TIỂU LUẬN quá trình đổi mới quan điểm của đảng về giải quyết các vấn đề xã hội ở nước ta trong thời kỳ đổi mới từ 1986 đến nay

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂNBÀI TẬP NHÓM MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM ĐỀ BÀI: Quá trình đổi mới quan điểm của Đảng về giải quyết các vấn đề xã hội ở nước

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

BÀI TẬP NHÓM MÔN: LỊCH SỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

ĐỀ BÀI:

Quá trình đổi mới quan điểm của Đảng về giải quyết

các vấn đề xã hội ở nước ta trong thời kỳ Đổi mới từ 1986 đến nay

: Lê Thị Hồng Thuận: Nhóm 5

: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam 30: Kinh doanh thương mại 62A

6 Đào Thị Phương Thảo 11206902

10 Trần Thanh Thuận 11203853

MỤC LỤC

Trang bìa

Danh sách thành viên

Mục lục

LỜI MỞ ĐẦU 4

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ ĐỔI MỚI QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG 5

1.1 Khái quát những lý luận về xã hội 5

1.1.1 Hình thái kinh tế - xã hội 5

1.1.2 Xã hội thời kỳ quá độ 5

1.2 Bối cảnh xã hội những năm 1975 - 1986 6

1.2.1 Bối cảnh quốc tế 6

1.2.2 Bối cảnh trong nước 8

CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VỀ GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI 12

2.1 Diễn biến các Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam từ 1986 - nay 12

2.1.1 Đại hội VI (15/12/1986 -18/12/1986) 12

2.1.2 Đại hội VII (24/6/1991 - 27/6/1991) 12

2.1.3 Đại hội VIII (28/6/1996 -1/7/1996) 14

2.1.4 Đại hội IX (19/4/2001 - 22/4/2001) 15

2.1.5 Đại hộiX (18/4/2006 - 25/4/2006) 15

2.1.6 Đại hộiXI (12/1/2011 -19/1/2011) 17

2.1.7 Đại h ội XII (20/1/2016 - 28/1/2016) 19

2.1.8 Đại hội XIII (25/1/2021 - 2/2/2021) 20

2.2 Những đổi mới trong quan điểm của Đảng về giải quyết các vấn đề xã hội qua từng thời kỳ 21

2.2.1 Mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội 22

2.2.2 Chính sách xã hội ngày càng gắn với việc đảm bảo các quyền cơ bản của người dân 23

2.2.3 Những nhận thức mới trong từng lĩnh vực Lao động, Người có công và Xã hội 24

2.2.3.1 Lĩnh vực việc làm 24

2.2.3.2 Lĩnh vực tiền lương 26

2.2.3.3 Lĩnh vực Quan hệ lao động 27

2.2.3.4 Lĩnh vực Giáo dục nghề nghiệp 28

2.2.3.5 Chăm sóc toàn diện người có công với cách mạng 29

Trang

2.2.4 Thu hẹp khoảng cách giàu nghèo; chăm sóc, bảo vệ tốt hơn các

nhóm xã

hội yếu thế; thực hiện bình đẳng giới; kiểm soát tác hại của tệ nạn xã hội

30

2.2.4.1 Lĩnh vực giảm nghèo 30

2.2.4.2 Lĩnh vực trợ giúp xã hội 30

2.2.4.3 Lĩnh vực bình đẳng giới 32

2.2.4.4 Lĩnh vực phòng chống tệ nạn xã hội 32

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ 33

3.1 Bài học rút ra 33

3.2 Vai trò của thế hệ trẻ 35

PHẦN KẾT LUẬN 36

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT 37

LỜI MỞ ĐẦU

Trong những năm gần đây, xã hội Việt Nam đã phát triển vô cùng mạnh

thay đổi xã hội nước ta qua từng thời kỳ

Thập niên 70 và 80 của thế kỷ XX đã chứng kiến nhiều sự kiện chính trị,

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ ĐỔI MỚI QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG

1.1 Khái quát những lý luận về xã hội

1.1.1 Hình thái kinh tế - xã hội

Hình thái kinh tế - xã hội là một phạm trù của chủ nghĩa duy vật lịch sử

trúc thượng tầng tương ứng được xây dựng trên những quan hệ sản xuất đó

Học thuyết hình thái kinh tế - xã hội của chủ nghĩa Mác - Lênin đã chỉ rõ:

1 0

và chủ nghĩa cộng sản, có một thời kì quá độ nhất định”

