TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN NHẬP MÔN NGHỀ NGHIỆP PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CỦA NHÀ TÂM LÝ HỌC (HƯỚNG ĐÀO TẠO)

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN NHẬP MÔN NGHỀ NGHIỆP PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CỦA NHÀ TÂM LÝ HỌC (HƯỚNG ĐÀO TẠO) TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA TÂM LÝ HỌC TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN NHẬP MÔN NGHỀ NGHIỆP PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CỦA NHÀ TÂM LÝ HỌC (HƯỚNG ĐÀO TẠO)

TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN NHẬP MÔN NGHỀ NGHIỆP

PHẨM CHẤT VÀ NĂNG LỰC CỦA NHÀ TÂM LÝ HỌC

(HƯỚNG ĐÀO TẠO)

GVHD: NCS ThS Mai Mỹ Hạnh Sinh viên thực hiện: 47.01.611.104 - Lê Phan Thảo Nghi

47.01.611.066 - Phạm Thị Thuỳ Dương 47.01.611.105 – Hoàng Thị Ngọc

47.01.611.131 – Nguyễn Xuân Tân 47.01.611.068 – Lương Cẩm Hà

Thành phố hồ Chí Minh, 2021

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn đề tài 2

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Phương pháp nghiên cứu……… 3

3.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu……… 3

3.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn……… ……3

3.2.1 Phương pháp quan sát………3

3.2.2 Phương pháp phỏng vấn……….…4

CHƯƠNG 1: TÌM HIỂU VỀ NHÀ TÂM LÝ HỌC HƯỚNG ĐÀO TẠO 5

1.1 Giáo viên kỹ năng sống - giảng viên kỹ năng mềm 5

1.2 Chuyên viên đào tạo và chăm sóc tinh thần người lao động 5

CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN 7

2.1 Phẩm chất 7

2.1.1 Đạo đức……….7

2.1.2 Cầu thị, có ý thức tu dưỡng bản thân………8

2.1.3 Kiên trì, nhẫn nại khuyên bảo và khơi gợi cái tốt………9

2.1.4 Tự tin, thanh lịch, tác phong lịch sự, chuyên nghiệp và gây thiện cảm………… 10

2.1.5 Có tính hài hước, khiến tâm lý người học thoải mái……… 12

2.1.6 Vui vẻ, hoà nhã cùng đồng nghiệp……….… 12

2.1.7 Tư tưởng phải theo kịp thời đại, không bảo thủ, vui vẻ tiếp nhận điều mới mẻ….13 2.1.8 Không can thiệp quá sâu vào đời sống của đồng nghiệp……… 15

2.1.9 Chú trọng bồi dưỡng năng lực tự học của người học………15

2.2 Năng lực 16

2.2.1 Năng lực chung……… 17

2.2.1.1 Năng lực ngôn ngữ……… …17

2.2.1.2 Năng lực ngoại ngữ và công nghệ thông tin……….18

2.2.1.3 Năng lực giải quyết vấn đề……….18

2.2.1.4 Năng lực giao tiếp……… ……19

2.2.2 Năng lực nghề nghiệp………21

2.2.2.1 Năng lực chuyên môn (bằng cấp)……… 21

2.2.2.2 Năng lực đào tạo, chăm sóc tinh thần có trọng điểm……… 22

2.2.2.3 Năng lực sư phạm……… 24

2.2.2.3.1 Nắm bắt tâm lý đối tượng (nhân viên, học sinh, sinh viên theo lứa tuổi)…24 2.2.2.3.2 Chế biến tài liệu học tập……… 25

2.2.2.3.3 Tri thức và tầm hiểu biết sâu rộng……… 26

CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN………28

3.1 Phương pháp quan sát……… 28

3.2 Phương pháp phỏng vấn……… …… 29

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ……… 30

1 Kết luận……….……… ……30

2 Kiến nghị……… ……… 31

TÀI LIỆU THAM KHẢO ……… 32

PHỤ LỤC……… ……… 33

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã trải qua rất nhiều cuộc cách mạng

từ cuộc cách mạng thứ nhất cho đến thời điểm cuộc cách mạng thứ tư của hiện tại

đã làm thay đổi cuộc sống từ sự cơ bản nhất cho đến phức tạp, từ lao động chân taynặng nề cho đến lao động trí óc Thời đại 4.0 – thời đại của công nghệ, Internet pháttriển, nền kinh tế đi lên làm cho chất lượng cuộc sống cũng ngày càng tăng, cộngthêm vào đó là những áp lực cuộc sống, guồng quay của công việc hay áp lực điểmsố… làm cho con người ta vô tình mắc phải các căn bệnh tâm lý, do vậy mà conngười cũng bắt đầu quan tâm đến việc chăm sóc tinh thần hơn Tâm lý học rất đadạng và phong phú kéo theo việc làm của nó cũng không kém phần, nên hàng nămngành học thu hút đông đảo số lượng sinh viên đăng ký học Tuy nhiên học ngànhtâm lý có thể làm việc ở rất nhiều nơi và đều mang trong mình những sứ mệnh,những hoài bão nhưng chính việc đào tạo, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng mềmtrong trường học, doanh nghiệp lại thu hút ước muốn của nhóm nghiên cứu hơn cả.Bởi lẽ đối với mỗi cá nhân nó không chỉ đơn giản là một công việc bình thường nữa

mà nó chính là sự khát khao rực cháy, mong ước cháy mãi trong lòng những cô, cậusinh viên đang cố gắng từng ngày để vượt lên bản thân mình Không chỉ có nhữngước mơ, hoài bão mà chính bằng những sự thật, những trải nghiệm của bản thântrong suốt nhiều năm ngồi trên ghế nhà trường, chúng em được chứng kiến tâm lícủa những đứa trẻ mới lớn hết sức bốc đồng hay chính sự khó khăn, tâm lý lo lắng,những giọt nước mắt đã rơi xuống vì nhớ gia đình do việc tự lập sớm của những bạnhọc sinh sống trong môi trường tập thể nội trú do sự thiếu hụt kỹ năng sống trongmôi trường giáo dục… Hoặc sự phân vân của các nhà tuyển dụng nhân sự, sự mongmỏi của các cô chú công nhân, sự thiếu kiến thức, kĩ năng mềm của những người đã

