(LUẬN văn THẠC sĩ) tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố đà nẵng tình hình, nguyên nhân và điều kiện, phòng ngừa

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAMHỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM PHÚ HƯNG TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG: TÌNH HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN, PHÒNG

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM PHÚ HƯNG

TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG: TÌNH HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN, PHÒNG NGỪA

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2019

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

PHẠM PHÚ HƯNG

TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY

TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG: TÌNH HÌNH, NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN, PHÒNG NGỪA

Ngành: Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm

Mã số: 8.38.01.05

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS PHẠM VĂN TỈNH

HÀ NỘI, năm 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn

Thạc sĩ Luật học “Tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố

Đà Nẵng: Tình hình, nguyên nhân và điều kiện, phòng ngừa” là hoàn toàn

trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác trong cùng lĩnh vực Cácthông tin, tài liệu trình bày trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc Luậnvăn này là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi dưới sự hướng dẫn khoa họccủa PGS.TS Phạm Văn Tỉnh

Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan này

Tác giả luận văn

PHẠM PHÚ HƯNG

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TÌNH HÌNH TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 7

1.1 Phần hiện của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 7

1.2 Phần ẩn của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 25

Tiểu kết Chương 1 31

CHƯƠNG 2 NGUYÊN NHÂN VÀ ĐIỀU KIỆN CỦA TÌNH HÌNH TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 34

2.1 Những yếu tố thuộc môi trường sống ở thành phố Đà Nẵng 34

2.2 Những yếu tố tiêu cực thuộc về chủ thể của tội phạm 44

2.3 Các yếu tố tiêu cực thuộc về tình huống tội phạm 49

Tiểu kết Chương 2 51

CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG NGỪA TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG 52

3.1 Dự báo tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 52

3.2 Các giải pháp phòng ngừa tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng 54

Tiểu kết Chương 3 72

KẾT LUẬN 74

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đà Nẵng là thành phố trực thuộc trung ương lớn nhất ở khu vực miềnTrung và Tây Nguyên Diện tích toàn thành phố tính đến tháng 01/2018 là1.256,53 km², bao gồm 06 quận (Hải Châu, Thanh Khê, Liên Chiểu, NgũHành Sơn, Sơn Trà, Cẩm Lệ) và 02 huyện (Hòa Vang, Hoàng Sa) Thành phốnằm ở trung độ trục giao thông Bắc - Nam về đường bộ, đường sắt, đườngthuỷ và đường hàng không, là một trong những cửa ngõ giao lưu với các nướctrong khu vực và trên thế giới, là điểm cuối của tuyến hành lang kinh tế Đông

- Tây, trải dài từ Việt Nam, Lào, Thái Lan và Burma (Myanmar) Phía Bắcgiáp tỉnh Thừa Thiên - Huế, Tây và Nam giáp tỉnh Quảng Nam, Đông giáp BiểnĐông

Hiện nay, thành phố Đà Nẵng là một trong 13 đô thị loại I của Việt Nam.Dân số Đà Nẵng ước tính cuối năm 2018 là 1.215.000 người, phân theo địabàn thành thị 829.400 nhân khẩu và nông thôn 122.260 nhân khẩu, số người

từ các tỉnh, thành phố khác đến tạm trú để làm ăn là 108.627 người Trong đó,người Kinh chiếm 99,4%, nữ chiếm khoảng 50.91%, nam 49.09%, tỷ lệ tăngdân số cơ học hằng năm là 2,62% cao hơn so với cả nước là 1,2% Cùng với

sự phát triển của cả nước, trong những năm qua, tình hình kinh tế - xã hội củathành phố Đà Nẵng đã có những bước phát triển đáng kể, đời sống vật chất vàtinh thần của nhân dân không ngừng được cải thiện và nâng cao

Những đặc điểm về địa lý, tự nhiên, văn hóa, dân cư nêu trên đã gópphần tạo nên những khả năng, điều kiện thuận lợi trong quá trình phát triểnkinh tế - xã hội của thành phố nhưng cũng đặt ra những thách thức không nhỏtrong công tác quản lý xã hội, quản lý văn hóa, quản lý con người, được biểuhiện tập trung ở các dạng tệ nạn xã hội cũng như các loại tội phạm, trong đó

có tệ nạn và tội phạm về ma túy, một loại hiểm họa có sức hủy hoại mọi giá

trị xã hội, hủy hoại nòi giống và hủy hoại cả bản thân con người.

Trong nhiều năm qua, Đảng và chính quyền cấp Trung ương cũng nhưđịa phương (Đà Nẵng) liên tục quan tâm chỉ đạo sát sao công tác phòng,chống tệ nạn nói chung và tội phạm ma túy nói riêng, song tình hình tội phạm(THTP) về ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng vẫn tồn tại và chiếm tỷphần không nhỏ Trong 05 năm (2014 - 2018), Tòa án Nhân dân (TAND) cáccấp thuộc thành phố Đà Nẵng đã tiến hành xét xử hình sự sơ thẩm (HSST)

688 vụ, với 980 bị cáo phạm các tội về ma túy, chiếm 18,8 % số vụ; 15,8% số

bị cáo trong THTP tại thành phố Đà Nẵng Trong đó, tội mua bán trái phépchất ma túy (CMT) là 272 vụ, 432 bị cáo, chiếm 39,5% số vụ và 44,1% số bịcáo, tức là tội phạm này chiếm tỷ phần đặc biệt cao

Vậy tại sao các tội phạm về ma túy nói chung và tội mua bán trái phépCMT nói riêng vẫn xảy ra và duy trì ở mức độ cao như vậy? Thực tế này đòi hỏiphải có nghiên cứu chuyên sâu trên nền tảng hướng dẫn của khoa học chuyênngành, hoặc theo hướng chống, hoặc theo hướng phòng ngừa Và ở đây, đề tài

được chọn theo hướng phòng ngừa với tên gọi cụ thể là: “Tội mua bán trái phép

chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng: Tình hình, nguyên nhân và điều kiện, phòng ngừa”, tức là đề tài lấy chuyên ngành tội phạm học và phòng ngừa

tội phạm làm cơ sở lý luận để thực hiện việc nghiên cứu trên một địa bàn cụ thể thành phố Đà Nẵng, trong thời gian 05 năm (từ 2014 đến 2018)

-2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

2.1 Các công trình lý luận tội phạm học

Để có cơ sở thực hiện đề tài, các công trình khoa học sau đây đã đượcnghiên cứu:

- “Tội phạm học, Luật Hình sự, Luật Tố tụng Hình sự Việt Nam” Nxb.

Chính trị quốc gia, 1994;

- “Tội phạm học Việt nam-Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Viện

Nhà nước và Pháp luật, Nxb CAND, năm 2000;

- “Một số vấn đề lý luận về tình hình tội phạm ở Việt Nam” của PGS.TS.

- Ở cấp độ luận án tiến sỹ, có các đề tài khoa học sau:

+ Vũ Quang Vinh (2003), Hoạt động phòng ngừa các tội phạm về ma túy của lực lượng Cảnh sát Nhân dân, Luận án tiến sỹ Luật học, Học viện CSND,

Hà Nội

+ Ngô Đại Tuấn (2006), Hoạt động phòng ngừa và điều tra các tội phạm

về ma túy của lực lượng Công an cấp huyện, Học viện CSND, Hà Nội.

+ Nguyễn Tuyết Mai (2007), Đấu tranh phòng chống các tội phạm ma túy ở Việt Nam, Đại học Luật Hà Nội.

- Ở cấp độ luận văn thạc sỹ, gồm các đề tài sau:

+ Đỗ Tiến Dũng (2013), Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh: Tình hình, nguyên nhân và giải pháp phòng chống, Học viện Khoa học Xã hội, Hà Nội.

+ Phạm Hồng Thủy (2016), Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trong Luật Hình sự Việt Nam (trên cơ sở số liệu thực tiễn xét xử tại địa bàn thành phố Đà Nẵng), Khoa luật Đại học Quốc gia, Hà Nội.

- Ở cấp độ bài viết về tội phạm và ma túy đăng trên các tạp chí chuyên ngành như:

+ Nguyễn Tiến Dũng (2018), Thực trạng lo ngại về ma túy, tội phạm ma túy

- những hạn chế, nguyên nhân và một số kiến nghị, Tạp chí TAND, Hà Nội.

