LUẬN văn THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG GIÁO dục CHÍNH TRỊ CHO hạ sĩ QUAN và CHIẾN sĩ ở QUAN và CHIẾN sĩ ở đơn vị cơ sở CHIẾN dấu HIỆU NAY NGUYÊN NHÂN và NHỮNG KINH NGHIỆM

Kế thừa và phát huy những kinh nghiệm giáo dục chính trị trong chiến tranh và trong thời kì xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu những năm đất nước đổi mới đã có sự phát triển rất phong phú về nhiều mặt. Giáo dục chính trị đã nắm vững chức năng, nhiệm vụ cơ bản là quá trình và tổ chức động viên thực hiện thắng lợi đường lối nhiệm vụ chính trị, quân sự của Đảng, không ngừng tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với quân đội; phát huy trách nhiệm của tổ chức Đảng, tổ chức chỉ huy, cơ quan chính trị các cấp trong quân đội; phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị, của toàn dân trong giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ. Đã kết hợp giáo dục chính trị với công tác tổ chức, mối quan hệ giữa cơ quan chính trị với các cơ quan tham mưu, hậu cần, kĩ thuật trong giáo dục chính trị được chặt chẽ nhịp nhàng. Hình thức, phương pháp giáo dục ngày càng có hiệu quả, sát với từng đối tượng hạ sĩ quan và chiến sĩ. Tính kế hoạch của giáo dục được xây dựng có nền nếp. Tuy nhiên, nhìn tổng quát chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu chưa đều và chưa ổn định. Tác động của giáo dục chính trị đối với thúc đẩy nhiệm vụ chính trị, khắc phục tiêu cực, xây dựng con người mới, đấu tranh chống các quan điểm sai lầm thù địch còn bị hạn chế, mặc dù chúng ta có ưu thế về lực lượng, về phương tiện, về công cụ tuyên truyền nhưng chưa phát huy đầy đủ sức mạnh nội sinh đó trong giáo dục chính trị. Trong hơn 10 năm đổi mới đất nước, giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu bước đầu đã thu được những kinh nghiệm phong phú về nhiều mặt. Những kinh nghiệm ấy là cơ sở quan trọng để tiếp tục đổi mới cải tiến nâng cao chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ trong những năm nửa đầu thế kỉ 21.

LUẬN VĂN THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ CHO HẠ SĨ QUAN VÀ CHIẾN SĨ Ở QUAN VÀ CHIẾN SĨ Ở ĐƠN VỊ CƠ SỞ CHIẾN DẤU HIỆU NAY NGUYÊN NHÂN

VÀ NHỮNG KINH NGHIỆM

2.1 THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CHÍNHTRỊ CHO HẠ SĨ QUAN VÀ CHIẾN SĨ Ở ĐƠN VỊ CƠ SỞCHIẾN ĐẤU HIỆN NAY

Để có cơ sở khoa học cho việc xác định những yêu cầu

và biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩquan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu cần phải nghiêncứu thực trạng chất lượng của nó Việc đánh giá đúng đắnchất lượng các mặt hoạt động cơ bản của giáo dục chính trị

là một công việc khó khăn phức tạp, cần phải dựa chắc vàonhững căn cứ lý luận và thực tiễn

Để việc đánh giá một cách khoa học thực trạng, luận

án đã dựa vào các căn cứ sau đây :

Một là, khi nghiên cứu đánh giá thực trạng chất lượnggiáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ cần dựa trên cơ

sở và thực hiện đường lối nhiệm vụ chính trị, chủ trương,chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước ở đơn vị cơ

sở chiến đấu; sự tác động cả tích cực và tiêu cực của những

biến đổi về kinh tế và chính trị- văn hoá- xã hội của đất nướcđến chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ.

Hai là, dựa vào quan điểm lý luận về chất lượng giáodục chính trị để nghiên cứu thực trạng chất lượng các bộphận hợp thành của nó, tìm ra được nguyên nhân của nhữngthành công, những thiếu sót, tồn tại và những kinh nghiệmnâng cao chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan vàchiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu Từ đó mới có thể xác địnhchính xác các biện pháp nhằm kế thừa và phát huy nhữngkinh nghiệm thành công và các biện pháp khắc phục nhữnghạn chế, nhược điểm để nâng cao chất lượng giáo dục chínhtrị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ

Ba là, đối tượng của giáo dục chính trị ở đơn vị cơ sởchiến đấu là hạ sĩ quan và chiến sĩ Trong những năm quacùng với những biến đổi về kinh tế, xã hội của đất nước, bảnthân cán bộ, chiến sĩ trong quân đội đang chuyển biến Trongnhững biến đổi đó, bên cạnh mặt tích cực có những bất cập

về phẩm chất chính trị đạo đức Làm sáng tỏ vấn đề này cầnphải đi sâu phân tích thực trạng chất lượng chính trị của hạ sĩquan và chiến sĩ với tư cách là đối tượng tác động của giáodục chính trị

Việc xem xét, đánh giá đúng tình hình giáo dục chính trị

và chất lượng chính trị của hạ sĩ quan và chiến sĩ là một cơ

sở khoa học để xác định biện pháp nâng cao chất lượng

Điều đặc biệt quan trọng là phải nắm vững nhiệm vụ cáchmạng, nhiệm vụ quân đội và tình hình thực hiện nó ở đơn vị

cơ sở, đánh giá đúng chất lượng các mặt giáo dục chính trị

và chất lượng chính trị của hạ sĩ quan và chiến sĩ cả về ưuđiểm và khuyết điểm Trên cơ sở đó, xác định phươnghướng, yêu cầu, biện pháp cụ thể để nâng cao chất lượnggiáo dục chính trị Dựa vào quan điểm tiếp cận này, có thểđánh giá thực trạng chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩquan và chiến sĩ trên các vấn đề cơ bản sau :

2.1.1 Chất lượng của chủ thể giáo dục chính trị

Tổ chức Đảng và cơ quan chính trị đơn vị cơ sở chiếnđấu

Trước hết, tổ chức Đảng trong những năm qua, đãnhận rõ vai trò, vị trí của giáo dục chính trị, lãnh đạo, tổ chứcthực hiện giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ Hàngnăm căn cứ vào chỉ thị của Tổng cục Chính trị và hướng dẫncủa cơ quan chính trị cấp trên, các cấp uỷ Đảng, người chỉhuy đơn vị cơ sở đã quán triệt và ra nghị quyết lãnh đạo, tổchức thực hiện nghiêm túc Các đơn vị đã bám sát phươnghướng, mục tiêu, yêu cầu của trên, triển khai tương đối khẩntrương, đưa nhanh chương trình, nội dung vào huấn luyện,giáo dục bộ đội Trong lãnh đạo, chỉ đạo đã tập trung xâydựng chủ trương, biện pháp nâng cao chất lượng giáo dụcchính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ

