Lợi ích và chi phí của dự án Metro TP.Hồ Chí Minh

Phân tích lợi ích và chi phí dự án thủy điện Đắkre - Tỉnh Quảng Ngãi. Như “một cuộc cách mạng” giao thông, dự án công trình “Tàu điện ngầm - Metro” mang lại nhiều kỳ...

Tôi cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s li u s

d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u bi t

c a tôi Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh hay Ch ng trình gi ng d y kinh t Fulbright

1CH NG 1 B I C NH GIAO THÔNG THÀNH PH H CHÍ MINH 1 1 13

2 1.1 Tình hình gia t ng nhu c u giao thông và h t ng giao thông TP.HCM 1 1 2 3

3 1.1.1 Tình hình gia t ng nhu c u giao thông 1 1 3 3

4 1.1.2 H t ng giao thông TP.HCM 1 1 4 9

5 1.2 Phát tri n giao thông công c ng và h th ng tàu đi n ng m (MRT) 1 1 5 12

6CH NG 2 MÔ T D ÁN MRT 1 1 614

7 2.1 Tuy n đ ng 1 1 7 14

8 2.2 Ch đ u t 1 1 8 18

9CH NG 3 PHÂN TÍCH L I ÍCH VÀ CHI PHÍ TÀI CHÍNH C A D ÁN MRT 1 1 919

1 0 3.1 Ph ng pháp phân tích 1 2 0 19

1 1 3.2 Doanh thu t vé 1 2 1 20

1 2 3.2.1 D báo nhu c u giao thông đ i v i MRT 1 2 2 20

1 3 3.2.2 K t qu c l ng doanh thu t vé c a d án: 1 2 3 24

1 4 3.3 Doanh thu ngoài vé: 1 2 4 25

1 5 3.4 Chi phí đ u t : 1 2 5 26

1 6 3.5 Chi phí ho t đ ng và b o trì: 1 2 6 27

1 7 3.6 Huy đ ng v n và chi phí v n tài chính: 1 2 7 29

1 8 3.7 Ngân l u và k t qu th m đ nh tài chính trên quan đi m t ng đ u t : 1 2 8 31

1 9 3.8 Phân tích đ nh y và r i ro 1 2 9 32

2 0CH NG 4 PHÂN TÍCH L I ÍCH VÀ CHI PHÍ KINH T C A D ÁN MRT 1 3 035

2 1 4.1 Ph ng pháp phân tích: 1 3 1 35

2 2 4.2 Ngân l u và k t qu th m đ nh kinh t : 1 3 2 40

2 3 4.3 Phân tích đ nh y và r i ro: 1 3 3 41

2 7 5.2 C ch gi m gánh n ng ngân sách cho thành ph : 1 3 7 51

2 8K T LU N 1 3 856

2 9TÀI LI U THAM KH O 1 3 959

3 0PH L C 1 4 062

3 1 Hình 1-1: T su t di dân thu n và t tr ng dân s các t nh (1994 -1999) 1 4 1 4

3 2 Hình 1-2: Bi n đ ng dân s giai đo n 2000 – 2008 1 4 2 5

3 3 Hình 1-3: Dân s thành ph t i các th i đi m t ng đi u tra (tri u ng i) 1 4 3 6

3 4 Hình 1-4: Ùn t c giao thông trên xa l Hà N i 1 4 4 7

3 5 Hình 1-5: Dân s thành ph và xe c gi i đ ng ký 1 4 5 8

3 6 Hình 1-6: M i quan h gi a s h u ph ng ti n giao thông và GDP theo đ u ng i (USD) 1 4 6 9

3 7 Hình 2-1: Các tuy n MRT theo Quy ho ch đ c duy t 1 4 7 15

3 8 Hình 2-2: Các tuy n MRT “t i u” theo đ xu t ch nh s a quy ho ch 1 4 8 16

3 9 Hình 3-1: D báo dân s vùng nghiên c u c a d án (nghìn ng i) 1 4 9 21

4 0 Hình 3-2: D báo vi c làm theo lo i khu v c nghiên c u (nghìn ng i) 1 5 0 21

4 1 Hình 3-3: xu t c c u huy đ ng v n th c hi n d án 1 5 1 29

4 2 Hình 3-4: K t qu phân tích r i ro đ i v i NPV tài chính 1 5 2 33

4 3 Hình 4-1: Minh h a th ng d tiêu dùng t o ra b i d án 1 5 3 36

4 4 Hình 4-2: K t qu phân tích r i ro đ i v i NPV kinh t 1 5 4 42

4 5 Hình 5-1: K t qu phân tích r i ro đ i v i ngân l u ho t đ ng 1 5 5 48

4 6 Hình 5-2: C ch PPP qu n lý v n hành h th ng MRT 1 5 6 49

4 8 B ng 1-2: Quan h gi a quy mô dân s và các ph ng ti n giao thông c n có 1 5 8 13

4 9 B ng 2-1: L trình và chi u dài các tuy n 1 5 9 17

5 0 B ng 3-1: Ngân l u tài chính c a d án 1 6 0 19

5 1 B ng 3-2: T l l ng khách th c t so v i l ng khách cân b ng 1 6 1 24

5 2 B ng 3-3: Ngân l u doanh thu t vé (tri u USD) 1 6 2 25

5 3 B ng 3-4: Ngân l u doanh thu ngoài vé c a d án (tri u USD) 1 6 3 26

5 4 B ng 3-5: So sánh chi phí đ u t c a tuy n s 2 v i các d án khác 1 6 4 27

5 5 B ng 3-6: Ngân l u chi phí đ u t d án (tri u USD) 1 6 5 27

5 6 B ng 3-7: S tàu v n hành qua các n m 1 6 6 28

5 7 B ng 3-8: S km đ ng ray v n hành qua các n m 1 6 7 28

5 8 B ng 3-9: Ngân l u chi phí ho t đ ng và b o trì (tri u USD) 1 6 8 29

5 9 B ng 3-10: Tóm t t k ho ch tài chính c a d án 1 6 9 30

6 0 B ng 3-11: Ngân l u n vay (tri u USD) 1 7 0 31

6 1 B ng 3-12: Ngân l u tài chính ròng d án (tri u USD) 1 7 1 32

6 2 B ng 3-13: nh y c a NPV, IRR tài chính đ i v i l ng khách cân b ng, chi phí đ u t đ n v , WACC và giá vé 1 7 2 32