+ Lăng Sỉ U Đôm (2018), Nguyên nhân và điều kiện của tội phạm tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy ở Nước CHDCND Lào, Tạp chí

tài: “Tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng: Tình hình, nguyên nhân và điều kiện, phòng ngừa”.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Thông qua việc làm rõ tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bànthành phố Đà Nẵng (từ năm 2014 đến năm 2018) để xác định nguyên nhân vàđiều kiện của tình hình tội phạm này, từ đó đưa ra các dự báo và kiến nghịnhững giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm muabán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, tác giả đặt ra và thực hiện những nhiệm vụ sau:

+ Làm rõ tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố ĐàNẵng từ năm 2014 đến năm 2018;

+ Phân tích, xác định nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội mua bántrái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018; +Đánh giá hiện trạng hoạt động phòng ngừa tội mua bán trái phép CMTtrên địa bàn thành phố Đà Nẵng những năm qua;

+ Dự báo một cách khoa học về tình hình tội mua bán trái phép CMT trên

địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian tới;

+ Xây dựng các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tộimua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài được xác định ngay trong tên đề tài, tức

là xác định quy luật vận động của khách thể nghiên cứu - tình hình tội muabán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, nói cách khác là đi tìmnguyên nhân và điều kiện của hiện tượng xã hội tiêu cực, cũng như tìm mốiliên hệ của nó với các hiện tượng, quá trình kinh tế - xã hội khác

để nghiên cứu thực tế trên địa bàn thành phố Đà Nẵng;

+ Xét về thời gian và địa bàn (không gian), khi nghiên cứu về hiện trạng,thì cả ba vấn đề đều được xem xét trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong thời gian

05 năm, từ năm 2014 đến năm 2018;

+ Xét về tội danh, đề tài chỉ nghiên cứu tội “Mua bán trái phép chất matúy”, được quy định tại Điều 251 BLHS hiện hành, tức là vào thời gian Bộ luật nàychưa có hiệu lực, việc nghiên cứu phải được thực hiện trên cơ sở số liệu thống kêthường xuyên của Tòa án về tội: “Tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạttrái phép chất ma túy” (Điều 194), bằng phương pháp thống kê tách riêng tội muabán trái phép CMT

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận

- Về phương pháp luận, đề tài triệt để vận dụng phương pháp luận củachủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh để giải quyết các vấn đề do tên đề tài đặt ra

5.2 Phương pháp nghiên cứu

- Về phương pháp nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương phápnghiên cứu cụ thể như: Biện chứng; Hệ thống; Lô-gich; Kế thừa; Mô tả; Tổng hợp;Phân tích, so sánh; Chuyên gia; Lịch sử và nghiên cứu điển hình

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Đề tài là công trình khoa học, nghiên cứu tội mua bán trái phép CMTmột cách toàn diện, hệ thống và nhất quán dưới góc độ tội phạm học ViệtNam trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể

sử dụng làm tài liệu tham khảo trong các trường Luật, các trường CAND, Họcviện Khoa học xã hội

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần nâng cao hiệu quả hoạt độngphòng ngừa tội phạm nói chung và tội phạm mua bán trái phép CMT nói riêngtrên địa bàn thành phố Đà Nẵng

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn được cấu trúc thành 3 chương, gồm:

Chương 1: Tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Chương 2: Nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội mua bán trái phépchất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm

CHƯƠNG 1TÌNH HÌNH TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY

Nhìn nhận hiện tượng tiêu cực này, tức là tình hình tội mua bán trái phépCMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ 2014 đến 2018 dưới góc độ nhậnthức luận, thì thấy rằng, nó luôn luôn có hai phần: Phần hiện và phần ẩn.Trong đó, phần hiện là toàn bộ những hành vi phạm tội mua bán trái phépCMT và chủ thể của hành vi đó đã bị xử lý theo pháp luật hình sự trên địa bànthành phố Đà Nẵng từ 2014 đến 2018 Còn phần ẩn được tạo nên bởi tổng thểcác hành vi phạm tội đã xảy ra trong thực tế, song không được phát hiện,không bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự hoặc không có trong thống

kê tội phạm [02, tr 99] Chương này có nhiệm vụ làm rõ cả hai phần đó củatình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn và thời gian đã định

1.1 Phần hiện của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

1.1.1 Mức độ (tình trạng) của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy

Mức độ của THTP là đặc điểm định lượng tiêu biểu, cho biết về toàn bộ

số người phạm tội cùng số tội phạm do họ thực hiện trong một đơn vị thờigian và không gian nhất định [02, tr 91- 92]

Để nhìn nhận một cách toàn diện về mức độ của THTP, ta cần dựa trên

cả 3 tiêu chí: Mức độ tổng quan tuyệt đối, tổng quan tương đối và tổng quan

so sánh

* Mức độ tổng quan tuyệt đối

Theo số liệu thống kê của TAND thành phố Đà Nẵng, từ năm 2014 đếnnăm 2018, ngành tòa án thành phố đã xét xử HSST 272 vụ, 432 bị cáo phạmtội mua bán trái phép CMT Trong đó: Năm 2104: 39 vụ, 66 đối tượng; Năm2015: 33 vụ, 60 đối tượng; Năm 2016: 53 vụ, 77 đối tượng; Năm 2017: 63 vụ,

99 đối tượng; Năm 2018: 84 vụ, 130 đối tượng Bình quân mỗi năm ngànhTAND thành phố xét xử HSST 54,4 vụ, 86,4 đối tượng phạm tội mua bán tráiphép CMT (Xem Phụ lục, Bảng 1.1)

Đối tượng của tội phạm mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố

Đà Nẵng là: Ma túy có nguồn gốc tự nhiên (Cần sa), bán tổng hợp (Heroin) và

ma túy tổng hợp (MTTH) (MDMA, Methamphetamin, Ketamin) Trong đó,phổ biến và có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây là MTTH Trong

05 năm, lực lượng chuyên trách phòng chống ma túy đã thu giữ 19.602,06 gMTTH các loại (Xem Phụ lục, Bảng 1.2)

* Mức độ tổng quan tương đối

- Mức độ tổng quan tương đối dựa trên cơ số tội mua bán trái phép CMTtrên địa bàn thành phố Đà Nẵng, trong giai đoạn nghiên cứu:

Kết quả phân tích cho thấy bình quân 100.000 dân thì có 5,2 vụ phạm tộixảy và có 8,3 người là tội phạm Trong đó, vào các năm 2017 và 2018, các cơ

số này tăng gấp nhiều lần so với mức bình quân và dự báo sẽ tiếp tục gia tăngtrong thời gian tới Đây là thực trạng đáng báo động, cần được các lực lượngchức năng chú trọng trong quá trình hoạch định chiến lược phòng ngừa tộiphạm (Xem Phụ lục, Bảng 1.3)

- Mức độ tổng quan tương đối dựa trên mối quan hệ giữa hoạt động phát

hiện, khởi tố điều tra, truy tố và xét xử tội phạm mua bán trái phép CMT:Các hoạt động phát hiện, khởi tố điều tra, truy tố, xét xử được tiến hànhhết sức nghiêm túc Số tội phạm phát hiện được truy tố chiếm đến 100%.Trong đó, số vụ được tiến hành xét xử HSST bình quân chiếm đến hơn 79%

so với số đề nghị truy tố Tuy nhiên, cũng cần thấy rằng, vào thời điểm thống

kê, số tội phạm mua bán trái phép CMT qua xét xử HSST hàng năm chỉchiếm 68,5% số vụ và 73% số đối tượng bị phát hiện, bắt giữ Do vậy, côngtác phòng ngừa tội phạm cần được xem xét trên diện rộng, có tính khái quátcao hơn con số xét xử HSST thực tế (Xem Phụ lục, Bảng 1.4)

- Mức độ tổng quan tương đối của tình hình tội mua bán trái phép CMT

và THTP nói chung trên địa bàn thành phố Đà Nẵng:

THTP trên địa bàn thành phố Đà Nẵng diễn ra tương đối phức tạp Từnăm 2014 đến năm 2018, toàn thành phố đã xét xử HSST 3659 vụ, 6192 bịcáo, chiếm 1.19% số vụ; 2,26% số bị cáo, so với cả nước Trong đó, tội muabán trái phép CMT chiếm đến 7,43% số vụ và 6,98% bị cáo trên tổng số Điều

đó cho thấy, tội mua bán trái phép CMT là loại tội phạm phổ biến, chiếm tỷ lệcao, cần được chú trọng trong quá trình hoạch định chiến lược phòng chốngtội phạm (Xem Phụ lục, Bảng 1.5)

- Mức độ tổng quan tương đối của tình hình tội mua bán trái phép CMT

và THTP về ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng:

Trong 05 năm (2014 - 2018), ngành Tòa án thành phố đã xét xử HSST

688 vụ, 980 bị cáo phạm các tội về ma túy Trong đó, tội mua bán trái phépCMT chiếm bình quân 39,5% số vụ và 44,1% bị cáo (Xem Phụ lục, Bảng1.6) Số liệu trên cho thấy tính tương quan giữa tội mua bán trái phép CMTvới các tội về ma túy khác quy định tại Chương XX của BLHS 2015

* Mức độ tổng quan so sánh

Kết quả phân tích tại Bảng 1.7 cho thấy: So với các địa phương lân cận

là Thừa Thiên – Huế, Quảng Nam và Quảng Ngãi, tội mua bán trái phép CMTtại thành phố Đà Nẵng chiếm 40,9% số vụ; 42,1% số đối tượng trên tổng số,cao khoảng 02 lần so với các địa phương được so sánh Tuy nhiên, sự so sánhnày chỉ mang tính tham khảo vì điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của nhữngđơn vị hành chính này vẫn còn khác nhau ở nhiều phương diện.

