Ngữ điệu Ngữ điệu intonation là sự chuyển động của thanh cơ bản của giọng nói, là sự nâng cao hoặc hạ thấp giọng nói trong câu.. “Ngữ điệu là sự biến đổi cao độ của giọng nói diễn ra tr
Trang 1Các hiện tượng ngôn điệu
1 Ngữ điệu
Ngữ điệu (intonation) là sự chuyển động của thanh cơ bản của giọng nói, là sự nâng cao hoặc hạ thấp giọng nói trong câu
“Ngữ điệu là sự biến đổi cao độ của giọng nói diễn ra trong một chuỗi âm thanh lớn hơn âm tiết hay một từ”
Ngữ điệu cũng là một phương tiện phân loại lời nói Nhưng chức năng chính của ngữ điệu là nối liền các bộ phận của lời nói lại với nhau, làm cho lời nói trở nên liền mạch
Ngữ điệu còn được sử dụng để biểu thị tính chất của các loại câu Ở đây nó
đóng vai trò là một phương thức ngữ pháp thực thụ
Cuối cùng, ngữ điệu còn có ý nghĩa đặc biệt trong việc biểu hiện tất cả những sắc thái cảm xúc đa dạng của lời nói
Tham khảo: Một số tài liệu tham khảo về ngữ điệu tiếng Việt
2 Trọng âm
Trọng âm (accent) là sự nêu bật một trong những âm tiết của từ bằng những phương tiện ngữ điệu nhất định
Có thể phân ra các loại trọng âm:
+ trọng âm lực: sự nêu bật được tiến hành bằng cách nêu bật âm tiết
Trang 2+ trọng âm lượng: sự nêu bật được tiến hành bằng cách kéo dài thời gian phát
âm
+ trọng âm cố định: trọng âm bao giờ cũng rơi vào vị trí nhất định của từ + trọng âm tự do: trọng âm không ở vào vị trí nhất định của từ
Trong các ngôn ngữ Âu châu như tiếng Nga, tiếng Anh, tiếng Pháp, trọng âm
có vai trò đáng kể Trong tiếng Việt và các ngôn ngữ có thanh điệu khác, vai trò của trọng âm bị "mờ nhạt" đi trước sự tồn tại của thanh điệu Tuy nhiên, sẽ là không đúng nếu có thái độ cực đoan cho rằng tiếng Việt hoàn toàn không có trọng
âm
Trong tiếng Việt, trọng âm được nêu bật chủ yếu bằng cách tăng cường trường
độ của nguyên âm(1) Nói cách khác, trọng âm của tiếng Việt là trọng âm lượng
Tiếng Việt có một số từ không bao giờ mang trọng âm, ví dụ từ "cái" (loại từ) Tuy nhiên, có những từ trọng âm được thể hiện khá rõ, ví dụ: "cà khẳng cà khiu",
"toé toè loe" Tuyệt đại đa số các thực từ đều mang trọng âm Có những cặp từ đối
lập, trong đó trọng âm là tiêu chí khu biệt duy nhất Ví dụ "cho", "để" là động từ:
Nó để khăn lên bàn
với "cho", "để" là hư từ ("quét cho sạch"; "nói để anh hiểu") Có những từ đa tiết,
nếu đặt sai trọng âm thì từ đó bị phá vỡ, mỗi âm tiết thành một từ riêng biệt, ví dụ:
"bảo với" (= "nói theo") và "bảo" (động từ) + "với" (giới từ)
3 Thanh điệu
Thanh điệu là sự nâng cao hoặc hạ thấp “giọng nói” trong một âm tiết có tác dụng khu biệt vỏ âm thanh của từ hoặc hình vị
Trang 3Như vậy, nếu như ngữ điệu là đặc trưng của câu, trọng âm là đặc trưng của
từ thìthanh điệu là đặc trưng của âm tiết
“Một ngôn ngữ có thanh điệu thường có ngữ điệu (tức sự thay đổi cao độ trong câu) rất hạn chế”