Vào những năm 1992-1993, khi mới bắt tay vào thựchiện đổi mới giáo dục chính trị, một số cấp uỷ và người chỉhuy nắm chưa vững nội dung, chương trình giáo dục Do đóhiệu quả lãnh đạo thực hiện giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan

và chiến sĩ bị hạn chế Nhưng qua sơ kết 2 năm thực hiện đổimới giáo dục chính trị tại đơn vị (tháng 11 năm 1993) do Tổngcục Chính trị tổ chức, các đơn vị đã nghiêm túc rút kinhnghiệm, đến nay vấn đề này cơ bản đã được khắc phục Việcquản lý, nội dung chương trình giáo dục chính trị của hạ sĩquan và chiến sĩ cho từng giai đoạn huấn luyện khá tốt Lãnhđạo, chỉ huy các đơn vị cơ sở chiến đấu đã tỏ rõ trách nhiệmcủa mình đối với việc học tập, rèn luyện của hạ sĩ quan vàchiến sĩ thuộc quyền

Trong điều kiện cuộc cách mạng khoa học và côngnghệ phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi lãnh đạo chỉ huy phải có trithức và bản lĩnh chính trị Nhận thức sâu sắc vấn đề này,nhiều đồng chí cán bộ lãnh đạo, chỉ huy đã khắc phục khókhăn tích cực học tập, nghiên cứu nâng cao trình độ lí luận

và kinh nghiệm công tác, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thời kìmới và yêu cầu huấn luyện giáo dục bộ đội

Vai trò của lãnh đạo, chỉ huy thể hiện rõ ở việc đi sâu,

đi sát đơn vị, kịp thời nắm bắt tâm trạng, tư tưởng bộ đội, dựbáo khả năng diễn biến tình hình để xác định nội dung giáodục và có biện pháp ngăn ngừa, hạn chế những diễn biến

xấu có thể xảy ra Để làm tốt vai trò người lãnh đạo, chỉ đạođối với giáo dục chính trị và có uy tín trước bộ đội, nhữngnăm qua các đơn vị cơ sở luôn quan tâm tốt công tác xâydựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch vững mạnh, tăng cườngquản lý giáo dục và rèn luyện đảng viên Vì vậy, tỷ lệ “tổ chứcĐảng đạt tiêu chuẩn trong sạch vững mạnh” và “đảng viêntiền phong gương mẫu ngày một nâng lên Điều đó đã ảnhhướng sâu sắc đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm của hạ sĩquan và chiến sĩ

Để bảo đảm việc triển khai giáo dục chính trị cho hạ sĩquan và chiến sĩ có hiệu quả, lãnh đạo và chỉ huy các đơn vị

cơ sở chiến đấu đã chủ động triển khai việc bồi dưỡng chođội ngũ cán bộ, giáo viên trực tiếp giáo dục chính trị cho hạ sĩquan và chiến sĩ kiến thức, năng lực quản lý, năng lực sưphạm và chăm lo bảo đảm cơ sở vật chất cho giáo dục

Tuy nhiên, năng lực lãnh đạo, chỉ đạo tiến hành cáchoạt động giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ củamột số tổ chức Đảng còn hạn chế Hiện nay, ở một số đơn vịlãnh đạo và chỉ huy chưa thực sự quan tâm đến nâng caochất lượng và hiệu quả giáo đục Có thể khái quát những hạnchế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo giáo dục chính trị cho hạ

sĩ quan và chiến sĩ ở những vấn đề sau :

Tổ chức Đảng và chỉ huy các cấp chưa phát huy hết vaitrò trách nhiệm trong việc nghiên cứu nắm vững chủ trương

đổi mới giáo dục chính trị tại đơn vị Vì vậy, những quan niệmmới về phương hướng, mục tiêu, kết cấu chương trình, nộidung, hình thức và phương pháp giáo dục chính trị nắm bắtkhông kịp, vì thế trong lãnh đạo chỉ huy chưa xác định đượcnhững chủ trương và biện pháp phù hợp Nếp nghĩ và cáchlàm cũ còn thể hiện khá nặng trong phong cách, tác phonglàm việc của nhiều cấp uỷ Đảng và người chỉ huy.

Do thiếu những hiểu biết cơ bản về giáo dục chính trịcho hạ sĩ quan và chiến sĩ, vì vậy, trong sinh hoạt lãnh đạothường né tránh vấn đề này Trình độ của một số đồng chí Bíthư Đảng - người chịu trách nhiệm cao nhất về giáo dụcchính trị trong đơn vị cũng tỏ ra không hơn hẳn những đồngchí khác trong cấp uỷ, nên không phát huy được việc bàn bạcdân chủ để tìm ra chủ trương và biện pháp tích cực nhằmnâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục chính trị cho hạ sĩquan và chiến sĩ

Hiện nay, một bộ phận cán bộ lãnh đạo, chỉ huy vẫnquan niệm giáo dục chính trị là việc tiến hành những nội dung

do Tổng cục Chính trị biên soạn và trách nhiệm này thuộc về

cơ quan chính trị và đội ngũ cán bộ chính trị Do vậy, nhiềukhâu của quá trình giáo dục chính trị thiếu vắng sự quan tâmlãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức Đảng và người chỉ huy

Lãnh đạo và chỉ huy nhiều đơn vị chưa làm tốt việc bồidưỡng nâng cao trình độ mọi mặt cho những người trực tiếp

tiến hành giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ tại đơn

vị Hiện nay, rất nhiều vấn đề được đặt ra cho lãnh đạo, chỉhuy phải quan tâm như: bồi dưỡng kiến thức tay nghề côngtác Đảng, công tác chính trị cho cán bộ chính trị cấp dưới,truyền đạt kinh nghiệm giáo dục chính trị, kinh nghiệm tổchức vận động quần chúng, kinh nghiệm phân tích và đánhgiá tình hình tư tưởng, kinh nghiệm tổ chức quản lý giáo dục,kinh nghiệm trong bồi dưỡng đội ngũ giáo viên kiêm chức đây là những nội dung rất quan trọng Công việc ấy càng có ýnghĩa khi mà hầu hết các cán bộ phó đại đội trưởng về chínhtrị còn rất trẻ, chưa trải qua thực tiễn và chưa có nhiều kinhnghiệm trong giáo dục, quản lý chi huy bộ đội

Việc tổ chức bồi dưỡng giáo viên kiêm chức một sốđơn vị làm chưa có nền nếp Nhìn chung, việc nâng cao chấtlượng đội ngũ giáo viên còn chậm, tổ chức chưa chặt chẽ,bồi dưỡng rút kinh nghiệm chưa thường xuyên Việc sử dụngtài liệu ở một số đơn vị còn nhiều lúng túng, chưa nắm chắctài liệu cơ bản và sử dụng linh hoạt tài liệu bổ trợ, chưa cụthể hoá chương trình, nội dung cho toàn quân vào đặc điểmđơn vị cơ sở chiến đấu, do đó người học thấy khó tiếp thu, tỷ

lệ giáo viên dạy giỏi còn rất thấp [l07]

Một số ít đơn vị chưa có nền nếp trong chỉ đạo, tổchức, điều hành quản lý quá trình dạy và học, chưa quan tâmthoả đáng đến môi trường, điều kiện huấn luyện, giáo dục, từ

sổ sách, giấy bút, đến phòng học, bàn ghế, phấn bảng màđặc biệt là không khí dân chủ, cởi mở, phấn khởi trong họctập Vì thế, người học không hứng thú, không khí học tậpthiếu phấn khởi.