đi làm… hoạ chăng cũng chỉ vì muốn thấu hiểu, giúp đỡ những người khác, ướcmuốn cống hiến cho xã hội, hay chỉ vì mẹ vẫn dặn “sống trong đời sống cần có mộttấm lòng” mà đã thôi thúc những cô cậu sinh viên chúng em lựa chọn việc đào tạo,giáo dục kỹ năng mềm, kỹ năng sống này làm cánh cửa đầu tiên cho công việc mà

bản thân đang theo đuổi Từ sự thật ngành nghề nào, môi trường nào cũng có mặttích cực và mặt tiêu cực của nó từ đó khi lựa chọn ngành nghề người ta quan tâmnhiều hơn về cái “tâm” và cái “tầm” của ngành nên phẩm chất, năng lực và quanđiểm đạo đức nghề nghiệp được xem là điều tiên quyết của công việc Bác Hồ cócâu “Người có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó nhưng người có tài màkhông có đức thì cũng trở thành người vô dụng” đã thôi thúc, là động lực để nhómnghiên cứu làm về đề tài này.

2 Mục đích nghiên cứ u

- Tìm hiểu về lĩnh vực đào tạo con người trong trường học, doanh nghiệp

- Phân tích phẩm chất và năng lực hướng đào tạo

- Đề xuất các biện pháp, kiến nghị đối với khoa, môn

3 Phương pháp nghiên cứu

3.1 Phương pháp nghiên cứu tài liệu.

a Mục đích: Thu thập những tài liệu khác nhau như sách, tạp chí, công trình

nghiên cứu, luận văn có liên quan đến vấn đề nghiên cứu nhằm làm rõ các vấn đề lýluận của đề tài nghiên cứu

b Cách tiến hành: Đọc, phân tích, tổng hợp các tài liệu cần thiết phục vụ cho

nghiên cứu, nhằm xây dựng cơ sở lý luận vững chắc cho việc triển khai và nghiêncứu thực tiễn

3.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

3.2.1 Phương pháp quan sát:

a Mục đích: Dùng phương pháp quan sát tìm ra phẩm chất, tính cách, năng lực

cần có của một nhà tâm lý học trong lĩnh vực đào tạo

b Cách tiến hành:

- Quan sát Thầy Huỳnh Văn Sơn dạy kỹ năng sống, kỹ năng mềm thông qua kênhYoutube

- Quan sát anh Giang Thiên Vũ trong quá trình giảng dạy

- Quan sát ThS Trịnh Thu Cúc và anh Dương Quốc Bảo trong quá trình phỏngvấn

3.2.2 Phương pháp phỏng vấn:

a Mục đích: thu thập thông tin từ Anh/Chị cựu sinh viên, những người làm trong

lĩnh vực đào tạo để hiểu rõ hơn về phẩm chất và năng lực cần có của một chuyên viênđào tạo

b Cách tiến hành:

- Nội dung:

+ Những phẩm chất và năng lực cần có của một chuyên viên đào tạo

+ Những khó khăn trong công việc và cách giải quyết

+ Cách xây dựng, thiết kế giáo án

 Anh Dương Quốc Bảo - Giáo viên kỹ năng sống - Công ty cổ phần đầu tư và

giáo dục quốc tế Rồng Việt

Thời gian: 8 giờ ngày 09 tháng 12 năm 2021

Hình thức: Trực tuyến trên nền tảng Zoom

 ThS.Trịnh Thị Thu Cúc - Giám đốc Trung tâm trải nghiệm - Việc làm sinh viên.

Thời gian: 9 giờ ngày 23 tháng 12 năm 2021

Hình thức: Trực tuyến trên nền tảng Zoom

CHƯƠNG 1: TÌM HIỂU VỀ NHÀ TÂM LÝ HỌC HƯỚNG ĐÀO TẠO

Hiện nay, tâm lý học dần được biết đến và hứa hẹn sẽ là một ngành “hot”trong tương lai gần Một trong những hướng đang thu hút nhiều bạn trẻ đó là “Ứngdụng tâm lý học trong lĩnh vực đào tạo và phát triển con người”

1.1 Giáo viên kỹ năng sống - giảng viên kỹ năng mềm.

Kỹ năng sống là tập hợp các hành vi tích cực và khả năng thích nghi cho phépmỗi cá nhân đối phó hiệu quả với các nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàngngày Với giáo viên kỹ năng sống công việc chính là giảng dạy kỹ năng sống chohọc sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông, ; báo cáo chuyên đề về kỹ năngsống tại các trường học, trung tâm; hỗ trợ tư vấn tâm lý cho học sinh, Nói tóm lại,giáo viên kỹ năng sống sẽ là người giáo dục, hướng dẫn học sinh những điều đúngđắn, giúp học sinh cải thiện bản thân, hoàn thiện nhân cách và thích nghi tốt hơn vớimôi trường Sau khi ra trường sinh viên có thể làm việc tại các trung tâm kỹ năngsống liên kết với các trường học, trung tâm Việc bổ sung kỹ năng sống cho con trẻ

là việc hết sức cần thiết, nên cơ hội dành cho giáo viên kỹ năng sống rất rộng mở

Kỹ năng mềm là khả năng thiên về mặt tinh thần của cá nhân nhằm đảm bảocho quá trình thích ứng với người khác, thích ứng với hoạt động của bản thân nhằmduy trì tốt mối quan hệ tích cực và góp phần hỗ trợ thực hiện các hoạt động ấy mộtcách hiệu quả Với giảng viên kỹ năng mềm công việc chính là giảng dạy kỹ năngmềm cho sinh viên các trường đại học, cao đẳng, trung cấp, hoặc ở các trung tâm;báo cáo chuyên đề kỹ năng sống, kỹ năng mềm Với đòi hỏi cao của xã hội ngàynay, việc trau dồi các kỹ năng mềm để hỗ trợ cho công việc, làm cho hiệu quả côngviệc được nâng cao Không chỉ sinh viên cần học kỹ năng mềm mà nhiều học sinhtrung học cũng có nhu cầu cần học, bởi với những kỹ năng này học sinh sẽ thíchnghi tốt hơn với mọi hoàn cảnh

1.2 Chuyên viên đào tạo và chăm sóc tinh thần người lao động.

Với hướng đi này, sinh viên sẽ làm việc trong các doanh nghiệp, công ty Chuyênviên đào tạo người lao động là những người phải nghiên cứu, tương tác với cả nhânviên trong tổ chức với trình độ chuyên môn, văn hoá rất khác nhau; giới tính; người

cũ, người mới khác nhau; thậm chí là tôn giáo, chính kiến cũng khác nhau, nênphải là những người có kiến thức ở trình độ Đại học Nhà tâm lý trong lĩnh vực đàotạo phải có kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ về quản lý và tổ chức lao động, tâm lý

- xã hội học lao động, kiến thức về luật pháp nói chung và luật pháp về lao động(luật lao động) Các kiến thức về nguồn nhân lực và tâm lý học lao động giúp chocác nhà tâm lý trong lĩnh vực đào tạo trong doanh nghiệp biết cách đối xử hợp lývới con người để có thể giải quyết các vấn đề về quan hệ con người; khơi dậy độnglực và tinh thần làm việc Ngoài đào tạo và huấn luyện nội bộ cho nhân viên,chuyên viên đào tạo còn chăm sóc tinh thần cho người lao động, tư vấn/tham vấntâm lý cho từng cá nhân

CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN

2.1 Phẩm chất.

Phẩm chất chỉ tính chất và đặc điểm vốn có của sự vật

Theo nghĩa hẹp, phẩm chất là khái niệm sinh lý học chỉ đặc điểm sẵn có của

cơ thể (như hệ thần kinh các giác quan và cơ quan vận động) Đặc điểm sẵn có là cơ

sở tự nhiên để con người tiếp nhận những hiện tượng tâm lý và thuộc tính tâm lý.Theo nghĩa rộng, phẩm chất chỉ đặc điểm tâm lý như: Tính cách, ý chí, hứngthú, phong cách của con người

2.1.1 Đạo đức.

Khác với những hoạt động khác, hoạt động của chuyên viên đào tạo nhằm làmthay đổi con người Do vậy, mối quan hệ giữa người dạy và người học là vấn đề cốtyếu nhất Không chỉ riêng nghề nhà giáo, bất cứ ngành nghề nào truyền đạt nhữngđiều tốt đẹp cho con người đều đáng trân quý và tôn vinh Vì vậy việc yêu cầuphẩm chất đạo đức như một vấn đề đảm bảo là một điều không quá Trong dạy học

và giáo dục, chuyên viên đào tạo không chỉ bằng những hành động giảng dạy trựctiếp của mình mà còn bằng tấm gương của cá nhân, bằng thái độ, hành vi của mìnhđối với hiện thực hay nói khác đi là bằng nhân cách của chính mình Để làm đượcđiều đó, chuyên viên đào tạo một mặt cần phải biết lấy những quy luật khách quanlàm chuẩn mực cho mọi tác động sư phạm của mình, mặt khác phải có những phẩmchất đạo đức và phẩm chất ý chí cần thiết

Những phẩm chất đạo đức của chuyên viên đào tạo thuộc về nét tính cách sưphạm Đó là hệ thống thái độ đối với người xung quanh trong khuôn khổ của côngviệc như: ban lãnh đạo, đoàn thể, đồng nghiệp, học sinh, phụ huynh và thái độ đốivới công việc, những tình huống, những trường hợp, và những điều kiện khác nhaunảy sinh trong công việc Như cô Trịnh Thị Thu Cúc đã nói trong buổi phỏng vấn:

“Bất cứ ngành nghề nào đi chăng nữa thì phẩm chất tiên quyết nhất vẫn là đạo đức,đạo đức bao giờ cũng đặt lên hàng đầu Trong tư vấn, đào tạo hay cả việc làm bốlàm mẹ cũng vậy, cái chung và là yếu tố quyết định nhất vẫn là đạo đức”.