Những con số được nêu và phân tích trên đây cho chúng ta thấy rõ tìnhtrạng (mức độ) của tội mua bán trái phép CMT, trên địa bàn thành phố ĐàNẵng từ năm 2014 đến năm 2018

1.1.2 Động thái (diễn biến) của tình hình tội phạm mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Động thái của THTP là sự vận động một cách tự nhiên của THTP theothời gian Đo lường được sự vận động này là một bài toán vô cùng phức tạp

Để bảo đảm tính khả thi, động thái của THTP cần được hiểu một cách đơngiản là sự vận động của mức độ và cơ cấu của THTP theo thời gian, kèm theo

đó là lời giải thích sự vận động đó trên cơ sở của thực tiễn đời sống xã hội[02, tr.94]

Việc đánh giá diễn biến của THTP không thể căn cứ và số vụ án, bị can

đã khởi tố hằng năm, vì không phải tất cả các vụ án thụ lý đều được đưa ra xét

xử mà còn có thể xử lý ở dưới nhiều hình thức khác nhau như, đình chỉ điềutra, tạm đình chỉ điều tra vv… vì các lý do khác nhau Để đánh giá mức độtăng giảm hàng năm của tình hình tội phạm cần căn cứ vào số vụ, số bị cáoXXST hàng năm

Áp dụng phương pháp so sánh định gốc, ta thấy rằng: Trong 5 năm, mức độcủa THTP này có cả biến động tăng và biến động giảm, trong đó biến động tăng

là chủ yếu So với định gốc là năm 2014, THTP đã tăng 115,4% số vụ và 97% số

bị cáo Mức độ tăng duy trì ổn định qua các năm, trong đó tăng mạnh nhất là vàonăm 2018 Trong 5 năm nghiên cứu chỉ có một biến động giảm là

vào năm 2015, giảm 15,4% số vụ và 9,1% bị cáo (Xem Phụ lục, Bảng 1.8).Khi áp dụng phương pháp so sánh liền kề, ta thấy rằng mức độ của tìnhhình tội mua bán trái phép CMT duy trì ở biến động tăng Cụ thể: Năm 2016tăng 51,3% số vụ và 25,8% số bị cáo so với năm 2015; Năm 2017 tăng 25,6%

số vụ và 18,2% bị cáo; Năm 2018, tăng mạnh nhất với 53,8% số vụ và 62,1%

bị cáo Chỉ có 01 biến động giảm duy nhất là vào năm 2015, giảm 15,4% số

vụ, 9,1% bị cáo (Xem Phụ lục, Bảng 1.9)

Như vậy, diễn biến (động thái) của tình hình tội mua bán trái phép CMTtrên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018 có cả biến độnggiảm và biến động tăng Trong đó biến động tăng là chủ yếu Điều này chothấy thực trạng và cơ cấu của THTP này cũng có sự thay đổi theo thời gian

Do vậy, việc nghiên cứu xác định mức độ của THTP này biến động do đâu, bịtác động bởi những nhân tố nào, nhằm làm rõ bức tranh toàn cảnh về tình hìnhtội mua bán trái phép CMT trong cả giai đoạn nghiên cứu là cần thiết, nhằmhoạch định một cách chính xác, hiệu quả các giải pháp phòng ngừa tội phạmnày trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Nguyên nhân của diễn biến (động thái) trên xuất phát từ các lý do chủyếu sau:

2017 là 22.346 vụ, 34.494 nghi can; Năm 2018 là 24.500 vụ, 38.000 nghi can

Số lượng vật chứng thu giữ cũng tăng hơn 100% trong 03 năm nghiên cứu

Số liệu từ VKSND Tối cao cũng chỉ ra rằng, trong 10 năm (2007 - 2017),

án ma túy liên tục tăng cả về số vụ và số bị can Năm 2007, cả nước có

hơn 10.900 vụ án, với gần 15.000 bị can, thì đến năm 2017, con số này đãtăng gấp 10 lần với hơn 19.800 vụ và 24.800 bị can Trong 05 năm (2014 -2018), ngành TAND cả nước cũng đã xét xử HSST 79.843 vụ, 101.174 bị cáophạm các tội về ma túy Trong đó, các tội tàng trữ trái phép CMT, vận chuyểntrái phép CMT và mua bán trái phép CMT chiếm đến 99% tổng số Trong 05năm, tội phạm về ma túy cả nước chỉ có 01 biến động giảm duy nhất vào năm

2015 Theo thống kê từ TAND tối cao, năm 2015, số vụ án về ma túy giảm13,3%, số đối tượng giảm 16,2% so với cùng kì năm 2014

Tại thành phố Đà Nẵng, THTP về ma túy cũng biến động tăng và diễnbiến phức tạp Từ năm 2014 đến năm 2018, ngành TAND thành phố đã xét xửHSST 688 vụ, 980 đối tượng phạm các tội về ma túy Tính đến năm 2018 đãtăng 90,4% số vụ; 89,4% số đối tượng với mốc nghiên cứu là năm 2014.Trong giai đoạn nghiên cứu, chỉ có một biến động giảm vào năm 2015 (giảm1,92% số vụ; 2,65% số đối tượng) Riêng tội mua bán trái phép CMT giảm15,4% số vụ; 9,1% bị cao so với cùng kì năm 2014

THTP và tệ nạn ma túy cả nước và thành phố Đà Nẵng gia tăng và diễnbiến phức tạp đã tác động đến tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địabàn thành phố Đà Nẵng, làm tình hình tội này có biến động tăng trong cácnăm 2014, 2016, 2017, 2018 và biến động giảm trong năm 2015

- Sự điều chỉnh của chính sách pháp luật trong việc giám định hàm lượngCMT có trong tang vật thu được

Công văn 234/TANDTC-HS, ngày 17/09/2014 của TAND Tối cao nêurõ: Bắt buộc phải giám định hàm lượng của các CMT trong các chất thu giữnghi là CMT, để lấy đó làm căn cứ kết tội các bị cáo theo quy định tạiChương XVIII “Các tội về ma túy” của BLHS 1999 Thực trạng trên dẫn đếntình trạng số tội phạm về ma túy qua xét xử HSST giảm Thực tế, tội phạm về

ma túy được phát hiện, bắt giữ trong giai đoạn này vẫn có xu hướng đi lên

1.1.3 Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Cơ cấu của THTP được tội phạm học xếp vào loại đặc điểm định tínhtiêu biểu của THTP Nó là tổng thể của các hệ thống cấu trúc bên trong củaTHTP, cho biết về kết cấu cũng như tỷ lệ tương quan giữa các kết cấu đó, từtổng quan đến chi tiết, phản ánh về các mối liên hệ của THTP với các hiệntượng, quá trình kinh tế - xã hội khác [02, tr.93]

Các chỉ số về cơ cấu của THTP chỉ rõ đặc điểm chất- lượng của tínhnguy hiểm cho xã hội của THTP, điều này có ý nghĩa mấu chốt đối với việc tổchức phòng ngừa và việc phân hóa thực tiễn áp dụng các biện pháp pháp luậthình sự Cơ cấu của THTP cũng chỉ rõ định hướng chính của công tác đấutranh với THTP cần tập trung vào những điểm then chốt nào Cơ cấu củaTHTP giữ vai trò là cơ sở chủ yếu cho việc đánh giá tính chất của THTP vàđặc biệt cho việc xác định nguyên nhân và điều kiện của THTP; là một trongnhững cơ sở trực tiếp khách quan cho công tác xây dựng các biện pháp phòngngừa THTP phù hợp

Tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từnăm 2014 đến năm 2018 được thể hiện qua những loại cơ cấu sau đây:

* Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng so với THTP về ma túy cả nước từ năm 2014 đến năm 2018

Trong 05 năm ngành Tòa án thành phố Đà Nẵng đã xét xử HSST 272 vụ,

432 bị cáo phạm tội mua bán trái phép CMT, chiếm 0,34% số vụ và 0,42% số

bị cáo so với THTP về ma túy cả nước (Xem Phụ lục, Bảng 1.10)

* Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép CMT so với THTP nói chung trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018

Tội mua bán trái phép CMT tại thành phố Đà Nẵng bình quân chiếm7,43% số vụ; 6,98% số bị cáo trong tổng THTP tại thành phố Đà Nẵng Vào

năm 2018 chỉ số này tăng lên 10,66% số vụ; 9,66% số bị cáo (Xem Phụ lục,Bảng 1.5) Theo thống kê của Văn phòng Cơ quan CSĐT - Công an thành phố

