằng cách này, đạo Tin lành đã lấp được những khoảng trống trong đời sống tâm linh mà đồng bào các DTTS mong mỏi, làm cho đồng bào các DTTS

dễ chấp nhận đạo Tin lành để thay cho hệ tín ngưỡng cũ của mình Chính các mục sư Tin lành đã nói rằng:

Đồng bào dân tộc thiểu số hễ ai đã tin chúa Giê-su đều được đổi mới Đồng bào vốn mê tín các điều dị đoan, bị lừa gạt bởi các thầy phù thủy, hễ khi lâm bệnh không biết dùng thuốc

mà chỉ biết cúng bái Họ sống cuộc đời cùng cực, thiếu ăn, thiếu mặc, không phải vì mê tín cũng vì nghiện ngập Song từ khi tin Chúa, họ không còn sợ ma quỷ, không còn nhờ phù thủy, không uống rượu, hút thuốc lá Ai nấy có một đời sống trong sạch, thương yêu, hòa thuận, hiệp một trong đường đạo đức, tin kính [32, tr.09]

Đó là cách lý giải của những người đi truyền đạo, nhưng cũng là một thực tế cần được nhìn nhận trong đời sống tôn giáo, tín ngưỡng hiện nay của một bộ phận đồng bào DTTS, rằng một phận khá lớn đồng bào DTTS đã đến với tín ngưỡng độc thần để thay thế tín ngưỡng đa thần vốn không còn thích hợp với đời sống tâm linh của họ nữa

2.1.2 Vài nét về quá trình du nhập của đạo Tin lành vào Đác Lắc

Đạo Tin Lành xâm nhập vào vùng DTTS Đác Lắc từ năm 1932, do

vợ chồng mục sư người Ca-na-đa Gioan Onnyth (Hội thánh Tin lành Niu Oóc thuộc Hội Liên hiệp Phúc âm và truyền giáo Bắc Mỹ (CMA) cùng với một số mục sư người Việt là Bùi Tấn Lộc, Phạm Xuân Tín Tuy nhiên, việc truyền đạo Tin lành lên Tây Nguyên không dễ dàng

Trong thời kỳ nhân dân ta kháng chiến chống Pháp những năm 1945-1954, hoạt động đạo Tin lành ở Đác Lắc có những điểm mốc đáng chú ý:

Năm 1941 hình thành hai phái: Tin lành người Thượng, do Gioan Onnyth phụ trách, Tin lành người Kinh do Phạm Xuân Tín phụ trách

Năm 1942 Hội Liên hiệp Phúc âm và truyền giáo Bắc Mỹ (CMA) thành lập “Đoàn truyền giáo thượng du” nhằm thúc đẩy việc truyền đạo trong vùng đồng bào DTTS

Năm 1946, một số mục sư có kinh nghiệm đã được tăng cường lên Đác Lắc như Ziemen, Nguyễn Hậu Nhương và trong năm này, CMA xây dựng nhà thờ Tin lành đầu tiên tại buôn Alê A (thuộc phường Ea Tam, thành phố Buôn Ma Thuột hiện nay)

Năm 1947, bắt đầu xúc tiến việc đào tạo giáo sĩ người DTTS tại chỗ

Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ (1954-1975), đạo Tin lành mới thực sự phát triển mạnh mẽ về nhiều mặt Một trong những nguyên nhân thúc đẩy Tin lành ở Đác Lắc phát triển là do Mỹ và CMA tập trung tài trợ vật chất, tiền của và lực lượng giáo sĩ vào đây Họ sử dụng viện trợ như một phương tiện hữu hiệu để lôi kéo đồng bào DTTS theo đạo Tin lành Từ năm 1954 đến năm 1975, riêng Mỹ đã đưa đến Đác Lắc 26 giáo

sĩ và thành lập ra “Hội đồng giáo sĩ Mỹ tại Đác Lắc”, trong đó nhiều người vừa hoạt động tôn giáo, vừa hoạt động tình báo, gián điệp Điều này giải thích tại sao Tin lành ở Đác Lắc liên quan chặt chẽ với Tin lành

Năm 1960, Tổng liên hội Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Nam)

tổ chức Đại hội thành lập Địa hạt Thượng du (gọi tắt là Thượng hạt) tại Buôn Ma Thuột

Năm 1969, do yêu cầu phát triển đạo Tin lành ở Tây Nguyên, Tổng Liên hội này quyết định tách Địa hạt Thượng du (tức Thượng hạt) làm hai địa hạt mới: Trung Thượng hạt và Nam Thượng hạt Mục sư Ha-san

làm chủ nhiệm Nam Thượng hạt, mục sư Y Nguê Bđắp làm chủ nhiệm Trung Thượng hạt (tỉnh Đác Lắc lúc này thuộc Trung Thượng hạt) Những năm 1969 - 1975 là giai đoạn Tin lành phát triển mạnh mẽ

Số chi hội, nhà thờ tăng lên rất nhanh Đặc biệt, trong thời kỳ này, Mỹ bắt đầu tìm cách thao túng và can thiệp sâu vào Trung Thượng hạt, tìm cách nắm Tin lành phục vụ cho "kế hoạch hậu chiến" lâu dài của chúng Đến năm 1975 ở Đác Lắc (Đác Lắc bao gồm cả 2 tỉnh là Đác Lắc và Đắc Nông hiện nay) đã có hơn 11.600 tín đồ người DTTS, 38 chi hội, 47 hội thánh buôn, 32 nhà thờ, 01 trường kinh thánh, 01 bệnh viện nuôi dưỡng và điều trị bệnh nhân phong Về giáo sĩ, có 8 mục sư, 36 truyền đạo [12, tr.19]

Ngoài bộ phận Tin lành người DTTS thuộc Tổng liên hội Hội thánh Tin lành Việt Nam (miền Nam) như đã nói trên, ở Đác Lắc trước năm

1975 còn có gần 300 tín đồ người DTTS theo đạo Tin lành thuộc phái Cơ đốc Phục lâm, sinh hoạt trong 3 chi hội và 5 có nhà thờ (nay thuộc địa bàn các huyện Ea Kar, Krông Păc và Krông Bông)

Sau ngày miền Nam giải phóng, các hệ phái và tổ chức của Hội thánh Tin lành ở cơ sở vẫn sinh hoạt bình thường Đến những năm 1977-1979, do

có sự cấu kết giữa một số giáo sĩ Tin lành với tổ chức FULRO (mục sư Y Nguê Bđăp - chủ nhiệm Trung Thượng hạt - làm cố vấn cho Trung ương FULRO, 3 mục sư liên lạc tiếp tế, 16 truyền đạo tham gia giữ các chức vụ trong tổ chức phản động này, gồm 1 đại tá Bộ trưởng, 2 trung tá, 3 thiếu tá,

10 sĩ quan cấp tiểu đoàn Một số nhà thờ trở thành nơi tiếp tế, cất giấu vũ khí, truyền đơn, tài liệu như: nhà thờ CHPI, nhà thờ 83 Tôn Thất Thuyết ),nên chính quyền địa phương đã áp dụng các biện pháp nhằm ổn định an ninh, chính trị - xã hội: phát động quần chúng giải tán các Chi hội Tin lành, đóng cửa tất cả các nhà thờ (40/40 nhà thờ), đình chỉ các hoạt động liên quan đến tổ chức của đạo Tin lành, tập trung cải tạo giáo sĩ liên quan đến hoạt động phản cách mạng (gồm 11/12 mục sư, 16/38 truyền đạo); tín đồ