Hạn chế lớn nhất hiện nay đối với tổ chức Đảng vàngười chỉ huy ở đơn vị là chưa làm tốt việc kiểm tra, đôn đốcquá trình triển khai thực hiện do thiếu tác phong sâu sát, tỉ mỉ

đã buông lỏng nhiều khâu của quá trình giáo dục, dẫn đếnmột số vi phạm như : cắt xén thời gian, nội dung chươngtrình, hạ thấp yêu cầu giáo dục, vi phạm chế độ nền nếp, lệchlạc trong nhận thức và định hướng tư tưởng, thiếu sâu sátvới hoạt động của chiến sĩ

Cơ quan chính trị, là cơ quan tham mưu cho cấp uỷ vàngười chỉ huy đơn vị, đồng thời thực hiện chức năng hướngdẫn, chỉ đạo đơn vị tiến hành giáo dục chính trị Trong nhữngnăm qua, cơ quan chính trị ở các đơn vị cơ sở chiến đấu đãđược kiện toàn củng cố, chất lượng đội ngũ cán bộ cơ quanngày một nâng lên Cán bộ tuyên huấn được Đảng uỷ, chỉhuy và cơ quan chính trị các đơn vị quan tâm lựa chọn, sắpxếp Đó là những đồng chí có phẩm chất đạo đức tốt, bảnlĩnh chính trị vững vàng, có tâm huyết nghề nghiệp, có nănglực chuyên sâu để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chỉ đạo giáodục chính tư cho hạ sĩ quan và chiến sĩ trong tình hình mới

Những năm qua, cơ quan chính trị đã làm tương đối tốtchức năng tham mưu cho lãnh đạo, chỉ huy về giáo dục chínhtrị, lập và chỉ đạo thực hiện kế hoạch huấn luyện, giáo dụcchính trị của hạ sĩ quan và chiến sĩ, bám nắm cơ sở, giúp đỡcán bộ của các phân đội triển khai thực hiện đúng tư tưởngchỉ đạo của trên, làm cho việc giáo dục chính trị của hạ sĩquan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu diễn ra thuận lợi[l02]

Bên cạnh việc chỉ đạo bám sát cơ sở, cơ quan chính trịcác đơn vị còn làm tốt việc tham gia biên soạn, hoàn thiệnmột số tài liệu về truyền thống và nhiệm vụ của đơn vị, phục

vụ trực tiếp việc giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ

Gần 10 năm qua, cơ quan chính trị các đơn vị có rấtnhiều cố gắng trong việc quản lý nội dung, chương trình giáodục chính trị, quản lý đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm, quản lýchất lượng cán bộ chính trị trên cơ sở đó làm kế hoạch, đềxuất người chi huy tổ chức học tập, củng cố, bồi dưỡng kiếnthức cho cán bộ giáo viên

Tuy nhiên, với chức năng là cơ quan tham mưu chocấp uỷ và chỉ huy đối với giáo dục chính trị thì năng lực củamột số cơ quan chính trị còn bộc lộ một số hạn chế, việcquán triệt các chỉ thị, hướng dẫn, quy chế giáo dục chính trịcủa Tổng cục chính trị và cơ quan chính trị cấp trên chưa sâusắc, công tác xây dựng kế hoạch chưa khoa học, chưa gắn

kết chặt chẽ và đồng bộ giữa giáo dục chính trị với các mặthuấn luyện quân sự, chuyên môn - kĩ thuật của đơn vị Tìnhtrạng chồng chéo về chương trình, nội dung, kế hoạch huấnluyện, giáo dục chính trị vẫn còn xảy ra ở một số đơn vị, gâynên không ít những phiền hà trong trong điều hành quản lýhuấn luyện, giáo dục.

Việc bám nắm cơ sở, theo dõi và giúp đỡ các đơn vịlàm chưa thường xuyên, chưa duy trì chặt chẽ chế độ báocáo với lãnh đạo, chỉ huy về tình hình triển khai thực hiện đểlãnh đạo, chỉ huy kịp thời có chủ trương biện pháp khắc phụcnhững lệch lạc, sai phạm khuyết điểm trong giáo dục chínhtrị

Năng lực công tác, trình độ nghiệp vụ của cơ quanchính trị còn nhiều hạn chế, hoạt động của cơ quan chính trịnhìn chung mới đơn thuần tiến hành được một số việc trongtiếp nhận kế hoạch của trên và triển khai xuống cấp dưới cònnăng lực chỉ đạo thực tiễn, chỉ đạo cơ sở, năng lực quản lígiáo dục nhất là quản lý về chất lượng giáo dục chính trị cònnhiều bất cập [l02] Một số cán bộ cơ quan còn có tác phonglàm việc cứng nhắc, thiếu tế nhị trong giao tiếp, đôi khi tỏ ragiáo điều, xơ cứng trong chỉ đạo cơ sở

Những hạn chế, yếu kém đó đã làm giảm sút tính hiệuquả trong chỉ đạo triển khai thực hiện giáo dục chính trị đồng

thời ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục chính trịcho hạ sĩ quan và chiến sĩ những năm qua.

Đội ngũ những người trực tiếp tiến hành giáo dục chínhtrị

Hiện nay ở đơn vị cơ sở chiến đấu, thực hành giảngdạy lí luận chính trị và chịu trách nhiệm chính trong địnhhướng tư tưởng và hướng dẫn hành động cho hạ sĩ quan vàchiến sĩ nòng cốt là cán bộ chính trị cấp phân đội Đây là độingũ có ý nghĩa quyết định đến chất lượng dạy - học chính trị

và hiệu quả việc hoàn thành nhiệm vụ của hạ sĩ quan vàchiến sĩ

Thời gian qua, đội ngũ giáo viên kiêm chức các đơn vịđược kiện toàn, bồi dưỡng thường xuyên Việc tổ chức tậphuấn, chuẩn bị giáo án, thông qua bài giảng đến rút kinhnghiệm, tổ chức các buổi hội thi giáo viên được nhiều đơn vịthực hiện có nền nếp Do đó, đội ngũ giáo viên đã đượctrưởng thành về nhiều mặt, được trang bị về quan điểm củachủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nhiệm vụ cáchmạng, nhiệm vụ quân sự của Đảng, nhiệm vụ quân đội vàđơn vị; những kiến thức về tâm lý học, giáo dục học, công tácĐảng, công tác chính trị, những kinh nghiệm hay, bài học bổích đã được đúc kết trong thực tiễn giáo dục chính trị qua cácthời kì Đồng thời họ luôn có ý thức tự làm giàu tri thức mới

về những vấn đề thực tiễn đất nước, sự phát triển về xây

dựng và bảo vệ Tổ quốc, những vấn đề thời sự quốc tế nónghổi, những diễn biến về âm mưu thủ đoạn của các thế lực thùđịch với độc lập dân tộc và CNXH, đặc biệt là tình hình quânđội và tình hình mọi mặt của đơn vị.

