(SKKN CHẤT 2020) kế hoạch 02 bài học dạy học theo dự án hướng tích hợp khoa học tự nhỉênmôn vật lí khối lớp 8, lớp 9 nhâm phát triên nâng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh

Việc áp dụng phương pháp dạyhọc theo dự án hướng tích hợp khoa học tự nhiên trong một chủ đê cụ thê của môn Vật lí là một hướng đi mới nhằm góp phần phát triển nãng lực giải quyết vấn đề

Trang 1

CHUYÊN ĐÈ

Kế hoạch 02 bài học dạy học theo dự án hướng tích hợp khoa học

tự nhỉênmôn Vật lí khối lớp 8, lớp 9 nhâm phát triên nâng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

Chuyên đề 3 2

I ĐẠT VẮN ĐỀ 2

II NỘI DƯNG NGHIÊN cứư 2

II 1 Chủ đề 1 Nhiệt và cuộc sống quanh ta 2

II 1.1 Giới thiệu chung chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta 2

II 1.2 Lý do chọn chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta 3

II 1.3 Mục tiêu chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta 3

11.1.4 Chuẩn bị cho chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta 4

II 1.5 Thiết kế các hoạt động dạy học chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta 5

II 1.6 Hướng dẫn học sinh xây dựng một số sản phẩm của dự án nhiệt và cuộc sống quanh ta 9

IL2 Chủ đề 2 Sử dụng an toàn và tiết kiệm điện 23

II.2.1 Giới thiệu chung chủ đề sử dụng an toàn và tiết kiệm điện 23

IL2.2 Lí do chọn chủ đề sử dụng an toàn và tiết kiệm điện ., 25

IL2.3 Mục tiêu chủ đề sử dụng an toàn và tiết kiệm điện 25

11.2.4 Chuẩn bị cho chủ đề sử dụng an toàn và tiết kiệm điện 26

11.2.5 Thiết kế các hoạt động dạy học chủ đề sử dụng an toàn và tiết kiệm điện 27

11.2.6 Hướng dẫn học sinh xây dựng một số sản phẩm dự án 31

III KẾT LUẬN 42

TÀI LIỆU THAM KHẢO 43

download by : skknchat@gmail.com

Trang 2

Chuyên đề 3

Kế hoạch 02 bài học dạy học theo dự án hướng tích hợp khoa học tự nhiên môn Vật lí khối ỉổp

8, lớp 9 nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sỉnh

I ĐẶT VẤN ĐÈ

Trong chuyên đề 1 chúng tôi đã làm rõ các nội dung: dạy học dự án, dạy học dự án tích hợpkhoa học tự nhiên, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo Trên thực tiễn dạy học ở Việt Nam cũngnhư Bình Định, việc vận dụng những quan điểm chung đó để xây

dựng 1 chủ đề dạy học nói chung hay 1 chủ đề dạy học tích hợp khoa học tự nhiên mônvật lý thì rất hạn chế và còn khó khăn với giáo viên Việc áp dụng phương pháp dạyhọc theo dự án hướng tích hợp khoa học tự nhiên trong một chủ đê cụ thê của môn Vật lí

là một hướng đi mới nhằm góp phần phát triển nãng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho học sinh,đây là một năng lực chung cốt lõi mà học sinh Việt Nam cần phải có để phục vụ cuộc sống, nâng caonăng suất lao động trong tương lai Đe làm sáng tỏ những vấn đề trên và cũng là thực hiện mục tiêucủa của đề tài, nhóm nghiên cứu chúng tôi xin giới thiệu 02 chủ đề dạy học theo dự án hướng tíchhợp khoa học tự nhiên môn Vật lí khối lớp 8, lớp 9 nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề vàsáng tạo cho học sinh

II NỘI DUNG NGHIÊN cứu

IL1 Chủ đề 1 Nhiệt và cuộc sống quanh ta

IL L ỉ Giới thiệu chung chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta

Chủ đề này được xây dựng dựa trên các bài học 22, 23, 24, 25 sách giáo khoa Vật lí

lớp 8 và một số nội dung ở các môn Vật lí, Hóa Học, Sinh học có liên quan sau đây:

Vật lí - Nhiệt học: Sự nở vì nhiệt của chất rắn, lỏng, khí, ứng dụng Vật lí 6

- Nhiệt kế, đo nhiệt độ Sự nóng chảy và sự đông đặc, sự bayhoi và sự ngưng tụ, sự sôi

- Dòng điện trong kim loại Tác dụng từ, tác dụng hóa học, Vật lí 7tác dụng sinh lí của dòng điện Đo cường độ dòng điện An

toàn khi dùng điện

- Sự dẫn nhiệt

- Đối lưu và bức xạ nhiệt

- Công thức tính nhiệt lượng tỏa ra hoặc thu vào

- Phương trình cân bằng nhiệt

- Tác dụng nhiệt và tác dụng quang điện của ánh sáng Định Vật lí 9luật bảo toàn và chuyển hóa năng lượng

Trang 3

Hóa học Nguyên tử, phân tử, nguyên tố hóa học, đơn chất, hợp chất, Hóa học 8

định luật bảo toàn khối lượng Oxi, không khí, sự cháy

- Tính chất vật lí: Tính dẫn nhiệt của một số chất, kim loại, Hóa học

- Cấu tạo của tinh thể kim loại

- Các phản ứng hóa học và điều kiện để phản ứng xảy ra, Hóa họccác phản ứng của chất vô cơ, kim loại, phi kim, các phản ứng 8,9

hữu cơ

II ỉ.2 Lỷ do chọn chủ đề nhỉệt và cuộc sống quanh ta

Nhiệt là một trong các dạng năng lượng, cùng với điện năng, hóanăng, quang năng,

cơ năng, nhiệt nãng có vai trò rất quan trọng đối vớicuộc sống của con người và độngthực vật Tác dựng của nhiệt rất lớn nhưng tác hại của nhiệt cũng không ít khi sử dụngchúng không đúng

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để sử dụng nhiệt mộtcách an toànvà hiệu quả trongđời song hàng ngày?