1.1.2 Xã hội thời kỳ quá độ

Trên lĩnh vực xã hội, do kết cấu của nền kinh tế nhiều thành phần quy địnhnên

trong thời kì quá độ còn tồn tại nhiều giai cấp, tầng lớp và sự khác biệt giữa các

theo lao động là chủ đạo

Về xã hội thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, C.Mác cũng đưa ra quan

của chính nó, mà trái lại là một xã hội cộng sản chủ nghĩa vừa

chủ nghĩa, do đó là một xã hội về mọi phương diện - kinh tế đạo đức,

mang những dấu vết của xã hội cũ mà nó đã lọt lòng ra

Ở Việt Nam, quá độ lên chủ nghĩa xã hội đã bỏ qua chế độ tư bản chủ

lực lượng sản xuất, xây dựng nền kinh tế hiện đại

1.2 Bối cảnh xã hội những năm 1975 - 1986

diễn ra thu hút sự chú ý của cả thế giới

Về phong trào đấu tranh giành quyền của phụ nữ, trong suốt những năm

qua Bản sửa đổi về Quyền bình đẳng (ERA) đối với Hiến pháp

Liên quan đến vấn đề đấu tranh về quyền dành cho người đồng tính, vàonăm

1976, đài truyền hình công cộng của New York, WNET (ngày nay được gọi là

1 2

đang được tiến hành cho đến ngày nay

Thập niên 70 chứng kiến hai cuộc khủng hoảng năng lượng dầu mỏ diễn ralần

lượt vào 1973 và 1979 Cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973, hay còn gọi là cuộckhủng

hoảng dầu mỏ đầu tiên, bắt đầu vào tháng 10/1973 khi những thành viên của Tổ

1980, sau khi Chiến tranh Iran-Iraq bắt đầu, sản lượng dầu ở Iran

đẳng cho tất cả mọi người

Mặc dù HIV xuất hiện ở Hoa Kỳ vào khoảng năm 1970, nhưng công

các trường hợp mắc AIDS cũng đã được báo cáo ở nhiều nước Châu Âu

Về luật phá thai, tại Mỹ, các phán quyết của Tòa án Tối cao năm 1973

khắp cả nước đã diễn ra vô cùng căng thẳng

Liên quan đến vấn đề lạm dụng ma túy, vào năm 1985, một phần ba người

1 4

Phụ nữ, người Mỹ gốc Phi, người Mỹ bản địa (còn được gọi là người Anhđiêng/người Mỹ da đỏ) và những người bị gạt ra ngoài lề xã hội khác tiếp tục đấutranh

cho quyền bình đẳng của mình

Vào cuối những năm 1970 và đặc biệt là trong những năm 1980, phân phốitiền

lương của Hoa Kỳ ngày càng bất bình đẳng hơn Những người có trình độ học

cũng như đứng lên đấu tranh giành lại mảnh đất quê hương bị cướp mất

Từ cuối năm 1988, công cuộc cải tổ ở Liên Xô và các nước xã hội chủ

1 6

1.2.2 Bối cảnh trong nước

Nhìn lại thời kỳ trước đổi mới (từ cuối những năm 70 - giữa những năm 80

thực hiện cấm vận kinh tế với Việt Nam

Tất cả những điều trên đã làm cho sản xuất nông - công nghiệp đình đốn.Lưu

thông, phân phối ách tắc Lạm phát ở mức ba con số, tem phiếu phân phối thiếuthốn,

nhân dân sống trong cảnh thiếu thốn lương thực, thực phẩm Đời

nhân dân sa sút chưa từng thấy

Tình hình diễn biến xấu đến mức, vào khoảng từ cuối năm 1985 đến cuốinăm

1986, nghĩa là sau thất bại của cuộc tổng điều chỉnh giá - lương - tiền (9-1985),

