Một số biện pháp chỉ đạo quá trình dạy học ở trường THCS Pha Mu huyện Than uyên Tỉnh Lai Châu39292

Bộ giáo dục và Đào tạo Học viện quản lý giáo dục Tiểu luận Khoá học: Bồi dưỡng cán bộ quản lý gD THCS tỉnh LAi Châu năm 2008 Một số biện pháp chỉ đạo Quá trình dạy học ở trường THCS Pha

Bộ giáo dục và Đào tạo Học viện quản lý giáo dục

Tiểu luận

Khoá học: Bồi dưỡng cán bộ quản lý gD THCS

tỉnh LAi Châu năm 2008

Một số biện pháp chỉ đạo Quá trình dạy học ở trường THCS Pha Mu

Huyện Than Uyên - tỉnh LAi Châu

Người thực hiện: Hoàng Phi Hùng

Đơn vị công tác: Trường THCS Pha Mu Huyện Than Uyên Tỉnh Lai Châu

Than Uyªn, ngµy 25 th¸ng 11 n¨m 2008

Mục lục

Nội dung Phần mở đầu

1 Lý chọn đề tài

2 Mục đích nghiên cứu

3 Nhiệm vụ nghiên cứu

4 Đối tượng nghiên cứu

5 Phương pháp nghiên cứu

Phần nội dung

Chương I: Cơ sở khoa học cua công tác chỉ đạo dạy và học

trong trường THCS

1.1 Cơ sở pháp lý

1.2 Cơ sở lý luận

1.3 Cơ sở thực tiễn

Chương II: Thực trạng của việc chỉ đạo quá trình dạy học

ở trường THCS Pha Mu- huyện Than Uyên- tỉnh Lai Châu

2.1 Vài nét về trường THCS Pha Mu- huyện Than Uyên- tỉnh

Lai Châu

2.2 Thực trạng về chỉ đạo quá trình dạy học ở trường THCS

Pha Mu- huyện Than Uyên- tỉnh Lai Châu

Chương III: Một số biện pháp chỉ đạo quá trình dạy ở

trường THCS Pha Mu trong giai đoạn hiện nay

3.1 Nhận thức

3.2 Chỉ đạo xây dựng nền nếp dạy học

3.3 Các biện pháp chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học

Phần kết luận

1 Kết luận chung

2 Một số kiến nghị

Tài liệu tham khảo

Trang

1 2 2 2 3

4

4 5 6

7 7

8

13

13 15 17

22 23 24

Phần mở đầu

1 Lý do chọn đề tài :

Trước yêu cầu của công cuộc công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước, giáo dục nhằm đào tạo con người - nguồn nhân lực đáp ứng công cuộc xây dựng đất nước, phát triển kinh tế - xã hội Nhiệm vụ và mục tiêu

cơ bản của giáo dục đã được Nghị quyết TW 2 khoá VIII chỉ rõ : "Nhằm

xây dựng những con người và thế hệ trẻ tha thiết gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ quốc… " Hơn nữa, đến đại hội Đảng toàn

quốc lần thứ IX Đảng ta tiếp tục đề ra chủ trương "Giáo dục đào tạo là

Quốc sách hàng đầu, sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững".

Trong những năm qua kết quả đào tạo của nhà trường đã có nhiều chuyển biến rõ rệt nhưng còn gặp nhiều khó khăn đó là : Đội ngũ giáo viên thiếu, trình độ tay nghề còn hạn chế, chất lượng đại trà của học sinh còn thấp Nguyên nhân của những tồn tại trên thì có nhiều xong chủ yếu phụ thuộc vào sự quản lý chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường Đây là vấn đề trăn trở của bản thân tôi trong nhiều năm qua từ khi còn là Tổ trưởng chuyên môn rồi Chủ tịch công đoàn nhà trường nay là quản lý mảng dạy và học

Từ nhận thức sâu sắc về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của quá trình dạy học trong trường THCS bằng việc làm cụ thể tại trường THCS kết hợp với những kiến thức được trang bị ở trường Cán bộ quản lý giáo dục và đào

tạo, xuất phát từ những lý do khách quan và chủ quan như đã trình bày trên

tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài : "Một số biện pháp chỉ đạo quá trình dạy

học ở trường THCS Pha Mu - huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu" để làm