II 1.3 Mục tiêu chủ đề nhiệt và cuộc sổng quanh ta

II 1.3.1 Mục tiêu tổng thể chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta

Học sinh nghiên cứu về nhiệt, các cách hình thức truyền nhiệt; mối liên hệ giữạnhiệt lượng một vật thu vào với khối lượng, độ tăng nhiệt độ, bản chất của chất tạo nênvật (nhiệt dung riêng); phương trình cân bằng nhiệt đểtừ đó biết các cách sử dụng nhiệt

có hiệu quả trong đời sống hàng ngày

II 1.3.2 Mục tiêu cụ thể chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta

- Tính dẫn nhiệt của chất rắn, chất lỏng khí là khác nhau

- Đối lưu là cách dẫn nhiệt của chất lỏng và chất khí Bức xạ nhiệt là cách truyền nhiệt bằng các tia đi thẳng trong chân không hoặc trong không khí

Trang 4

Trang 5

- Cách tính nhiệt lượng một vật thu vào hoặc tỏa ra của một vật trong các trường hợp khác nhau.

- Con người và động thực vật cần nhiệt như thế nào? Sử dụng nhiệt như thế nào cho an toàn, hiệu quả?

- Kĩ năng học theo dự án

- Kĩ năng thực nghiệm của các môn Khoa học tự nhiên

c) Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Phát hiện vấn đề - Chọn vấn đề giải quyết - Câu hỏi định hướng

+ Đề xuất/lựa chọn được các tiểu chủ đề nghiên cứu

+ Đề xuất, đánh giá và lựa chọn các câu hỏi nghiên cứu phù hợp định hướng để giải quyết vấn đề

- Lập kế hoạch giải quyết vấn đề - Lập kế hoạch dự án

+ Đề xuất các dự đoán/ giả thuyết, đánh giá và lựa chọn giả thuyêt đúng

+ Đê xuất, đánh giá và lựa chọn được phương án thực nghiệm - tìm tòi phù hợp, khả thi để trả lời cho câu hỏi nghiên cứu, kiểm chứng giả thuyết

+ Thiết kế chi tiết các phương án thực nghiệm tìm tòi

+ Đề xuất, trao đổi, thảo luận, hoàn thành bảng phân công nhiệm vụ và dự kiến sản phẩm cho các thành viên trong nhóm

- Thực hiện kế hoạch giải quyết vấn đề - Thực hiên dự án

Thực hiện theo kế hoạch một cách độc lập và hợp tác:

+ Tiến hành thu thập thông tin để kiểm chứng giả thuyêt theo nhiêu cách phù hợp

điều kiện: Tiến hành thí nghiệm, điều tra thực tế, tìm thông tin trên sách, báo, tạp chí, tìm kiếm trên trên internet, )

+ Sắp xếp, phân tích dữ liệu thu thập được, rút ra nhận xét

- Kết luận vấn đề - Tổng hợp, viết báo cáo, trình bày kết quả dự án

+ Tổng hợp kết quả, thiết kế sản phẩm theo cách riêng của nhóm (đa dạng, độc đáo, có phân tích và bàn luận kết quả, )

+ Viết báo cáo kết quả giải quyết vấn đề - Báo cáo kết quả dự án: Tổng hợp kết quả, trình bày sản phẩm theo cách hiểu riêng của HS

+ Trình bày, báo cáo kết quả dự án đa dạng, phong phú, khoa học, sáng tạo theo cách riêng từng nhóm

II 1.4 Chuẩn bị cho chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta

II 1.4.1 Chuẩn bị của giáo viên cho chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta

- Phương pháp dạy học chủ yếu: Dạy học dự án tích hợp Khoa học tự nhiên

Trang 6

- Các phương pháp và kĩ thuật dạy học phối hợp: Phát hiện và giải quyết vấn đề, hợp tác theonhóm nhỏ, sử dụng câu hỏi và bài tập phương pháp thực nghiệm khoa học, sơ đồ tư duy.

- Kế hoạch dạy học dự án tích hợp Khoa học tự nhiên

- Dụng cụ: Nhiệt kế, nhiệt lượng kế, đèn cồn, nến, ống nghiệm, cốc thủy tinh, cốc sứ, giá đỡthí nghiệm, thanh sắt, kẹp mâm đồng, các thanh kim loại và thủy tinh có kích thước giống nhau, lướiamiăng, bình cầu thủy tinh, ống thủy tinh xiphong chữ L, bình trụ thủy tinh có vách ngăn

- Hóa chất: nước, rượu, băng phiến, bột thuốc tím, sáp, muối

- Vật liệu: Giấy A4, Ao

II 1.4.2 Chuẩn bị của học sinh cho chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta

- Chuẩn bị kĩ năng học theo dự án

- Hồ sơ học theo dự án

II ỉ.5 Thiết kế các hoạt động dạy học chủ đề nhiệt và cuộc sống quanh ta

Bài học được tổ chức các hoạt động trong 4 tiết học trên lớp Ngoài ra, học sinh tự làm việc theo cá nhân và nhóm ở ngoài giờ lên lớp

II 1.5.1 Hoạt động 1 Lập kế hoạch dự án nhiệt và cuộc sông quanh ta (90 phút) a) Phát hiện vấn đề, xác định tiểu chử đề và xây dựng sơ đồ tư duy

- Nêu vẩn đề: Nhiệt và sự truyền - HS thảo luận nhóm, lập sơ đồ- Máy tínhnhiệt có vai trò rất quan trọng đốitư duy về vấn đề cần giải quyếtkết nối vớivới sự phát triển của người, sinhvề để lựa chọn tiểu chủ đề phùmáy chiếu đa

vật Làm thế nào để sử dụng nhiệthợp với mỗi nhóm. năng

an toàn, hiệu quả trong cuộc sông,

- Báo cáo két quả theo nhóm - Hô sơ dự

án

chúng ta sẽ nghiên cứu chủ đề:- Thảo luận toân lớp.