6 3 B ng 4-1: Ngân l u kinh t (tri u USD) 1 7 3 40

6 4 B ng 4-2: nh y c a NPV kinh t đ i v i l ng khách tr ng thái cân b ng, chi phí đ u t đ n v

và chi phí v n kinh t 1 7 4 41

6 5 B ng 4-3: Ngân l u ngân sách ròng (Tri u USD) 1 7 5 43

6 6 B ng 4-4: Gánh n ng tài chính d án mang l i cho ngân sách 1 7 6 44

6 7 B ng 4-5: Ngân l u th ng d tiêu dùng (Tri u USD) 1 7 7 45

7 1 B ng 5-4: Gánh n ng đ i v i ngân sách sau khi thành ph đ m nh n vi c tr giá vé metro 1 8 1 51

7 2 B ng 5-5: Ngân l u ngân sách TP.HCM và kh n ng tr n c a ngân sách sau khi đ c Chính ph tr

n thay 75% kho n vay 1 8 2 52

7 3 B ng 5-6: T l phân chia ngân sách gi a TP.HCM và Trung ng (t VN ) 1 8 3 53

7 4 B ng 5-7: T l ngân sách thành ph gi l i t ng thêm đ xu t cho t ng giai đo n 1 8 4 53

7 5 B ng 5-8:T l t ng thêm c a ngân sách gi l i và gánh n ng ngân sách 1 8 5 54

7 7 Ph l c 2: Ti n đ th c hi n d án (Ngu n: MVA 2008[19]) 1 8 7 63

7 8 Ph l c 3: Các thông s gi đ nh 1 8 8 64

7 9 Ph l c 4: K t qu d báo l ng hành khách (l t/ngày) 1 8 9 66

8 0 Ph l c 5: Ngân l u doanh thu t vé (tri u USD) 1 9 0 67

8 1 Ph l c 6: Ngân l u doanh thu ngoài vé (tri u USD) 1 9 1 68

8 2 Ph l c 7: Ngân l u chi phí ho t đ ng và b o trì (tri u USD) 1 9 2 69

8 3 Ph l c 8: Ngân l u n vay (tri u USD) 1 9 3 70

8 4 Ph l c 9: Ngân l u tài chính ròng trên quan đi m t ng đ u t (tri u USD) 1 9 4 71

8 5 Ph l c 10: Gi đ nh phân ph i xác su t c a các thông s r i ro 1 9 5 72

8 6 Ph l c 11: Ngân l u và k t qu th m đ nh kinh t trên quan đi m t ng đ u t (tri u USD) 1 9 6 78

8 7 Ph l c 12: Ngân l u và k t qu th m đ nh trên quan đi m ngân sách (tri u USD) 1 9 7 79

8 8 Ph l c 13: Gánh n ng tài chính d án t o ra cho ngân sáchThành ph 1 9 8 80

8 9 Ph l c 14: Ngân l u th ng d tiêu dùng (Tri u USD) 1 9 9 81

9 0 Ph l c 15: Ngân l u và gánh n ng ngân sách sau khi thành ph tr giá vé metro 2 0 0 82

9 1 Ph l c 16: Ngân l u và gánh n ng ngân sách Thành ph sau khi đ c Chính ph tr n thay 2 0 1 83

0M U

Nhu c u giao thông c a Thành ph H Chí Minh (TP.HCM) t ng nhanh nh ng h

th ng c s h t ng giao thông l i không đáp ng k p m c t ng tr ng này Xây d ng h

th ng tàu đi n metro, xe đi n trên m t đ t và monorail (h th ng MRT) là gi i pháp gi i quy t

v n đ trên đã đ c Th t ng Chính ph phê duy t0

Lu n v n th m đ nh tính kh thi c a d án đ c đ xu t đi u ch nh theo h ng t i u

D án tr giá kho ng 12,7 t USD (giá n m 2010) v i th i gian xây d ng kéo dài kho ng 15

n m (2010 – 2025) Tác gi phân tích kinh t và tài chính đ i v i các dòng ngân l u c a d

i u này gây khó kh n cho vi c qu n lý v n hành h th ng và tr n vay Lu n v n đ xu t hai chính sách h tr tài chính đ gi i quy t các tr ng i này

1

 Tedi South (2008)[3] 

B c c lu n v n g m 07 ph n Sau ph n m đ u là ph n b i c nh giao thông Thành ph (Ch ng 1); Ch ng 2 mô t d án; Ch ng 3 th c hi n phân tích v m t tài chính; Ch ng 4 phân tích v m t kinh t ; Ch ng 5 phân tích các đ xu t chính sách; và ph n cu i cùng là k t

lu n

CH NG 1

1B I C NH GIAO THÔNG THÀNH PH H CHÍ MINH

1.1 9Tình hình gia t ng nhu c u giao thông và h t ng giao thông TP.HCM

Ùn t c giao thông t i TP.HCM hi n là v n đ báo đ ng Nghiên c u c a Khoa K thu t Giao thông, i h c Bách khoa thành ph n m 20071