Tiểu luận tốt nghiệp khoá học

2 Mục đích nghiên cứu :

Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học và nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động dạy và học ở nhà trường trong giai đoạn mới

3 nhiệm vụ nghiên cứu :

3.1 Nghiên cứu cơ sở khoa học, cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của hoạt động dạy và học của công tác quản lý quá trình dạy học trong nhà trường

3.2 Phân tích thực trạng của biện pháp chỉ đạo quá trình dạy và học nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tại trường THCS Pha Mu - huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu

3.3 Đề xuất những biện pháp và những kinh nghiệm nhằm nâng cao hiệu quả của quá trình chỉ đạo hoạt động dạy và học tại trường THCS Pha

Mu - huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu

4 Đối tượng nghiên cứu :

4.1 Khách thể nghiên cứu :

Hoạt động dạy và học tại trường THCS Pha Mu - huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu

4.2 Đối tượng nghiên cứu :

- Nghiên cứu tìm ra những giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy

và học tại trường THCS Pha Mu

- Những biện pháp quản lý chỉ đạo quá trình dạy học trong trường THCS Pha Mu

5 Phương pháp nghiên cứu :

5.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận :

- Dựa vào các văn kiện, Nghị quyết đại hội Đảng và các văn bản của Nhà nước Đặc biệt là Luật giáo dục, Điều lệ trường THCS

- Các tạp chí, đề tài về giáo dục đào tạo

- Dựa trên lý luận được tiếp thu qua các bài giảng ở trường cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo

5.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn :

- Phương pháp quan sát và khảo sát thực tế

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý

5.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ :

- Tài liệu tính toán thống kê và các tài liệu có liên quan

Phần nội dung

Chương I Cơ sở khoa học của công tác chỉ đạo dạy và học trong trường THCS

1.1 Cơ sở pháp lí :

* Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam ghi rõ :

"Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa" (Điều 12 - Hiến pháp năm 1992).

Vì vậy, giáo dục cũng được quản lý bằng pháp luật, bằng các Chỉ thị, Nghị quyết của Bộ và Sở giáo dục - đào tạo về nhiệm vụ năm học, các Chỉ thị của Uỷ ban nhân dân tỉnh về giáo dục như:

- Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học của Bộ Giáo dục và Đào tạo

- Mục tiêu và kế hoạch dạy học của trường THCS ban hành theo quyết định số 03/2002/QĐ-BGD&ĐT

- Chương trình THCS ban hành theo quyết định số 03/2002/QĐ-BGD&ĐT

- Sách giáo khoa và hướng dẫn giảng dạy của môn học

- Quyết định sô 7713/2003/QĐ-BGD&ĐT về việc đánh giá xếp loại học sinh lớp 8, lớp 9

- Hướng dẫn đánh giá và xếp loại giờ dạy ở bậc trung học số 10227/THPT ngày 14/09/2001

* Quản lý giáo dục nhằm mục đích hoàn thành mục tiêu của giáo dục

đó là : "Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, có

tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ, nghề nghiệp, trung thành với độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội Hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc"

(Điều 2 - Luật giáo dục)

Nhiệm vụ và mục tiêu cơ bản của giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay được thể hiện trong văn kiện đại hội Đảng lần thứ IX đó là : Tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung và phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục được thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá xã hội hoá Phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh để nâng cao năng lực tự học, tự hoàn

thiện học vấn và tay nghề Thực hiện theo phương châm "Học đi đôi với

hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với đời sống xã hội".

1.2 Cơ sở lý luận :

Quá trình dạy học bao gồm ba thành tố cơ bản : Khái niệm khoa học, hoạt động dạy và hoạt động học

- Khái niệm khoa học vừa là nội dung vừa là đối tượng của sự lĩnh hội, nó là yếu tố khách quan thứ nhất quyết định logic của quá trình dạy học Khái niệm khoa học chính là điểm xuất phát, đồng thời cũng là điểm kết thúc của việc học