Đà Nẵng, các tội chiếm tỷ lệ cao trong THTP là: Trộm cắp tài sản (bình quânchiếm 31,6% số vụ; 26,9% số đối tượng); Cố ý gây thương tích (bình quânchiếm 13,2% số vụ; 14,3% số đối tượng); Tàng trữ trái phép CMT (bình quânchiếm 12,1% số vụ; 9,3% số đối tượng); Mua bán trái phép CMT (bình quânchiếm 10,4 % số vụ và 8,9 % số đối tượng) Như vậy, mua bán trái phép CMT

là loại tội phạm hết sức phổ biến tại địa bàn thành phố Đà Nẵng

* Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép CMT so với tình hình các tội về ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018

Trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, tội phạm về ma túy chủ yếu là tàng trữtrái phép CMT (chiếm 57% số vụ, 53% bị cáo); Mua bán trái phép CMT (chiếm39,5% số vụ, 44,1% bị cáo); Vận chuyển trái phép CMT (chiếm 3,5% số vụ và2,9% bị cáo) (Xem Phụ lục, Bảng 1.11) Trong đó, tội tàng trữ trái phép CMTtuy chiếm tỷ lệ cao nhưng tính chất, mức độ ít nghiêm trọng hơn so với tội muabán trái phép CMT và vận chuyển trái phép CMT Riêng tội mua bán trái phépCMT, đây là loại tội phạm hết sức nguy hiểm, là nguồn cung ma túy cho tội tàngtrữ trái phép CMT Các đối tượng phạm tội này thường hết sức tinh vi, xảoquyệt, chỉ giao dịch thông qua hệ thống chân rết, thuê mướn những người khác

để thực hiện tội phạm nên rất khó thu thập tài liệu để chứng minh hành vi phạmtội của chúng Chính vì lẽ đó, việc nghiên cứu và hoạch định các giải pháp phòngngừa tội phạm mua bán trái phép CMT là hết sức cần thiết

* Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018 theo đơn vị hành chính cấp huyện

Tại thành phố Đà Nẵng, tội mua bán trái phép CMT có ở hầu hết các đơn

vị hành chính, trừ huyện đảo Hoàng Sa Tập trung nhiều nhất là Quận ThanhKhê (71 vụ, chiếm 26,1%) và Quận Hải Châu (66 vụ, 24,3%) Thấp nhất là

huyện Hòa Vang (11 vụ, chiếm 2,95%) (Xem Phụ lục, Bảng 1.12).

Cơ cấu trên hoàn toàn phù hợp bởi Quận Thanh Khê và Quận Hải Châu

là 02 đơn vị hành chính có số vụ PPHS cao nhất thành phố Đây cũng là địabàn tập trung nhiều cơ sở kinh doanh có điều kiện về ANTT - vốn là điều kiện

để tội phạm về ma túy hình thành và phát triển Tại Quận Thanh Khê, tính đếntháng 10 năm 2018 đã cấp phép cho 324 cơ sở kinh doanh có điều kiện vềANTT Tuy nhiên, chỉ trong 09 tháng đầu năm 2018, Công an Quận ThanhKhê đã tiến hành kiểm tra 263 lượt, phát hiện 58 trường hợp không khai báolưu trú, 17 trường hợp gồm 43 đối tượng sử dụng trái phép CMT trong các cơ

sở lưu trú, 04 trường hợp với hơn 30 đối tượng sử dụng trái phép CMT trong

cơ sở karaoke Trong 266 thông tin về tội phạm hình sự được tiếp nhận thì có

66 tin xảy ra tại các cở sở kinh doanh có điều kiện.Tại Quận Hải Châu, hiện

đã cấp phép cho hơn 400 cơ sở kinh doanh có điều kiện Các vũ trường, quánbar, pub, karaoke tập trung chủ yếu ở phường Hải Châu 2 (Quận Hải Châu);khu vực Vĩnh An A - Phường Vĩnh Trung, khu vực Cống - liên phường ThạcGián, Vĩnh Trung, Tân Chính, khu vực Núi Cùng - Phường Thạc Gián, khuvực chung cư Thanh Khê Tây (Quận Thanh Khê) và một số khu vực mới nổithuộc Phường Thọ Quang, Mân Thái, An Hải Bắc (Quận Sơn Trà)

* Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018 theo khung hình phạt

Theo quy định của BLHS 1999 và BLHS 2015, tội mua bán trái phépCMT có khung hình phạt thấp nhất là 2 - 7 năm tù, cao nhất là tử hình Tuynhiên, trong 05 năm qua, chưa có trường hợp phạm tội mua bán trái phépCMT nào bị hội đồng xét xử TAND thành phố tuyên án tử hình Ngành tưpháp thành phố Đà Nẵng cũng đã vận dụng điều 47 BLHS 1999 vào thực tếxét xử để tuyên phạt 13 trường hợp dưới 02 năm tù, chiếm 03%; Từ 07 - 15năm tù (206 trường hợp, chiếm 47,8%); Từ 15 - 20 năm tù (104 trường hợp,

chiếm 24%); Từ 02 - 7 năm tù (103 trường hợp, chiếm 23,9%); Chung thân(06 trường hợp, chiếm 1,3%) (Xem Phụ lục, Bảng 1.13) Điều đó thể hiện tínhchất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, cần được chú trọng khi đềxuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa.

* Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép CMT, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018 theo động cơ, mục đích phạm tội

Động cơ phạm tội là những nguyên nhân tâm lý bên trong; nhữngnguyên nhân này thôi thúc, thúc đẩy cá nhân thực hiện hành vi phạm tội Mỗi

cá nhân khi thực hiện hành vi phạm tội của mình đều có những động cơ thúcđẩy khác nhau Việc xác định đúng động cơ, mục đích của từng nhóm đốitượng là cơ sở đề ra các giải pháp phòng ngừa tội phạm một cách căn cơ nhất.Trong 432 bị cáo phạm tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thànhphố Đà Nẵng, có 267 bị cáo (chiếm 61,8%) phạm tội vì lợi ích vật chất Đứngthứ 2 là nhóm đối tượng thực hiện tội phạm để thỏa mãn nhu cầu sử dụng tráiphép CMT (95 bị cáo, chiếm 22%) Cuối cùng, chiếm tỷ lệ nhỏ (70 bị cáo,chiếm 16,2%), phạm tội vì bị dụ dỗ, lôi kéo, kích động, thích thể hiện mình (Xem Phụ lục, Bảng 1.14) Những động cơ, mục đích trên cho thấy tính tiêucực trong đặc điểm đạo đức, tâm lý của người phạm tội, là một trong nhữngnguyên nhân thuộc về chủ thể của tội phạm mua bán trái phép CMT

* Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thànhphố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018 theo phương thức, thủ đoạn gây án

Để hệ thống hóa một cách chi tiết phương thức, thủ đoạn gây án của tộiphạm mua bán trái phép CMT là một việc không dễ dàng Bởi các đối tượngthường cùng lúc sử dụng nhiều phương thức, thủ đoạn khác nhau, đồng thờithường xuyên thay đổi nhằm đối phó với hoạt động phòng ngừa, đấu tranhcủa lực lượng chức năng Qua nghiên cứu 272 bản án xét xử HSST củaTAND thành phố Đà Nẵng, có thể thấy, phương thức, thủ đoạn gây án phổ

biến của tội phạm là:

- Thành lập các công ty bình phong, mở các cơ sở kinh doanh, thuê cácđịa điểm lưu trú làm địa điểm cất giấu và giao dịch ma túy nhằm đối phó sự phát

hiện của lực lượng chức năng Điển hình: Ngày 27/2/2016, TAND thành

phố Đà Nẵng xét xử vụ án Phạm Thị Nga cùng đồng bọn mua bán trái phép CMT Nga đã trực tiếp vận chuyển trái phép CMT từ thành phố Hà Nội về thành phố Đà Nẵng để tiêu thụ Tại Đà Nẵng, Nga sử dụng khách sạn Honey (1064 Ngô Quyền, Q Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng) do mình đứng tên kinh doanh để làm nơi cất giấu và mua bán trái phép CMT.

- Sử dụng các dịch vụ thanh toán trực tuyến để chuyển tiền mua bán trái

phép CMT, hạn chế giao dịch trực tiếp Điển hình: Bản án số 53/2081/HSST ngày 25/03/2018 của TAND quận Thanh Khê xác định: Phạm Văn Sơn là đối tượng sử dụng trái phép CMT Tối 26/6/2017, để có tiền tiêu xài và sử dụng trái phép CMT, Sơn đã liên lạc với một nam thanh niên (chưa rõ nhân thân lai lịch) để đặt mua 20gram ma túy tổng hợp dạng đá mang về tiêu thụ Phương thức thanh toán là Sơn chuyển tiền cho thanh niên này qua ứng dụng

ví Momo Sau đó, người này sẽ dùng ứng dụng Grab chuyển hàng đến địa điểm nhà văn hóa Quận Thanh Khê để Sơn ra nhận.