- Giấy Ao,Nhiệt và sự truyền nhiệt xung- Mỗi nhóm quyết định lựa chọn

- Bút bi, búttheo dự án Nội dung không chỉ bó - Chủ 1: Tìm hiểu về tính

hẹp trong môn Vật lí mà có thể mở dẫn nhiệt của các chất rắn, lỏng,dạ

rộng cả kiến thức, kĩ năng mônkhí, ứng dụng sự dẫn nhiệt trong

Sinh học, môn Hóa học và kinhđời sống hàng ngày

nghiệm thực tiễn, các thông tin từ

- Chủ đề 2: Tìm hiểu về cách

Google

truyền nhiệt bằng hình thức: Đối

-Hãy thực hiện các hoạt động theolưu và bức xạ nhiệt và ứng dụng

các nhóm để:

của đối lưu và bức xạ nhiệt trong+ Phát hiện các vấn đề cần tìm tòicuộc sống hàng ngày

nghiên cứu và các tiểu chủ đề theo- Chủ đề 3: Tìm hiểu về mối

sơ đồ tư duy

quan hệ giữa nhiệt lượng, khối+ Yêu cầu HS thảo luận để lựalượng, độ tăng nhiệt độ và chất

chọn tiểu chủ đề cấu tạo nên vật Tìm hiểu về mối

- Kết luận cho các nhóm học sinh quan hệ giữa nhiệt lượng tỏa ra

Trang 7

Trang 8

nhận các tiểu chủ đề nghiên cứu. và nhiệt lượng thu vào giữa 2 vật

quan hệ trên trong cuộc sống,

truyền nhiệt, ứng dụng các mối

sản xuất

b) Lập kế hoạch giải quyết vẫn đề-Lập Kê hoạch dự án: Đề xuất câu hỏi nghiên

cứu

- GV nêu yêu cầu các- Đề xuất câu hỏi nghiên cứu trên cơ sở - Máy tính kếtnhóm đề xuất câu hỏinghiên cứu nội dung có liên quan nối với máy

chủ đề đã chọn - Lựa chọn câu hỏi có thể nghiên cứu được năng

nghe và hỗ trợ cho HS,- Ghi các câu hỏi nghiên cứu vào hồ sơ dự

- Giấy Ao, A4.điều chỉnh để nhóm HS án.

“ Bút bi, búthoàn thiện

dạ

c) Đề xuất giả thuyết nghiên cứu

- GV nểu yêu cầu các- Đề xuất giả thuyết nghiên cứu tương- Hồ sơ dự ánnhóm đề xuất câu hỏiứng với từng câu hỏi nghiên cứu

hoàn thiện với câu hỏi nghiên cứu vào hồ sơ dự án,

Giấy AO

d) Đề xuất phương án thực nghiệm - tỉm tòi

GV nêu yêu cầu các - Đề xuất phương án thực nghiệm - tìm tòi- Hồ sơ dựnhóm đề xuất tương ứng với từng câu hỏi nghiên cứu và gỉảán

nghiệm của các tiểu + Thí nghiệm gồm: Tên thí nghiệm, mục đích,A4.

lắng nghe và hỗ trợ + Tìm thông tin theo Goơgle, sách, báo và ghi

cho HS, điều chỉnh thông tin

Trang 9

để nhóm HS

hoàn thiện

- Thảo luận nhóm và hoàn thiện phương án

- Lựa chọn giả thuyết nghiên cứu phù họp

- Ghi kết quả vào hồ sơ dự án và giấy Ao

Lập kế hoạch phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên trong nhóm

- GV nêu yêu- Lập bảng Kế hoạch thực hiện dự án theo mẫu của GV - Hồ sơcầu các nhóm Họ và Nhiệm vụ Phương Thời hạn Dự kiến dự ánlập kế hoạch

Tìm thôngtin từ tài

họàn thiện - Cả nhóm đề xuất, thảo luận để hoàn thành nội dung

của kế hoạch Mỗi thành viên tự nhận và thảo luận đểphân cồng nhiệm vụ cho phù hợp Ghi kết quả vào hồ

sơ dự án, giấy Ao

II 1.5.2 Hoạt động 2 Thực hiện dự án - Giải quyết vấn đề dự án nhiệt và cuộc sống

quanh ta

(Thực hỉện trong 15 ngày vào thời gian ngoài giờ lên lớp )

- Dự án 1,2 : Học sinh làm việc trong phòng thí nghiệm có sự theo dõi, hỗ trợ của GV Tham gia các hoạt động trải nghiệm có sự hướng dẫn và theo dõi của GV

Trang 10

- Dự án 3: Học sinh làm việc trong phòng thí nghiệm có sự theo dõi, hỗ trợ của GV Thựchiện các nhiệm vụ khác ở nhà theo sự phân công của nhóm Nhóm trưởng và các thành viên thực hiệntheo nhiệm vụ đã phân công, kết nối với nhau, cần thiết xin ý kiến GV để thực hiện.

- Liên lạc, nám bắt tình - Thu thập thông tin: Thực hiện - Dụng cụ, hóahình thực hiện của các phương án TN theo kế hoạch và bảng chất để tiến hành

phần công nhiệm vụ Liên lạc với GV thí nghiệm (Phụ

Trang 11

nhóm khi cân sự tư vân, trợ giúp lục).

