BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP. HỒ CHÍ MINH BỘ MÔN CÔNG NGHỆ SINH HỌC ^ U ] B B Á Á O O C C Á Á O O C C H H Ẩ Ẩ N N Đ Đ O O Á Á N N B B Ệ Ệ N N H H G G I I A A S S Ú Ú C C G G I I A A C C Ầ Ầ M M B B Ằ Ằ N N G G S S H H P P T T Đề tài: C C H H Ẩ Ẩ N N Đ Đ O O Á Á N N V V I I R R U U S S L L Ở Ở M M Ồ Ồ M M L L O O N N G G M M Ó Ó N N G G B B Ằ Ằ N N G G K K Ỹ Ỹ T T H H U U Ậ Ậ T T E E L L I I S S A A Giảng viên hướng dẫn: Thực hiện: PGS.TS.Nguyễn Ngọc Hải Trương thị thùy lam Thành phố Hồ Chí Minh Tháng 10/2009 NỘI DUNG I. Đặt vấn đề II. Khái niệm III. Tình hình bệnh LMLM ở nước ta IV. Thiệt hại do bệnh LMLM gây ra V. Virus LMLM 1. Hình thái 2. Cấu trúc kháng nguyên 3. Sức đề kháng VI. Một số đặc điểm dịch tễ học 1. Động vật cảm nhiễm 2. Đường xâm nhập của virus 3. Đường truyền lây 4. Chất chứa và thải virus VII. Cách sinh bệnh VIII. Triệu chứng và bệnh tích 1. Triệu chứng Thể thông thường Thể biến chứng Thể ác tính 2. Bệnh tích IX. Phân loại và biến chủng virus X. Chẩn đoán 1. Phân lập virus 2. Các phản ứng huyết thanh lọc XI. Một số biện pháp phòng trị bệnh XII. Kết luận U Tài liệu tham khảo: I. Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, nghành chăn nuôi cả nước nói chung liên tục phát triển. So với 2004, trong năm 2005 đàn trâu tăng 1,8%, bò sữa 8,7%, bò thịt 12,9%, dê, cừu 1,31%, lợn 5%. Sản xuất nông nghiệp nói chung chiếm 30% GDP cả nước, riêng nghành chăn nuôi chiếm khoảng ¼ GDP trong sản xuất nông nghiệp. Thu nhập về chăn nuôi trên tổng thu nhập nông nghiệp qua các năm đều tăng (2004: 21,6%) và dự kiến trong năm 2006 sẽ đạt tỉ trọng trong tổng giá trị s ản lượng nông nghiệp là 24%. Thế nhưng, dịch bệnh vẫn thường xuyên là mối đe dọa nguy hiểm cho nền chăn nuôi gia súc trong nước, đặc biệt là bệnh LMLM. Bệnh LMLM là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm của bộ động vật móng guốc như trâu, bò, dê, cừu, lợn và những loài nhai lại hoang dã. Bệnh xảy ở nhiều nước khắp các châu lục trên thế giới. Từ 1995 đến nay, dịch LMLM trên trâu, bò và lợn đã xảy ra ở hầu hết các tỉnh trong cả nước. Ngoài ra, tình hình bệnh xảy ra ở Đông Nam Á và các nước khác trong nhiều năm qua cho đến nay đã chứng minh tầm quan trọng của bệnh LMLM. Bệnh thường gây nên những hậu quả nghiêm trọng về các mặt kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường nên đã được xếp số một thuộc bảng A trong danh mục các bệnh truyền nhiễm của gia súc, đồng thờ i cũng được ghi vào danh sách chính thức trong Bộ luật quốc tế của Tổ chức dịch tễ thế giới (OIE) trong quan hệ buôn bán, vận chuyển động vật và sản phẩm động vật giữa các nước. Bệnh gây thành dịch cho hàng loạt trâu bò trong cùng một thời gian, làm tê liệt cày kéo. Do đó ở các vùng có bệnh xảy ra, nhiều vùng gặp rất nhiều khó khăn trong chăn nuôi và gieo trồng. Bệnh LMLM lây lan rất nhanh, rất mạnh và r ất rộng, là bệnh cấp tính đối với tất cả các loài động vật hai móng hoang dã và gia súc. Bò, trâu, dê, cừu, lợn là các loài thường bị nhiễm bệnh nhiều nhất. Bò thường mắc bệnh nhiều hơn trâu, ngựa hầu như không mắc bệnh. Tỷ lệ mắc bệnh có thể đạt gần 100% và gây ra ổ dịch trong một vùng rộng lớn. Tỷ lệ chết thường là thấp khoảng 2 - 5 % ở gia súc trưởng thành, ở gia súc non như bê, nghé, lợn con tỷ lệ chết cao từ 20 - 50%. Mặc dù bệnh xuất hiện như là bệnh nhẹ, thường gây tử vong thấp, ngoại trừ ở con vật non hay suy nhược nhưng sự thiệt hại về kinh tế là rất quan trọng. II. Khái niệm: Bệnh LMLM là bệnh truyền