Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khácCũng như trong pháp luật quốc gia, luật quốc tế dựa trên một hệ thống nguyên tắc cơ bản.. Sự hình thành nguyên tắc Xuất h
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA LUẬT THƯƠNG MẠI
MÔN HỌC: CÔNG PHÁP QUỐC TẾ LỚP TM46B1 (nhóm 9)
BÀI TIỂU LUẬN CHỦ ĐỀ 12
NGUYÊN TẮC CẤM CAN THIỆP VÀO CÔNG VIỆC NỘI BỘ CỦA QUỐC GIA KHÁC TRONG LUẬT QUỐC TẾ
Nhóm 9
Gv: Th.s Lê Thị Diễm Phương
Danh sách nhóm
STT Họ và Tên MSSV Ghi chú
1 Nguyễn Ngọc Nhi 2153801011155 Nhóm trưởng
2 Đoàn Triệu Phú 2153801011163
3 Hồ Nguyễn Ngọc Phụng 2153801011168
4 Huỳnh Mai Thanh 2153801011192
5 Lê Trần Minh Thạnh 2153801011196
6 Nguyễn Thị Lan Anh 1853801011011
Nhóm trưởng: Nguyễn Ngọc Nhi
SĐT: 0778187013
Email: ngocnhi28082003@gmail.com
TP.HCM, ngày 28 tháng 03 năm 2022
Trang 2Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác
Cũng như trong pháp luật quốc gia, luật quốc tế dựa trên một hệ thống nguyên tắc cơ bản Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác là một trong những nguyên tắc cơ bản đó Dưới đây là cơ sở pháp lý và đặc điểm cũng như nội dung cơ bản của nguyên tắc này
I Khái quát về cơ sở pháp lý và đặc điểm
1 Sự hình thành nguyên tắc
Xuất hiện trong thời kỳ cách mạng tư sản, với “mầm mống” là quy định trong bản Hiến pháp của Nhà nước tư sản Pháp, đó là “nước Pháp không can thiệp vào các công việc nội bộ của quốc gia khác và không cam chịu để các quốc gia khác can thiệp vào công việc nội bộ của mình” Tuy nhiên, những quy định liên quan đến vấn đề này thời kỳ đó còn rất nhiều hạn chế, chưa được thừa nhận rộng rãi là nguyên tắc chung của cộng đồng quốc tế
Khi tổ chức Liên hợp quốc ra đời, Hiến chương của tổ chức này đã cụ thể
hóa nội dung của nguyên tắc tại khoản 7 điều 2, “Tổ chức Liên hợp quốc không
có quyền can thiệp vào công việc thực chất thuộc thẩm quyền nội bộ của bất kì
Trang 3quốc gia nào” Nghĩa vụ không can thiệp vào công việc của quốc gia khác cũng
đồng thời nghĩa vụ này cũng được đặt ra cho tất cả các thành viên của cộng đồng quốc tế
Dưới tác động mạnh mẽ của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, trong khuôn khổ Liên hợp quốc, Nghị quyết về nguyên tắc “không can thiệp vào công việc nội bộ” được thông qua năm 1965 với việc “tuyên bố cấm can thiệp vào công việc nội bộ, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các quốc gia” Đến nay, nguyên tắc này còn được ghi nhận trong nhiều văn bản pháp lý quốc tế quan trọng khác như: Tuyên bố của liên hợp quốc về trao trả độc lập cho các nước và các dân tộc thuộc địa năm 1960, Tuyến bố cuối cùng của hội nghị các nước Á Phi năm 1955 tại Băng-đung, Định ước Henxinki năm 1975, Hiệp ước Giơnevơ năm
1954 về Việt Nam, Hiệp định Pari năm 1973 về lập lại hòa bình tại Việt nam…
2 Đặc điểm
Nguyên tắc này không cho phép bất kỳ quốc gia nào dù lớn hay nhỏ, dù giàu hay nghèo, dù văn minh hay lạc hậu được quyền can thiệp vào các lĩnh vực thuộc thẩm quyền riêng biệt của mỗi quốc gia, xuất phát từ chủ quyền của mình
Trang 4Về nguyên tắc, luật quốc tế không điều chỉnh các vấn đề thuộc nội bộ quốc gia Nguyên tắc nói trên có những đặc điểm cơ bản sau đây:
Tính bắt buộc chung: đây là quy phạm mệnh lệnh, có giá trị cao nhất, bắt
buộc đối với mọi chủ thể tham gia vào mọi mối quan hệ pháp luật quốc tế, là cơ
sở để xây dựng các quy phạm điều ước và tập quán, là tiêu chí để xác định tính hợp pháp của các quy pham luật quốc tế
Tính phổ biến (được thừa nhận rộng rãi): nguyên tắc cơ bản này của