- Giúp đỡ HS khi cần thiết - Trong quá trình thực hiện các cá - Hồ sơ dự án.Một số định hướng hoặc gợi nhân phối hợp và cung cấp thông tin - Phiếu thí

ý cho HS (nếu cần thiết): cho nhóm trưởng. nghiệm

- Xử ỉỉ thông tin:

báo cáo sơ bộ về sản phẩm Tập hợp các dữ liệu thu thập được để quả tìm thông tinđạt được của nhóm mình, tiến hành sắp xếp, xử lí thông tin, theo các nguồn

GV góp ý để các nhóm trình bày theo ngôn ngữ khoa học: khác nhau: Sáchtiếp tục hoàn thiện phân tích, giải thích, rút ra nhận xét, học sinh các

vẽ sơ đồ, đồ thị, biểu bảng môn Vật lí, Hóa

- Tồng hợp kết quà của cả nhóm thành học, Sinh học,báo cáo: Mục tiêu, phương pháp, kết Công nghệ (Phụ

- Nhóm trưởng tổ chức cho các thành - Phiếu điều tra,viên thảo luận, tổng hợp thông tin, phỏng vấn

phân tích kết quả và bàn luận - Máy ảnh hoặc

- Nhóm trưởng cùng các thành viên điện thoại thôngchuẩn bị nội dung, cấu trúc và hình minh

thức báo cáo một cách đa dạng, rõ - Máy vi tính ràng, logic

II 1.5.3 Hoạt động 3 Báo cáo kết quả và đánh giá dự án nhiệt và cuộc sống quanh ta (90

phút trên lớp học)

- Theo dõi, tổ chức cho- Đại diện 3 nhóm HS báo cáo kết quả - Máy vi tính và

HS báo cáo nghiên cứu của nhóm mình Cácmàn hình

- Có thể hỗ trợ HS bằng thành viên trong nhóm có thể bổ sung- Phiếu đánh giá

cách nêu câu hỏi bổ sung,hoặc làm rõ ý tưởng. sản phẩm dự án.phát hiện các vấn đề cần- HS các nhóm khác thảo luận, nêu

tranh luận và làm trọng tàicâu hỏi về chủ đề đang trình bày Trả

trong quá trinh HS thảo lời câu hỏi khi được nhóm khác yêu

luận cầu làm rõ thêm và đặt câu hỏi cho

nhóm khác

Thư kí tóm tắt các ý kiến góp ý

- HS đánh giá sản phẩm dự án

Trang 12

II ỉ 6 Hướng đẫn học sình xây dựng một sổ sản phẩm của dự án nhiệt và cuộc sổng

quanh ta

n 1.6.1 Dự án 1 Tính dẫn nhiệt của các chất rắn, lỏng, khí, ứng dụng sự dẫn

nhiệt trong đời sống hàng ngày

Vấn đề cần giải quyết: Sự dẫn nhiệt của các chất rắn, chất lỏng, chất khí có

như nhau không? Vận dụng trong đời sống hàng ngày như thế nào?

Phát triển vấn đề cần giải quyết- Lập sơ đồ tư duy

Xây dựng các nhiệm vụ trên ở dạng sơ đồ tư duy

Đề xuất câu hỏi nghiên cửu

Câu hỏi 1: Chất rắn, chất lỏng, chất khí có sự sắp xếp các nguyên tử phân tử giống nhàu không?Kim loại có cấu tạo gì đặc biệt không?

Câu hỏi 2: Sự dẫn nhiệt của các chất rắn, lỏng, khí có như nhau không?

Câu hỏi 3: Tính dẫn nhiệt của kim loại có gì đặc biệt so với tính dẫn nhiệt của các vật liệu khác không?

Câu hỏi 4 : Tính dẫn nhiệt của các chất rắn, lỏng, khí trong đời sống, sản xuất đã được ứng

dụng như thế nào?

Đe xuất giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết 1: Có Chất rắn, chất lỏng, chất khí có sự sắp xếp các nguyên tử phân

tử không giống nhau Có Kim loại có cấu tạo đặc biệt so với các vật/ chất khác

Giả thuyết 2: Không Sự dẫn nhiệt của các chất rắn, lỏng, khí không như nhau

Trang 13

Trang 14

Giả thuyết 3: Tính dẫn nhiệt của kim loại tốt hơn rất nhiều so với tính dẫn nhiệt

của các vật liệu khác

Giả thuyết 4: Tính dẫn nhiệt của các chất rắn, lỏng, khí đã được ứng dụng khá

nhiều trong đời sống, sản xuất

Đê xuất và thiết kế phương án thực nghiệm tìm tòí

Với mỗi gíả thuyết nghiên cứu có thể có 1 hoặc một nhóm các thí nghiệm thực

nghiệm hoặc tìm thông tin qua sách, báo, internet

Phương án thực nghiệm - Tìm tòi

1 1- Thu thập thông tin từ SGK Vật lí 6, 7,8 , SGK Hóa học 8, 9,12 công cụ tìm kiếm Google và thực tiễn cuộc sống hàng ngày

- So sánh cấu tạo (sự sắp xếp các nguyên tử trong phân tử, của vật thể/chấtrắn, lỏng, khí, độ đặc khít, sự chuyển động của các phân tử rắn, lỏng, khí

- Kim loại có các electron tự do trong mạng tinh thể

- Điền thông tin vào bảng, về mô hình cấu tạo, chất rắn, chất lỏng, chất khí vàkim loại

Khoảngcách giữa các phân tử

Độ linh động giữacác phân tử

Có electron tự dotrong

mạng tinh thểNhận xét:

2 ■■ 2 -Thu thập thông tin từ sách Vật lí 6,7, 8, công cụ tìm kiếm Google

Tiến hành thí nghiệm

- TN theo hình 22.1, bài 22 Vật lí 8 Rút ra khái niệm sự dân nhiệt là

sự truyền nhiệt năng từ phần này sang phần khác của cùng một vậthoặc từ vật này đến vật khác Có thể lấy thêm thí dụ trong cuộc sống

- TN 1 về tính dẫn nhiêt của chất rắn: đồng, nhôm, thủy tinh Như môhình 22.2tr77

- TN2 về tính dẫn nhiệt của chất lỏng: nước và dầu ăn

Trang 15

- TN 3 về tính dẫn nhiệt của không khí.