Bằng vốn kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn quá trìnhgiảng dạy cho hạ sĩ quan và chiến sĩ, phần lớn đội ngũ giáoviên đã lí giải có sức thuyết phục nhiều vấn đề quan trọng về

lí luận và thực tiễn cách mạng, thực tiễn xây dựng quân đội.Việc trình bày các vấn đề có cơ sở khoa học làm cho ngườinghe củng cố được niềm tin, tạo cơ sở cho hạ sĩ quan vàchiến sĩ có nhận thức và hoạt động thực tiễn một cách đúngđắn

Hiện nay, số đông giáo viên kiêm chức ở đơn vị cơ sở

có sự am hiểu nhất định về quy trình, quy chế giáo dục chínhtrị, hiểu rõ đối tượng, nắm vững những điều kiện khách quan,chủ quan tổ chức chu đáo các hoạt động dạy học Tôn trọng

và thực hiện đúng các chế độ học tập, có tác phong chữngchạc, thân mật và gần gũi, giúp đỡ người học, được hạ sĩquan và chiến sĩ kính trọng và noi theo [99]

Cùng vai trò người định hướng nhận thức, đội ngũ cán

bộ chính trị cấp phân đội còn là người chịu trách nhiệm trướchết trong việc hướng dẫn hành động cho hạ sĩ quan và chiến

sĩ theo đúng đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách vàluật pháp Nhà nước Trong tình hình chính trị phức tạp hiện

nay, vai trò người cán bộ chính trị càng trở nên đặc biệt quantrọng Vì vậy, họ phải có trình độ lí luận nhất định, có nănglực hoạt động thực tiễn giỏi và phải tỏ ra từng trải trướcnhững vấn đề mới nảy sinh có liên quan đến đời sống chínhtrị của người chiến sĩ.

Trong thực tiễn, đội ngũ cán bộ chính trị đã theo sáthoạt động của bộ đội, họ đã làm tốt việc động viên và tập hợpđông đảo hạ sĩ quan và chiến sĩ vào thực hiện nhiệm vụchính trị của đơn vị Bảo đảm trong mọi hoàn cảnh người cán

bộ chính trị luôn là chỗ dựa tinh thần tin cậy để hạ sĩ quan vàchiến sĩ vượt qua mọi khó khăn Đồng thời, thông qua việcbám nắm chỉ huy đơn vị năng lực tổ chức, năng lực phân tíchđánh giá thực tiễn của đội ngũ cán bộ chính trị được khôngngừng củng cố, họ đã tỏ ra có lập trường bản lĩnh chính trịvững vàng và có uy tín cao trước bộ đội [101]

Không những thế, đội ngũ cán bộ chính trị đã biết tậphợp rộng rãi các loại cán bộ trong đơn vị cùng tham gia tíchcực vào quá trình giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến

sĩ Thực tiễn những năm qua đặt ra cho cán bộ các cấp cótrách nhiệm giáo dục thế hệ sau không những biết giải thíchcác sự kiện của thực tế mà còn tích cực tham gia vào việc cảitạo nó vào lợi ích của xã hội và quân đội Thực tiễn cho thấy,đội ngũ cán bộ chính trị đã chứng tỏ sự am hiểu sâu sắc về

quân đội và đơn vị, có năng lực phân tích thực tiễn, có óc tổchức và có sức cảm hoá và chinh phục cao trước bộ đội.

Đã thể hiện đức tính kiên trì, lòng công tâm, có phươngpháp xem xét khách quan khoa học, sâu sát cơ sở, có uy tín

và trình độ quản lý chỉ huy Họ thực sự là những người anh,người đồng chí tin cậy trong cuộc sống lao động, học tậpcông tác và chiến đấu của hạ sĩ quan và chiến sĩ [100]

Thế nhưng so với yêu cầu nâng cao chất lượng giáodục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ thì phẩm chất nănglực của đội ngũ những người trực tiếp giáo dục chính trị cho

hạ sĩ quan và chiến sĩ còn có những hạn chế Do nhận thứcchưa đầy đủ về vị trí, vai trò, quyền hạn của mình trong lãnhđạo, chỉ huy đơn vị Khi tiến hành giáo dục chính trị họ còn lệthuộc một cách máy móc vào người chỉ huy, không phát huyhết tính chủ động, sáng tạo trong tổ chức giáo dục, làm hạnchế rất nhiều đến chất lượng và hiệu quả giáo dục chính trịcho hạ sĩ quan và chiến sĩ

Những cán bộ là giáo viên kiêm chức còn bộc lộ nhữngmặt yếu trong nhận thức nội dung và phương pháp sư phạm.Điểm yếu nhất của đội ngũ giáo viên là hiểu chưa sâu, chưathuần thục nội dung của từng bài trong từng chương trình.Việc gắn nội dung của bài học với thực tiễn sinh động trênthế giới, trong nước, khu vực, địa bàn nơi đóng quân và tìnhhình đơn vị chưa được nhuần nhuyễn Do đó, nhìn chung

các bài giảng còn nặng về lặp nội dung làm cho việc giảngdạy, truyền thụ trở nên khô khan, kém hấp dẫn, thiếu tínhthuyết phục

Trong chỉ đạo hoạt động thực tiễn, một bộ phận cán bộthiếu hiểu biết sâu sắc về nhiều mặt nên tỏ ra chưa thực sựvững vàng về quan điểm lập trường chính trị, chưa lý giải chomình, cho hạ sĩ quan và chiến sĩ tình hình phức tạp sự pháttriển phong phú của thực tiễn thế giới, trong nước cũng nhưcủa lực lượng vũ trang Vì thế hiệu lực chỉ huy, quản lý bộđội, quản lý giáo dục của một bộ phận cán bộ phân đội chưađáp ứng được những đòi hỏi của thực tiễn đặt ra, nhất là vớicác tình huống phức tạp, các điểm nóng và trong cuộc đấutranh chống các âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thếlực thù địch

Thực hiện chương trình, nội dung, hình thức, phươngpháp giáo dục chính trị

Những năm qua, dưới sự chỉ đạo của Tổng cục Chínhtrị, tất cả các đơn vị cơ sở chiến đấu trong toàn quân đềuđược cung cấp tài liệu học chính trị cho hạ sĩ quan và chiến

sĩ Tài liệu do Tổng cục Chính trị biên soạn đảm bảo nội dung

cơ bản, cốt lõi nhất, vừa làm nền (phần cứng) vừa bổ trợthông tin (phần mềm) Trong đó đã quy định rất cụ thể chotừng đối tượng : chiến sĩ, mới, năm thứ nhất, năm thứ hai vànăm thứ ba Tuy nhiên, đó mới chỉ là những vấn đề mang tính

định hướng, các đơn vị cần bổ sung một số nội dung cụ thểvào chương trình giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩcủa mình.

