Tài liệu KINH TẾ MÔI TRƯỜNG (Bài giảng 9) pptx

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO Các nội dung chính cần quan tâm:  Quyền sở hữu cá nhân không tồn tại đối với nhiều loại tài nguyên có thể tái tạo;  Tài nguyên thường được khai thác tự do

KINH TẾ MÔI TRƯỜNG

(Bài giảng 9)

Giảng viên: Nguyễn Viết Thành,

Khoa KTPT, ĐH Kinh tế, ĐH QGHN

TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN

Tài nguyên thiên nhiên (Natural resources

Có thể tái tạo (Renewable) Không thể tái tạo

(Non-Renewable)

Tài nguyên năng lượng

(Energy flow resources)

Tài nguyên có thể cạn kiệt (Exhaustible flow resources)

Tài nguyên tái sinh (Biological stock resources)

Không tái sinh (Physical stock resources)

Tài nguyên thủy sản

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO

Các nội dung chính cần quan tâm:

 Quyền sở hữu cá nhân không tồn tại đối với

nhiều loại tài nguyên có thể tái tạo;

 Tài nguyên thường được khai thác tự do (open

access), có xu hướng bị khai thác quá mức;

 Các công cụ quản lý: có giá trị tương đối

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO

Các quá trình tăng trưởng sinh học

Gt = St+1 – St

S = Kích cỡ đàn cá (sinh khối), G tăng trưởng của đàn cá, được

gọi là tăng trưởng phụ thuộc vào mật độ đàn cá

Hay viết dưới dạng hàm liên tục theo thời gian:

G = G(S)

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO

Các quá trình tăng trưởng sinh học

G = G(S)

Một ví dụ: hàm tăng trưởng hình chuông (logistic) đơn giản

G là tỉ lệ tăng trưởng nội tại (tỉ lệ sinh trừ đi tỉ lệ chết) của đàn cá

S 1

gS )

S ( G

0 0.005

0.01 0.015

0.02 0.025

0.03 0.035

SMAX

SẢN LƯỢNG KHAI THÁC CÂN BẰNG (tiếp)

H = sản lượng khai thác; G = tốc độ tăng trưởng tự nhiên (G)

Khai thác cân bằng diễn ra khi G = H, vì vậy dS/dt = 0 (đàn cá giữ nguyên kích cỡ theo thời gian)

Có nhiều khả năng xảy ra mức khai thác cân bằng hay khai thác bền vững Có một kích cỡ đàn cá mà tốc độ tăng trưởng tự nhiên đạt cao

nhất Được gọi là mức khai thác bền vững tối đa (maximum

sustainable yield-MSY)

Có nhiều người tin rằng tài nguyên có thể tái tạo nên được quản lý để

có sản lượng khai thác bền vững tối đa.Tuy vậy các nhà kinh tế không đồng ý với điều này và cho rằng nó chỉ đúng trong một số trường hợp nhất định

MÔ HÌNH KINH TẾ THỦY SẢN

• Nghề cá tiếp cận tự do (Open access fishery)

• Nghề cá có quản lý (Closed access fishery)

MÔ HÌNH KINH TẾ THỦY SẢN

• Mô hình tĩnh (Static model): lựa chon cường lực khai thác E để tối

đa hóa lợi nhuận = R – C

• Mô hình động (Dynamic model): tính đến yếu tố thời gian

MÔ HÌNH KINH TẾ THỦY SẢN

• Mô hình tĩnh (một giai đoạn)

giai đoạn thời gian nhất định nào đó

• Mô hình động tối đa hóa giá trị hiện tại

tối đa hóa lợi ích của doanh nghiệp (tối đa hóa giá trị hiện tại của nghề cá)

NGHỀ CÁ TIẾP CẬN TỰ DO

Mô hình nghề cá tiếp cận tự do có hai cấu phần:

Hàm khái quát Hàm cụ thể

Mô hình sinh học

Tăng trưởng sinh học dS/dt = G(S) G(S)=g(1-S/Smax)S

Mô hinh kinh tế

Hàm sản xuất thủy sản H=H(E,S) H=eES

Tăng trưởng ròng của đàn cá dS/dt=G(S)-H(E,S) dS/dt=g(1-S/Smax)S-eES

Hàm doanh thu B=B(P,H) B=PH, P không đổi

NGHỀ CÁ TIẾP CẬN TỰ DO (tiếp)