- Sử dụng các ứng dụng di động để liên lạc, trao đổi thông tin, gây khókhăn cho việc triển khai các biện pháp nghiệp vụ của lực lượng công an Thực tếtrong các vụ án ma túy hiện nay, các đối tượng chủ yếu trao đổi thông tin qua điệnthoại di động và các ứng dụng như Zalo, Viber, Facebook,

Whatsapp Hiện nay, máy chủ của các ứng dụng này đặt ở nước ngoài.Ngoài ra, các ứng dụng trên đều có chương trình chủ động xóa tin nhắn vàcuộc gọi sau khi liên lạc, hạn chế tối đa việc lưu trữ thông tin trên điện thoại

- Sử dụng dịch vụ vận chuyển để giao nhận ma túy Giao nhận qua nhiềuđiểm trung gian Nhân viên giao nhận thường không biết về số ma túy trong

hàng hóa gây khó khăn cho công tác điều tra, xử lý tội phạm Điển hình: Ngày 30/3/2018, tại địa chỉ K32/8 Phạm Văn Nghị, P Thạc Gián, Q Thanh Khê, thành phố Đà Nẵng, tổ công tác phòng CSĐTTP về ma túy – Công an thành phố Đà Nẵng bắt quả tang đối tượng Nguyễn Thanh Duy khi Duy đang nhận

500 viên ma túy tổng hợp, dạng “thuốc lắc”, được gửi từ thành phố Hồ Chí Minh về thành phố Đà Nẵng dưới dạng bưu phẩm thông qua nhà xe Phương Trang Khi nhận được tin nhắn từ nhà xe là bưu phẩm đã về đến bến, đối tượng không trực tiếp đến địa điểm được thông báo để nhận, mà thông qua 01 nhân viên làm dịch vụ vận chuyển hàng hóa tên Nguyễn Duy Bửu để nhận và chuyển gói bưu phẩm đến nơi cư trú của mình thì bị phát hiện, bắt giữ.

- Sử dụng vũ khí, công cụ hỗ trợ nhằm chống đối lực lượng chức năng khi bị phát hiện, bắt giữ

Việc xác định phương thức, thủ đoạn gây án của tội phạm có ý nghĩa đặcbiệt trong việc đề xuất các biện pháp ngăn chặn tội phạm, không để tội phạmđược thực hiện đến cùng

* Cơ cấu của tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thànhphố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018 theo đặc điểm nhân thân ngườiphạm tội

Dưới góc độ tội phạm học, khi nghiên cứu tình hình tội phạm để làmsáng tỏ nguyên nhân, điều kiện của tình hình tội phạm và nhất là để thiết lập

hệ thống là biện pháp phòng ngừa thì không thể không nghiên cứu về chínhnhững con người đã tạo nên tình hình tội phạm đó- tức những người có hành

vi lệch chuẩn xã hội, còn gọi là: Người phạm tội Nhân thân người phạm tộichính là tổng hợp những đặc điểm, dấu hiệu thể hiện bản chất xã hội của conngười đã thực hiện tội phạm

- Đặc điểm về độ tuổi

Người phạm tội mua bán trái phép CMT chủ yếu nằm trong độ tuổi 18

-35 (347 bị cáo, chiếm 80,3); Tiếp theo là độ tuổi trên -35 (72 bị cáo, chiếm16,7%); Số bị cáo dưới 18 tuổi chiếm 03%; Không có bị cáo nào dưới 16 tuổi(Xem Phụ lục, Bảng 1.15).

- Đặc điểm về giới tính

Đối tượng thực hiện hành vi mua bán trái phép CMT, trên địa bàn thànhphố Đà Nẵng phần lớn là nam giới (293 đối tượng, chiếm 67,8%), nữ giới là

139 đối tượng, chiếm 32,2% Tuy nhiên, tỷ lệ nữ giới duy trì ở tỷ lệ cao và có

xu hướng gia tăng qua các năm là một thực tế đáng báo động trong tình hìnhtội mua bán trái phép CMT (Xem Phụ lục, Bảng 1.16)

- Đặc điểm về nghề nghiệp

Phần lớn các bị cáo phạm tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thànhphố Đà Nẵng chủ yếu là thành phần không nghề nghiệp (165 bị cáo; 38,2%);Nghề nghiệp không ổn định (142 bị cáo; 32,9%) (Xem Phụ lục, Bảng 1.17) Bêncạnh đó, một số đối tượng có nghề nghiệp nhưng lợi dụng đặc thù nghề nghiệpliên quan đến lĩnh vực kinh doanh có điều kiện về ANTT để mua bán trái phép

CMT Điển hình: Ngày 24/11/2017, Phòng CSĐTTP về ma túy bắt quả tang đối

tượng Ngô Đức Vinh (22 tuổi, quê Nam Lý, Đồng Hới, Quảng Bình) về hành vi mua bán trái phép CMT Lợi dụng vị trí nhân viên bảo vệ quán bar Phương Đông, thành phố Đà Nẵng, Vinh đã liên hệ một số đầu nậu ở các tỉnh phía Nam mua ma túy về tiêu thụ Vì vậy, cơ cấu này cần được chú ý trong quá trình nghiên

cứu, xác định nguyên nhân và điều kiện của THTP này

- Đặc điểm về trình độ học vấn

Trong 432 bị cáo phạm tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thànhphố Đà Nẵng từ năm 2014 đến năm 2018, có 161 bị cáo có trình độ tiểu học,trung học cơ sở, chiếm 37,3%; 259 bị cáo có trình độ phổ thông trung học,chiếm 60%; Số bị cáo không biết chữ và có trình độ trung cấp, cao đẳng, đạihọc chiếm tỷ lệ thấp (xem Phụ lục, Bảng 1.18) Việc số bị cáo là người có

trình độ cao đẳng, đại học phạm tội mua bán trái phép CMT là thực tế đáng báo động cần phải được chú trọng khi đề xuất các giải pháp phòng ngừa.

- Đặc điểm về nơi cư trú

Đối tượng hoạt động phạm tội mua bán trái phép CMT, trên địa bànthành phố Đà Nẵng chủ yếu là người địa phương (372 đối tượng, chiếm79,6%) Tuy nhiên, số đối tượng ngoại tỉnh đến Đà Nẵng để hoạt động phạmtội cũng chiếm tỷ lệ đương đối cao (88 đối tượng, chiếm 20,4%) (Xem Phụlục, Bảng 1.19) Thực tế trên đặt ra thách thức không nhỏ cho công tác quản

lý quản lý nhà nước về ANTT trong đó có quản lý nhân hộ khẩu, quản lý tạmtrú, tạm vắng

- Đặc điểm thành phần dân tộc

Đối tượng mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng chủyếu là người dân tộc Kinh (416 đối tượng, chiếm 96,3%); Dân tộc thiểu sốchiếm tỷ lệ 3,7% (Xem Phụ lục, Bảng 1.20) Đây đa phần là người dân tộc Cơ

Tu sống ở một số xã miền núi thuộc huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng vàvùng giáp ranh thuộc tỉnh Thừa Thiên - Huế, có điều kiện sống khó khăn, bịcác đối tượng chủ mưu cầm đầu lôi kéo, tham gia vào các đường dây vậnchuyển trái phép CMT từ những vùng giáp ranh về địa bàn thành phố ĐàNẵng để tiêu thụ Vì vậy, các giải pháp về mặt kinh tế cần được chú trọng khithiết lập các biện pháp phòng ngừa tội phạm mua bán trái phép CMT

- Đặc điểm về quốc tịch

Tội mua bán trái phép CMT tại thành phố Đà Nẵng chủ yếu do các đốitượng người Việt Nam thực hiện (425 đối tượng, chiếm 98,4%) Số đối tượngngười nước ngoài/ người Việt Nam có Quốc tịch nước ngoài chiếm tỷ lệ thấp(07đối tượng, chiếm 1,6%) (Xem Phụ lục, Bảng 1.21)

Theo thống kê của Công an thành phố Đà Nẵng, thời gian qua, ngườinước ngoài đến Đà Nẵng có xu hướng gia tăng nhanh Năm 2017, có 1,4 triệu

lượt, tăng 47% so với năm 2016 Năm 2018, tăng 93% so với năm 2017 Dựkiến năm 2019, con số này còn tăng thêm 70 - 80% so với cùng kì năm 2018.Trong đó, hơn 41% là người Trung Quốc và Hàn Quốc Người nước ngoàiđến Việt Nam bên cạnh tham quan, du lịch còn tham gia vào nhiều hoạt động

xã hội khác nhau, trong đó có cả hoạt động vi phạm pháp luật Trong năm

2018, Công an thành phố Đà Nẵng đã phát hiện, xử lý gần 300 trường hợpngười nước ngoài đánh bạc, mua bán trái phép CMT, sử dụng trái phép CMT.Đặc biệt, trong bối cảnh tội phạm sản xuất, mua bán trái phép CMT có yếu tốnước ngoài đang có xu hướng chọn Việt Nam là địa bàn trung chuyển CMT

từ các nước khu vực Tam giác vàng sang nước thứ ba để tiêu thụ thì công tácphòng ngừa tội phạm mua bán trái phép CMT có yếu tố nước ngoài cần đượccác lực lượng chức năng chú trọng