Bám sát sự chỉ đạo của trên, các đơn vị đã làm tốt việcxây dựng nội dung giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến

sĩ (trong quỹ 20% thời gian giành cho giáo dục chính trị) Đặcbiệt, từng đơn vị cơ sở chiến đấu đã hoàn thành cơ bản việcbiên soạn lịch sử truyền thống và những định hướng cơ bản

về nhiệm vụ chính trị của đơn vị mình để hạ sĩ quan và chiến

sĩ nắm và thực hiện Sự gắn kết giữa nội dung theo quy địnhcủa cấp trên và nội dung do đơn vị xác định là tạo nền vữngchắc cho quá trình nhận thức của hạ sĩ quan và chiến sĩ

Xuất phát từ bối cảnh lịch sử, từ yêu cầu nhiệm vụcách mạng, nhiệm vụ quân đội và nhiệm vụ đơn vị, trongnhững năm gần đây các đơn vị cơ sở chiến đấu đã giáo dụccho hạ sĩ quan và chiến sĩ một cách toàn diện Trong đó đặcbiệt chú trọng các nội dung : Giáo dục nâng cao trình độ giácngộ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối,nhiệm vụ cách mạng của Đảng, đường lối quan điểm, nhiệm

vụ quân sự, nhiệm vụ quân đội; lịch sử, truyền thống của dântộc, của Đảng, của giai cấp, của quân đội; đồng thời trang bịnhững kiến thức cần thiết về khoa học xã hội và nhân văn.Nội dung giáo dục chính trị được gắn chặt với tất cả các nộidung huấn luyện bộ đội dưới nhiều hình thức, đặc biệt trong

những tình huống sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu; thể hiện

cả chiều rộng và chiều sâu Kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và

"chống", lấy xây dựng nhận thức, tư tưởng cách mạng, tiến

bộ, nhân văn là chính

Để thực hiện được những nội dung nêu trên, thời gianqua ở đơn vị cơ sở chiến đấu đã sử dụng tương đối có hiệuquả các hình thức giáo dục chính trị Trong đó một số hìnhthức chủ yếu được chú trọng :

Thông qua giáo dục chính trị theo chương trình cơ bản,

đã trực tiếp trang bị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ kiến thức về lýluận chính trị, phát triển trí tuệ, hình thành trong họ về thế giớiquan khoa học và những phẩm chất nhân cách của ngườiquân nhân mới

Thông qua sinh hoạt chính trị tư tưởng, hạ sĩ quan vàchiến sĩ đã nắm vững các văn kiện nghị quyết của Đảng vềnhiệm vụ cách mạng, nhiệm vụ quân đội và đơn vị Điều nàylàm cho họ nhanh chóng có nhận thức đúng, nhất trí vớiđường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, tạo chuyểnbiến mạnh mẽ về nhận thức, tư tưởng và hành động theo kịpyêu cầu nhiệm vụ mới, kết quả là họ đã kịp thời khắc phụcnhận thức và hành động sai trái, bồi dưỡng ý chí niềm tin vàhành động cách mạng

Thông qua việc thông báo chính trị thời sự, hạ sĩ quan

và chiến sĩ đã kịp thời nắm được tình hình thế giới, trong

nước, quân đội Qua đó góp phần nâng cao nhận thức, xâydựng và củng cố lập trường quan điểm, bản lĩnh chính trị của

họ, đồng thời định hướng, hành động cách mạng sát vớinhiệm vụ đơn vị và chức trách của mỗi quân nhân

“Ngày chính trị văn hoá tinh thần” ở đơn vị cơ sở đãgiúp hạ sĩ quan và chiến sĩ hiểu biết sâu sắc về truyền thốngdân tộc, quân đội, đơn vị; góp phần nâng cao một bước trình

độ thưởng thức, trình độ sáng tạo nghệ thuật của bộ đội, đápứng nhu cầu nhận thức, nhu cầu thẩm mĩ ngày càng phongphú của hạ sĩ quan và chiến sĩ

Ngoài những hình thức nêu trên, những năm qua ởđơn vị cơ sở chiến đấu đã mạnh dạn đa dạng hoá các hìnhthức giáo dục, “thực hiện phương pháp giáo dục tổng hợp”theo đúng hướng chỉ đạo của Tổng cục Chính trị Thực tiễncho thấy, khi tiến hành giáo dục chính trị, các đơn vị cơ sởchiến đấu đã kết hợp chặt chẽ việc giáo dục chính trị theochương trình cơ bản với các hình thức bổ trợ thông tin, như:xem báo, nghe đài, các hoạt động văn hoá, văn nghệ, phimảnh, băng hình, băng nhạc, thăm bảo tàng truyền thống,phòng Hồ Chí Minh, thâm nhập thực tế, tiến hành công tácdân vận kết hợp huấn luyện giáo dục chính trị với huấnluyện quân sự, chuyên môn- kĩ thuật có hiệu quả Việc giáodục chính trị cũng gắn với các hoạt động khác: cuộc vậnđộng xây dựng môi trường văn hoá; xây dựng quân đội chính

quy; xây dựng tổ chức Đảng trong sạch vững mạnh; xâydựng đội ngũ cán bộ, đội ngũ đảng viên, xây dựng đơn vịvững mạnh toàn diện Do đó, bước đầu đã khắc phục nhậnthức sai lệch của một số đơn vị, cán bộ giới hạn công tácgiáo dục trong một số hình thức nhất định thuộc chương trìnhgiáo dục cơ bản trong thời gian giáo dục chính khoá (tức làhuấn luyện chính trị) Những nỗ lực đó đã cơ bản đáp ứngđược yêu cầu và nhu cầu của người học [98] Do kiên trì đẩymạnh đổi mới toàn diện chương trình, nội dung, hình thức vàphương pháp giáo dục chính trị nên những năm qua giáo dụcchính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu

đã đạt được những kết quả đáng khích lệ Cụ thể là huấnluyện chính trị các năm qua, nhìn chung các đơn vị cơ sởchiến đấu đều đạt được kết quả cao Một số đơn vị như :QK2, QK3, QK4, QK7, QKTĐ, QĐI, QĐ2, QCPK, QCKQ,QCHQ, BĐHH, TC2 là những đơn vị nắm bắt tương đốinhanh nhạy chủ trương đổi mới giáo dục chính trị và triểnkhai thực hiện có kết quả cao, có tính vững chắc Từ nhữngnăm 1993- 1995 các đơn vị trên đã thể hiện rõ điều đó [105]

Tác giả luận án đã có dịp thâm nhập thực tế ở một sốđơn vị để tìm hiểu tình hình cụ thể : đơn vị M02 đoàn B08,đơn vị M41 đoàn B12, đơn vị 65 đoàn B12 Quyết thắng; đơn

vị 18 đoàn B25; đơn vị M74 đoàn B16; đơn vị 692 đoàn B01 ;đơn vị 66; đoàn 10 Tây Nguyên, đơn vị 45 Pháo binh đều là

những đơn vị có kết quả huấn luyện chính trị khá tốt trongnhiều năm [l06].

Trong năm 1999 theo thông báo kết quả hoạt độngcông tác Đảng, công tác chính trị trong lực lượng vũ trang số672/BC-CT ngày 12 tháng 11 năm 1999 của Tổng cục Chínhtrị, việc giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị

cơ sở đạt được nhiều kết quả tốt Quân số tham gia học tậpđạt khoảng 90%, riêng chiến sĩ mới đạt 100%, số người họctập đạt yêu cầu là trên 98%, trong đó từ 74-85% thuộc loạikhá giỏi Qua điều tra 20 Trung đoàn, Lữ đoàn, kết quả giáodục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ như sau: l00% đạtyêu cầu có 80% đơn vị đạt khá, giỏi Đó là một kết quả đángkhích lệ

Tác giả luận án tiến hành thực nghiệm huấn luyệnchính trị ở một số đơn vị : đơn vị M02 đoàn B08, đơn vị 45Pháo binh, đơn vị M74 đoàn B16 (tháng 3 năm 2000) đốitượng thực hiện là chiến sĩ mới; hạ sĩ quan, chiến sĩ năm thứnhất và năm thứ hai Mỗi đối tượng có 100 quân nhân thamgia và đều được học hai bài trong chương trình quy định củaTổng cục Chính trị Kết quả học tập được đánh giá như sau :

ở đơn vị M02 đoàn B08 số người đạt yêu cầu là 100% trong

đó có 84,3% đạt loại khá, khá giỏi; ở đơn vị 45 Pháo binh –100% đạt yêu cầu, trong đó có 86,1% đạt khá giỏi; đơn vịM74 đoàn B16 – 100% đạt yêu cầu, có 83,5% khá, giỏi Kết

quả đó phản ánh tương đối sát đúng kết quả huấn luyệnchính trị của đơn vị trong những năm 1988, 1999.