- Quan sát hiện tượng thí nghiệm, giải thích và rút ra nhận xét

- Điền thông tin vào phiếu thí nghiêm

nghiệm tiến hành tượng

3 3 -Tiến hành thí nghiệm đối chứng về sự c ẫn nhiệt của kim loại so với

các chất rắn khác ở lớp và ở nhà

kim loại so với các chất rắn-Thu thập số liệu về tính dẫn nhiệt của

khác như sứ, thủy tinh, nhựa vào phiếu th í nghiêm

- Giải thích dựa vào cấu tạo đặc biệt của 1

dm loại

4 4 - Tìm hiểu về dụng cụ nhà bếp dùng để nấu ăn: xác định nguồn cung

cấp nhiệt, vật thu nhiệt, cách truyền dẫn nhiệt

- Tìm hiểu về sự truyền nhiệt từ các nguồn phát nhiệt trong gia đình:tivi, tủ lạnh, quạt điện, điện thoại di động, máy tính

- Tìm hiểu về sự sinh ra và thoát nhiệt của cơ thể người khi hoạt động,lao động, khi trời nóng

- Bài tập vận dụng: Tại sao chỉ dùng nhôm kim loại, inox (hợp kim)

để làm dụng cụ nấu ăn nhưng dùng bát dĩa bằng sứ? Chỉ dùng chậutrồng cây bằng sánh, sứ, nhựa mà không dùng kim loại?

(Chú ý dựa vào bảng 22.1 Khả năng dẫn nhiệt của một số chất, tínhchất hóa học của kim loại, ăn mòn kim loại, mưa axit)

Bảng phân công thực hiện dự án của nhóm

Phương tiện Địa điểm

- Bảng mô hình cấu tạo phân

tử của các chất

- Clip TN tính dẫn nhiệt cácchất

- Phiếu kết quả thí nghiệm

- Nhận xét về tính dẫn nhiệtcủa các chất rắn, lỏng, khí

Trang 16

Trang 17

Bảng mô hình cấu tạo phân tửcủa các chất

- Clip TN so sánh tính dẫnnhiệt của kim loại so với chấtrắn khác

- Nhận xét về tính dẫn nhiệtcủa

kim loại so với chất rắn khác

-Thí dụ vận dụng sự dẫn nhiệtcủa các chất trong đời sốngcon người và của động thựcvật

- Hình ảnh minh họa vận dụng

sự dẫn nhiệt trong cuộc sống

- Nhóm trưởng - Hoàn thiện sản phẩm của nhóm nhỏ

- Thư kí - Nhóm trưởng tổng hợp kết quả thành báo cáo

- Nhóm viên của nhóm.

- Báo cáo kết quả trong nhóm

b) Thực hiện kế hoạch -Thực hiện giải quyết vấn đề dự án

Học sinh giải quyết vấn đề theo nhiệm vụ được phân công, các sản phẩm gồm:

- Hình ảnh minh họa học sinh thu thập thông tin từ thí nghiệm thực, từ mậng internet, từ khảosát, điều tra, phỏng vấn và kết quả ghi ở phiếu thí nghiệm, phiếu thông tin, phiếu phỏng vấn, phiếukhảo sát

- Hình ảnh minh họa về hoạt động trao đổi giữa các thành viên trong nhóm, giữa nhóm và giáo viên

- Kết quả xử lí thông tin

+ Bấng kết quả thí nghiệm: Cách tiến hành, hiện tượng, giải thích và phương trình hóa học, nhận xét rút ra từ thí nghiệm

+ Bảng kết quả số liệu từ phiếu thông tin: Tổng hợp theo tiêu chí, tính % và rút ra nhận xét cho mỗi cách khác nhau

- Báo cáo kết quả của nhóm

+ Văn bản báo cáo kết quả của mỗi nhóm nhỏ hoặc cá nhân theo nhiệm vụ được phân công.+ Báo cáo kết quả của nhóm theo cấu trúc chung

c) Báo cảo kết quả và đánh giá

- Học sinh trình bày báo cáo dự án của nhóm mình một cách cô đọng, đầy đủ và

Trang 18

- sáng tạo, đảm bảo các nhóm khác theo dõi nắm bắt được

- Câu hỏi chất vấn của các nhóm khác, nhóm báo cáo ghi chép lại, trao đổi trong nhóm để có phương án trả lời

- Các nhóm đánh giá lẫn nhau dưới sự hướng dẫn của giáo viên, đảm bảo khách quan qua đógiúp học nhìn nhận các vấn đề học tập đúng hơn Phiếu đánh giá do giáo viên cung cấp

n.1.6.2 Dự án 2 Tìm hiểu về cách truyền nhiệt bằng hình thức: Đối lưu và bức

xạ nhiệt, ứng dụng của đối lưu và bức xạ nhiệt trong cuộc sống hằng ngày

quyết: Chất lỏng, chất khí dẫn nhiệt kém, chân không không dẫn

nhiệt Vậy nhiệt truyền qua các môi trường trên chủ yếu bằng cách nào? Các hình thức

truyền nhiệt đó được vận dụng như thế nào trong cuộc sống?

a) Lập kế hoạch thực hiện dự ản - Lập kế hoạch giải quyết vấn đề

Phát triển vấn đề cần giải quyết- Lập sơ đồ tư

duy Xây dựng các nhiệm vụ ở dạng sơ đồ tư duy.

Jjfo tirợng chứng tò có sư ư/ír

Sự đối lưu trong chất lỏng

đôi tou ờ chẳt ĩảnfc chân kliông tại sat)?

chấtkhí

nhiệt

ứĩig đụng cứa sự đốitẸOTS

Đề xuất câu hõi nghiên cứu

Câu hỏi 1: Có xảy ra sự truyền nhiệt trong chất lỏng bằng sự đối lưu không? Đối lưu trong chất lỏng có gì khác biệt không? ứng dụng trong thực tể như thế nào?

Câu hỏi 2: Có xảy ra sự truyền nhiệt trong chất khí bằng sự đối lưu không? Đối lưu trong chất khí có gì khác biệt không? ứng dụng trong thực tiễn như thế nào?

Cậu hỏi 3: Có xảy ra sự truyền nhiệt trong chân không và trong chất rắn bằng sự đối lưu

không ? ứng dụng trong thực tế như thế nào ?