Hàm khái quát Hàm cụ thể

Mô hinh kinh tế

Hàm sản xuất thủy sản H=H(E,S) H=eES

Tăng trưởng ròng của đàn cá dS/dt=G(S)-H(E,S) dS/dt=g(1-S/Smax)S-eES

Hàm doanh thu B=B(P,H) B=PH, P không đổi

Biến động cường lực khai thác dE/dt=*NB, >0 dE/dt=*(PeES-wE)

Điều kiện cân bằng kinh

tế sinh học

Cân bằng kinh tế E=E* khi NB=0 E=E* khi NB=0

CÂN BẰNG KINH TẾ SINH HỌC

Hai điều kiện cân bằng phải được thỏa mãn cùng lúc

Điều này xảy ra khi lượng khai thác bằng lượng tăng trưởng tự nhiên: G=H

nhuận bằng không, khi đó không còn khuyến khích để tham gia hay rời bỏ nghề cá và cường lực hiện tại của nghề cá được giữ nguyên Chúng ta diễn

tả điều này thông qua phương trình NB = B – C = 0, có nghĩa là (theo giả

sử của chúng ta) PH = wE

không đổi và mức cân bằng cường lực là E = E*

CÂN BẰNG KINH TẾ SINH HỌC (tiếp)

Biểu thức mô tả cường lực, kích cỡ

đàn cá và sản lượng khai thác khi cân

bằng kinh tế sinh học xảy ra:

• G=H  G(S)=g(1-S/Smax)S=eES

 S=Smax [1-(e/g)E]

 H=eESmax [1-(e/g)E] (1)

sử của chúng ta) PH = wE (2)

e - 1 eES

BIẾN ĐỘNG TRONG KHAI THÁC

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO

• Chúng ta đã thảo luận các kết quả trong điều kiện cân bằng, khi các điều kiện liên quan đến kinh tế và sinh học không thay đổi

• Tuy vậy, chúng ta có thể tìm hiểu về biến động của khai thác tài nguyên

1 Điều này liên quan đến câu hỏi hệ thống sẽ đạt đến trạng thái cân bằng như thế nào hoặc có thể đạt đến trạng thái cân bằng được hay không?

2 Nói một cách khác, biến động ở đây là về quá trình chuyển tiếp hặc điều chỉnh để đạt trạng thái cân bằng;

3 Phân tích biến động cũng có thể cho chúng ta thông tin về hệ thống thủy sản sẽ phản ứng như thế nào theo thời gian đối với các tác động từ khác nhau (shocks, disturbances)

• Biến động trong mô hình nghề cá tiếp cận tự do tuân thủ hai phương trình xác định tỉ lệ thay đổi của S và E:

BIẾN ĐỘNG TRONG KHAI THÁC

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO (tiếp)

Sto ck

Effo rt

BIẾN ĐỘNG TRONG KHAI THÁC

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO (tiếp)

BIẾN ĐỘNG TRONG KHAI THÁC

TÀI NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO (tiếp)

NGHỀ CÁ XÁC LẬP QUYỀN SỞ HỮU

Nghề cá xác lập quyền sở hữu cần có 3 điều kiện sau:

phẩm bằng doanh thu biên Trong trường hợp này, khai thác được xem như có cạnh tranh

kiểm soát việc tiếp cận nghề cá và mức lợi nhuận thích hợp

Một cấu trúc cụ thể xác lập quyền sở hữu cá nhân là gì? Sau đây là 2 ví dụ

1 Một nghề cá xác lập quyền sở hữu cá nhân là việc khai thác một loài cá từ rất nhiều loài khác nhau, ngư trường khác nhau Mỗi ngư trường được sở hữu bởi một doanh nghiệp khai thác thủy sản Doanh nghiệp thủy sản đó có các quyền sở hữu cá nhân đối với cá trong ngư trường ở thời điểm hiện tại cũng như trong tương lai Tuy vậy, tất cả cá khai thác được bán ở thị trường

chung với mức giá của thị trường

2 Một nghề cá được quản lý bởi một thực thể kiểm soát việc tiếp cận đối với nghề cá và điều phối hoạt động của các cá nhân để tối đa hóa tổng lợi ích của nghề cá