2

cho bi t t c ngh n giao thông làm thành

ph thi t h i trên 13.000 t đ ng m i n m S li u c a nghiên c u này cho th y v i m c thu

nh p bình quân c a ng i dân thành ph khi đó là 1.500 USD/ng i/n m thì bình quân m i

gi ng i lao đ ng có m c ti n công là 0,72 USD/ng i M i khi k t xe v i th i gian bình quân là 45 phút thì thi t h i là 0,54 USD/ng i Và v i 60 đi m k t xe khi đó thì con s thi t

h i là r t l n nh trên; đó là ch a tính đ n lãng phí nhiên li u, ô nhi m t o ra cho s c kh e con ng i, hi u su t lao đ ng gi m do tâm tr ng m t m i, đình đ n ho t đ ng kinh doanh trên các tuy n đ ng, gi m tính c nh tranh trong thu hút đ u t c a thành ph i u đáng lo ng i

là xu th ùn t c này ch có t ng ch không gi m N m 2009 có 74 v ùn t c l n kéo dài trên

30 phút, t ng 26 v (35%) so v i n m 2008, trong đó đa s v kéo dài trên 1 gi Th i gian

x y ra ùn t c giao thông kéo dài t 30 phút - 01 gi (10 v ); t 01 gi - 02 gi (34 v ); t 02

2 8V i vai trò là trung tâm kinh t l n nh t c n c, t c đ t ng tr ng GDP c a TP.HCM luôn cao h n t c đ t ng tr ng c a c n c T tr ng GDP c a thành ph chi m

x p x 1/5 c n c 9 2(xem ph l c 1), đi u này làm cho thành ph tr thành trung tâm thu hút

dân nh p c Hình 2-1 cho th y trong 17 t nh thành có t su t di dân thu n d ng (giai đo n

1994 – 1999) thì thành ph có t su t cao nh t v i s dân nhi u h n h n các t nh khác

Hình 1-1: T su t di dân thu n và t tr ng dân s các t nh (1994 -1999)

s dân

S li u giai đo n 2000 – 2008 cho th y dân s TP.HCM bi n đ ng ch y u là do t ng c

h c, hình d i đây cho th y t l t ng dân s c h c luôn cao h n g n g p đôi t l t ng t nhiên

Hình 1-2: Bi n đ ng dân s giai đo n 2000 – 2008

Ngu n: Tác gi v d a vào s li u c a C c th ng kê TP.HCM, niên giám th ng kê 2008, trang 29 [5]

Nh v y, nh p c c h c là y u t chính y u nh t làm dân s thành ph t ng nhanh kéo theo s gia t ng nhu c u giao thông S li u t i các th i đi m t ng đi u tra d i đây cho th y trong các th p niên 80, 90 và 2000, t c đ t ng c a dân s thành ph th p niên sau luôn cao

Hình 1-3: Dân s thành ph t i các th i đi m t ng đi u tra (tri u ng i)

Ngu n: Tác gi v d a vào s li u c a T ng c c th ng kê

M t so sánh trong nghiên c u c a ADB cho th y m t đ dân s TP.HCM vào n m

2003 tuy th p h n các thành ph khác các n c Châu Á khác trong khu v c đã có h th ng

metro, nh ng m t đ dân s trung bình khu v c trung tâm thì cao h n h n (45.000

1.300.050 9.599.800 6.700.000 4.200.000

(2002)

6.117.000 (2004)

5.350 15.094 - 5.700

(trung bình)

- 30.000 vùng trung tâm

6.481 - 2.920 (trung

bình)

- Trung bình kho ng 45.000

ng i 7 qu n trung tâm

Ghi chú: S li u dân s n u không có ghi chú là dân s n m 2000

Ngu n: ADB 2007, trang 9 [12]

i u này cho th y h th ng giao thông công c ng c a TP.HCM tuy không hi n đ i b ng các thành ph đ c so sánh nh ng l i ph i gánh ch u áp l c giao thông vùng n i đô l n h n

Hình 1-4: Ùn t c giao thông trên xa l Hà N i

Ngu n: truy c p trang web c a Chính ph vào ngày 15/3/2010 http://www.chinhphu.vn/portal/page?_pageid=33,39318834&_dad=portal&_schema= PORTAL&pers_id=28213338&item_id=40655320&p_details=1

Nhu c u giao thông c a ng i dân thành ph t ng nhanh còn th hi n vi c ph ng ti n giao thông cá nhân g m xe ô tô và xe máy t ng nhanh Tính bình quân m i ngày có 100 xe ô

tô và 1.000 xe máy đ ng ký m i t i thành ph , ngoài ra hàng ngày còn có kho ng 1.000.000

xe hai bánh và 60.000 ô tô mang bi n s các t nh l u thông trên đ a bàn thành ph 4

Ngu n: Tác gi v d a vào s li u c a Nguy n Xuân Thành (2008) [9].Trích ngu n s li u dân s đ c l y t

Vi t Nam: C i thi n khuôn kh lu t đ nh, bài nghiên c u s 4 c a JBIC, 12/1999, tr 5 & 8 và n m 2000-2007 t

T c đ t ng xe con trong giai đo n 2004 – 2007 là 20,7%/n m, nâng t ng s xe con vào

n m 2007 lên 400.000 xe (k c xe taxi và các xe không thu c t nhân) Trong t ng lai, v i

m c s ng ngày càng cao ch c ch n xu h ng t ng các ph ng ti n cá nhân s ngày càng

5

 Báo cáo tình hình ùn t c giao thông n m 2009 [1]

nhanh (Hình 2-6) và thành ph s ph i đ i m t v i n n ách t c giao thông, tai n n giao thông,