Các phẩm chất đạo đức cụ thể của chuyên viên đào tạo có thể nói đến như:tinh thần nghĩa vụ, làm tròn bổn phận cần có của chuyên viên đào tạo; lòng nhânđạo, thương yêu học sinh, nhân viên Công tâm chính là sự công bằng trong việcdạy, việc cho điểm; công bằng trong việc đối xử với người học Lòng tôn trọngcũng là một phẩm chất đạo đức không thể thiếu của chuyên viên đào tạo Đó chính

là tôn trọng bản thân, tôn trọng đồng nghiệp, tôn trọng người học, tôn trọng nghề vàyêu nghề Lòng yêu nghề là phẩm chất quan trọng không chỉ đối với ngành đào tạo,giảng dạy mà ở mọi ngành nghề đều phải có Lòng yêu nghề không tự nhiên có sẵn,cũng không phải cứ muốn là được Lòng yêu nghề chỉ có thể được hun đúc, hìnhthành và phát triển trong quá trình tích cực hoạt động Những ai thành công trongnghề, gặt hái được nhiều thành quả trong công tác, giảng dạy được người học yêuquý đồng nghiệp tôn vinh, xã hội nhìn nhận và ghi ơn thì người ấy càng càng gắn bóvới nghề hơn, tình cảm nghề nghiệp cũng từ đó mà phát triển mạnh mẽ hơn Có yêunghề, chuyên viên đào tạo mới cảm nhận được hết giá trị của nghề, nhất là trongthời buổi hiện nay Lòng yêu nghề được thể hiện ngay trong niềm đam mê hoạtđộng, hứng thú với những gì mình phụ trách, nhiệt tình trong giảng dạy, tích cực cảitiến nội dung và phương pháp, đáp ứng với yêu cầu ngày càng cao của lĩnh vực đàotạo và nhu cầu người học Càng yêu nghề bao nhiêu con người càng làm việc hăngsay, phấn đấu hết mình cho sự nghiệp

2.1.2 Cầu thị, có ý thức tu dưỡng bản thân.

“Life is like riding a bicycle To keep your balance you must keep moving” –

Albert Einstein (Cuộc sống cũng giống như đi xe đạp vậy Để giữ được thăng bằng,

bạn phải liên tục chuyển động)

Cầu thị là một phẩm chất cốt lõi mà hầu hết mọi người đều cần phải có khilàm bất cứ một công việc gì Cầu thị là mong muốn được tiếp thu, học hỏi từ người

khác Từ đó có thể mở rộng tầm nhìn, tầm hiểu biết và có được nhiều kiến thức,kinh nghiệm hơn Kiến thức của ta chỉ là những hạt cát nhỏ giữa sa mạc rộng lớn,nếu không có phẩm chất cầu thị thì mãi mãi sẽ chỉ dậm chân tại chỗ V.I.Lênin đãtừng nói rằng: “Học, học nữa, học mãi”, kiến thức và vô tận, có học cả đời cũngkhông hết, đòi hỏi mỗi chúng ta phải luôn chạy theo tìm tòi, học hỏi Tinh thần họchỏi sẽ quyết định bạn thành công hay không, nếu bạn có thì bạn đã bước gần hơnđến thành công rồi đấy Phải thẳng thắn nhìn nhận khuyết điểm của mình, vui vẻtiếp thu các ý kiến, kiến nghị từ cấp trên, đồng nghiệp; biết lắng nghe và sửa lỗicũng là một biểu hiện của người có tính cầu thị, có ý thức tu dưỡng bản thân mìnhngày một phát triển hơn, hoàn thiện hơn Ngay khi được hỏi về phẩm chất quantrọng nhất đối với một chuyên viên đào tạo là gì, cả anh Giang Thiên Vũ và anhDương Quốc Bảo đều đồng ý rằng “cầu thị, tinh thần ham học hỏi” chính là phẩmchất quan trọng hơn cả.

2.1.3 Kiên trì, nhẫn nại khuyên bảo và khơi gợi cái tốt.

Sự kiên trì và nhẫn nại là một phẩm chất ý chí cũng không kém phần quantrọng đối với chuyên viên đào tạo kỹ năng sống - kỹ năng mềm Tính kiên trì sẽgiúp chuyên viên đào tạo bền bỉ vượt qua rất nhiều khó khăn trở ngại trong giảngdạy và giao tiếp với người học Vì chúng ta đang làm việc giữa con người với conngười, cho con người và vì con người, sau tất cả chúng ta đều đang hướng đến việctruyền đạt những điều tốt đẹp cho con người và đó cũng chính là mục tiêu linhthiêng của nghề giảng dạy Đối tượng giảng dạy kỹ năng sống - kỹ năng mềm mà tahướng đến rất đa dạng từ những độ tuổi thanh thiếu niên cho tới tận những ngườitrưởng thành Mỗi con người cũng đều có tính cách và cảm xúc khác nhau Sự nhẫnnại giúp chuyên viên đào tạo có thể tạm quên đi nhiều nỗi bực bội và thất vọng khigặp phải những đối tượng chậm hiểu, hay quên, đặc biệt hơn là những đối tượngkhông hợp tác, không muốn tiếp thu Chuyên viên đào tạo cần bình tĩnh và sángsuốt, hành xử đúng đắn và thấu cảm, kiên trì nhẫn nại quan tâm, lắng nghe ngườihọc nhằm khuyên bảo, gợi mở để họ nhìn nhận sự cần thiết của kiến thức mà thay

đổi suy nghĩ từ đó học tập tích cực hơn Lòng kiên nhẫn còn giúp chuyên viên đàotạo sẵn sàng chấp nhận những hạn chế của người học, “chịu đựng” được những lỗilầm của sinh viên, đem lại cho người học những cơ hội học tập và sửa chữa lỗi lầm,như thế người học cảm thấy trong học tập luôn có người bạn đồng hành, tất nhiênngười học sẽ nảy sinh những tình cảm gắn bó và sự tin tưởng đối với chuyên viênđào tạo.