- Đặc điểm về tiền án, tiền sự

Người phạm tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

đa số là người có tiền án, tiền sự (256 bị cáo, chiếm 59,3%) Số phạm tội lầnđầu là 176 bị cáo, chiếm 40,7% (Xem Phụ lục, Bảng 1.22)

Phạm trù tái phạm, tái phạm nguy hiểm đối với tội phạm học có giá trịthông tin rất lớn, không chỉ cho phép đánh giá, nghiên cứu về tội phạm ẩn, màcòn là cơ sở để đánh giá về ý thức pháp luật của người phạm tội, cũng như vềhiệu quả của công tác giáo dục, phòng ngừa tội phạm của các trại giam

- Đặc điểm về sử dụng trái phép CMT

Theo số liệu thống kê từ Sở Lao động - Thương binh - Xã hội thành phố

Đà Nẵng, thời điểm cuối năm 2017, toàn thành phố có 3.548 trường hợpngười nghiện, người sử dụng ma túy có hồ sơ kiểm soát Thì đến cuối năm

2018, con số này đã tăng lên 3.951 người, gồm 1.965 người sử dụng trái phépchất ma túy và 1.986 người nghiện, tăng 10,2% so với năm 2017

Đặc trưng của tội phạm về ma túy nói chung và tội phạm mua bán trái

phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nói riêng là đối tượng phạm tội làngười sử dụng trái phép CMT chiếm tỷ lệ cao Kết quả phân tích cho thấy, số

bị cáo là người sử dụng trái phép CMT chiếm 78%, trong đó người tái nghiệnchiếm 12%, số sử dụng lần đầu chiếm 66% Số đối tượng không sử dụngCMT chiếm 22% Cơ cấu trên đặt ra trách nhiệm hết sức nặng nề cho các cơquan làm công tác quản lý người nghiện, cai nghiện và áp dụng các giải phápsau cai, tái hòa nhập cộng đồng

- Đặc điểm hoàn cảnh gia đình

Trong 432 bị cáo được phân tích, có 120 bị cáo, chiếm 27,8% có đặcđiểm hoàn cảnh gia đình có kết cấu hoàn thiện; 312 bị cáo, chiếm 72,2% cóhoàn cảnh gia đình có kết cấu không hoàn thiện Trong đó: 142 bị cáo, chiếm32,9% có bố mẹ thiếu gương mẫu, vi phạm pháp luật; 87 bị cáo, chiếm 32,9%

có bố mẹ mâu thuẫn, ly hôn hoặc chết; 83 bị cáo, chiếm 19,2% bị cáo có hoàncảnh sống khó khăn (Xem Phụ lục, Bảng 1.24)

Những đặc điểm hoàn cảnh gia đình trên cho thấy các yếu tố tiêu cựctrong môi trường gia đình chính là một trong những nguyên nhân và điều kiệncủa tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng cần được chútrọng trong thiết lập các biện pháp phòng ngừa tội phạm

1.1.4 Tính chất của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Tính chất của THTP phản ánh mức độ nguy hiểm, mức độ nghiêm trọngkhác nhau của THTP ở từng thời gian và không gian khác nhau, thông quatương quan và tỷ lệ giữa các thành phần tạo nên cơ cấu thành phần tội phạm.Tính chất của THTP được thể hiện cụ thể ở:

- Số lượng tội phạm và số bị cáo;

- Diễn biến của tình hình tội phạm;

- Phương thức, thủ đoạn hoạt động phạm tội;

- Mức độ nghiêm trọng của tội phạm;

- Tỷ lệ tái phạm;

- Đặc điểm nhân thân người phạm tội;

- Thiệt hại gây ra do hành vi phạm tội [20, tr.34]

Áp dụng lý luận tội phạm học vào nghiên cứu tính chất của tình hình tộimua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng từ năm 2014 đếnnăm 2018, có thể rút ra một số tính chất đặc trưng của THTP này như sau:Thứ nhất: Tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố

Đà Nẵng diễn ra phổ biến Trong 05 năm (2014 - 2018), TAND hai cấp đã xét

xử HSST 272 vụ, 432 bị cáo, chiếm 7,43 % số vụ, 6,98% số bị cáo so vớitổng PPHS và 39,5 % số vụ, 44,1% số bị cáo trong nhóm các tội về ma túy.Thứ hai: Tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố ĐàNẵng được kiểm soát trong cả biên độ giao động tăng, giảm Trong đó, giaođộng tăng là chủ yếu So với định gốc là năm 2014, THTP này đã tăng 215,4

% số vụ; 197% số đối tượng So với năm liền kề, THTP này 03 biến độngtăng (các năm 2016, 2017, 2018) và 01 biến động giảm (năm 2015); Tính chấtnghiêm trọng của tội phạm, mức độ nguy hiểm của hành vi cũng theo chiều hướnggia tăng

Thứ ba: Tội phạm mua bán trái phép CMT có tính chống đối pháp luậtcao và ngày càng diễn ra quyết liệt Nhiều đường dây phạm tội khi bị pháthiện, bắt giữ, các đối tượng được trang bị vũ trang, phương tiện thông tin liênlạc hiện đại; Khi bị phát hiện, bắt giữ sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng,tiêu hủy tài liệu chứng cứ gây khó khăn cho công tác điều tra, mở rộng vụ án.Thứ tư: Tính liên quan và cấu kết giữa các đối tượng phạm tội ngày càngrộng Các đường dây mua bán trái phép CMT hoạt động có tổ chức, cấu kếtvới các đối tượng trong và ngoài địa bàn, thậm chí là móc nối với các đốitượng từ nước ngoài vận chuyển trái phép CMT về Việt Nam để tiêu thụ

Thứ năm: Tội phạm mua bán trái phép CMT có ở tất cả các đơn vị hànhchính thuộc thành phố Đà Nẵng (trừ huyện đảo Hoàng Sa), trong đó tập trungnhiều nhất ở 02 Quận Hải Châu và Thanh Khê - đây là 02 đơn vị hành chínhtập trung đông các cơ sở kinh doanh có điều kiện về ANTT, vốn là môitrường thuận lợi để tội phạm ma túy nói chung và tội mua bán trái phép CMThình thành và phát triển.

Thứ sáu: Tội mua bán trái phép CMT thâm nhập ngày càng sâu rộng vàocộng đồng gây tác hại nghiêm trọng đến nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội,đặc biệt làm gia tăng số người nghiện ma túy trong cộng đồng Thống kê của

02 ngành Công an và Lao động - Thương binh - Xã hội, tính đến năm 2018,

số người nghiện và sử dụng trái phép chất ma túy là 3.951 người, tăng 10,2%

so với cùng kì năm 2017

Thứ bảy: Phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng mua bántrái phép CMT không ngừng thay đổi Một số phương thức, thủ đoạn mới đólà: Lập công ty bình phong, mở cơ sở kinh doanh, thuê cơ sở lưu trú làm địađiểm cất giấu và giao dịch ma túy; Sử dụng các dịch vụ ngân hàng để thanhtoán tiền mua bán trái phép CMT, hạn chế giao dịch trực tiếp; Sử dụng cácứng dụng di động để liên lạc, trao đổi thông tin; Sử dụng dịch vụ vận chuyển

để giao nhận ma túy

Thứ tám: Bên cạnh những đặc điểm nhân thân người phạm tội đã đượcxem xét ở phần cơ cấu của THTP, cần chú ý đặc biệt đến một số đặc điểmnhân thân đặc thù tác động đến quá trình kế hoạch hóa hành vi phạm tội đó là:+ Về độ tuổi: Đối tượng phạm tội có xu hướng ngày càng trẻ hóa, tậptrung vào nhóm đối tượng đang trong độ tuổi lao động (18 – 35 tuổi) Đây là mộtthách thức lớn đối với các cơ quan quản lý và là hệ lụy có thể nhìn thấy trước đốivới quá trình phát triển kinh tế, xã hội của thành phố

+ Về tiền án, tiền sự: 59,3% đối tượng phạm tội là người có tiền sự Tình

trạng trên cho thấy, để nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm mua bán tráiphép CMT cần thiết phải áp dụng đồng bộ các biện pháp về mặt quản lý nhànước với biện pháp về mặt xã hội và kinh tế.