luật quốc tế được các quốc gia và các chủ thể luật quốc tế thừa nhận một cách rộng rãi và được ghi nhận trong các văn bản pháp lí quan trọng Có thể kể đến hai văn kiện quốc tế quan trọng đó là Hiến chương LHQ và Tuyên bố về các nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế năm 1970 Giá tri phổ biến của nguyên tắc này thể hiện qua việc các chủ thể luật quốc tế công nhận rộng rãi và không bàn cãi về nội dung và trò của chúng
Tính bao trùm: nội dung của nguyên tắc cơ bản trên được thể hiện trong
tất cả các lĩnh vực của đời sống quốc tế Điều đó cũng có nghĩa là nguyên tắc của luật quốc tế được giải thích và áp dụng thống nhất, bắt buộc trong các quan hệ về
Trang 5chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kĩ thuật… Bao trùm mọi lĩnh vực hợp tác giữa các quốc gia và chủ thể khác của luật quốc tế
Tính kế thừa: một mặt, nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ
của các quốc gia khác của luật quốc tế không được hình thành cùng 1 lúc với các nguyên tắc cơ bản khác Mặt khác, nội dung của nguyên tắc không bất biến Trải qua quá trình phát triển lâu dài của luật quốc tế, những nội dung phản động, lạc hậu bị loại bỏ và những nội dung tiến bộ, dân chủ được ghi nhận và bổ sung
Tính tương hỗ: nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế được hiểu và áp dụng
trong một chỉnh thể và giữa nguyên tắc này có sự liên hệ mật thiết với các nguyên tắc khác Nguyên tắc này là hệ quả và là sự đảm bảo cho nguyên tắc khác Chẳng hạn, tôn trọng và thực thi nghiêm chỉnh nguyên tắc bình đẳng về chủ quyền giữa các quốc gia, việc tôn trọng chủ quyền quốc gia trong quan hệ quốc tế đòi hỏi các quốc gia không được tiến hành các hành vi nhằm can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác
II Nội dung của nguyên tắc
1 Khái niệm về nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế
Trang 6Nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế được hiểu là những tư tưởng chính trị, pháp lý mang tính chỉ đạo, bao trùm , có giá trị bắt buộc chung đối với mọi chủ thể luật quốc tế Trong luật quốc tế, các nguyên tắc cơ bản được tồn tại dưới dạng những quy phạm bắt buộc chung được ghi nhận ở điều ước quốc tế và tập quán quốc tế Không một chủ thể hay nhóm chủ thể khác của quan hệ quốc tế có quyền hủy bỏ nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế, bất kỳ hành vi đơn phương nào không tuân thủ triệt để nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế đều bị coi là sự vi phạm nghiêm trọng pháp luật quốc tế
Nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế được đưa ra để thực hiện hai chức năng quan trọng đó là ổn định quan hệ quốc tế và ấn định khuôn khổ xử sự cho các chủ thể trong quan hệ quốc tế, qua đó tạo điều kiện cho quan hệ quốc tế phát triển
Nguyên tắc cơ bản của luật quốc tế là chuẩn mực để xác định tính hợp pháp của toàn bộ hệ thống các quy phạm pháp lý quốc tế Các nguyên tắc cơ bản thậm chí còn tác động đến cả những lĩnh vực quan hệ của các chủ thể mà chưa được quy phạm cụ thể điều chỉnh Nguyên tắc cơ bản chính là cơ sở của trật tự pháp lý quốc tế
Trang 72 Nội dung của nguyên tắc
Nguyên tắc không can thiệp là một trong những nguyên tắc cơ bản của Luật quốc tế hiện đại, theo đó tất cả các quốc gia chấp hành có nghĩa vụ không được tiến hành những hành động can thiệp vào công việc thuộc thẩm quyền của quốc gia khác
Theo đó, đầu tiên ta cần nắm vững những khái niệm liên quan
a Khái niệm “công việc nội bộ” của mỗi quốc gia.