Sự kiên nhẫn cần nhiều đến khả năng kiềm chế những cảm xúc, chứ khôngphải buông thả cảm xúc Để tôi luyện được điều này cần có lòng yêu nghề, yêu mếnngười học và phải biết lắng nghe

2.1.4 Tự tin, thanh lịch, tác phong lịch sự, chuyên nghiệp và gây thiện cảm.

Học giả nổi tiếng về quản trị Peter Drucker đã cho rằng: “Thái độ và tác phongchiếm tới 90% khả năng thành công của một con người”

Tính thẩm mỹ trong giao tiếp, ứng xử đòi hỏi chúng ta phải chú ý đến từng chitiết, từ lời ăn tiếng nói tinh tế đến động tác tay chân; từ trang phục đến thái độ, cửchỉ để khi giao tiếp với mọi người, hình ảnh của chúng ta luôn phát triển trongmột hướng tốt

Khi gặp nhau trong 20 giây đầu tiên, chúng ta đã sử dụng ngoại hình củamình để gây ấn tượng với mọi người Đứng từ xa chỉ có thể nhìn thấy người nên tưthế, cử chỉ là điểm thu hút đầu tiên và là yếu tố đầu tiên để nhân viên trong doanhnghiệp đánh giá một chuyên viên đào Một tư thế đàng hoàng sẽ tự nhiên khơi dậy

sự tôn trọng, ngược lại nó sẽ gây mất thiện cảm

“Gần nể bụng nể dạ, lạ nể áo nể quần”, đồng nghiệp, nhân viên sẽ có ấn tượngđầu tiên về chuyên viên đào tạo thông qua tư thế và trang phục Thông qua trangphục, chúng ta có thể hiểu được địa vị xã hội, khả năng kinh tế, chuẩn mực đạo đức

và thẩm mỹ cá nhân của mỗi người Nếu trang phục không phù hợp sẽ mang lại cảmgiác khó chịu và thiếu tự tin cho chính chuyên viên đào tạo

Một quy tắc cực kỳ quan trọng nữa mà bất kỳ nhà tâm lý trong lĩnh vực tâm lýkhông thể bỏ qua đó là kiểm tra quần áo Trước một cuộc gặp gỡ giao tiếp với đối

tác, nhân viên, đồng nghiệp hay diễn thuyết, chúng ta nên kiểm tra lại đầu tóc vàchỉnh trang từ trên xuống dưới, từ trước đến sau Cẩn thận không bao giờ thừa, sơsuất có thể xảy ra bất cứ lúc nào Luôn nhớ rằng: không có cơ hội thứ hai để tạo lại

ấn tượng đầu tiên Hãy chuẩn bị để tự tin thể hiện trước mọi người và tạo ấn tượngtốt nhất.

Lượng thông tin được thu nhận qua mắt là 75%, và qua tai chỉ là 12%, lượngdây thần kinh từ mắt lên não nhiều gấp 25 lần lượng dây thần kinh từ tai lên não.Vìvậy, mọi người sẽ dễ thuyết phục và chăm chú hơn tới bài nói của ta khi có nhiềuhình ảnh, dẫn chứng cụ thể

Để thu hút sự chú ý của khán giả, các chuyển động cơ thể của chúng ta phảilinh hoạt và tràn đầy năng lượng Trên cơ thể con người, bàn tay là nơi linh hoạtnhất Hai dân tộc có ngôn ngữ khác nhau, người khiếm thính không nói được vẫn cóthể trao đổi thông tin qua động tác tay Sau đó, bạn biết có bao nhiêu chuyển động

mà bàn tay có thể biểu đạt Người xưa có câu: “Giàu hai con mắt, khó hai bàn tay”.Đôi tay quan trọng là vậy, nhưng khi phát biểu, chúng ta thường thấy "tay chân thừathãi", nhiều người không biết giấu tay vào đâu Đó là do chúng ta không biết cáchvung tay đúng cách Thực tế, nếu chúng ta biết vung tay thì bàn tay sẽ là “vũ khí”lợi hại trong bài phát biểu vì nó giúp bổ trợ cho bài phát biểu Hơn nữa, khi vẫy tay,trọng tâm của cơ thể sẽ hướng về phía trước, và tư thế của chúng ta sẽ có xu hướnghướng về phía khán giả để thể hiện sự thân thiện

Quy tắc thể hiện và giao tiếp là luôn để tay từ trên thắt lưng xuống dưới cằm.Nếu vung tay quá cao, tay sẽ che mặt khiến giọng nói không rõ ràng Nếu tay vungquá thấp, những người ngồi xa sẽ không thể nhìn thấy Đặt tay dưới eo và cằm sẽ làđộng tác thoải mái nhất, giao tiếp thuận tiện nhất và trông tự nhiên nhất Khi vungtay, hãy nhớ rằng vung tay là từ trong ra ngoài, từ dưới lên trên Đồng thời chú ýluôn giơ hai tay cùng nhau Việc ngửa lòng bàn tay thể hiện sự mong đợi và thuthập ý kiến, ngược lại, nó mang ý nghĩa đàn áp và gây áp lực lên khán giả Cácngón tay khép lại thể hiện sự nghiêm túc, còn các ngón tay mở mang lại cảm giácthiếu năng lượng và nhiệt huyết Trong quá trình truyền tải nội dung, ta cũng nênchú ý liên tục đổi tay tạo sự khác biệt Vung tay thì tốt, nhưng vững mãi một tay thìchẳng khác nào chèo thuyền một mái Nói hai ý là phải vung hai tay khác nhau để

người nghe dù không chú ý cũng có thể cảm nhận rõ ràng đây là hai nội dung hoàntoàn khác nhau.