năm 1986 với tinh thần đổi mới kinh tế - xã hội

Sự thiếu thốn thời bao cấp còn góp phần khiến cho nạn ăn cắp vặt nảy

1 8

hóa nhiều thành phần của Tổng Bí thư Trường Chinh

Sau giải phóng, nổi lên còn là sự kiện bọn phản động Khơ Me đỏ do Pôn

việc tuyên truyền chống Việt Nam

Ngoài ra, Trung Quốc còn tìm cách móc nối, giúp đỡ tổ chức FULRO hoạtđộng

chống phá ta FULRO là tên viết tắt của tổ chức Front Uniíié de Lutte des Races

Ompprinés - Mặt trận thống nhất tranh đấu của các dân tộc bị

của Pháp muốn thông qua bọn tay sai ở vùng dân tộc để nắm TâyNguyên

Năm 1975, chế độ Việt Nam Cộng hòa sụp đổ, FULRO - dưới sự giật dây,

cho 25 Mục sư và 13 Truyền đạo sinh cải tạo

Ngoài ra thời kỳ này cũng chứng kiến nhiều chủ trương mới về văn hóa,

2 0

phẩm

văn học hiện thực phê phán trước 1945 được chuyển thể Nhà nước ta còn đặc biệtchú

trọng chống mê tín dị đoan, phổ biến khoa học

Ngoài ra, Nhà nước cũng khá thận trọng với người phương Tây, người

thất nghiệp Tuy nhiên thi đại học rất khó, đòi hỏi tiêu chuẩn học lực cao

Cuối cùng, Nhà nước đã có chính sách đúng đắn đối với những người đãtừng

tham gia trong bộ máy chính quyền, quân đội của chế độ cũ để họ yên tâm tham

dựng cuộc sống mới Các công chức cấp thấp và trung cấp trong chính quyềnmiền Nam

Việt Nam cũ được yêu cầu dành vài ngày hoặc vài tuần trong

cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

Nhìn một cách tổng thể, chủ trương của Đảng và Nhà nước Việt Nam

sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần

Chủ yếu nguyên nhân đưa ra chủ trương này là do tình hình kinh tế - xã

2 2

- Hai là, kết hợp phát triển kinh tế với xã hội, văn hóa, giáo dục và y tế.Thời kỳ này nước ta vẫn khá nghi kị với nước ngoài Tuy nhiên Đảng và

CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VỀ

GIẢI QUYẾT CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI2.1 Diễn biến các Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam từ 1986 - nay

2 4

vụ gắn bó hữu cơ với đổi mới kinh tế; vấn đề lao động, việc làm được giải quyết

phát triển nhiều thành phần kinh tế; nâng cao đời sống của nhân dân gắn với thực

chương trình kinh tế lớn

2.1.2 Đại hội VII (24/6/1991 - 27/6/1991)

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng (6-1991) đã tổng kết,

lối đổi mới để tiếp tục đưa sự nghiệp đổi mới đất nước tiến lên

Xuất phát từ đặc điểm tình hình, căn cứ vào mục tiêu của chặng đường đầucủa

thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Đại hội VII của Đảng đề ra nhiệm vụ, mục

tế- xã hội của kế hoạch 5 năm 1991-1995 là :

- Đẩy lùi và kiểm soát được lạm phát

- Ôn định, phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất xã hội

- Ôn định và từng bước cải thiện đời sống của nhân dân

- Bắt đầu có tích lũy từ nội bộ nền kinh tế

Để thực hiện mục tiêu trên, cần phát huy sức mạnh của các thành phần

mạnh Ba chương trình kinh tế với những nội dung cao hơn trước và từng bước

cơ cấu kinh tế mới theo yêu cầu công nghiệp hóa

Như vậy, đại hội VII của Đảng khẳng định một số quan điểm chỉ đạo việc

nhằm giải quyết các vấn đề xã hội:

- Một là, kết hợp các mục tiêu kinh tế với các mục tiêu xã hội

- Hai là, xây dựng và hoàn thiện thể chế gắn kết tăng trưởng kinh tế với

công bằng xã hội trong từng bước và từng chính sách phát triển

- Ba là, chính sách xã hội được thực hiện trên cơ sở phát triển kinh tế, gắn

cơ giữa quyền lợi và nghĩa vụ, giữa cống hiến và hưởng thụ

- Bốn là, coi trọng chỉ tiêu GDP bình quân đầu người gắn với chỉ tiêu pháttriển

con người HDI và chỉ tiêu phát triển các lĩnh vực xã hội

2 6

Từ những quan điểm trên thì Nhà nước cũng đã đề xuất triển khai một sốchủ

trương như sau:

- Một là, khuyến khích mọi người dân làm giàu theo pháp luật, thực hiện

quả mục tiêu xóa đói giảm nghèo

- Hai là, bảo đảm cung ứng dịch vụ công thiết yếu, bình đẳng cho mọi

tạo việc làm và thu nhập, chăm sóc sức khỏe cộng đồng

- Ba là, phát triển hệ thống y tế công bằng, hiệu quả

- Bốn là, xây dựng chiến lược quốc gia về nâng cao sức khoẻ và cải thiệngiống

nòi

- Năm là, thực hiện tốt các chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình

- Sáu là, chú trọng các chính sách ưu đãi xã hội

- Bảy là, đổi mới cơ chế quản lý và phương thức cung ứng các dịch vụcông cộng

Qua hơn 20 năm đổi mới, lĩnh vực phát triển xã hội đã đạt nhiều thành tựu

2.1.3 Đại hội VIII (28/6/1996 -1/7/1996)

Đại hội xác định nhiệm vụ là thực hiện đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp

những quan điểm chỉ đạo việc hoạch định hệ thống chính sách xã hội, đó là:

- Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ và công bằng xã

trong từng bước và suốt quá trình phát triển

- Thứ hai, thực hiện nhiều hình thức phân phối, lấy phân phối theo lao

2 8

chính sách điều tiết hợp lý, bảo vệ quyền lợi của người lao động

- Thứ ba, khuyến khích làm giàu hợp pháp đi đôi với tích cực xóa đói,giảm

nghèo, thu hẹp dần khoảng cách về trình độ phát triển, về mức sống giữa các

dân tộc, các tầng lớp dân cư

- Thứ tư, phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc “uống nước nhớ

ơn đáp nghĩa”, “nhân hậu, thủy chung”

- Thứ năm, các vấn đề chính sách xã hội đều được giải quyết theo tinhthần xã hội

2.1.4 Đại hội IX (19/4/2001 - 22/4/2001)

Đại hội IX đã mở đường cho đất nước ta nắm lấy cơ hội, vượt qua thách

vào thế kỷ mới, thiên niên kỷ mới, thực hiện mục tiêu xây dựng một nước Việt

giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Đảng không nhắc lại các quan điểm chỉ đạo của Đại hội VIII, nhưng nhấnmạnh

“Thực hiện các chính sách xã hội, hướng vào phát triển và lành mạnh hoá xã hội,thực

hiện công bằng trong phân phối, tạo động lực mạnh mẽ phát triển sản xuất, tăngnăng

suất lao động xã hội, thực hiện bình đẳng trong các quan hệ xã hội, khuyến khíchnhân

dân làm giàu hợp pháp” và “Các chính sách xã hội được tiến hành theo tinh thần

hoá, đề cao tinh thần trách nhiệm của chính quyền các cấp, huy động các nguồn

nhân dân, các tổ chức xã hội”

Đồng thời Đại hội IX cũng chỉ ra những nhiệm vụ, mục tiêu của từng lĩnh

3 0

2.1.5 Đại hội X (18/4/2006 - 25/4/2006)

Đại hội lần thứ X của Đảng (2006-2010) : Huy động và sử dụng tốt mọinguồn

lực, sớm đưa nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển

Đại hội X (2006) đã đưa ra được mục tiêu tổng quát 5 năm tới (giai đoạn

hiện tiến bộ và công bằng xã hội Cụ thể:

Kết hợp các mục tiêu kinh tế với các mục tiêu xã hội trong phạm vi cả

Khuyến khích mọi người làm giàu theo luật pháp, thực hiện có hiệu quả

vùng nghèo và các bộ phận dân cư nghèo

Xây dựng, hoàn chỉnh hệ thống chính sách bảo đảm cung ứng dịch vụ

thiết yếu, bình đẳng cho mọi người dân về giáo dục và đào tạo, tạo việc làm,

sức khoẻ, văn hoá - thông tin, thể dục thể thao

Xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa dạng; phát triển mạnh hệ thống bảo

cao Tiếp tục đổi mới chính sách tiền lương, chính sách phân phối thu nhập

Phát triển hệ thống y tế công bằng và hiệu quả, bảo đảm mọi người dânđược

chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ Phát triển mạnh thể dục thể thao, kết hợp tốt thểthao

phong trào và thể thao thành tích cao, dân tộc và hiện đại

Làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản Thúc đẩy phong trào toàn xãhội

chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em, tạo điều kiện cho trẻ em được sống trong môitrường

an toàn, lành mạnh, phát triển hài hòa về thể chất, trí tuệ và đạo đức

Thực hiện tốt các chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình Giảm tốc độ