+ Về đặc điểm sử dụng trái phép CMT: 78% đối tượng phạm tội có sửdụng trái phép CMT Tình trạng trên đặt ra thách thức không nhỏ cho lực lượngchuyên trách phòng chống ma túy và chính quyền địa phương trong việc quản lý

số đối tượng nghiện, rà soát, kiểm danh, kiểm diện, phát hiện số đối tượng nghiệnmới

+ Về đặc điểm cư trú: 79,6% đối tượng phạm tội là người thường trú tạiđịa phương Số đối tượng tạm trú, lưu trú vẫn chiếm tỷ lệ tương đối cao (88

đối tượng, chiếm 20,4) Đây là những đối tượng không có nơi cư trú nhấtđịnh, di biến động phức tạp Do vậy, các giải pháp phòng ngừa nếu được ápdụng sẽ rất khó tiếp cận số đối tượng này, dẫn đến hiệu quả công tác khôngcao

Như vậy, qua nghiên cứu các yếu tố về lượng và chất nói trên có thểnhận định: Tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố ĐàNẵng từ năm 2014 đến năm 2018 là phức tạp và tiềm ẩn nhiều nguy cơ Do

đó, công tác phòng ngừa loại tội phạm này cần được quan tâm, đầu tư hơnnữa trong thời gian tới

1.2 Phần ẩn của tình hình tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

Khi nghiên cứu THTP và đánh giá đúng đặc điểm định lượng của tìnhhình tội mua bán trái phép CMT, ngoài việc nghiên cứu những vụ phạm tội đãđược phát hiện và xét xử, thì một phần quan trọng cần phải được xem xét,phân tích, đó là phần ẩn của THTP

Các tội phạm không được phát hiện (hay còn gọi là tội phạm ẩn): Là mộttrong hai phần của THTP, tội phạm ẩn được tạo nên bởi tổng thể các hành vi

phạm tội đã xảy ra trong thực tế, song không được phát hiện, không bị xử lýtheo quy định của pháp luật hình sự hoặc không có trong thống kê tội phạm[02, tr.99].

Về phương diện khoa học, chỉ có thể đánh giá mức độ tội phạm ẩn mộtcách tương đối, dựa trên những căn cứ, cơ sở khoa học và thực tiễn nhất định,việc mong muốn đánh giá chính xác một cách tuyệt đối phần ẩn của THTP làđiều không thể thực hiện được, bởi nhiều lý do khác nhau

Tội phạm ẩn, theo quan điểm của phần lớn các nhà nghiên cứu về tộiphạm học thì có thể bao gồm:

Số vụ, số người phạm tội tuy đã xảy ra trên thực tế nhưng chưa bị pháthiện (phần ẩn này được coi là: tội phạm ẩn tự nhiên hay tội phạm ẩn kháchquan) Đây là phần lớn nhất và chủ yếu của tình hình tội mua bán trái phépCMT

Phần ẩn tiếp theo là những vụ phạm tội, người thực hiện tội phạm đã bịphát hiện, nhưng vì nhiều lý do khác nhau mà các cơ quan tư pháp lại chorằng hành vi của người đó không cấu thành tội phạm (phần ẩn này được gọilà: tội phạm ẩn nhân tạo hay tội phạm ẩn chủ quan) ; Tội phạm ẩn này có thể

có ở mọi giai đoạn của TTHS như: Khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử Tuynhiên, loại tội phạm này thường xảy ra ở giai đoạn khởi tố, điều tra và truy tố,còn giai đoạn xét xử chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ, không đáng kể

Ngoài ra, còn có quan điểm cho rằng tội phạm ẩn còn bao gồm cả số liệucác vụ phạm tội, con người phạm tội tuy bị xử lý hình sự, nhưng vì lý do nào

đó mà không có trong số liệu thống kê và coi đây là “tội phạm ẩn thống kê”

Từ cơ sở lý luận trên, ta có thể khẳng định rằng, rất khó để đưa ra con sốchính xác về tội phạm ẩn, mức độ ẩn của tình hình tội mua bán trái phép CMTtrên địa bàn thành phố Đà Nẵng Tuy nhiên, trên cơ sở phân tích phần hiệncủa THTP; trên cơ sở đánh giá phương thức thủ đoạn hoạt động của tội phạm,

ta có thể khẳng định phần ẩn của tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng là khá cao Nguyên nhân của tình hình này là do:

1.2.1 Tội phạm ẩn khách quan

* Thứ nhất: Chủ thể của hành vi phạm tội

- Chúng ta thấy rằng, các đối tượng mua bán trái phép CMT dùng mọiphương thức, thủ đoạn để che giấu hành vi và thông tin về hoạt động của

chúng Trong thực tế, các tội phạm mua bán trái phép CMT luôn có xu hướng

« tinh vi hóa » hành vi phạm tội ; Tận dụng mọi khả năng, điều kiện để chegiấu tội phạm và tạo ra những cản trở để tránh sự phát hiện của các lực lượng chứcnăng Hoặc khi tội phạm bị phát hiện thì các đối tượng này tận dụng mọi phươngthức, thủ đoạn để chống đối, cản trở quá trình thu thập tài liệu chứng cứ làm rõ cácvấn đề cần chứng minh trong vụ án hình sự và quá trình điều tra mở rộng Thậmchí, nhiều trường hợp các đối tượng chủ mưu, cầm đầu sử dụng « luật rừng » để «trừ khử » những người có ý định tố giác, làm chứng, cung cấp thông tin về tộiphạm

- Người phạm tội liên tục : Những người này đã có một quá trình dàithực hiện các hành vi phạm tội mua bán trái phép CMT, cho đến khi bị lực lượngchức năng phát hiện bắt giữ Hoạt động phạm tội của họ thường diễn ra khép kín,gắn kết các thành viên trong gia đình Các đối tượng chủ mưu, cầm đầu thường tạo

ra nhưng đảm bảo khá chắc chắn cho việc che giấu hành vi phạm tội, cũng như tiêuhủy tài liệu, chứng cứ khi bị phát hiện Do đó, khi bị phát hiện, các đối tượng chỉkhai nhận về hành vi bị phát hiện quả tang, không khai nhận về toàn bộ quá trìnhhoạt động phạm tội của bản thân và đồng bọn

- Người tái phạm : Đối với tội phạm học, cũng như hoạt động điều trahình sự, phát hiện tội phạm và chứng minh được sự lặp lại của hành vi phạm tội làmột vấn đề cần phải được quan tâm nghiên cứu nhằm xác định phương thức thủđoạn của tội phạm cũng như xây dựng các phương án nâng cao hiệu

quả hoạt động phòng ngừa tội phạm Sự lặp lại của hành vi phạm tội ở dạngtái phạm, tái phạm nguy hiểm chính là điểm báo rõ nhất về tình hình nhânthân người phạm tội có khuynh hướng chống đối xã hội bền vững, có mức độtrầm trọng của những sai lệch trong ý thức đạo đức, ý thức pháp luật, và cảtrong khuynh hướng thỏa mãn nhu cầu vv

* Thứ hai : Do tính chất manh động của tội phạm, người tố giác, báo tin,làm chứng trong các vụ án mua bán trái phép CMT vì nhiều lý do khách quan(tâm lý sợ bị gia đình người phạm tội trả thù, ảnh hưởng đến cá nhân và cuộcsống gia đình họ…) đã không thực hiện các nghĩa vụ cung cấp tin báo tố giáctội phạm, phản ánh sự thật khách quan của vụ án hình sự

Điều 5, Bộ luật TTHS 2015 quy định trách nhiệm của cơ quan nhà nước,

tổ chức và cá nhân trong đấu tranh phòng, chống tội phạm.Trong đó, khoản 2,Điều 5 quy định: Tổ chức, cá nhân có quyền và nghĩa vụ phát hiện, tố giác,báo tin về tội phạm; tham gia đấu tranh phòng, chống tội phạm Tuy nhiên,trong thực tế, do tính chất đặc thù của tội phạm, quyền và nghĩa vụ của tổchức, cá nhân đã không được thực hiện một cách triệt để

Phân tích trong 397 vụ mua bán trái phép CMT do Phòng CSĐTTP về

ma túy - Công an thành phố Đà Nẵng bắt giữ trong 05 năm (2014 - 2018) chothấy: 100% các vụ án được lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ là thôngqua các biện pháp nghiệp vụ Công an Số vụ do quần chúng nhân dân tố giác,cung cấp tin báo: 0 vụ Số vụ do các cơ quan, đơn vị khác ngoài ngành Công

an phát hiện, trao đổi thông tin: 0 vụ (Xem Phụ lục, Bảng 1.25) Hầu hết cáctin báo, tố giác mới dừng lại ở việc tố giác người nghiện, người sử dụng tráiphép CMT Đó là một trong những lý do dẫn đến tội phạm mua bán trái phépCMT được các chuyên gia tội phạm học đánh giá có độ ẩn cấp IV - cấp độ ẩncao nhất

* Thứ ba: Do công tác quản lý, phát hiện tội phạm của các cơ quan chức

năng còn nhiều bất cập, sơ hở.