Đi đôi với kết quả huấn luyện nâng cao nhận thức nêutrên, ở đơn vị cơ sở chiến đấu đã tổ chức tốt giáo dục chínhtrị thông qua hoạt động thực tiễn, học tập, công tác, huấnluyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, xây dựng các tổchức nhiều nội dung giáo dục chính trị được lồng ghép kếthợp đã làm cho hạ sĩ quan và chiến sĩ tiếp thu được khốilượng tri thức chính trị phong phú, củng cố tốt hơn năng lựchoạt động thực tiễn

Mặc dù có nhiều cố gắng, song : “nội dung giáo dụcchính trị cho cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên quốc phòngvẫn chưa thực sự phù hợp với đối tượng, chưa đủ sức thuyếtphục khi giải đáp những vấn đề mới đang đặt ra trong thựctiễn” [l] Vì vậy, nảy sinh những băn khoăn, lúng túng trong tưtưởng và nhận thức của hạ sĩ quan và chiến sĩ Tính chiếnđấu trong giáo dục lý luận chính trị còn yếu Việc phê phánquan điểm sai trái và những hiện tượng tiêu cực trong đơn vịthiếu sắc bén, thẳng thắn

Trong các nội dung giáo dục, hiệu quả của việc giáodục đạo đức, pháp luật, lối sống, nếp sống còn nhiều hạnchế Vì vậy, chưa đủ sức để góp phần chấm dứt các vụ việc

vi phạm kỉ luật quân đội và pháp luật Nhà nước của hạ sĩquan và chiến sĩ Chưa tạo nên sức mạnh tập thể đấu tranh

phê phán những biểu hiện của lối sống cá nhân ích kỉ, thựcdụng, cơ hội, thiếu tình đồng chí, đóng đội, vi phạm quan hệquân dân trong đời sống hàng ngày Giáo dục chính trị chưagắn chặt với công tác tổ chức nên hiệu quả thấp

Tính thuyết phục của giáo dục chính trị còn nhiều hạnchế, khuynh hướng chạy theo chủ nghĩa hình thức, nếp tưduy cũ và cách làm cũ còn khá nặng trong chỉ đạo và tổ chứcthực hiện Bệnh sơ lược, công thức, chủ nghĩa kinh nghiệmtrong phương pháp giáo dục còn nặng nề Bệnh quan liêu xaquần chúng, không sát cơ sở, không đi sâu vào đối tượnggiáo dục, giáo dục theo kiểu “răn dạy” có chiều hướng giatăng

Việc bảo đảm các tiêu chuẩn và thoả mãn các nhu cầutối thiểu về đời sống văn hoá, tinh thần ở đơn vị cơ sở chiếnđấu còn hạn chế, thậm chí một số đơn vị chưa biết sử dụngtốt các giá trị văn hoá, trong sinh hoạt tư tưởng nên đời sốngtinh thần người chiến sĩ nghèo nàn, cơ sở vật chất phươngtiện tuyên truyền giáo dục còn thiếu thốn

Vấn đề đáng lưu ý là hiện nay không ít đơn vị hiệu quảtrực tiếp và sức thuyết phục trong đấu tranh phê phán nhữngquan điểm, khuynh hướng sai lầm, lệch lạc trên lĩnh vựcchính trị- tư tưởng, văn hoá, đấu tranh chống những thói hư,tật xấu, thị hiếu thấp kém, văn hoá xấu độc còn rất thấp

2.1.2 Chất lương chính trị hạ sĩ quan và chiến sĩ

Vượt qua những khó khăn, trở ngại, giáo dục chính trịcho hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu đã gópphần trực tiếp củng cố xây dựng nền tảng chính trị vững chắclàm cơ sở nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiếnđấu của đơn vị trong giai đoạn mới Nâng cao về trình độ giácngộ, bản lĩnh và trách nhiệm chính trị của hạ sĩ quan và chiến

sĩ góp phần giữ vững ổn định chính trị tư tưởng của Đảngtrong đơn vị, quân đội Nhận định đó được minh chứng bằngcác điểm chủ yếu sau :

Hạ sĩ quan và chiến sĩ được nâng lên một bước vềtrình độ giác ngộ và bản lĩnh chính trị

- Giáo dục chính trị tại các đơn vị cơ sở chiến đấu đãgóp phần quan trọng vào việc xây dựng cho hạ sĩ quan vàchiến sĩ bản chất giai cấp công nhân, lấy chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng và kimchỉ nam cho hành động, xây dựng lập trường, quan điểm,nhận thức chính trị đúng đắn, xây dựng bản lĩnh chính trịvững vàng, kiên định, ý chí và niềm tin vào mục tiêu conđường xây dựng đất nước quá độ đi lên CNXH

- Tuyệt đại đa số hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sởchiến đấu đều nhất trí với đường lối, quan điểm đổi mới củaĐảng Trước những diễn biến phức tạp của tình hình, họ cóphương pháp xem xét tương đối toàn diện, giúp cho việcphân biệt đúng, sai nhận thức tốt hơn về chủ trương đường

lối của Đảng, chính sách và luật pháp Nhà nước, lòng tin của

hạ sĩ quan và chiến sĩ vào Đảng, vào chế độ được củng cố

và phát triển, bản lĩnh trình độ chính trị được nâng cao [94].Thể hiện rõ sự trung thành tuyệt đối với Đảng, với chế độXHCN và với nhân dân, có nguyện vọng tha thiết được đàotạo trở thành sĩ quan để phục vụ lâu dài trong quân đội [97]

Hạ sĩ quan và chiến sĩ ở đơn vị cơ sở chiến đấu đãquán triệt, xác định đúng đắn trách nhiệm chính trị, thực hiệntốt nhiệm vụ quân sự, tiến hành có hiệu quả những nhiệm vụtrong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, trong cáchoạt động khác của đơn vị Trong nhiệm vụ chống “diễn biếnhoà bình”, bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, đã nhậnthức sâu sắc hơn về âm mưu thủ đoạn của kẻ thù, nhạy bénhơn trong phân tích đánh giá và xử lí những tình huống mớitrong đấu tranh phi vũ trang nhằm bảo vệ Đảng, bảo vệ chế

độ và bảo vệ nhân dân

Hạ sĩ quan và chiến sĩ đã thể hiện rõ trách nhiệm chínhtrị đối với sự trưởng thành của đơn vị và của chính bản thânmình