- Hoạt động dạy là hoạt động của người thầy có vai trò chỉ đạo với

"chức năng kép" đó là truyền đạt thông tin và điều khiển tối ưu quá trình

hoạt động lĩnh hội kiến thức, hình thành và phát triển nhân cách học sinh,

đồng thời cũng từng bước hoàn thiện và nâng cao chất lượng chuyên môn, năng lực sư phạm và khả năng hoạt động xã hội Thông qua hoạt động dạy,

các năng lực phẩm chất và các nét tính cách của người thầy ngày càng ổn

định, hoàn thiện và phát triển hơn

- Hoạt động học là hoạt động của đối tượng trong đó học sinh là chủ thể Phương pháp của học trò là phương pháp nhận thức phản ánh, biến các

hiểu biết của nhân loại (qua tài liệu) thành học vấn riêng của bản thân

mình Hoạt động học là yếu tố khách quan thứ hai quy định lôgic của quá trình dạy học

Quá trình dạy học có bản chất "Toàn vẹn", các yếu tố của nó luôn

liên hệ mật thiết, gắn bó hữu cơ, tác động qua lại lẫn nhau, cùng tồn tại và phát triển một cách thống nhất

Khi ta quản lý quá trình dạy học là ta tác động vào các thành tố đó làm nó phát triển theo mục tiêu đã định bằng sự hiểu biết và có những định hướng thích hợp cho quá trình dạy học đạt hiệu quả cao Theo sự phát triển của xã hội thì các em ở lứa tuổi này muốn lập thân, lập nghiệp, cầu tiến bộ

Đó chính là động lực trong sự phát triển nhận thức trí tuệ muốn vươn lên làm chủ cuộc sống của mình Quá trình giáo dục trong nhà trường nhằm mục tiêu phát triển nhân cách học sinh, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực bồi dưỡng nhân tài cho đất nước

1.3 Cơ sở thực tiễn :

Quản lý quá trình dạy học có chức năng vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước Sự phối hợp giáo dục giữa gia

đình, nhà trường và xã hội, các trung tâm văn hoá, khoa học kỹ thuật, các cơ sở giáo dục ngoài nhà trường… tất cả đều hướng về mục đích giáo dục thống nhất đó là : Dạy chữ, dạy người và dạy nghề để đáp ứng đơn đặt hàng của xã hội

Tuỳ theo đặc điểm của từng địa phương, điều kiện kinh tế xã hội và trình độ nhận thức chỉ đạo của người quản lý mà việc quản lý quá trình dạy học có thể có những thay đổi, điều chỉnh nhất định sao cho phù hợp Để có

được một tổng thể chỉ đạo quá trình dạy học ổn định, lâu dài, tương đối hoàn thiện và phù hợp với giai đoạn hiện nay thì cần phải có sự tiếp tục nghiên cứu, tổng kết đánh giá thực tiễn, tích luỹ kinh nghiệm quy tụ lại thành yếu tố cơ bản, khoa học và hiện đại góp phần thúc đẩy giáo dục phát

triển, thực hiện vị trí "Giáo dục là quốc sách hàng đầu" với nhiệm vụ

"Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài".

Để đạt được mục đích và nhiệm vụ trên, giáo dục và đào tạo phải giữ

được sự ổn định tương đối, phải thực hiện những đổi mới cần thiết như : Đổi mới về phương pháp dạy học, đổi mới về phát triển đội ngũ, đổi mới về quản lý giáo dục… một trong những giải pháp quan trọng đó là : Chỉ đạo nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao chất lượng đội ngũ xây dựng nề nếp dạy và học… góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của quá trình dạy học trong nhà trường THCS hiện nay

Chương II.

Thực trạng của việc chỉ đạo quá trình dạy học

ở trườnG THCS Pha Mu - huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu

2.1 Vài nét về trường THCS Pha Mu - huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu :

Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương, đáp ứng nhu cầu học tập của con em trong xã và nâng cao trình độ dân trí trường THCS Pha Mu được thành lập từ năm 2001 với tổng số 2 lớp trên 60 học sinh

Trường THCS Pha Mu đóng trên địa bàn của xã Pha Mu, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu là một xã vùng sâu của huyện gồm 11 thôn bản phân

bố không đồng đều, địa hình phức tạp, giao thông đi lại hết sức khó khăn nhất là vào mùa mưa lũ Dân cư sống dải dác, 100% là dân tộc thiểu số có trình độ văn hoá thấp, nhận thức về giáo dục chưa cao, mức sống của nhân dân còn thấp

Mặc dù vậy, trong những năm gần đây giáo dục đào tạo ở trường THCS Pha Mu đã có nhiều chuyển biến lớn về quy mô, chất lượng hiệu quả giáo dục Đến nay quy mô trường học đã được mở rộng với 11 lớp và 347 học sinh