ô nhi m… n u h th ng giao thông không đ c đ u t nâng c p

cho th y hi n nay giao thông thành ph ph thu c g n nh hoàn toàn vào m ng l i

đ ng b Ph ng th c v n chuy n hành khách đô th b ng đ ng s t hi n không đ c s

d ng Ph ng th c v n chuy n đ ng th y b h n ch b i tình tr ng l n chi m, b i l p trên các sông - kênh, b i kh thông thuy n c a các c u và b i ch đ bán nh t tri u v i m c dao

6

Tedi South (2008)[3]

đ ng l n nên ch a t o thành h th ng liên hoàn đ khai thác các l i th c a v n t i đ ng

th y

H t ng giao thông đ ng b đ c đánh giá là ch a t ng x ng v i nhu c u T ng chi u dài đ ng các c p h ng c a Thành ph theo Báo cáo quy ho ch hi n kho ng 3.000 km Trong đó ch có kho ng 14% s đ ng có lòng đ ng r ng trên 12m thu n l i đ v n chuy n hành khách b ng xe buýt, 51% r ng t 7m – 12m ch có th cho xe ô tô và mini buýt l u thông, còn l i là đ ng có b r ng d i 7m ch đ cho xe hai bánh l u thông

Di n tích đ t dành cho giao thông ch kho ng 9% - 17% di n tích chung h u h t các

c t khác m c M t s nút quan tr ng còn giao c t đ ng m c v i c đ ng s t H th ng b n – bãi đ xe chi m di n tích kho ng 0,1% di n tích đô th theo đánh giá trong Báo cáo quy ho ch

là còn ít Ph n l n các b n – bãi n m trong n i đô, nh ng v trí không phù h p, h n ch v

m t b ng nên góp ph n làm ph c t p thêm tình hình giao thông

H th ng giao thông công c ng theo quy ho ch9

10

ph i đáp ng 60%-70% nhu c u đi l i trong thành ph th nh ng theo tính toán c a MVA (2009), giao thông công c ng ch chi m

d i 5% th ph n các thành ph có m c đ phát tri n t ng t , th ph n c a xe buýt th ng       

 Tedi South (2008) [3] trích ngu n Vi n Qui ho ch đô th TP.HCM và Công ty t v n Nikken Sekkki, “Nghiên

c u đi u ch nh qui ho ch chung xây d ng TP.HCM đ n n m 2025”, cho UBND TP.HCM, 2008, trang 1-1

10

UBNDTP (1996) [11].

chi m 50% - 60%1 0

11 áng lo ng i h n, giao thông công c ng Thành ph đã có b c phát tri n

th t lùi m t cách nghiêm tr ng N u n m 1976, thành ph có 1.000 xe buýt đáp ng 10% nhu

c u c a 3 tri u dân lúc đó thì n m 2004, thành ph có 2.840 xe buýt đáp ng 3,2% nhu c u đi

l i c a 6,2 tri u ng i1 1

12

Nguyên nhân là do ho t đ ng c a h th ng xe buýt b h n ch b i nh ng y u kém c a c

s h t ng giao thông đ ng b k trên, có đ n 35% m ng l i đ ng r ng d i 7m đã làm

gi m m c đ bao ph c a m ng l i tuy n, gi m hi u qu khai thác Quan tr ng h n, h th ng

xe buýt thành ph còn b h n ch do c ch qu n lý đi u hành mang tính hành chính Trung tâm Qu n lý và đi u hành v n t i hành khách công c ng tr c thu c S Giao thông v n t i ch u trách nhi m đi u hành các doanh nghi p kinh doanh v n t i công c ng

C ch này không t o ra s g n k t gi a l i nhu n và trách nhi m ph c v c a doanh nghi p c ng nh s ph i h p ho t đ ng gi a các doanh nghi p đ hình thành h th ng m ng liên hoàn, trung chuy n thu n ti n trong khi đây l i là y u t s ng còn c a m t h th ng giao thông công c ng Tedi South (2008) cho bi t ch s ph m ng xe buýt (ch tính các đ ng có

b r ng trên 7m) là 1,15km/km, đi u này cho th y vi c t ch c các tuy n không khoa h c gây nên s trùng l p tuy n

Nh v y, có th th y r ng h t ng giao thông y u kém c n đ c c i thi n, đ c bi t là h

th ng giao thông công c ng

1.2 1 0Phát tri n giao thông công c ng và h th ng tàu đi n ng m (MRT)1 2

13

Tr c áp l c nhu c u giao thông gia t ng và thi t h i l n gây ra b i n n k t xe, chính quy n thành ph đã đ ra trong Quy ho ch phát tri n giao thông và th c hi n đ ng th i các chính sách sau đ c i thi n tình hình giao thông:

1 Phát tri n h th ng đ ng b hi n hành

2 H n ch ph ng ti n cá nhân

3 Phát tri n h th ng giao thông công c ng (xe buýt và MRT)

Theo Quy ho ch phát tri n giao thông, đ t ch c giao thông cho m t đô th l n, tr c tiên c n hình thành m ng l i đ ng c s bao g m các tuy n giao thông quá c nh, đ i ngo i:

đ ng h ng tâm, đ ng vành đai, đ ng xuyên tâm các c p h ng Tuy nhiên, vi c phát tri n thêm s l ng đ ng m i trong m ng l i s ch th c hi n các vùng ngoài đ ng vành đai

s 2 nh C Chi, Bình Chánh, m t ph n do m ng l i đ ng c s vùng n i đô đã đ c đ nh hình, m t ph n là do vi c m thêm đ ng n i đô là không hi n th c do m c đ đô th hóa cao1 3

Chính sách h n ch ph ng ti n cá nhân nh thu phí ô tô, phí x th i…c ng s không

th th c hi n đ c n u không phát tri n h th ng giao thông công c ng làm ph ng ti n thay       