nhiễm do virus thuộc họ Picornaviridae gây nên. Bệnh có đặc điểm sốt, nổi bọng nước ở niêm mạc miệng, da móng, gờ móng kẻ móng và trên đầu vú, bầu vú con cái của tất cả loài thú có móng chẻ, gia súc cũng như thú hoang dã. Bệnh có tính chất dịch lớn, lây lan rất nhanh và rất mạnh gây thiệt hại lớn về kinh tế. Mô hình dịch lở mồm long móng Virus lở mồm long móng Gia súc mẫn cảm bệnh lở mồm long món g Kiểm soát vận chuyển qua biên giới quốc gia và vùng thiếu hiệu quả • Kiểm soát thiếu hiệu quả của chính quyền địa phương • Không có sự hợp tác của các cơ q uan hữu Sự thiếu hiểu biết về căn bệnh -Thiếu thông tin về bệnh -Do thông tin không hệ thống -do thông tin không giá trị Sự coi thường pháp luật của người mua bán Dịch lở mồm long móng hình thành và phát triển Điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sự phát triển của virus (pH, ẩm độ, tốc độ g ió, lượn g mưa ) Tiêm phòng không hiệu quả do -Không phù hợp kháng nguyên -Thao tác tiêm phòng Một số hình ảnh LMLM Phát hiện 200 con heo bị lở mồm long móng Heo bị viêm móng, thối móng đi lại khó khăn và đứng không được Viêm loét gây thối móng và móng dễ dàng sứt ra Những dấu hiệu của bệnh lở mồm long móng xuất hiện trên heo, trâu, bò Móng chân bị viêm có mủ và móng rất dễ sứt ra Nổi mụn nước ở niêm mạc mũi và vành mũi viêm loét gây thối móng và sứt móng Mụn vỡ gây viêm loét giữa các kẽ móng chân III. Tình hình bệnh LMLM ở nước ta Bệnh LMLM được phát hiện ở nước ta từ gần một thế kỷ nay. Sau đó bệnh lan rộng ở cả ba cùng Bắc, Trung, Nam, bệnh xảy ra ở cả miền núi, trung du, đồng bằng và ven biển. Ở Việt Nam, dịch LMLM được phát hiện lần đầu tiên năm 1868 tại Nha Trang. Sau đó bệnh đã xảy ra ở nhiều tỉnh Nam Bộ (1920), Quảng Ngãi (1937-1940), Thừa Thiên (1952), các tỉnh phía Nam và phía Bắc Trung Bộ (1953-1954), bệnh c ũng đã được phát hiện tại 11 tỉnh từ Việt Bắc, Tây Bắc vào đến Nghệ An, Hà Tĩnh và thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định. Ở các tỉnh phía bắc từ 1954-1960 đã có 724 ổ dịch LMLM xảy ra, 13.000 trâu bò mắc bệnh trong đó bị chết 417 trâu bò. Thời gian gần đây bệnh có xu hướng gia tăng do vận chuyển gia súc qua biên giới Lào và Campuchia. Bệnh dịch gia tăng cả về phạm vi lây lan, quy mô số đầu gia súc bị b ệnh, loại gia súc bị bệnh, thời gian kéo dài. [...]... chết, cũng đòi hỏi chi phí rất lớn… V Virus LMLM Virus sốt lở mồm long móng (Foot and mouth disease virus) 1 Hình thái Virus LMLM thuộc loại virus nhỏ nhất trong các virus qua lọc, thuộc họ Picornaviridae, chi Aphthovirus Hạt virus gồm phần trung tâm là acid nuleic 31%, được bao bọc bởi một capside ( là protein) gồm 60 capsomere, không vỏ bọc Dưới kính hiển vi điện tử, virus thường có dạng hình cầu hay... BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG TRÊN TRÂU, BÒ, HEO TẠI TP HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP TP HỒ CHÍ MINH 5 VÕ THỊ THU THỦY –TPHCM, 2005 KHẢO SÁT TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI VÀ SỰ HIỆN DIỆN CỦA KHÁNG THỂ SAU KHI TIÊM PHÒNG BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG Ở HEO VÀ BÒ TRÊN MỘT SỐ HỘ Ở HUYỆN CHÂU ĐỨC, TỈNH BÀ RỊA-VŨNG TÀU CHUYÊN NGÀNH THÚ Y TRƯỜNG ĐH NÔNG LÂM TPHCM 6 BS VĂN ĐĂNG KỲ,1999 KỸ THUẬT PHÒNG CHỐNG BỆNH LỞ MỒM... (gia súc đã được tiêm phòng bệnh lở mồm long móng) , có giấy chứng nhận đã qua kiểm dịch của cơ quan thú y địa phương Đề nghị tiêm phòng văcxin lở mồm long móng phải được tiến hành khẩn cấp, bắt buộc cho toàn đàn gia súc và vành đai bảo vệ Khi có hiện tượng nghi là dịch, chủ nuôi phải báo ngay cho cơ quan Thú Y gần nhất để khám nghiệm và xác định bệnh Phải tuyên truyền bằng nhiều hình thức và tằm quan... bào biểu hiện CPE, ta kết luận mẫu có sự hiện diện của virus LMLM, nhưng không biết được đó là týp virus nào Tuy nhiên, biểu hiện CPE đối với virus LMLM có thể nhầm lẩn với virus bệnh mụn nước ở lợn (swine vesicular disease virus) , nên phương pháp này thường được sử dụng kết hợp với kĩ thuật ELISA để khẳng định lại kết quả Tóm lại, sau khi nuôi cấy virus LMLM trên tế bào mẫn cảm, nếu quan sát thấy biểu... hiện, và vận động người khác tham gia… Tài liệu tham khảo: 1 THS THÁI THỊ THỦY PHƯỢNG, 2006 BỆNH LMLM Ở GIA SÚC NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP TP HCM 2 PGS TS PHẠM SỸ LĂNG – PGS TS, 2002 NGUYỄN THIỆN MỘT SỐ BỆNH MỚI DO VIRUT Ở GIA SÚC GIA CẦM NHẬP NỘI VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ NHÀ XUẤT BẢN NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI 3 BS VĂN ĐĂNG KỲ, 1999 KỸ THUẬT PHÒNG CHỐNG BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG VÀ BỆNH NHIỆT THÁN Ở GIA SÚC NHÀ XUÁT... 1971) 2 Phản ứng huyết thanh lọc Kỹ thuật ELISA ELISA là một phân tích sử dụng kháng thể để nhận diện protein Ở đây kháng thể đặc hiệu cho kháng nguyên Biện pháp thích hợp để phát hiện kháng nguyên của virus LMLM là giám định các serotype của virus là phương pháp ELISA Đây là phản ứng sandwich gián tiếp trong đó sử dụng kháng huyết thanh của thỏ kháng lại từng serotype của virus LMLM làm kháng thể bắt,... phẩm, tiêm phòng bằng văcxin để bảo vệ và cung cấp nguồn sức kéo cũng như nguồn thực phẩm an toàn cho người sử dụng và cho xuất khẩu Một số đề suất: Đề nghị các hộ chăn nuôi nên liên hệ với cán bộ kỹ thuật viên nông nghiệp tại địa phương hoặc các Trạm Thú Y huyện, thành thị để được hướng dẫn cụ thể và tiêm phòng cho gia súc của mình là biện pháp tốt nhất để phòng chống bệnh lở mồm long móng Đề nghị các... nhanh chóng virus và có thể thu hồi thịt từ thú bị LMLM để chế biến dưới vài điều kiện (không vấy nhiễm cơ sở chế biến, loại bỏ xương, khử mỡ) Virus kém chịu nhiệt Đun 60-700C virus chết sau 5-10 phút, đun sôi 1000C virus chết ngay Trong mặt đất ẩm virus có thể duy trì độc lực đến 42 ngày về mùa hè, 146-163 ngày về mùa đông Trong tủy xương, nước bọt, phủ tạng virus có thể sống 40 ngày Virus có thể... chủng virus, số lượng virus và con đường xâm nhập Với những đường tự nhiên, số lượng virus nhiều thì thời gian ủ bệnh có thể ngắn (2-3 ngày) nhưng lên tới 10-16 ngày khi ít virus Virus xâm nhập cơ thể qua đường tiêu hóa, hô hấp hoặc qua các tổn thương ở da Trước tiên virus nhân lên trong lớp thượng bì của ống tiêu hóa hoặc của da, gây thủy thủng một số tế bào này và hình thành mụn nước sơ phát Sau đó virus. .. điểm phương pháp ELISA: Phản ứng có tính đặc hiệu cao Kháng huyết thanh thỏ đặc hiệu với từng typ virus sẽ chọn lọc các kháng nguyên virus từ các protein cạnh tranh khác và tập trung chúng lại giúp gia tăng khả năng phát hiện virus Độ nhạy cao khi dùng với một kháng thể đơn dòng Có thể đây là một kĩ thuật huyết thanh lọc nhạy nhất với mục đích chẩn đoán và định typ Khả năng định typ virus từ mẫu kháng . hại lớn về kinh tế. Mô hình dịch lở mồm long móng Virus lở mồm long móng Gia súc mẫn cảm bệnh lở mồm long món g Kiểm soát vận chuyển qua biên. lớn… V. Virus LMLM Virus sốt lở mồm long móng (Foot and mouth disease virus) 1. Hình thái Virus LMLM thuộc loại virus nhỏ nhất trong các virus qua