Câu hỏi 4: Bức xạ nhiệt là hình thức truyền nhiệt có đặc điểm khác biệt không?

ứng dụng trong thực tiễn như thế nào?

Đê xuất giả thuyết nghiên cứu

Trang 19

Trang 20

Thiết kế phương án thực nghiệm- tìm tòi

Với mỗi giả thuyết nghiên cứu có thể có 1 hoặc một nhóm các thí nghiệm thực

hỏỉ thuyết

Phương án thực nghiệm - Tìm tòi

1 1 -Thực hiện TN1 như hình vẽ 23.1 tr 80 (SGK-V.lí 8) để thấy rằng

nhiệt có thể truyền trong chất lỏng tốt bằng một hình thức khác sựdẫn nhiệt (vì chất lỏng dẫn nhiệt kém)

- Thực hiện TN2 như hình vẽ 23.2 tr 80(SGK-V.lí 8):

+ Đun nóng nước có gói thuốc tím ở đáy cốc nước + Quan sát hiện tượng, mô tả hiện tượng và giải thích

+ Ghi vào phiếu thí nghiệm

+ Rút ra nhận xét và khái niệm sự đối lưu xảy ra trong chất lỏng

2 2 - Thực hiện TN3 như hình 23.3 tr 81(SGK-V.1Í 8):

+ Quan sát đường đi của khối hương, mô tả hiện tượng, giải thích

Ghi vào phiếu thí nghiệm

+ Nhận xét và rút ra khái niệm sự đối lưu xảy ra trong chất khí

- Vận dụng: Tại sao cột ống khói trong các nhà máy có hình trụ?

3 3 - Thực hiện TN4 chứng tỏ chất rắn không có sự truyền nhiệt bằng

đối lưu:

+ Cho 1 ít muối ăn vào cốc sứ, có đặt 1 nhiệt kế để theo dối sự đunnóng muối trên ngọn lửa đèn cồn

+ Quan sát hiện tượng Ghi kết quả vào phiếu thí nghiệm

+ So sánh kết quả TN4 với kết quả TN2 và rút ra nhận xét về sự đốilưu trong chất chất rắn

+ Tương tự nhận xét về sự đối lưu trong môi trường chân không

+ Dựa vào cấu tạo của các chất giải thích và khẳng định sự truyềnnhiệt bằng hình thức đối lưu chỉ xảy ra ở chất lỏng và chất khí

- Vận dụng:

Trang 21

+ về mùa đông hoặc ban đêm, gà con thường chui vào ấn dưới đôi cánh của

gà mẹ để làm gì?

+ Tại sao về mùa đông ta thường mặc áo len để chống lạnh?

4 4- Thực hiện TN5 như hình 23.4 và TN6 như hình 23.5 tr 81(SGK-v.lí 8):

4- Quan sát, mô tả và giải thích và hiện tượng xảy ra

+ Rút ra nhận xét về cách truyền nhiệt bằng bức xạ nhiệt

4- Tra cứu thông tin nêu được sự hấp thụ BXN của các vật phụ thuộc vào màu sắc và độ nhẵn bề mặt của mỗi vật

- Vận dụng :+ Trái đất luôn được hấp thụ nhiệt từ mặt trời bạng cách truyền nhiệt nào? Tại sao?

+ Bóng điện dùng để chiếu sáng và giữa ấm cho gà, lợn vào mùa đông đã truyền nhiệt bằng cách nào?

+ về mùa hè thường mặc áo màu sáng dễ chịu hơn còn về mùa đông thường mặc áo khoác màu tối thì cảm thấy ấm hơn?

Bảng phân công thực hiện dự án của nhóm 2

- Cỉip quá trình làm TN

- Nhận xét về sự truyền nhiệtbằng hình thức đối lưu trongchất lỏng

Trang 22

- Khái niệm bức xạ nhiệt Tínhhấp thụ bức xạ nhiệt của các vật.

- Vận dụng bức xạ nhiệt trongthực tiên và cuộc sống

Nhóm - Hoàn thiện sản phấm của nhóm nhỏ

trưởng

- Nhóm trưởng tổng hợp kết quả thành báo cáo

- Thư kí của nhóm

- Nhóm viên - Báo cáo két quả trong nhóm

b) Thực hiện kế hoạch - Thực hiện giải quyết vấn đề

Học sinh giải quyết vấn đề theo nhiệm vụ được phân công, các sản phẩm gồm:

- Hình ảnh minh họa học sinh thu thập thông tin từ thí nghiệm thực, từ mạng internet, từ khảosát, điều tra, phỏng vấn và kết quả ghi ở phiếu thí nghiệm, phiếu thông tin, phiếu phỏng vấn, phiêukhảo sát

- Hình ảnh minh họa về hoạt động trao đổi giữa các thành viên trong nhóm, giữa nhóm và giảoviên

- Kết quả xử lí thông tin

+ Bảng kết quả thí nghiệm: Cách tiến hành, hiện tượng, giải thích và phương trình hóa học, nhận xét rút ra từ thí nghiệm

+ Bảng kết quả số liệu từ phiếu thông tin: Tổng hợp theo tiêu chí, tính % và rút ra nhận xét cho mỗi cách khác nhau

- Báo cáo kết quả của nhóm

+ Văn bản báo cáo kết quả của mỗi nhóm nhỏ hoặc cá nhân theo nhiệm vụ được phân công

+ Báo cáo kết quả của nhóm theo cấu trúc chung

- Học sinh trình bày báo cáo dự án của nhóm mình một cách cô đọng, đầy đủ và sáng tạo, đảmbảo các nhóm khác theo dõi nắm bắt được

- Câu hỏi chất vấn của các nhóm khác, nhóm báo cáo ghi chép lại, trao đổi trong nhóm để có phương án trả lời

Trang 23

Trang 24

- Các nhóm đánh giá lẫn nhau dưới sự hướng dẫn của giáo viên, đảm bảo khách quan qua đógiúp học nhìn nhận các vấn đề học tập đúng hơn Phiếu đánh giá do giáo viên cung cấp

II 1.6.3 Dự án 3 Nhiệt lượng Vấn đề đặt ra cần giải quyết là:

- Nhiệt lượng vật cần thu vào để làm vật nóng lên phụ thuộc vào các yếu tố nào? Khối lượngcủa vật, độ tăng nhiệt độ của vật, thời gian truyền nhiệt cho vật? Đặc điểm của chất tạo nên vật ?