13

Mass Rapid Transit

14

  Tedi South (2008) [3] 

th M t khác, n u ch th c hi n riêng gi i pháp này s h n ch giao thông và có th gây nh

h ng tiêu c c cho n n kinh t thành ph

Do v y, trong h th ng các gi i pháp, xây d ng m t h th ng giao thông công c ng hi n

đ i s là gi i pháp c t lõi Kinh nghi m t các n c khác c ng cho th y phát tri n h th ng giao thông công c ng c n phù h p v i quy mô dân s (B ng 2-2) Dân s thành ph hi n nay

là trên 7 tri u ng i và theo d báo c a Quy ho ch phát tri n giao thông thì đ n n m 2020 s

đ t 10 tri u, khu v c n i thành là 6 tri u dân, l u l ng giao thông trên các tuy n đ ng chính trung tâm s đ t kho ng 16 – 26 nghìn l t ng i/gi /h ng

Quy mô dân

100 - 300 2.000 – 6.000 Xe buýt là chính + taxi + xe cá nhân

300 - 500 6.000 – 8.000 Xe đi n + Xe buýt + taxi + xe cá nhân

500 – 1.000 8.000 – 12.000 ng s t nh + Xe đi n + Xe buýt + taxi + xe cá nhân

>1.000 >12.000 ng s t n i ô – ngo i ô; tàu đi n ng m và các

ph ng ti n k trên

Ngu n: Tedi South 2008, trang 6-2 [3]

Khi đ i chi u hi n tr ng dân s và d báo c a Quy ho ch v i b ng 2-2, ta th y hi n nay h th ng giao thông công c ng c a thành ph l ra đã ph i có h th ng đ ng s t n i ô – ngo i ô; tàu đi n ng m k t n i v i m ng l i xe buýt cùng s h tr c a các ph ng ti n khác

Nh v y, xây d ng m t h th ng MRT k t h p t t v i h th ng xe buýt đ c c i ti n

đ ng th i áp d ng các bi n pháp h n ch ph ng ti n giao thông ít hi u qu chuyên ch s là

m t gi i pháp t i u cho thành ph H th ng này s góp ph n thúc đ y s hình thành các đô

th v tinh xung quanh thành ph khi mà nh nó vi c đi l i kho ng cách xa đ c nhanh chóng, an toàn, chính xác và đi u này c ng giúp làm gi m áp l c giao thông trong n i đô

Tuy n 1: B n Thành – Su i Tiên, dài 19,7 km (Tuy n màu cam)

Tuy n 2: Tham L ng – B n Thành - Th Thiêm, dài 12,3km (Tuy n màu đ )

Tuy n 3: Mi n ông – Phú Lâm, dài 13 km và s đ c kéo dài theo h ng B c đ n Th

c (Tuy n màu xanh d ng đ m)

Tuy n 4: Ngã sáu Gò V p – Khánh H i, dài 11,3km và s đ c kéo dài theo c hai

h ng (Tuy n màu xanh lá)

Tuy n 5: o n cong bán nguy t v phía Tây - B c t Bình Th nh qua Phú Nhu n sau đó

ch y v h ng Bình Chánh, dài 17km (Tuy n màu h ng)

Tuy n 6: o n B c – Nam n i Tuy n s 2 v i Tuy n s 3 n m khu v c phía Tây thành ph , dài 6km (Tuy n màu nâu đ )

Tuy n xe đi n m t đ t (X 1): Th Thiêm – B n xe mi n Tây, dài 12,5km (Tuy n màu đen)

Tuy n monorail phía Nam (X 2): o n cong bán nguy t v phía ông Nam, n i qu n

2, qu n 7 và ch y d c theo đ i l Nguy n V n Linh và g p tuy n s 5 Bình Chánh, dài 14km (Tuy n màu xám)

Tuy n monorail phía B c (X 3): Công viên ph n m m Quang Trung – Nguy n Oanh, làm d ch v gom khách cho tuy n s 4, dài 8,5km (Tuy n màu xám).

Ngu n: Trang web c a Ban Qu n lý đ ng s t đô th (http://www.hcmc-maur.vn/en/)

Tuy nhiên, tr c th c tr ng thay đ i c a nhu c u giao thông thành ph và yêu c u ph i

có t m nhìn xa h n, thành ph đã xúc ti n đ xu t ch nh s a b ng quy ho ch này theo h ng

n i dài Tuy n 1 và ch nh s a h ng Tuy n s 3, c th nh hình 3-2

Hình 2-2: Các tuy n MRT “t i u” theo đ xu t ch nh s a quy ho ch

Ngu n: MVA (2009) [4]

Tuy n 1: Kéo dài v h ng Tây Nam theo h ng Tuy n s 3 c (màu vàng)

Tuy n 2: Kéo dài theo h ng B c đ n b n xe An S ng (màu đ )

Tuy n 3: M t Tuy n s 3 m i ch y song song v i h ng c (màu xanh d ng)

Tuy n 4: i u ch nh đo n vòng qua ch B n Thành đi sát b sông (màu xanh lá)

Kéo dài tuy n xe đi n m t đ t (X 1) v phía B c trung chuy n cho Tuy n s 3 m i và

m r ng n ng l c ti p c n c a m ng l i t i khu v c trung tâm (tuy n màu nâu)

Kéo dài tuy n monorail phía Nam (X 2) theo h ng B c k t n i v i Tuy n s 5 thành vòng tròn

H th ng m i s có t ng chi u dài là 160,67km v i l trình và chi u dài t ng tuy n đ c trình bày trong b ng 3-1

B ng 2-1: L trình và chi u dài các tuy n

Ngu n: MVA (2007), trang 20 [18]