HAI MÔ HÌNH NGHỀ CÁ XÁC LẬP QUYỀN SỞ HỮU TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN

• Đầu tiên xây dựng mô hình tĩnh cho nghề cá xác lập quyền sở hữu và

không tính đến yếu tố thời gian (một giai đoạn)

• Bước hai là xây dựng mô hình nhiều giai đoạn cho nghề cá tối đa hóa giá

trị hiện tại

hai khi các chủ tàu sử dụng chiết khấu bằng không

MÔ HÌNH NGHỀ CÁ XÁC LẬP QUYỀN SỞ HỮU TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN

• Không tính đến yếu tố thời gian;

• Giả sử các điều kiện kinh tế, sinh hoạc không thay đổi trong một khoảng thời gian;

• Mức cường lực, kích cỡ đàn cá, sản lượng khai thác là bao nhiêu nếu mỗi cá nhân tối

đa hóa lợi nhận (với các quyền sở hữu có thể thực thi) trong bất kỹ khoảng thời gian lựa chọn nào

• Các phương trình kinh tế, sinh học giông như mô hình nghề cá tiếp cận tự do, ngoại trừ công thức, dE/dt = ·NB, có nghĩa cân bằng kinh tế với luận nhuận bằng không không còn nữa

• Chr sở hữu chon cường lực để tối đa hóa lợi nhuận kinh tế từ nghề cá

e - 1 eES

Static Private Property: owners choose effort to maximise economic profit from the fishery Multiply both functions by the market price

of fish The inverted U-shape yield–effort equation then becomes a revenue–effort equation And the ray emerging from the origin now

becomes PH = wE, with the right-hand side thereby denoting fishing costs Profit is maximised at the effort level which maximises the

surplus of revenue over costs Diagrammatically, this occurs where the slopes of the total cost and total revenue curves are equal This

in indicated in by the tangent to the yield–effort function at EPP being parallel to the slope of the H = (w/P)E line

MÔ HÌNH NGHỀ CÁ XÁC LẬP QUYỀN

SỞ HỮU TỐI ĐA HÓA LỢI NHUẬN (tiếp)

MÔ HÌNH NGHỀ CÁ TỐI ĐA HÓA

GIÁ TRỊ HIỆN TẠI

khấu của nghề cá

mô hình cụ thể

MỐI LIÊN HỆ GIỮA BA MÔ HÌNH

tĩnh (không tính đến yếu tố thời gian) là trường hợp đặc biệt của mô hình động (tối đa hóa giá trị hiện tại PV) khi chiết khấu bằng 0

thực thi quyền sở hữu cá nhân, có nghĩa chủ sở hữu có tỉ lệ

chiết khấu rất lớn (lớn vô cùng)

Mô hình động (Max

PV)

Mô hình tĩnh (xác lập quyền sở hữu tối đa hóa lợi nhuận)- chiết khấu bằng không

Tiếp cận tự do (chiết khấu vô cùng lớn)

CÁC CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI TÀI

NGUYÊN CÓ THỂ TÁI TẠO

Mệnh lệnh kiểm soát (Command-and-control):

•Các giới hạn sản lượng đánh bắt (EU Total Allowable Catches)

•Quy định về mùa vụ đánh bắt (Fishing season regulations)

•Các hạn chế về mặt kỹ thuật đối với thiết bị khai thác (Technical restrictions on the equipment used) ví dụ,ngư cụ, mắt lưới, kích cỡ lưới hoặc kích cỡ tàu;

Các chính sách dựa trên khuyến khích (Incentive-based policies):

•Các hạn chế đối với tiếp cận tự do/các quyền sở hữu;

•Các khuyến khích kinh tế;

•Hình thành các thị trường trong tương lai

•Giấy phép có thể trao đổi (‘individual transferable quotas’, ITQ)