- Không cần đo nhiệt lượng mà có thể tính được nhiệt lượng vật thu vào như thế nào? Mốiquan hệ giữa các yếu tố có liên quan với nhau không? Có ứng dụng gì trong cuộc sống ?

- Khi 2 vật trao đổi nhiệt với nhau thì sự trúyền nhiệt năng giữa 2 vật tuân theo

nguyên lí nào? Có thể tính được nhiệt lượng của một vật tỏa ra khi nó truyền nhiệt cho vật khác không? Nguyên lí truyền nhiệt có ứng dụng gì trong cuộc sông?

a) Lập kế hoạch thực hiện dự án - Lập kế hoạch giải quyết vấn đề

Phát triển vấn đề cần giải quyết - Lập sơ đồ tư duy

Phát triển chủ đề trung tâm thành các nội dung nhỏ hơn ở dạng sơ đồ tư duy

Đề xuất câu hỏi nghiên cứu

Câu hỏi 1: Quan hệ giữa nhiệt lượng vật cần thu vào để nóng lên và khối lượng của vật như thếnào? ứng dụng trong cuộc sống như thế nào?

Câu hỏi 2: Có mối liên hệ nào giữa nhiệt lượng vật cần thu vào để nóng lên và độ tăng nhiệt độcủa vật không? ứng dụng trong cuộc sống như thế nào?

Câu hỏi 3: Có mối liên hệ nào giữa nhiệt lượng vật cần thu vào để nóng lên với chất làm nênvật không? ứng dụng trong cuộc sống như thế nào? Đại lượng nào đặc trưng cho việc hấp thụ nhiệtcủa một chất nhất định?

Câu hỏi 4: Công thức nào biểu diễn mối quan hệ giữa nhiệt lượng với cả 3 yếu tố: khối lượng,

độ tăng nhiệt độ và bản chất của vật? ứng dụng trong cuộc sống như thế nào?

Trang 25

Câu hỏi 5: Khi 2 vật trao đổi nhiệt với nhau thì sự truyền nhiệt năng giữa 2 vật tuân theonguyên lí nào không? Có thể tính được nhiệt lượng của một vật tỏa ra khi nó truyền nhiệt cho vậtkhác khổng? Nguyên lí truyên nhiệt có ứng dụng trong cuộc sông như thế nào ?

Đề xuất giả thuyết nghiên cứu

Giả thuyết 1: Quan hệ giữa nhiệt lượng vật (do cùng một chất tạo nên) cần thu vào

để nóng lên (cùng biến thiên nhiệt độ) và khối lượng của vật được tăng theo tỉ lệ thuận: Khối lượngcủa vật tăng thì nhiệt lượng cần cung cấp cũng tăng ở cùng điều kiện (Nguồn nhiệt, chất liệu ) ứngdụng nhiều trong cuộc sống của người, động, thực vật

Giả thuyết 2: Có Quan hệ giữa nhiệt lượng vật (do cùng một chất tạo nên) cần thu vào để nónglên và độ tăng nhiệt độ của vật được tăng theo tỉ lệ thuận ở cùng điều kiện (Nguồn nhiệt, chất liệu ),cần tăng nhiệt độ nhiều hơn thì nhiệt lượng cần cung cấp nhiều hơn ứng dụng dụng nhiều trong cuộcsống của người, động, thực vật

Giả thuyết 3: Có Quan hệ giữa nhiệt lượng vật cần thu vào để nóng lên (cùng nhiệt độ) vớichất làm nên vật khác nhau được tăng theo tỉ lệ thuận

Nhiệt dung riêng của một chất đặc trưng cho việc hấp thụ nhiệt của một chất nhất định để tănglên một độ c ứng dụng nhiều trong cuộc sống của người, động, thực vật

Giả thuyết 4: Công thức biểu diễn mối quan hệ tỉ lệ thuận giữa nhiệt lượng với cả 3 yếu tố:khối lượng, độ tăng nhiệt độ và nhiệt dung của vật ứng dụng nhiều trong cuộc sống của người, động,thực vật

Giả thuyết 5: Có nguyên lí về sự truyền nhiệt năng giữa hai vật khi chúng trao đổi nhiệt vớinhau Có thể tính được nhiệt lượng do vật tỏa ra theo nhiệt lượng của vật thu vào khi chỉ có hai vậttrao đổi nhiệt với nhau Nguyên lí trao đổi nhiệt giữa các vật có nhiều ứng dụng trong cuộc sống củangười, động vật và thực vật

Đề xuất và thiết kế phương án thực nghiệm tìm tòi

Với mỗi giả thuyết nghiên cứu có thể có 1 hoặc một nhóm các thí nghiệm thực

- Đe xuất phương án thực nghiệm:

+ Chuẩn bị dụng cụ, chất, nguồn nhiệt, nhiệt kế, đồng hồ

+ Thiết kế phương án TN theo hình 24.1(a &b) tr.83(SGK-V.lí8) + Điều kiện làm TN: Các yếu tố: Chất cấu tạo vật, nhiệt độcần tăng, áp suất, dụng cụ, nguồn nhiệt, cách tiến hành giống

nhau Khối lượng 2 vật( khối lượng nước trong hai cốc) ỉà khác nhau.