2.1.5 Có tính hài hước, khiến tâm lý người học thoải mái.

Bùi Văn Huệ - Đỗ Mộng Tuấn - Nguyễn Ngọc Bích trong “Tâm lý học xãhội”, (Hà Nội, 1996, Tr 51 – 53) có định nghĩa: “Giao tiếp là sự tiếp xúc giữa haihay nhiều người thông qua phương tiện ngôn ngữ nhằm trao đổi thông tin, tình cảm,tác động qua lại và điều chỉnh lẫn nhau” Có thể thấy được giao tiếp là một trongnhững trong yếu tố góp phần thiết lập một mối quan hệ Dù ở bất cứ đâu thì giaotiếp vẫn luôn là yếu tố mở đầu, giữ vai trò quyết định, duy trì một mối quan hệ Có

lẽ cũng bởi vì thế mà từ khi còn bé chúng ta đã được dạy “Học ăn, học nói, học gói,học mở” Ý thức được tầm quan trọng của giao tiếp tốt trong cuộc sống nói chung

và trong lĩnh vực đào tạo nói riêng Mỗi người chuyên viên cũng cần học cách giaotiếp làm sao cho đối tượng có cảm giác thoải mái Nhờ đó, sẽ dễ dàng giúp chúng tachiếm được thiện cảm, sự chú ý của đối tượng Đối với một chuyên viên đào tạongoài yếu tố giọng nói rõ ràng, lối nói mạch lạc, thì khả năng tạo bầu không khíthoải mái, tính hài hước cũng là một trong những điều kiện cần thiết Tính hài hướcđúng mực không chỉ khiến cho đối tượng làm việc luôn ở tinh thần thoải mái màcòn góp phần giúp họ nhớ lâu hơn, tiếp thu hiệu quả hơn, tạo được niềm vui và sựgắn kết giữa chuyên viên và học viên… Dù vậy cũng không được quá lạm dụng tínhhài hước, sự hài hước nên phục vụ cho thông điệp mà chuyên viên đưa ra, ngắn gọn,truyền tải được đúng, đủ thông điệp

2.1.6 Vui vẻ, hòa nhã cùng đồng nghiệp.

Hầu hết các nghiên cứu đều cho rằng năng lực cảm xúc là một trong những tácnhân quan trọng, ảnh hưởng đến sự gắn bó lâu dài Trong các nghiên cứu về nhàquản trị, các tác giả Carmeli (2003), Abraham (2000) cho rằng năng lực cảm xúc cótác động thuận chiều đến sự gắn kết trong tổ chức

Đối với những đồng nghiệp mới, đây có thể là lần giao tiếp đầu tiên, vàchuyên viên đào tạo cần đáp lại họ bằng một nụ cười Nét mặt khi giao tiếp là một

phần quan trọng giúp bạn đánh giá một ai đó Nó thoải mái, nhưng nó cũng cần tiếtchế Đừng ép buộc câu chuyện, nhưng cũng đừng quá hấp tấp Nhiệt tình giúp đỡngười khác cũng là một yếu tố ghi điểm.

Thân thiện và cởi mở là yếu tố chính để tiếp xúc với đồng nghiệp và mở rộngcác mối quan hệ tại nơi làm việc “Thương hiệu” của một chuyên viên đào tạokhông chỉ thể hiện ở mức độ hoàn thành công việc mà còn ở thái độ sống tích cực.Khi gặp gỡ đồng nghiệp, chỉ một nụ cười tươi tắn hay một câu chào dễ mến cũngthể hiện được sự thân thiện, cởi mở

2.1.7 Tư tưởng phải theo kịp thời đại, không bảo thủ, vui vẻ tiếp nhận điều mới mẻ.

“Trong thời đại số, con người hơn máy móc là ở khả năng lãnh đạo, kết nối, tưduy phản biện…” vì vậy trước những tiến bộ của công nghệ kéo theo tất cả mọingười, tất các ngành nghề đều cần trau dồi thêm những kỹ năng, kiến thức và đặcbiệt là những người làm trong mảng đào tạo, giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng mềmtrong trường học, doanh nghiệp là một công việc đòi hỏi phải có sự trao đổi trựctiếp giữa người với người lại càng cần phải có những tư tưởng theo kịp thời đại,không bảo thủ, và quan trọng là phải vui vẻ tiếp nhận điều mới mẻ vì mục đích

“không để bảo thủ trở thành sợi dây trói buộc sự tiến bộ” Danh ngôn có câu “mộttrí óc bảo thủ là một trí óc đang chết dần”

Tư tưởng bảo thủ là một tư tưởng đã ăn sâu, bám rễ, trở thành thuộc tính cốhữu trong cách nghĩ, cách tư duy Mặt khác, phản ứng lại sự tấn công của cái mới,cái tiến bộ Chưa kể người bảo thủ lại là người từ chối lắng nghe và bướng bỉnhkhiến họ khó chấp nhận những cái mới và cứ sống mãi trong lối nghĩ cũ, khó thayđổi và không linh động mà đặc thù của công việc đào tạo, giáo dục này là làm việctrực tiếp giữa người với người

Trong môi trường giáo dục, đào tạo kỹ năng mềm, kỹ năng sống trong trườnghọc làm việc hầu như là tất cả các bạn trẻ những người mỗi ngày thậm chí là mỗigiây, mỗi phút đều chạy để theo kịp thời đại, xuất hiện nhiều trào lưu mới, nhiều xu

hướng mới,… Nếu như những người nắm vai trò, đào tạo không cố gắng thay đổi

để theo kịp thời đại để có thể trao đổi, đưa ra những lời khuyên mà vẫn khăngkhăng giữ những tư tưởng cũ, lạc hậu để áp dụng vào môi trường ngày càng tiến bộnày vậy thì đã có sự chênh lệch không ít giữa các thời đại, bất đồng về quan điểm,suy nghĩ, cách suy luận, đặc biệt là những lời khuyên và các kỹ năng không còn phùhợp nữa nếu không muốn nói là không cần thiết, khó áp dụng, không phát triển, đôikhi có những thứ không thể áp dụng nữa Cũng giống như chế độ đa thê trong chế

độ phong kiến hiện nay đã không còn phù hợp và không thể mang tư tưởng của chế

độ cũ đó để áp dụng cho năm 2021 này được Từ đó thôi thúc bản thân cần phảithay đổi sao cho phù hợp, năng động với công việc của bản thân

Hay như trong môi trường doanh nghiệp cũng vậy, đất nước đang ngày càngphát triển theo hướng công nghiệp hoá – hiện đại hoá đất nước, nền kinh tế đi lênnhu cầu đòi hỏi cao vào các nguồn nhân lực là hết sức cần thiết Nhân lực già cỗi thìthiếu sức khoẻ nhưng có nhiều kinh nghiệm, nhân lực trẻ thì theo kịp thời đại nhưngthiếu nhiều kinh nghiệm cộng thêm vào đó là nhu cầu phúc lợi của nhân viên tăng

đã làm cho những phòng nhân sự trở nên nhức nhối Không thể giữ nguyên tư duy

cũ, giữ nguyên phương pháp làm việc bảo thủ, lạc hậu mà phải thay đổi sao cho phùhợp với thời đại Tất cả đều cần phải có thêm, trau dồi thêm những kỹ năng mềm,

kỹ năng sống vì vậy mà tầm quan trọng của những chuyên viên đào tạo trong mảngdoanh nghiệp ngày càng được nâng cao Bởi lẽ muốn nâng cao chất lượng công việcthì điều tiên quyết phải biết doanh nghiệp cần nhân lực như thế nào và những ngườingười nhân viên của họ cần gì Điển hình như phải thay đổi phương pháp làm việc,thay đổi tư tưởng, học thêm những cái mới… những doanh nghiệp không thể pháttriển khi mà giữ mãi phương pháp làm việc “cũ rích” của 10 năm trước Chính vìvậy mà những chuyên viên đào tạo cần có tầm nhìn và là những người phải thayđổi đầu tiên về tư tưởng bảo thủ, tiếp thu những cái hiện đại,… thì mới có thể đưa

ra chiến lược tuyển dụng, đổi mới được

Tất cả đều phải lắng nghe, tiếp thu những cái mới, thay đổi tư tưởng, loại bỏnhững cái lạc hậu cho phù hợp với yêu cầu của công việc

2.1.8 Không can thiệp quá sâu vào đời sống của đồng nghiệp.

“Cuộc sống của người khác chắc gì đã sai, cuộc sống của bạn chắc gì đãđúng?” hay “cuộc sống của người khác không phải của bạn, bạn không có quyềncan thiệp” đã làm dấy lên trong chúng ta rất nhiều những suy nghĩ về việc sống vàhành động trong môi trường công sở mà điều quan trọng là giữa các chuyên viêntâm lý và đồng nghiệp của họ trong doanh nghiệp Kì thực mỗi người đều có cuộcsống riêng, nỗi lòng riêng, họ có hạnh phúc hay không cũng không liên quan đếnchúng ta Chúng ta đứng từ bên ngoài nhìn qua chỉ như thầy bói xem voi, chỉ có thểnhìn thấy một góc của núi băng mà thôi Có một quan điểm rõ ràng hơn chính là “cónhững mảnh đời không phải của bạn, bạn không có quyền can thiệp” Marc Levy,một nhà văn người Pháp đã viết trong cuốn sách “Người trộm bóng” nổi tiếng củamình rằng “Bạn không thể can thiệp vào cuộc sống của người khác, ngay cả khi bạnmuốn tốt cho họ” Trên đời này luôn có người không giống bạn, cách nghĩ khác vớibạn, và có những giá trị không thể dung hoà Đôi khi không cần bạn phải hạ quyếttâm thay đổi họ Không bình luận hồ đồ, không tùy tiện can thiệp vào cuộc sốngriêng tư của họ đã là sự tôn trọng và tu dưỡng tốt nhất của một người Paulo Coelho,nhà văn nổi tiếng người Brazil có một câu nói nổi tiếng như sau “Nếu ai đó canthiệp vào sứ mệnh của người khác thì sẽ vĩnh viễn chẳng thể phát hiện được sứmệnh của mình” Tuy nhiên ở đây không đánh đồng nó giống với vô cảm mà haybiến mình thành người biết quan tâm chứ đừng biến mình thành một kẻ vô duyêncan thiệp sâu vào cuộc sống của đồng nghiệp Đừng cố tung hoành ngang dọc trongthế giới của người khác mà hãy quay trở lại với chính bản thân mình, trò chuyện đểhiểu chính mình nhiều hơn