Công việc nội bộ của mỗi quốc gia là công việc nằm trong thẩm quyền giải quyết của mỗi quốc gia độc lập xuất phát từ chủ quyền của mình, đó là quyền tối thượng của quốc gia trong phạm vi lãnh thổ của mình (như: quyền tự do lựa chọn, tự do xây dựn và phát triển chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa-xã hội phù hợp với nguyện vọng của nhân dân; quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp…) và quyền độc lập trong quan hệ quốc tế (như: quyền độc lập thiết lập mối quan hệ với bất kỳ quốc gia nào, quyên tự do tham gia vào các tổ chức quốc tế khu vực và phổ cập…)
Trang 8*Trong đó, thẩm quyền nội bộ quốc gia là các phương diện hoạt động chủ yếu của Nhà nước dựa trên cơ sở của chủ quyền quốc gia, bao gồm tất cả những hoạt động mang tính chất đối nội, đối ngoại của quốc gia và được tiến hành phù hợp với luật quốc gia cũng như luật quốc tế.
b Khái niệm “can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác”
Việc can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác được thực hiện theo 2 cách là can thiệp trực tiếp và can thiệp gián tiếp
- Can thiệp trực tiếp là việc một (hoặc một nhóm) quốc gia dùng áp lực quân sự, chính trị, kinh tế…và các biện pháp khác nhằm khống chế quốc gia khác trong việc thực hiện các quyền thuộc chủ quyền nhằm ép buộc quốc gia đó phụ thuộc vào mình
- Can thiệp gián tiếp là các biện pháp quân sự, kinh tế…do quốc gia tổ chức, khuyến khích các phần tử phá hoại hoặc khủng bố nhằm vào mục đích lật
đổ chính quyền hợp pháp của quốc gia khác hoặc gây mất ổn định cho tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của nước này
Ví dụ: hành vi giúp đỡ tài chính, cung cấp vũ khí, huấn luyện đào tạo các băng đảng vũ trang nhằm lật đổ chính quyền của quốc gia khác
Trang 9Nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác:
Nguyên tắc này không cho phép bất kỳ quốc gia nào dù lớn hay nhỏ, dù giàu hay nghèo, dù văn minh hay lạc hậu được quyền can thiệp vào các lĩnh vực thuộc thẩm quyền riêng biệt của mỗi quốc gia, xuất phát từ chủ quyền của mình
Cụ thể:
- Cấm can thiệp vũ trang và các hình thức can thiệp hoặc đe dọa can thiệp khác nhằm chống lại chủ quyền, nền tảng chính trị, văn hóa-xã hội của quốc gia;
- Cấm dùng các biện pháp kinh tế, chính trị và các biện pháp khác để bắt buộc quốc gia khác phụ thuộc vào mình;
- Cấm tổ chức, khuyến khích các phần tử phá hoại hoặc khủng bố nhằm lật
đổ chính quyền của quốc gia khác;
- Cấm can thiệp vào cuộc đấu tranh nội bộ của quốc gia khác;
- Tôn trọng quyền của mỗi quốc gia tự do lựa chọn chế độ chính trị, kinh
tế, văn hóa – xã hội không có sự can thiệp từ phía các quốc gia khác
Nguyên tắc không can thiệp hệ quả của nguyên tắc chủ quyền quốc gia Việc thực hiện nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia, tức là tôn trọng quyền tối cao ở trong nước và quyền độc lập trong quan hệ quốc tế của quốc gia,
Trang 10đương nhiên phải tôn trọng hoạt động thuộc thẩm quyền nội bộ của quốc gia đó, nên đòi hỏi các quốc gia không được can thiệp vào lình vực hoạt động này
Về nguyên tắc, luật quốc tế không điều chỉnh các vấn đề trong nước Do
đó, bất kỳ biện pháp nào được thực hiện bởi bất kỳ nhà nước hoặc tổ chức quốc
tế nào nhằm ngăn cản chủ thể của luật quốc tế giải quyết các vấn đề thuộc thẩm quyền trong nước của mình đều bị coi là vi phạm luật quốc tế Tuy nhiên, có một ngoại lệ đối với nguyên tắc này, cụ thể là theo Hiến chương, Liên hợp quốc cũng