- Lập phiếu thực nghiệm theo bảng 24.l-tr.84 (SGK-V.lí 8) Theodõi thí nghiệm (Nhiệt độ ban đầu, nhiệt độ cần tăng, thời gian cần

thiết để tăng nhiệt độ, so sánh khối lượng của chất lỏng ở 2 cốc

Trang 26

Trang 27

khác nhau, so sánh nhiệt lượng cần cung cấp) và điền nội dungvào ô trống cho phù hợp

độ

(phút)(°C)

Cốc Nước mi= At°i= ti=

1

m2= m1 Q2= Q1Cốc Nước m2= Atu2= t2-

2

- Nhận xét: Khi tăng m ỉên n lần thĩ nhiệt lượng tăng.,, lần ở cùng điều

kiện: Chất cẩu tạo nên vật, độ tăng nhiệt độ, áp suất, dụng cụ, nguồn nhiệt, cách tiến hành giồng

nhau.

- Có thể thực hiện thí nghiệm nhiều lần hoặc thí nghiệm với các chất liệu

khác nhau để thu được dữ liệu đảm bảo độ tin cậy và độ giá trị cao

Khối Độ tăng Thời So sánh So sánhChất lượng nhiệt độ gian khối nhiệt

(phút)Cốc Rượu mi Atu1=

1

m2= mi Q2= QI

Cốc Rượu m2 Atu2= t2=

2

2 2 - Tiến hành TN nghiên cứu mối quan hệ giữa nhiệt lượng vật cần

thu vào để nóng và độ tăng nhiệt độ của vật.

- Đe xuất phương án thực nghiệm:

+ Thiết kế phương án TN theo hình 24.2(a &b) tr.84 (SGK-V.lí8) + Điều kiện làm TN: Các yếu tố: Chất cấu tạo vật, khối lượng

2 vật (khối lượng nước trong hai cốc), áp suất, dụng cụ, nguồn

nhiệt, cách tiến hành giống nhau Độ tăng nhiệt độ của hai vật

là khác nhau.

- Lập phiếu thực nghiệm theo bảng 24.2-tr.85 (SGK-V.lí 8) Theodõi thí nghiệm (Nhiệt độ ban đầu, nhiệt độ cần tăng, thời gian cầnthiết để tăng nhiệt độ, so sánh độ tăng nhiệt độ của chất lỏng ở 2cốc khác nhau, so sánh nhiệt lượng cần cung cấp) và điền nộidung vào ô trống cho phù hợp

Trang 28

3

20

m(g) độ(°C)nhiệt đun nhiệt độ lưựng

(phú )Cốc Nước mi At u ,= tr1

At°2= At°j Q2= Q1Cốc Nước m2= At°2 t2=

2

- Nhận xét: Khỉ tăng Aíư lên n lần thì nhiệt lượng tăng,., lần ở cùng điều kiện: khối lượng vật, chất tạo nên vật, áp suất, dụng cụ, nguồn nhiệt, cách tiến hành giống nhau.

- Có thể thực hiện thí nghiệm nhiều lần hoặc thí nghiêm với các chất liệu khác nhau để thu được dữ liệu đảm bảo độ tin cậy và độ giá trị cao

3 - Tiến hành TN nghiên cứu mối quan hệ giữa nhiệt lượng vật cần thu vào

để nóng với chất làm nên vật.

- Đê xuất phương án thực nghiệm:

+ Thiết kế phương án TN theo hình 24.3 (a &b) tr.85 (SGK-V.lí 8) +Điều kiện làm TN: Các yếu tố: Chất cấu tạo vật, nhiệt độ cần tăng, áp suất, dụng

cụ, nguồn nhiệt, cách tiến hành giống nhau Khối lượng 2 vật (khối lượng nướctrong hai cốc) là khác nhau

- Lập phiếu thực nghiệm theo bảng 24.3-tr.85 (SGK-V.lí 8) Theo dõi thínghiệm (Nhiệt độ ban đầu, nhiệt độ cần tăng, thời gian cần thiết để tăng nhiệt độ,

so sánh nhiệt lượng cần cung cấp) và điền nội dung vào ô trống cho phù hợp

Ql—**‘Q1Cốc 2 Bột băng m2= Aty2= t2=

phiến

- Nhận xét: Ở cùng điều kiện, cùng khối lượng, chất khác nhau dẫn đến nhiệt lượng thu vào khác nhau.

Trang 30

chất đó tăng thêm l°c

4 4 - Phân tích kết quả TN 1, 2, 3 rút ra nhận xét gì về mối liên hệ

giữa Q với nhiệt dung riêng c, khối lượng m và độ tăng nhiệt độ

- Nêu cổng thức tính nhiệt lượng : Q = m.c At°

- Giải thích các đại lượng và kết luận

5 5 - Thu thập thông tin từ SGK Vật lí 8, công cụ tìm kiếm Google

và từ thực tiễn cuộc sống hàng ngày

- Trình bày 3 ý cơ bản của nguyên lí truyền nhiệt

- Dựa vào nguyên lí truyền nhiệt, mô tả được phương trình cânbang nhiẹt: Qtỏara- Qthuvào

- Thí dụ về vận dụng nguyên lí truyền nhiệt và phương trình cânbằng nhiệt trong cuộc sống, trong kĩ thuật và sản xuất

Bảng phân công thực hiện dự án của nhóm 3

- Clip quá trình làm TN 1,2,3

- Phiếu kết quả thí nghiệm 1,2,3

- Nhận xẻt về mối liên hệ giữa Qvới các đại lượng: m,c, Ar

- Giải tích các đại lượng trongcông thức: Q = m.c At°

- Vận dụng công thức tính nhiệtlượng trong thực tiễn

- Clip quá trình làm TN 1,2,3

- Phiếu kết quả thí nghiệm 1,2,3

- Nhận xét về mối liên hệ giữa Qvới các đại lượng: m,c, At°

- Giải tích các đại lượng trongcông thức: Q = m.c At°

- Thí dụ vận dụng công thức tínhnhiệt lượng trong thực tiễn

- Bảng ghi nguyên lí huyềnnhiệt

- Bảng mô tả phương trình cânbằng nhiệt

- Thí dụ vận dụng nguyên lí

Định dạng
Số trang	61
Dung lượng	552,48 KB