Đội ngũ cán bộ - giáo viên - nhân viên trong nhà trường ngày càng tăng Tuổi đời bình quân của cán bộ giáo viên là 26 tuổi, tuổi nghề bình quân 3 năm

Chất lượng đội ngũ như sau :

Tổng số giáo viên : 21 đồng chí

Trong đó :

Trung học sư phạm : 1 đồng chí

Đảng viên : 0 đồng chí

2.2 Thực trạng về chỉ đạo quá trình dạy học ở trường THCS Pha

Mu - huyện Than Uyên - tỉnh Lai Châu :

Cùng với sự đổi mới của đất nước, sự đổi mới của ngành giáo dục và

đào tạo, đứng trước sự đòi hỏi của người học và yêu cầu nâng cao chất lượng, hiệu quả của giáo dục Ban giám hiệu nhà trường đã có những suy nghĩ trăn trở, xây dựng kế hoạch nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà trường Lấy việc chỉ đạo của quá trình dạy học làm trung tâm và nâng cao

chất lượng đội ngũ, chất lượng giờ dạy trên lớp để xây dựng tốt nề nếp dạy học và coi đó là nhiệm vụ cấp bách lâu dài

Trong quá trình chỉ đạo và thực hiện, nhiệm vụ nhà trường chúng tôi

có một số thuận lợi và khó khăn sau :

2.2.1 Những thuận lợi trong quá trình dạy học :

Tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên trong nhà trường đều có nhận thức đúng, tất yếu phải nâng cao chất lượng dạy dạy và học, coi đó là sự tồn tại phát triển của cá nhân

Ban giám hiệu nhà trường gồm 2 đồng chí, là người có năng lực chuyên môn vững, có kinh nghiệm giảng dạy và chỉ đạo quá trình dạy học

Các tổ chuyên môn đều có cốt cán, có trình độ chuyên môn nghiệp

vụ vững Các thầy cô giáo đều tâm huyết với nghề, có ý thức vươn lên, tự học, tự bồi dưỡng nghiên cứu

Học sinh của nhà trường bản chất tốt, ngoan Đại đa số các em có thái độ học tập đúng đắn, có nhu cầu nâng cao kiến thức và hướng tới sự phát triển cao hơn…

Cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học của nhà trường tương đối

đầy đủ để cho học sinh học hai ca

2.2.2 Những khó khăn trong việc chỉ đạo quá trình dạy học :

- Lý luận về quản lý giáo dục, quản lý quá trình dạy học của Ban giám hiệu còn nhiều hạn chế

- Đội ngũ giáo viên trong nhà trường còn một số giáo viên chưa chú ý

đến việc đổi mới phương pháp dạy học Chất lượng đội ngũ không đồng

đều, số giáo viên trẻ mới ra trường nhiều, kinh nghiệm giảng dạy còn ít ảnh hưởng nhiều đến chất lượng chuyên môn

- Học sinh thuộc địa bàn dân cư thưa thớt, đời sống của nhân dân ở

đây chủ yếu dựa vào nghề nông nghiệp nên còn rất khó khăn về kinh tế Ngoài giờ học các em còn phải bươn chải cùng gia đình kiếm sống nên tình trạng nghỉ học không có lý do hoặc ham chơi quên mất việc học tập thường xảy ra

- Đời sống kinh tế - xã hội thấp, phong tục tập quán còn lạc hậu Trình độ dân trí không đồng đều, nhận thức của một bộ phận nhân dân về việc học tập của con em chưa sâu, ảnh hưởng đến công tác duy trì số lượng, chất lượng giáo dục của nhà trường và toàn xã

- Cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học của nhà trường chưa đáp ứng được nhu cầu của người học Số phòng học tạm chiếm tới 50%, chất lượng các phòng học chưa cao Việc thực hiện các hoạt động ngoài giờ lên lớp gặp nhiều khó khăn, các Phòng chức năng, dụng cụ học tập còn thiếu nên đã gây không ít khó khăn cho hoạt động dạy và học

2.2.3 Một số thành tựu đã đạt được trong những năm gần đây :

Trường được thành lập từ năm 2000 với 2 lớp/60 học sinh và 8 thầy cô giáo Đến nay quy mô trường lớp được mở rộng với 11 lớp/347 học sinh,

21 thầy cô giáo