3 2

hiện đại hoá

Chú trọng các chính sách ưu đãi xã hội Vận động toàn dân tham gia các

đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn đối với các lão thành cách mạng, nhữngngười

có công với nước, người hưởng chính sách xã hội

Nhà nước tiếp tục tăng nguồn lực, đầu tư tập trung cho các chương trình

Công khai mức phí tại các cơ sở dịch vụ công lập và ngoài công lập, chấm

sức chiến đấu của Đảng, đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới đất nước

Mục tiêu tổng quát mà Đại hội đưa ra: Tiếp tục nâng cao năng lực lãnh đạo

3 4

cơ cấu lao động, giải quyết việc làm cho người lao động; tạo điều kiện giải quyếtngày

càng nhiều việc làm, đặc biệt là cho nông dân Đổi mới phương thức, nâng caochất

lượng dạy và học, gắn dạy nghề với nhu cầu thực tế

Kiên quyết khắc phục những bất hợp lý về tiền lương, tiền công, trợ cấp xãhội

phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội của đất nước; gắn cải cách tiền lương với

kiện toàn, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức của hệ thống chính trị

lương của người lao động với hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp

- Hai là, bảo đảm an sinh xã hội

Tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện hệ thống bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảohiểm

thất nghiệp, trợ giúp và cứu trợ xã hội đa dạng, linh hoạt, có khả năng bảo vệ,

mọi thành viên trong xã hội, nhất là các nhóm yếu thế, dễ bị tổn thương, vượt quakhó

khăn hoặc các rủi ro trong đời sống Bảo đảm cho các đối tượng

sống ổn định, hoà nhập tốt hơn vào cộng đồng, có cơ hội tiếp cận

vụ công thiết yếu

Tập trung triển khai có hiệu quả các chương trình xoá đói, giảm nghèo ở

giải quyết việc làm để xoá đói, giảm nghèo bền vững

Huy động mọi nguồn lực xã hội cùng với Nhà nước chăm lo tốt hơn nữa

vũ trang, thanh niên xung phong trong các thời kỳ cách mạng và kháng chiến

- Ba là, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khoẻ nhân dân và công tác dân

hoạch hoá gia đình, bảo vệ và chăm sóc sức khoẻ bà mẹ, trẻ em

Chú ý nhiều hơn công tác y tế dự phòng và chăm sóc sức khoẻ nhân dân

và hoàn thiện mạng lưới y tế cơ sở, nâng cao năng lực của bệnh viện tuyến huyệnvà

tuyến tỉnh, hiện đại hoá một số bệnh viện đầu ngành

Thực hiện nghiêm chính sách và pháp luật về dân số, duy trì mức sinh hợp

3 6

Phát triển mạnh phong trào thể dục, thể thao đại chúng, tập trung đầu tư

chất lượng một số môn thể thao thành tích cao nước ta có ưu thế Kiên quyết khắcphục

những hiện tượng tiêu cực trong thể thao

- Bốn là, đấu tranh phòng, chống có hiệu quả tệ nạn xã hội, tai nạn giaothông

Đa dạng hoá các hình thức tuyên truyền, giáo dục cộng đồng, đề cao vai

Huy động cả hệ thống chính trị, các cấp, các ngành triển khai tích cực,

các giải pháp giảm thiểu tai nạn giao thông Nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hànhpháp

luật, đồng thời xử lý nghiêm các vi phạm pháp luật giao thông

2.1.7 Đại hội XII (20/1/2016 - 28/1/2016)

Năm năm sau Đại hội XI, chúng ta đã có nhiều thành công, tuy nhiên đổimới

chưa đồng bộ và toàn diện, vẫn còn nhiều hạn chế, yếu kém trong lĩnh vực xã hội.Đời

sống của một bộ phận nhân dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa còn nhiều khó khăn.Tình

trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không

bộ, đảng viên và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí chưa bị đẩy lùi

Trên cơ sở quán triệt và lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện việc thực hiện các

3 8

sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và giảm nghèo bền vững

- Hai là, trên cơ sở quán triệt và lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện việc thực hiệncác

quan điểm Đồng bộ công cuộc đổi mới, phát huy mọi nguồn lực và động lực đểphát

triển đất nước nhanh, bền vững

Trong nhiệm kỳ Đại hội XII, nắm bắt thuận lợi, thời cơ, vượt qua khó

quan trọng, khá toàn diện, tạo nhiều dấu ấn nổi bật có thể kể đến như sau:

- Các lĩnh vực xã hội, môi trường có nhiều tiến bộ Đời sống nhân dân

thiện đáng kể