T ng v n đ u t cho d án sau đi u ch nh t ng thêm 8% t 8,992 t USD lên 9,713 t USD (giá n m 2008) H th ng sau ch nh s a m r ng m ng l i MRT thêm 11% giúp doanh

thu t ng thêm 16% Hi n nay, đ xu t ch nh s a này đã đ c S Giao thông công chính thành

ph ng h trình Chính ph xem xét đ a vào trong quy ho ch t ng th chính th c

H th ng đ ng s t đô th đ c nghiên c u trong bài vi t này là h th ng theo đ xu t

ch nh s a, vì qua phân tích c a MVA thì h th ng m i dù s t n kém h n v kinh phí nh ng

s đem l i l i ích nhi u h n s chi phí t ng thêm

ch u trách nhi m huy đ ng và b v n c a mình đ u t vào d án mà ch qu n lý ngân sách nhà

n c giao đ th c hi n d án Do đó, chính quy n thành ph v i t cách là m t c p ngân sách

m i là ch đ u t đúng ngh a v m t tài chính

CH NG 3

3PHÂN TÍCH L I ÍCH VÀ CHI PHÍ TÀI CHÍNH C A D ÁN MRT

3.1 1 3Ph ng pháp phân tích

Chi t kh u dòng ngân l u tài chính ròng c a d án v hi n t i đ xem xét tính kh thi v

m t tài chính Khi phân tích đ c ti n hành trên quan đi m t ng đ u t , dòng ngân l u đ c chi t kh u là dòng ngân l u c a d án

B ng 3-1: Ngân l u tài chính c a d án

Doanh thu t vé

L i ích tài chính (ngân l u vào)

Doanh thu ngoài vé Chi phí đ u t

Chi phí tài chính (ngân l u ra)

Chi phí ho t đ ng và b o trì Các phân tích đ c th c hi n trên c s su t chi t kh u là chi phí v n bình quân tr ng

s (WACC) đ i v i t ng đ u t hay các su t chi t kh u phù h p đ i v i các quan đi m khác Các tiêu chí th m đ nh s là giá tr hi n t i ròng (NPV), su t sinh l i n i t i (IRR) và các tiêu chí khác Các thông s đ c trình bày ph n ti p theo là các thông s c a mô hình c s , đó

là nh ng con s bình quân, đ c phán đoán là có kh n ng x y ra nh t, nh ng s li u l y t các d án khác, nh ng nghiên c u ti n kh thi, kh thi c a các tuy n 1, 2 và c h th ng…Mô hình b qua l m phát, s d ng giá c đ nh là giá c a n m 2010, b qua thu xem nh m t kho n tr c p c a nhà n c1 4

15

, vì th mô hình c ng không xem xét đ n kh u hao, mô hình

c ng b qua v n l u đ ng vì không đáng k so v i chi phí đ u t kh ng l ban đ u

15

 Kinh nghi m qu c t cho th y các d án metro khó kh thi v m t tài chính nên tính thêm thu s làm cho d

án càng không hi u qu v tài chính

3.2 1 4Doanh thu t vé

3.2.1 3 0D báo nhu c u giao thông đ i v i MRT

Trong báo cáo th m đ nh Tuy n s 2 cu i k - ch nh s a đ c duy t c a MVA (2009), nhóm t v n đã đ a ra k t qu d báo b ng cách s d ng mô hình d báo đa ph ng ti n d a trên ph n m m Cube Voyager Mô hình d báo s d ng các y u t đ u vào g m:

T ng tr ng kinh t và dân s : Vi t Nam là m t trong nh ng qu c gia có t c đ t ng

tr ng kinh t nhanh v i t c đ t ng GDP hàng n m bình quân 7%1 5

16

D báo dân s đ c MVA th c hi n d a trên d li u trong báo cáo c a HOUTRANS1 6

ph và các vùng lân c n nh t nh Bình D ng, ng Nai, Long An v i dân s thành ph vào

n m 2007 là 6,5 tri u ng i, các t nh khác là h n 2,5 tri u ng i và s t ng lên 13,8 tri u

ng i vào n m 2025 là n m hoàn ch nh h th ng MRT, dân s thành ph là 10 tri u dân1 8

Hình 3-1: D báo dân s vùng nghiên c u c a d án (nghìn ng i)

Ngu n: Tác gi v d a vào s li u c a MVA (2009) [4]

Vi c làm: N m 2007, thành ph H Chí Minh có h n 3 tri u ng i làm vi c, con s c a vùng nghiên c u là g n 4,2 tri u ng i D báo vào n m 2025, thành ph s có h n 5,5 tri u

ng i và c vùng là h n 7,2 tri u ng i M c t ng cao xu t hi n h u nh t t c các vùng, các vùng đô th m i và ngo i thành s có t c đ t ng cao h n

Ngu n: Tác gi v d a vào s li u c a MVA (2009)[4]

C c u ph ng ti n giao thông: Ng i dân thành ph hi n nay đi l i ch y u b ng xe máy và các ph ng ti n cá nhân khác, s li u n m 2007 cho th y xe máy chi m t l 78%

t ng s các chuy n đi, xe ô tô chi m 1,2% và xe đ p chi m 14% Trong khi đó, ph ng ti n giao thông công c ng ch chi m d i 5% t ng s chuy n đi

Giá tr th i gian: ây là thông s quan tr ng vì MRT là h th ng mang l i d ch v v n

chuy n theo l ch trình chính xác và ti t ki m th i gian Thông qua giá tr th i gian mang l i,

nó quy t đ nh nh ng ng i tr s p tham gia giao thông có l a ch n h th ng MRT đ di chuy n hay không, nh ng ng i hi n đang s d ng ph ng ti n cá nhân có chuy n sang s

d ng ph ng ti n giao thông công c ng hay không 9 3(xem ph l c 3)