2.1.9 Chú trọng bồi dưỡng năng lực tự học của người học.

Dieterweg, nhà sư phạm học người Đức đã nhấn mạnh: “Người Thầy giáo tồi

là người mang chân lý đến sẵn, người Thầy giáo giỏi là người biết dạy học sinh đi

tìm chân lý” Hành trình đi tìm chân lý đó được bắt đầu từ việc tự học, tự tìm tòikhám phá

Theo như Trinh & Rijlaarsdam định nghĩa thì năng lực tự học được thể hiệnqua việc chủ thể tự xác định đúng đắn động cơ học tập cho mình, có khả năng tựquản lý việc học của mình, có thái độ tích cực trong các hoạt động để có thể tự làmviệc, điều chỉnh hoạt động học tập và đánh giá kết quả học tập của chính mình để cóthể độc lập làm việc và làm việc hợp tác với người khác Vấn đề tự học ở Việt Namngày nay đã không còn là nhu cầu ở đại học nữa mà nó đã trở thành vấn đề cần thiết

ở mọi cấp, mọi lúc khi học Việc thầy đọc trò chép đã không còn đủ vì kiến thức làkhông có giới hạn, tri thức loài người luôn phát triển nhanh chóng Việc truyền đạtkiến thức từ chuyên viên vẫn là chưa đủ để có sử dụng cả đời, vì thế chuyên viênđào tạo cần bồi dưỡng năng lực tự học cũng như khuyến khích người học tự họctập Đặc biệt về kỹ năng sống - kỹ năng mềm, đối tượng trong trường học thường làcác thanh thiếu niên cấp hai cấp ba, đây là độ tâm sinh lý còn đang phát triển, nhiềusức trẻ, tính tò mò và tìm tòi rất cao nhưng thường học sinh ở độ tuổi này vẫn chưanhìn nhận được tầm quan trọng của bộ môn kỹ năng sống - kỹ năng mềm Vì vậychuyên viên đào tạo cần xây dựng giáo trình dạy nhằm kích thích sự hứng thú vàquan tâm của người học, ngoài ra sau khi kết thúc một chủ đề, hãy yêu cầu học sinhcủa mình hoàn thành sản phẩm về những gì học sinh đó sưu tập thêm được về cácthông tin liên quan đến chủ đề này Sau đó hãy tạo các hoạt động cho các học sinhđược trình bày những gì mình tìm hiểu, giúp các học sinh ấy tự nhìn nhận xem mình

đã làm đạt yêu cầu chưa, còn thiếu sót hay bổ sung thêm những gì, từ đó học sinh sẽrút ra được những bài học kinh nghiệm cần, không cần, nên và không nên làm gì đểđạt được mục tiêu học tập mình đặt ra tốt hơn Đối với những người trưởng thànhthì nên đặt ra yêu cầu, đòi hỏi cao hơn, đồng thời cũng nên có những nhiệm vụ cụ

2.2 Năng lực.

Theo quan điểm của các nhà tâm lý học, năng lực là tổng hợp các đặc điểm,thuộc tính tâm lý của cá nhân phù hợp với yêu cầu đặc trưng của hoạt động nhấtđịnh nhằm đảm bảo cho hoạt động đạt hiệu quả cao.

2.2.1 Năng lực chung.

2.2.1.1 Năng lực ngôn ngữ.

Trong cuộc sống, ngôn ngữ là một phương tiện truyền đạt hết sức quan trọng.Con người truyền đạt kinh nghiệm, kiến thức, trao đổi ý kiến nhờ vào ngôn ngữ.Không những thế, thông qua ngôn ngữ con người còn có thể hiểu nhau hay biểu lộtình cảm, nguyện vọng, ý chí của mình V.I Lênin đã viết: “Ngôn ngữ là phươngtiện giao tiếp quan trọng nhất của xã hội loài người” Đối với chuyên viên đào tạo,ngôn ngữ thực hiện chức năng hết sức quan trọng Qua ngôn ngữ, người học lĩnhhội được kiến thức, ý nghĩa Ngôn ngữ thúc đẩy người học suy nghĩ, khiến ngườihọc chú ý vào bài giảng, điều chỉnh nhận thức của học sinh khiến cho quá trìnhtruyền dạy kiến thức trở nên có hiệu quả hơn

Năng lực của chuyên viên đào tạo chính là: “Năng lực biểu đạt rõ ràng vàmạch lạc ý nghĩa và tình cảm của mình bằng lời nói cũng như nét mặt cử chỉ” Nănglực ngôn ngữ của chuyên viên đào tạo thể hiện rõ ở cả nội dung và hình thức Vìvậy, yêu cầu đặt ra cho một chuyên viên đào tạo là đầy đủ nội dung, hình thức giảndị

Về nội dung, kiến thức truyền đạt là một lượng thông tin lớn, ở đây khôngphải là “nhồi nhét” mà chuyên viên đào tạo cần chắt lọc, nói đúng trọng tâm, trọngđiểm, cô đọng Lời nói phải có logic, có liên kết, trước sau liền nhau, mạch lạc đểđảm bảo thông tin

Về hình thức, ngôn ngữ cần giản dị nhưng sinh động, không cầu kỳ, phức tạp,không dùng những từ ngữ khó, không quen thuộc Ngôn ngữ của chuyên viên đàotạo cần có âm điệu, thanh sắc Giọng nói không quá to cũng không quá nhỏ, lên -xuống giọng, nhấn mạnh khi cần thiết Trong quá trình truyền đạt kiến thức cần biếtđiều chỉnh nhịp điệu không quá nhanh và cũng không quá chậm