- Sơ hở thiếu sót trong công tác xây dựng lực lượng

Như đã phân tích ở phần THTP, tội mua bán trái phép CMT khôngngừng gia tăng và diễn biến phức tạp trong những năm gần đây Qua các năm,lực lượng CSĐTTP về ma túy đã được lãnh đạo Công an thành phố quan tâm

cả về số lượng và chất lượng Qua 05 năm (2014 - 2018), tổng biên chế đãtăng 62,3% Số điều tra viên tăng 35,7% Trình độ của cán bộ cũng được cảithiện đáng kể 100% cán bộ thuộc lực lượng đã qua bồi dưỡng nghiệp vụ,pháp luật tại các trường CAND Số cán bộ có trình độ đại học là 255/586 cán

bộ, chiếm 43,5%; Cao đẳng, trung cấp là 244/586 cán bộ, chiếm 41,6%; Sauđại học là 47/586 cán bộ, chiếm 08% Qua các năm, số cán bộ được học tậpnâng cao trình độ đại học và sau đại học không ngừng tăng (Xem Phụ lục,Bảng 1.26 và Bảng 1.27)

Tuy nhiên, qua 05 năm, tội phạm mua bán trái phép CMT tăng 115,4%

% số vụ, 97% số đối tượng Đến riêng 2018, tính bình quân 01 điều tra viênphải thụ lý 4,4 vụ/năm Bên cạnh đó, điều tra viên còn phải thụ lý những vụ ánkhác và tiến hành các công việc khác (trực ban hình sự, báo cáo chuyên đề,

báo cáo truy nã, tham gia tổ công tác 911, tham gia kế hoạch 222, kế hoạch

333, kế hoạch 8394…) theo sự phân công của lãnh đạo đơn vị Thực tế trênlàm phát sinh tình trạng tiến độ điều tra các vụ án còn hạn chế, số vụ án phảigia hạn điều tra lần 1, 2 chiếm tỷ lệ cao Số vụ án bị trả điều tra bổ sung vìnhiều nguyên nhân khác nhau còn diễn ra tương đối phổ biến Công tác điềutra mở rộng án còn gặp nhiều khó khăn

- Sơ hở thiếu sót trong công tác phối hợp lực lượng, trao đổi thông tintrong phòng, chống tội phạm mua bán trái phép CMT

Ngày 09/10/2002, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 133/2002/QĐ-TTg quy định quy chế phối hợp giữa lực lượng Công an, Bộ

đội biên phòng, Cảnh sát biển và Hải quan trong đấu tranh phòng, chống cáctội phạm về ma túy tại địa bàn biên giới, cửa khẩu và trên biển Lực lượngCông an, Hải quan, Bộ đội biên phòng thành phố Đà Nẵng cũng đã chủ độngtriển khai quy chế phối hợp và đạt được một số kết quả nhất định Công anthành phố Đà Nẵng, Công an tỉnh Quảng Nam và Công an tỉnh Thừa Thiên-Huế đã chủ động xây dựng, ký kết quy chế phối hợp đảm bảo ANTT khu vựcgiáp ranh.

Tuy nhiên, trong phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm mua bán tráiphép CMT, vì nhiều nguyên nhân khác nhau (quan điểm chỉ đạo, tính nghiệp

vụ của ngành, bệnh thành tích…) việc phối hợp, trao đổi thông tin giữa cáclực lượng chuyên trách với nhau và giữa lực lượng chuyên trách với các tổchức đoàn thể xã hội nhìn chung còn mang tính hình thức, chưa đạt được kếtquả như mong đợi

- Việc thực hiện các quy định của pháp luật trong đấu tranh, phòng chống tội phạm

Điều 6, Bộ luật TTHS năm 2015 quy định trách nhiệm của các cơ quantiến hành tố tụng trong việc phát hiện và khắc phục nguyên nhân điều kiệnphạm tội Tuy nhiên, thực tế hiện nay hầu hết các cơ quan tiến hành tố tụngchỉ mới dừng lại ở việc chứng minh tội phạm và người phạm tội, chưa quantâm đến việc xác định nguyên nhân và điều kiện phạm tội

1.2.2 Tội phạm ẩn chủ quan

Tội phạm ẩn chủ quan có lý do ẩn xuất phát từ chính các chủ thể màpháp luật quy định có chức năng trực tiếp đấu tranh, phòng chống tội phạm.Việc làm rõ tội phạm ẩn do nguyên nhân chủ quan được xác định là nhiệm vụquan trọng, điều này được nêu rõ trong Nghị quyết số 08/NQ-TW ngày02/01/2002 của Bộ Chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháptrong thời gian tới Tội phạm ẩn chủ quan có thể có trong mọi giai đoạn

TTHS, từ khâu tiếp nhận tin báo tố giác tội phạm đến hoạt động phát hiện,điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Trước hết, có thể nói tội phạm ẩn chủ quan ẩn trong hoạt động phát hiệntội phạm mua bán trái phép CMT của các lực lượng chức năng Một yếu tốthen chốt cần được đề cập trong giai đoạn này là hệ thống các văn bản quyphạm pháp luật còn chưa đồng bộ, chặt chẽ, một số văn bản áp dụng thực hiệnchương XX của BLHS chưa thực sự phù hợp với thực tiễn giải quyết THTP

1.2.3 Tội phạm ẩn thống kê

Tội phạm ẩn thống kê gồm những hành vi phạm tội đã bị xử lý hình sự.Tuy nhiên, theo biểu mẫu chung của ngành TAND thì thống kê sẽ tuân thủnguyên tắc “vụ án và bị cáo theo tội danh nghiêm trọng nhất và hình phạt caonhất” Vì vậy khi thống kê đối với trường hợp bị cáo phạm nhiều tội mà trong

đó có tội phạm nghiêm trọng hơn tội mua án trái phép CMT, thì trong biểumẫu thống kê chỉ xuất hiện vụ án với tội danh trên Như vậy, trong trườnghợp này tội mua bán trái phép CMT sẽ bị ẩn

Ngoài ra, thì trình độ năng lực của cán bộ làm công tác thống kê cũng làmột trong những nguyên nhân làm hình thành tội phạm ẩn này

CMT được các chuyên gia đánh giá ở mức độ IV - mức độ ẩn cao nhất Nhưvậy, trong thực tế số vụ, số đối tượng phạm tội mua bán trái phép CMT caohơn nhiều so với số thống kê.

- Tình hình tội mua bán trái phép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵngdiễn biến cả giao động tăng, giảm Trong đó, giao động tăng là chủ yếu So vớiđịnh gốc là năm 2014, THTP này đã tăng 215,4 % số vụ; 197% số đối tượng Sovới năm liền kề, THTP này 03 biến động tăng (các năm 2016, 2017, 2018) và 01biến động giảm (năm 2015); Tính chất nghiêm trọng của tội phạm, mức độ nguyhiểm của hành vi cũng theo chiều hướng gia tăng

- Tội phạm mua bán trái phép CMT có tính chống đối pháp luật cao vàngày càng diễn ra quyết liệt Nhiều đường dây phạm tội khi bị phát hiện, bắt giữ,các đối tượng được trang bị vũ trang, phương tiện thông tin liên lạc hiện đại; Khi

bị phát hiện, bắt giữ sẵn sàng chống trả lực lượng chức năng, tiêu hủy tài liệuchứng cứ gây khó khăn cho công tác điều tra, mở rộng vụ án Tính liên quan vàcấu kết giữa các đối tượng phạm tội ngày càng rộng Các đường dây mua bán tráiphép CMT hoạt động có tổ chức, cấu kết với các đối tượng trong và ngoài địa bàn,thậm chí là móc nối với các đối tượng từ nước ngoài vận chuyển trái phép CMT vềViệt Nam để tiêu thụ

- Phương thức, thủ đoạn hoạt động của các đối tượng mua bán trái phépCMT không ngừng thay đổi Một số phương thức, thủ đoạn mới là: Lập công tybình phong, cơ sở kinh doanh, thuê cơ sở lưu trú làm địa điểm cất giấu và giaodịch ma túy; Sử dụng các dịch vụ ngân hàng để thanh toán tiền mua bán trái phépCMT, hạn chế giao dịch trực tiếp; Sử dụng các ứng dụng di động để liên lạc, traođổi thông tin; Sử dụng dịch vụ vận chuyển để giao nhận ma túy

- Tội phạm mua bán trái phép CMT có ở tất cả các đơn vị hành chínhthuộc thành phố Đà Nẵng (trừ huyện đảo Hoàng Sa), trong đó tập trung nhiều nhất

ở 02 Quận Hải Châu và Thanh Khê - đây là 02 đơn vị hành chính tập trung đôngcác cơ sở kinh doanh có điều kiện về ANTT

- Những đặc điểm nhân thân người phạm tội tác động đến quá trình kế hoạch hóa hành vi phạm tội đó là:

+ Về độ tuổi: Đối tượng phạm tội có xu hướng ngày càng trẻ hóa, tập trung vào nhóm đối tượng đang trong độ tuổi lao động (18 - 35 tuổi)

+ Về tiền án, tiền sự: 59,3% đối tượng phạm tội là người có tiền sự.+ Về đặc điểm sử dụng trái phép CMT: 78% đối tượng phạm tội có sử dụng trái phép CMT

+ Về đặc điểm cư trú: 79,6% đối tượng phạm tội là người thường trú tạiđịa phương Số đối tượng tạm trú, lưu trú vẫn chiếm tỷ lệ tương đối cao (88đối tượng, chiếm 20,4)

Những kết quả nghiên cứu được đề cập ở Chương 1 là cơ sở quan trọngtrong việc xác định nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội mua bán tráiphép CMT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng sẽ được đề cập ở Chương 2