H s th i gian: ây là t l gi a th i gian c m nh n và th i gian th c t c a ng i l u thông H s này làm cho giá tr c a m t đ n v th i gian th c t ti t ki m đ c t ng hay gi m tùy theo m c đ c m nh n th i gian c a ng i l u thông N u ng i l u thông c m nh n th i gian đi l i dài h n th i gian th c t h di chuy n (do nh h ng c a th i ti t, n ng, m a…

ho c tâm lý chán n n khi ph i ch đ i vì ùn t c…) thì h s này s l n h n 1 và giá tr ti t

ki m th i gian s l n h n m c th c t 9 4(xem ph l c 3)

Quãng đ ng và th i gian đi metro: H th ng metro có t ng chi u dài là 160,67 km,

quãng đ ng bình quân m t chuy n là 8 km V n t c trung bình c a metro là 30 km/h, th i gian giãn cách gi a 02 chuy n metro là 3 phút Hành khách s ng t p trung xung quanh nhà ga hay b n xe buýt 400m, v i v n t c đi b trung bình 6km/h, h m t trung bình 4 phút đ đ n ga

và r i ga

Quãng đ ng và th i gian đi xe máy: Quãng đ ng đi bình quân c a xe máy thay th

b i metro đ c tính b ng quãng đ ng bình quân đi metro c ng v i quãng đ ng đi b , t ng

c ng quãng đ ng đi b ng xe máy là 8,4 km V n t c bình quân c a xe máy hi n nay trong thành ph là 20 km/h N u không có metro, tình tr ng ùn t c giao thông s làm cho t c đ này

gi m xu ng 0,1 km/h m i n m

Quãng đ ng và th i gian đi ô tô: Quãng đ ng bình quân m i chuy n đi ô tô là 8,4

km/h V n t c bình quân ô tô hi n nay là 17 km/h N u không có metro, v n t c ô tô s gi m bình quân 0,15 km/h m i n m

Quãng đ ng và th i gian đi xe buýt: Quãng đ ng bình quân m i chuy n đi xe buýt

là 8,4 km/h V n t c bình quân xe buýt hi n nay là 14 km/h N u không có metro, v n t c xe buýt s gi m bình quân 0,1 km/h m i n m

Giá vé metro: Giá vé là 4.000 VND/l t (giá n m 2007)1 9

20

, sau khi đi u ch nh l m phát thì m c giá vé theo giá n m 2010 là 5.694 VN /l t ây là m c giá c đ nh, bình quân c a các lo i vé So sánh kh n ng chi tr (NGDP/giá vé) t ng ng giá vé này và giá vé c a các h

th ng metro khác trong khu v c cho th y kh n ng c a c dân thành ph ch kém m i Singapore 9 5(xem ph l c 3)

Chi phí v n hành ph ng ti n: Chi phí v n hành các ph ng ti n khác c ng góp ph n quan tr ng trong quy t đ nh c a nh ng ng i l a ch n metro làm ph ng ti n di chuy n Hi n nay giá vé xe buýt là 2.550 VN t ng ng 50% t ng chi phí v n hành, chính quy n thành

ph h tr ph n còn l i, nh v y chi phí v n hành xe buýt là 5.100 VN v i gi đ nh m c chi phí này không đ i trong su t vòng đ i d án Chi phí c a xe máy, xe ô tô bao g m chi phí nhiên li u, kh u hao và b o trì 9 6(xem ph l c 3)

20

 MVA 2008, trang 78/84 [21]. 

K t qu d báo: Trên c s các y u t đ u vào trên, mô hình d báo s l t khách s

d ng h th ng tr ng thái cân b ng là 610.000 l t/ngày vào n m 2015, 2.311.000 l t/ngày

n m 2025 9 7(xem ph l c 4) Các n m giai đo n 2015 – 2025 s đ c gi đ nh có t c đ t ng bình quân đ u Giai đo n 2025 – 2035 có t c đ t ng 3,5%/n m K t n m 2036 tr đi t c đ

t ng đ c gi đ nh đ u là 1,6%

Theo kinh nghi m c a các h th ng metro khác trên th gi i thì l t khách th c t s

th p h n m c d báo 30 – 40% trong giai đo n 4 – 5 n m đ u ho t đ ng i u này là do

nh ng ng i tham gia giao thông c n có th i gian đ hi u h th ng và thay đ i thói quen c a mình, vi c c c u l i h th ng xe buýt và các bi n pháp khuy n khích s d ng metro c ng

ph i có th i gian phát huy hi u qu Do đó, l t khách th c t đ c s d ng trong mô hình c

B ng 3-3: Ngân l u doanh thu t vé (tri u USD)

N m

L ng khách cân

b ng/ngày (l t)

L ng khách th c

t /ngày (l t)

L ng khách th c

t /n m (tri u l t)

Doanh thu

t vé (tri u USD)

Ngu n: Theo tính toán c a tác gi (xem chi ti t t i ph l c 5)

3.3 1 5Doanh thu ngoài vé:

Doanh thu ngoài vé: Doanh thu ngoài vé c a Tuy n s 2 đ c MVA (2009) d báo

b ng 5% c a doanh thu t vé2 1

22 Nhà t v n c ng khuy n cáo m t m c doanh thu ngoài vé cao

h n s h p lý V i thi t k hi n đ i, các nhà ga có đ tiêu chu n đ đ t m c giá cho thuê ngang b ng v i m c cho thuê v n phòng h ng A các qu n trung tâm và h ng B,C các qu n Phú Nhu n, Tân Bình hi n nay Tedi South (2007) c l ng doanh thu ngoài vé c a Tuy n

s 1 là 15%2 2

23

Tuy nhiên, tác gi cho r ng con s c tính này v n còn th p M t nghiên c u

v doanh thu ngoài vé c a d án cho th y, v lâu dài m c giá thuê s n đ nh và b ng 40

USD/m2/tháng2 3

24 theo giá c đ nh n m 2010 trong su t vòng đ i d án V i di n tích cho thuê

x p x 1/10 di n tích ga là 400 m2/ga và không gian bên trong bên ngoài đoàn tàu có chi u dài 22m/toa, gi đ nh l p đ t trung bình 15 b ng qu ng cáo và 40 áp phích qu ng cáo/ga, 12 áp phích qu ng cáo/toa xe2 4

25

Qua kh o sát thông tin th c p2 5

26

trên th tr ng v n phòng cho thuê

và qu ng cáo, tác gi đ xu t giá cho thuê trung bình th p h n m c kh o sát, c th là 25.000 USD/b ng qu ng cáo/n m, 1.000 USD/áp phích qu ng cáo/n m, chi phí qu n lý ho t đ ng

qu ng cáo là 30% ngu n thu, gi đ nh t c đ t ng giá thuê hàng n m là 1%

B ng 3-4: Ngân l u doanh thu ngoài vé c a d án (tri u USD)

N m

Doanh thu t cho thuê m t

v n th c hi n ó là các chi phí đ n v ch t ch , đ i v i công đo n thi công v t sông, t v n

đã tính thêm chi phí là 100 tri u USD/km 9 8(xem ph l c 3)

Khi so sánh chi phí đ n v này v i chi phí đ n v c a các d án các n c lân c n, ta

th y chi phí d tính cho d án t i thành ph H Chí Minh là m c trung bình

Tuy n s

2, TP.HCM

BTS, Bangkok

Blue Line, Bangkok

Star, Kuala Lumpur

Putra, Kuala Lumpur

Metrost

ar 3, Manila

trên cao

100% đi trên cao

100% đi

ng m

38% đi trên cao

93% đi trên cao

57% đi trên cao

Ngu n: Nguy n Xuân Thành (2008) [9],trích ngu n s li u t ADB(2007)

D a vào kinh nghi m qu c t , các nhà t v n phân b ti n đ đ u t d án không v t quá 4km/n m 9 9(xem ph l c 2) B ng d i đây cho th y chi phí đ u t đ c phân b nh sau:

Chi phí ho t đ ng và b o trì đ c tính theo chi phí đ n v l y t các d án qu c t bao

g m chi phí cho đoàn tàu, toa xe, chi phí cao đi m, nhà ga, đ ng ray 1 0 0(xem ph l c 3) Các chi phí này đ c tính c th cho hàng n m nh sau:

Chi phí đoàn tàu = H s chi phí tàu - gi x S đoàn tàu ho t đ ng x S gi v n

hành/ngày x S ngày v n hành/n m

Chi phí toa xe = H s chi phí toa – gi x S toa xe ho t đ ng x S gi v n hành/ngày x

S ngày v n hành/n m + H s chi phí toa – km x S toa xe ho t đ ng x S km v n hành x S ngày v n hành/n m

Chi phí cao đi m = H s cao đi m/toa/n m x s toa xe ho t đ ng

Chi phí nhà ga = H s chi phí ga/n m x s ga

Chi phí đ ng ray = H s chi phí đ ng ray x t ng chi u dài đ ng ray

S đoàn tàu, toa xe v n hành và s km đ ng ray v n hành đ c tính toán theo ti n đ xây l p do MVA đ xu t trên c s kinh nghi m qu c t c a h , nhìn chung trong m t n m s không th thi công h n 4 km đ ng s t

(*) Gi đ nh m t đoàn tàu có 3 toa xe

Ngu n: Theo tính toán c a tác gi

B ng 3-8: S km đ ng ray v n hành qua các n m

Km 54,71 71,51 99,21 132,57 149,87 160,67

Ngu n: Theo tính toán c a tác gi

V i nh ng thông s trên, theo tính toán c a mô hình c s , ngân l u chi phí ho t đ ng

có k t qu nh sau:

B ng 3-9: Ngân l u chi phí ho t đ ng và b o trì (tri u USD)

N m Chi phí

tàu-gi

Chi phí toa-gi

Chi phí toa-km

Chi phí toa cao

Ngân l u chi phí ho t

Ngu n: Theo tính toán c a tác gi (Xem chi ti t t i ph l c 7)

3.6 1 8Huy đ ng v n và chi phí v n tài chính:

Vi c ho ch đ nh tr c k ho ch huy đ ng v n cho toàn b h th ng s không th sát

th c t khi chi phí đ u t r t l n và ti n đ thi công kéo dài nhi u n m Nh ng đ có s li u c

s đ a vào mô hình th m đ nh, tác gi gi đ nh chi phí đ u t toàn tuy n s đ c huy đ ng

t ng t tuy n 1 và 2 nh sau:

T t c các kho n vay có th i h n b ng v i vòng đ i d án, th i gian ân h n là 7 n m

và có chi phí danh ngh a là 4,61%, chi phí v n th c bình quân tr ng s (WACC)2 6

h n (n m)

Lãi

su t danh ngh a

T l

l m phát

s s

B ng 3-11: Ngân l u n vay (tri u USD)

3.7 1 9Ngân l u và k t qu th m đ nh tài chính trên quan đi m t ng đ u t :

K t qu th m đ nh trên quan đi m t ng đ u t c a mô hình c s cho th y d án không

kh thi v m t tài chính NPV tài chính d án là -7,78 tri u USD v i su t chi t kh u là 3,43%,

su t sinh l i n i t i c a d án là -1.11%