có thể thực hiện các biện pháp cưỡng chế trong trường hợp đe dọa hòa bình hoặc hành động xâm lược Do đó, nếu Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc xác định rằng một sự kiện đã xảy ra trong lãnh thổ của một quốc gia có nguy cơ đe dọa hòa bình và an ninh quốc tế, thì sự kiện đó không còn thuần túy là vấn đề nội bộ nữa Trường hợp này không nên được coi là sự can thiệp vào công việc riêng tư và nội
bộ của đất nước
3 Ngoại lệ
Hiện nay, do quá trình toàn cầu diễn ra ngày càng mạnh mẽ nên ranh giới giữa công việc nội bộ thuộc thẩm quyền mỗi quốc gia và công việc có sự tham gia của cộng đồng quốc tế trong nhiều trường hợp không độc lập hoàn toàn với
Trang 11nhau mà có sự đan xen nhất định (Ví dụ: vấn đề nhân quyền, nhân đạo, môi trường…) Về nguyên tắc, Luật quốc tế không điều chỉnh những vấn đề thuộc thẩm quyền nội bộ của mỗi quốc gia Do đó, mọi biện pháp được sử dụng nhằm cản trở việc thực hiện công việc nội bộ của quốc gia đều bị coi là vi phạm Luật quốc tế Liên hợp quốc có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế nếu có nguy cơ
đe dọa hòa bình và an ninh thế giới, có 2 tiêu chí xác định đó là: có xung đột vũ trang được đẩy lên ở mức độ cao và sự vi phạm nghiêm trọng quyền con người Tuy nhiên, trên thực tế, các chủ thể Luật quốc tế lại thừa nhận việc can thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác trong các trường hợp sau:
- Trường hợp thứ nhất: khi trong nội bộ của quốc gia tồn tại những xung đột mâu thuẫn, đặc biệt là khi những mâu thuẫn chính trị giữa các đảng phái thì
về nguyên tác, vì cộng đồng quốc tế sẽ không có quyền can thiệp Nhưng khi những mâu thuẫn đấy được đẩy lên cao bùng phát thành xung đột vũ trang, không chỉ ảnh hưởng đến người dân mà mà nếu kéo dài còn có nguy cơ đe dọa hòa bình
an ninh thế giới Thì cộng đồng quốc tế – thông qua Hội đồng bảo an Liên hợp quốc – được quyền can thiệp trực tiếp hoặc gián tiếp vào cuộc xung đột hành
Trang 12động này không bị coi là vi phạm nội dung của nguyên tắc “không can này thiệp vào công việc nội bộ của quốc gia khác”
- Trường hợp thứ hai: Khi có hành vi vi phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của con người, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hòa bình và an ninh quốc tế; những tiêu chuẩn tối thiểu để con người sinh sống cần phải được đảm bảo, tuy nhiên tùy điều kiện hoàn cảnh kinh tế - xã hội nên việc đảm bảo này ở mỗi quốc gia không phải là như nhau Vì vậy việc thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc, diệt chủng đe dọa tới tính mạng người dân, đe dọa hòa bình an ninh thế giới
=> Liên hợp quốc phải vào cuộc
Ví dụ: Nam Phi cũ: việc thiết lập chủ nghĩa phân biệt – Đây là công việc nội bộ của Nam Phi Tuy nhiên, việc phân biệt “chủng tộc Apacthai hiện chính sách phân biệt chủng tộc, thực hiện tội ác diệt chủng là vô cùng dã Cộng đồng quốc”man, vi phạm nghiêm trọng pháp luật quốc tế về quyền con người tế đã lên tiếng và áp dụng các biện pháp cần thiết để “can thiệp” phù hợp và ngăn cản chính sách này của Nam Phi Có sự thỏa thuận của các bên liên quan
Trang 13VD: Xung đột giữa Libi và Seria Khi QG thi hành các CS vi phạm nghiêm trọng các quyền cơ bản của con người, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hòa bình và an ninh quốc tế
LỜI CẢM ƠN
Nhóm chúng em xin chân thành cảm ơn cô đã giao một chủ đề vô cùng bổ ích và ý nghĩa, nhờ tham khảo và đọc nhiều tài liệu mà kiến thức của chúng em được trau dồi và mở rộng Vì tham khảo nhiều nguồn và tài liệu khác nhau nên không tránh những sai sót không đáng có Mong cô có thể thông cảm