Ở hầu hết các đơn vị cơ sở chiến đấu trong toàn quân,

hạ sĩ quan và chiến sĩ đã thể hiện rõ tinh thần sẵn sàng chiếnđấu, hi sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì CNXH Ý thức rõvinh dự và trách nhiệm nên họ đã nêu cao tinh thần tự lực, tựcường, khắc phục khó khăn, tích cực học tập, rèn luyện, tu

dưỡng nâng cao trình độ mọi mặt và phẩm chất người quânnhân cách mạng, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụtrên giao [96] Họ tôn trọng và chấp hành nghiêm túc kỉ luậtquân đội, hiến pháp và pháp luật Nhà nước, nền nếp và lễtiết tác phong quân nhân, tự giác ghép mình trong khuôn khổ

tổ chức, tôn trọng tập thể, tôn trọng nếp sống văn hoá cộngđồng Những năm qua, mặc dù còn một số hạ sĩ quan vàchiến sĩ vi phạm kỉ luật quân đội, pháp luật Nhà nước nhưng

tỷ lệ vi phạm giảm dần, đó là dấu hiệu đáng mừng trong tậpthể quân nhân

Trong công tác huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, tuyệtđại đa số hạ sĩ quan và chiến sĩ đã chứng tỏ ý thức cao đốivới nhiệm vụ chính trị Họ đã phát huy tốt tinh thần vượt khó,năng động, sáng tạo giành được kết quả cao trong huấnluyện Hầu hết các đơn vị cơ sở chiến đấu trong toàn quânluôn có ý thức sẵn sàng chiến đấu tốt Trong quan hệ cấptrên- cấp dưới, đồng chí - đồng đội hạ sĩ quan và chiến sĩluôn đề cao coi trọng nghĩa tình, đồng cam cộng khổ, vuibuồn có nhau Họ đã động viên nhau cùng tiến bộ, chính điều

đó đã tạo nên không khí đầm ấm, thân mật, đoàn kết trongđơn vị, chung lưng đấu cật với nhiệm vụ

Hạ sĩ quan và chiến sĩ ở hầu hết các đơn vị cơ sởchiến đấu luôn giành được từ nhân dân tình cảm sâu đậm

Họ đã hết lòng vì nhân dân, tôn trọng lễ phép với nhân dân,

gắn bó giúp đỡ nhân dân, nhất là trong cơn hoạn nạn Họcũng nhận được ở nhân dân sự đùm bọc và giúp đỡ tận tình.Với tất cả sự nỗ lực ấy, thời gian qua các đơn vị cơ sở chiếnđấu đã hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiếnđấu và chiến đấu thắng lợi trong mọi tình huống Kết quả ấy

có một phần đóng góp rất quan trọng của giáo dục chính trị

Sự tận tâm với nhiệm vụ, sự gắn bó với nhân dân, ý thức tựlực tự cường, tinh thần khắc phục khó khăn, năng động sángtạo, ý thức chấp hành kỷ luật, pháp luật, tình đồng chí, đồngđội, lối sống, nếp sống chính quy lành mạnh, có văn hoá vàtình nghĩa được thể hiện rất toàn diện thông qua quá trìnhhọc tập, rèn luyện và hoạt động thực tiễn của hạ sĩ quan vàchiến sĩ

Tuy nhiên so với mục tiêu yêu cầu giáo dục về phẩmchất chính trị, đạo đức lối sống thì chất lượng chính trị của hạ

sĩ quan và chiến sĩ còn có những hạn chế :

Về nhận thức, một số hạ sĩ quan và chiến sĩ còn nonkém nhiều mặt, kể cả những vấn đề cơ bản, cốt lõi nhất Hiệnnay, một bộ phận hạ sĩ quan và chiến sĩ ở một số đơn vị việcnhận thức về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàquan điểm, đường lối của Đảng còn rất nông cạn Nhiều vấn

đề lí luận và thực tiễn trong thời kì quá độ lên CNXH chưanắm vững

Vì vậy, họ không đủ sức lí giải : “Vì sao phải đổi mới đấtnước, đổi mới đúng hay sai” ? “Đổi mới bằng cách nào” ? “Vìsao lại phát triển một nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phầntheo cơ chế thị trường” ? “Tại sao xuất hiện nhiều tình trạngtham nhũng, có chống được tham nhũng hay không”? “Tạisao phân hoá giàu nghèo, phân tầng xã hội” ? từ đó dẫnđến những băn khoăn lúng túng.

Vì thiếu sự hiểu biết về trình độ lí luận chính trị nên số ít

hạ sĩ quan và chiến sĩ không có khả năng phân tích đánh giánhững diễn biến của tình hình thời cuộc, họ hành động mộtcách thụ động máy móc, thường lấy thực tiễn làm căn cứ đểgiải thích cho sự đúng đắn hay không đúng đắn của lí luậnMác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Do đó, trước diễn biếnphức tạp của tình hình thế giới, trong nước đặc biệt nhữnglúc khó khăn thử thách họ thiếu niềm tin vào chế độ, vàothắng lợi của công cuộc đổi mới theo định hướng XHCN ởnước ta Điều này chứng tỏ, hạ sĩ quan và chiến sĩ vừa thiếutri thức, vừa thiếu từng trải trong cuộc sống Thậm chí ở một

số đơn vị, không ít hạ sĩ quan và chiến sĩ vẫn cho rằng trongnền kinh tế thị trường, sự định hướng XHCN ở nước ta chỉ làhình thức, dù Đảng, Nhà nước có cố gắng bao nhiêu cũngkhông thể giữ được định hướng XHCN [94] Với nhiều lí lẽkhác nhau, nhưng chung quy họ nhấn mạnh nguyên nhânlàm chệch hướng XHCN là do chúng ta tụt hậu xa hơn về

kinh tế Ngoài ra, họ còn nêu nhiều nguyên nhân khác như :trình độ quản lý của Nhà nước yếu kém, nhiều cán bộ, đảngviên thu vén cá nhân, thoái hoá về đạo đức không có khảnăng khắc phục; kẻ thù kiên trì và đẩy mạnh "diễn biến hoàbình" Như vậy, sự nhận thức không đúng hoặc không đầy

đủ của một bộ phận hạ sĩ quan và chiến sĩ về con đườngXHCN ở nước ta là do họ chưa xác định rõ và chưa khẳngđịnh dứt khoát mục tiêu lí tưởng mà họ chiến đấu, vì vậy, vấn

đề cần xem xét là hiệu quả và chất lượng của việc giáo dụcchính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ

Do hạn chế nhận thức về con đường XHCN ở nước ta,nên một bộ phận hạ sĩ quan và chiến sĩ chưa nắm vững ởmột số vấn đề về nhiệm vụ quốc phòng, xác định kẻ thù củacách mạng và đối tượng tác chiến của quân đội ta Một số hạ

sĩ quan và chiến sĩ tỏ ra thiếu lòng tin vào khả năng giànhthắng lợi khi đối mặt với chiến tranh phá hoại nhiều mặt củađịch Họ đánh giá cao chiến lược “diễn biến hoà bình” bạoloạn lật đổ của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch Vàcho rằng, chiến lược “diễn biến hoà bình” đang trên đà thắnglợi, trong khi đó chúng ta lại chưa có kinh nghiệm ứng phóvới loại hình chiến tranh này [95] Tai hại hơn, một bộ phận

hạ sĩ quan và chiến sĩ còn mơ hồ trong việc nhận thức về kẻthù của cách mạng Việt Nam và đối tượng tác chiến của quânđội ngày nay Họ cho rằng, không nên xác định rõ từng loại

kẻ thù và đối tượng tác chiến của quân đội Vì, tình hình thếgiới biến động, biết ai là kẻ thù xâm lược mà xác định đốitượng tác chiến [95] Thử hỏi, nếu những người cầm súngđánh giặc mà bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu, niềm tin vàothắng lợi giảm sút nghiêm trọng thì sẽ dẫn tới những hậu quảxấu như thế nào ? Điều đó nói lên, việc giáo dục chính trị cho

hạ sĩ quan và chiến sĩ ở một số đơn vị cơ sở chiến đấu thờigian qua còn rất nhiều khiếm khuyết

Ở hầu hết các đơn vị cơ sở chiến đấu còn tồn đọngmột bộ phận không nhỏ hạ sĩ quan và chiến sĩ chưa nắmvững những vấn đề cơ bản về kỉ luật quân đội và luật phápNhà nước Kỉ luật quân đội và luật pháp Nhà nước là nhữngquy chuẩn chỉ đạo mọi hành vi của quân nhân sống trongcộng đồng và tập thể quân nhân Sự yếu kém trong nhậnthức kỉ luật quân đội và luật pháp Nhà nước là một trở ngạicho quá trình xây dựng nền nếp chính quy, ý thức sẵn sàngchiến đấu và chiến đấu của hạ sĩ quan và chiến sĩ

Từ hạn chế về nhận thức chính trị, dẫn tới một bộ phận

hạ sĩ quan và chiến sĩ thiếu vững vàng về bản lĩnh chính trị,nhất là trước khó khăn thử thách họ tỏ ra dao động về tưtưởng, thiếu nhạy bén về chính trị, không làm chủ được bảnthân Điều đó không những làm giảm sút sự tự giác, tích cực,sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ của họ, mà còn làm giảmsút hiệu quả đấu tranh ngăn ngừa những ảnh hướng xấu của

diễn biến chính trị Những hạn chế yếu kém trong nhận thức

và bản lĩnh chính trị đã làm giảm sút tránh nhiệm chính trị củamột bộ phận hạ sĩ quan và chiến sĩ Cụ thể là:

Chưa xác định rõ vinh dự và trách nhiệm đối với sựnghiệp xây dựng quân đội và bảo vệ Tổ quốc Họ suy nghĩ vềtương lai của mình với những so sánh thiệt hơn, coi thời gianphục vụ trong quân đội là một thiệt thòi lớn về nhiều mặt [96]

Vì thế, họ thiếu chí tiến thủ, giảm sút nhiệt tình cách mạng,dựa dẫm, làm việc cầm chừng, thiếu tu dưỡng bản thân, ngạihọc tập và rèn luyện

Thái độ thờ ơ mất cảnh giác trước âm mưu chống phácủa kẻ thù còn khá phổ biến ở các đơn vị, biểu hiện ở việcchấp hành chế độ, nền nếp không nghiêm, không gắn mìnhvới tổ chức, với nhiệm vụ Nảy sinh hàng loạt những vụ việc

vi phạm kỉ luật như : cháy nổ kho tàng, ăn cắp của công, viphạm kỉ luật quân đội, bất chấp kỉ cương phép nước, gây gổ,đánh nhau, trộm cắp, nói tục, nói xấu cán bộ Cá biệt, một

số hạ sĩ quan và chiến sĩ thoái thác nhiệm vụ, đào, bỏ ngũ,làm tổn hại đến kỉ luật quân đội và thanh danh người chiến sĩcách mạng [l08]

Việc đấu tranh với chống những quan điểm sai trái,phản động; đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực, các tệ nạn

xã hội của hạ sĩ quan và chiến sĩ chưa thật mạnh mẽ, đôi lúc

tỏ ra lừng chừng, không thể hiện rõ ràng chính kiến củamình.

Cần lưu ý rằng, hiện nay ở hầu hết các đơn vị cơ sởvẫn còn một bộ phận hạ sĩ quan và chiến sĩ sa sút về phẩmchất đạo đức và lối sống, mang nặng tư tưởng thực dụng,sùng bái đồng tiền, thoái hoá biến chất Những người này tỏ

ra bàng quan với chính trị, ý thức tổ chức kỉ luật kém, tinhthần trách nhiệm thấp, chăm lo thu vén cho quyền lợi cánhân, cục bộ địa phương, hẹp hòi bản vị, sống thiếu tìnhnghĩa

Tất cả sự yếu kém nêu trên làm tổn hại phẩm chất, đạođức cách mạng của người chiến sĩ, làm cho thang giá trị xãhội bị nhiễu loạn, làm lu mờ nét đẹp truyền thống “Bộ đội CụHồ”

2.2.NGUYÊN NHÂN VÀ NHỮNG KINH NGHIỆMNÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ CHO HẠ

SĨ QUAN VÀ BINH SĨ Ở ĐƠN VỊ CƠ SỞ CHIẾN ĐẤU

2.2.1 Nguyên nhân của những thành tựu và hạn chếchất lượng giáo dục chính trị

Nguyên nhân của những thành công và ưu điểm

Nguyên nhân khách quan

Nguyên nhân quan trọng trước tiên có vai trò quyếtđịnh chất lượng giáo dục chính trị cho hạ sĩ quan và chiến sĩ

là Đảng có đường lối đổi mới đúng đắn Đặc biệt là Đảng kiênđịnh với mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc gắn liền vớiCNXH, luôn giữ vững về chính trị và xác định ngày càng rõhơn quan niệm về CNXH, về con đường đi lên CNXH ởnước ta trong thời kì quá độ Đó là cơ sở của sự thống nhất

về chính trị tinh thần trong nhân dân và quân đội chi phối đếntoàn bộ hoạt động giáo dục chính trị

Đại hội VI của Đảng (1986) đề ra đường lối đổi mớitoàn diện đất nước, những quan điểm mới về CNXH, về conđường đi lên CNXH ở nước ta được nhất quán từ đó Dướiánh sáng đổi mới của Đảng, giáo dục chính trị trong quân đội

đã xác lập được một hướng đi đúng đắn, vượt qua nhữnglúng túng, khó khăn, trước mắt nhanh chóng bắt kịp tình hình,kịp thời đề ra phương hướng, nhiệm vụ và những chủtrương, biện pháp tích cực đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ xâydựng quân đội về chính trị Nói như vậy không có nghĩa làquan niệm của Đảng ta về CNXH và về con đường đi lênCNXH đã hoàn thiện mà phải được không ngừng củng cốhoàn thiện và phát triển Thông qua tổng kết thực tiễn đổi mớiđất nước của Đảng và đẩy mạnh công tác nghiên cứu lí luận,nhiều vấn đề lí luận và thực tiễn quan trọng của đất nước tiếptục được nhận thức rõ hơn, cung cấp cơ sở cho việc đề ra,

bổ sung các quan điểm, đường lối chính sách trong thời kìđổi mới [2, 2] Điều này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh