(LUẬN văn THẠC sĩ) quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học quận cầu giấy, thành phố hà nội

Các nghiên cứu về phòng chống tai nạn thương tích và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường Phòng chống tai nạn thương tích và giáo dục phòng chống t

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ THỊ HOA

QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG TAI NẠN

THƯƠNG TÍCH CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2020

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM

HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

ĐỖ THỊ HOA

QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG TAI NẠN

THƯƠNG TÍCH CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC

QUẬN CẦU GIẤY THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN THỊ MAI LAN

HÀ NỘI, 2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi tên là Đỗ Thị Hoa, học viên cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục, đợt 2 - 2018 Tôi xin cam đoan rằng các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng công bố trong bất kì công trình nào khác

Tác giả luận văn

Đỗ Thị Hoa

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO HỌC SINH TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC 11

1.1.Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân 11

1.2 Giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học 12

1.3 Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học 16

1.4.Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học 25

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO HỌC SINH TIỂU HỌC QUẬN CẦU GIẤY, HÀ NỘI 28

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 28

2.2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực trạng về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 29

2.3 Thực trạng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 32

2.4 Thực trạng quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 46

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 51

2.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 54

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO HỌC SINH TIỂU HỌC QUẬN CẦU GIẤY, HÀ NỘI 60

3.1 Nguyên tắc đề xuất biện pháp biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 60

3.2 Các biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 60

3.3 Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất 71

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 76

TÀI LIỆU THAM KHẢO 79

Phụ lục 83

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Quản lý giáo dục Tiểu học

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1: Số liệu học sinh, giáo viên các trường tiểu học công lập quận Cầu Giấy 28Bảng 2.2: Số liệu cán bộ, giáo viên các trường tiểu học công lập quận Cầu Giấy,

Hà Nội 29Bảng 2.3 Thực trạng mức độ thực hiện mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích 32Bảng 2.4 Thực trạng mức độ thực hiện nội dung giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích cho học sinh các trường tiểu học 34Bảng 2.5 Thực trạng mức độ thực hiện phương pháp giáo dục phòng chống tai

nạn thương tích 36Bảng 2.6 Thực trạng mức độ thực hiện hình thức giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích 37Bảng 2.7: Đánh giá chung thực trạng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

cho học sinh các trường tiểu học 40Bảng 2.8: Mức độ thực hiện nội dung lập kế hoạch 46Bảng 2.9: Mức độ thực hiện nội dung tổ chức giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích cho học sinh các trường tiểu học 47Bảng 2.10: Mức độ chỉ đạo thực hiện giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

cho học sinh các trường tiểu học 49Bảng 2.11: Mức độ thực hiện kiểm tragiáo dục phòng chống tai nạn thương tích

cho học sinh các trường tiểu học 50Bảng 2.12 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về chủ thể quản lý 51Bảng 2.13 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về gia đình học sinh 52Bảng 2.14 Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố thuộc về môi trường xã hội và điều

kiện cơ sở vật chất 53Bảng 2.15: Thực trạng chung về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương

tích cho học sinh các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội 54Bảng 4.1 Mức độ cần thiết của các biện pháp 72Bảng 4.2 Mức độ khả thi của các biện pháp 73

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục Tiểu học có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành nhân cách gốc cho học sinh, đặt cơ sở nền tảng để học sinh phát triển nhân cách toàn diện và bền vững Mục tiêu giáo dục tiểu học hướng vào việc trang bị kiến thức, thái độ, kỹ năng cơ bản ban đầu làm cơ sở để học sinh tiếp tục học ở các lớp cao hơn

Học sinh trường tiểu học thông thường là học sinh trong độ tuổi từ 6 đến 11 tuổi Ở lứa tuổi này, học sinh mới làm quen với môi trường trường học, các em cũng rất hiếu động, thích tìm tòi, khám phá cái mới, nhưng các em lại chưa có nhiều kiến thức và kĩ năng để có thể thích ứng và ứng phó với những vấn đề có thể nảy sinh trong quá trình tham gia vào các hoạt động học tập, giáo dục trong nhà trường tiểu học Do vậy, các em còn lúng túng, đôi khi thụ động, không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách bảo vệ bản thân hoặc tìm kiếm sự giúp đỡ trước các tình huống nguy hiểm Tai nạn thương tích có thể gây ra rất nhiều những hậu quả nặng

nề kể cả về thể chất và tinh thần đối với các em, là gánh nặng cho gia đình, nhà trường

và toàn xã hội

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, tất cả các loại tai nạn thương tích ở trẻ em nói chung và học sinh tiểu học nói riêng đều có thể phòng chống được Do vậy, việc thực hiện hoạt động giáo dục phòng chống tại nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học thật sự rất cần thiết Việc thực hiện nhiệm vụ này sẽ giúp học sinh tiểu học được trang bị kỹ năng phòng chống tại nạn thương tích phù hợp, học sinh được đảm bảo về nhu cầu an toàn, ổn định về mặt tâm lý có cơ hội để phát triển nhân cách đầy đủ và đúng hướng Năm 2007, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

“Quy định về xây dựng trường học an toàn, phòng chống tại nạn thương tích tại nhà trường phổ thông” Các trường phổ thông nói chung và trường tiểu học nói riêng đã chú trọng thực hiện nhiệm vụ này Bước đầu cho thấy đã có những kết quả nhất định Tuy nhiên, hiệu quả của hoạt động này chưa thật tốt, vẫn còn hạn chế nhất định Do vậy, việc nghiên cứu thực trạng quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học nói chung và các trường tiểu học quận

Cầu Giấy, Hà Nội nói riêng là rất cần thiết

Xuất phát từ các lý do trên đề tài: “Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội”

được lựa chọn nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục phòng

chống tai nạn thương tích cho học sinh, từ đó giảm thiểu tai nạn thương tích, đem lại hạnh phúc cho học sinh và cho gia đình, xã hội

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Vấn đề phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường và quản lý hoạt động này luôn là vấn đề nghiên cứu có tính thời sự và thực tiễn tốt Do vậy, các nghiên cứu theo hướng này khá nhiều Dưới đây, nghiên cứu này sẽ tổng quan một số công trình nghiên cứu cụ thể

2.1 Các nghiên cứu về phòng chống tai nạn thương tích và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường

Phòng chống tai nạn thương tích và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường có vai trò quan trọng Do vậy, đây là vấn đề dành được

sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học trên thế giới cũng như ở Việt Nam

Một số nghiên cứu cụ thể về phòng chống tai nạn thương tích và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường như: Linnan và cộng sự (2003), Than (2005), Howe (2006), Bộ Y tế (2008) đã nghiên cứu về mối quan hệ giữa điều kiện vật chất, địa hình, mà học sinh sinh sống với tai nạn thương tích Kết quả nghiên cứu bước đầu kết luận: tai nạn thương tích cũng xảy ra nhiều hơn ở vùng nông thôn so với vùng thành thị Theo Linnan và cộng sự (2003), Nguyễn và cộng sự (2009),

có nhiều yếu tố dẫn đến tai nạn tương tích cho học sinh Trong đó các yếu tố như: đặc điểm nhiều sông suối và ao hồ, là nơi trẻ thường vui chơi, cùng với tình trạng thường xuyên bão lũ, khiến cho tỷ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ em Việt Nam luôn ở mức cao Ngoài ra, trẻ sống ở khu vực nông thôn chủ yếu là ở các vùng nông nghiệp và có thu nhập thấp, thường phải làm nhiều việc gia đình như nấu ăn, chăm sóc em nhỏ, lau dọn

và nhiều hoạt động sản xuất nông nghiệp, đây chính là những yếu tố làm tăng các nguy

cơ bị tai nạn thương tích trong cộng đồng, [dẫn theo 40]

Bộ Y tế và Quỹ nhi đồng Liên hợp quốc, khi tiến hành nghiên cứu vấn đề

“Phòng chống tai nạn thương tích của trẻ em” tại sáu tỉnh ở Việt Nam đã có những công bố về kết quả nghiên cứu: Điều tra tình hình chấn thương (thương tích) và các yếu tố ảnh hưởng trong thời gian từ 7/2003 - 7/2004 đối với 17.893 trẻ dưới 18 tuổi,

thuộc 8.369 hộ gia đình tại 6 tỉnh có dự án Mục đích của cuộc điều tra là xác định

tỷ suất thương tích ở trẻ em; mô tả một số yếu tố ảnh hưởng đến thương tích và tử vong; đánh giá hậu quả do thương tích gây ra cho trẻ em Kết quả điều tra cho thấy

tỷ suất thương tích không gây tử vong cho trẻ em của 6 tỉnh là 4360/1000.000; năm

nguyên nhân gây thương tích không tử vong thường gặp là ngã, thương tích do giao thông, thương tích do động/súc vật tấn công, thương tích do vật sắc nhọn và thương tích do bỏng Tỷ suất thương tích gây tử vong hay gặp là đuối nước, thương tích do giao thông và ngã Hậu quả thường gặp do thương tích là các vết cắt/trầy xước (63%), gãy xương (12%) và bỏng (9%) Phần lớn các thương tích ở trẻ em là nhẹ và không để lại di chứng Điều tra cũng đề xuất một số khuyến nghị nhằm lập kế hoạch làm giảm tỷ lệ thương tích ở trẻ như xây dựng ngôi nhà an toàn, trường học an toàn

và cộng đồng an toàn, đồng thời nâng cao năng lực, cung cấp các trang thiết bị và nâng cao khả năng điều trị cho các cơ sở y tế [8]

Ủy ban dân số, gia đình và trẻ em (2004),“Đánh giá kiến thức, nhận thức và thực hành của cộng đồng về phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh và mô hình truyền thông ở 8 tỉnh thành trong cả nước” đã công bố kết quả nghiên cứu:

đánh giá kiến thức, thái độ và thực hành phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh và đưa ra các mô hình truyền thông thích hợp với địa phương từng vùng về phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh [41]

Để phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh, đã có nhiều nghiên cứu về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh và quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường và ngoài xã hội Các mô hình trường học an toàn đã được áp dụng tại nhiều nơi trên thế giới Năm 2001, mạng lưới trường học VJE Tạp chí Giáo dục, Số đặc biệt tháng 6/2018, tr.296-301 298 quốc tế đã được Viện Karolinska, Thụy Điển thiết lập và được WHO công nhận Đến nay, trên thế giới đã có 72 trường học từ Thái Lan, Hồng Kông, New Zealand, Thụy Điển, Cộng hòa Séc, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Serbia được công nhận là thành viên mạng lưới trường học quốc tế Tại Australia, đuối nước vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong

do thương tích không chủ ý ở trẻ em từ 1-3 tuổi [41]

Từ năm 1870 câu lạc bộ bơi lội đầu tiên được thành lập và năm 1872 bắt buộc học bơi với mục đích làm giảm sự đuối nước của trẻ em Năm 1910, một chương trình phối hợp giữa việc hướng dẫn bơi lội và cứu sinh được thành lập tại các trường học công lập Chương trình cung cấp giấy chứng nhận của giáo viên bơi lội và nâng cao kĩ năng an toàn với nước của trẻ em Từ đó đến nay hàng trăm câu lạc bộ bơi được mở rộng tại các khu đô thị và nông thôn, tạo điều kiện cho người dân nói chung, trẻ em nói riêng nâng cao kĩ năng an toàn với nước Bên cạnh đó, báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề đuối nước Ngay từ

thức của người dân, và chính vì vậy mà cơ quan giáo dục, cơ quan cứu sinh đã chung tay thiết lập Chương trình học bơi bắt buộc được Chính phủ phê duyệt vào năm 1928 Mặc dù mất một thời gian dài trước khi các chiến lược này hoạt động có hiệu quả, nhưng cho đến nay nhờ các chương trình kĩ năng chống đuối nước, chiến lược nâng cao nhận thức cộng đồng và can thiệp pháp lí, tỉ lệ tử vong do đuối nước

ở trẻ em Australia tiếp tục giảm [41]

Dựa trên phương pháp được sử dụng trong nghiên cứu thực nghiệm, Vương quốc Anh đã đưa ra chương trình “Let's decide walkwise”, chương trình đào tạo đi

bộ cho trẻ em khoảng 5-8 tuổi và đã được phát triển cho các trường học Nó có một phần chương trình giảng dạy, đào tạo bổ sung bằng việc đi đường thực tế Trẻ em ở các trường tham gia đã cho thấy sự cải thiện trong hành vi Kết quả tương tự cũng được tìm thấy trong một chương trình của Australia và còn được sử dụng để luyện tập trên đường thực tế Tình nguyện viên địa phương được tuyển chọn để hợp tác thực hiện đào tạo kĩ năng đi bộ an toàn cho trẻ em Mặt khác với sự tham gia của người dân địa phương về vấn đề an toàn đường bộ đã mang lại lợi ích cho chính địa phương đó khi đề xuất giải pháp riêng để cải thiện tình hình giao thông tại nơi họ sống hơn là nhờ vào ý kiến của chuyên gia bên ngoài [28]

Các nghiên cứu về mối quan hệ giữa giới tính và tai nạn thương tích của các tác giả Vũ Yến Khanh, Nguyễn Thị Linh Thảo, Bùi Thị Kim Tuyến, Nguyễn Thị

Cẩm Bích (2009), “Một số tai nạn thương tích thường gặp ở học sinh thường gặp ở học sinh trong trường mầm non - Nguyên nhân và biện pháp” (Đề tài nghiên cứu

mã số V2008-05) đã đưa ra kết luận: học sinh trai có xu hướng bị thương tích thường xuyên hơn và nghiêm trọng hơn học sinh gái [18]

Ngoài ra còn có các bài báo, báo cáo về tai nạn thương tích của học sinh, như: Các tác giả Nguyễn Thị Hồng Tú, Lê Vũ Anh và cộng sự (2004) với bài viết

có tựa đề: “Chỉ số đánh giá tai nạn thương tích trong các lĩnh vực” Bài viết đã

phân tích và đưa ra các chỉ số đánh giá tai nạn thương tích trên nhiều lĩnh vực, trong

đó có cả tai nạn thương tích trong nhà trường [39]

2.2 Các nghiên cứu về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường

Các nghiên cứu về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường đã được khá nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu Có thể nêu dẫn một số nghiên cứu cụ thể sau đây

Tác giả Lê Cảnh Mạc (2010), nghiên cứu đề tài “Tổ chức truyền thông giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em” Nghiên cứu đã xác định được cơ sở lý luận, đánh giá được thực trạng Tổ chức truyền thông giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em Kết quả nghiên cứu cho thấy, nếu tổ chức tốt truyền thông giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em thì sẽ giảm thiểu và hạn chế được tai nạn thương tích cho trẻ em Trên cơ sở kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng nghiên cứu đã đề xuất được các biện pháp Tổ chức truyền thông giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trẻ em hiệu quả và phù hợp [25]

Tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo (2015), đã thực hiện nghiên cứu về Quản

lý hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non Sơn Ca

10 quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh Nghiên cứu của tác giả đã xây dựng được cơ sở lí luận về quản lý hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non, khảo sát, phân tích và chỉ ra được thực trạng quản lý hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non Sơn Ca 10 quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh Đánh giá được những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế của thực trạng quản lý hoạt động này Từ đó đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ trong trường mầm non Sơn Ca 10 quận Phú Nhuận, thành phố Hồ Chí Minh phù hợp và hiệu quả hơn [35]

Tác giả Trương Thị Ngọc Loan (2016), với nghiên cứu “Quản lý hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em trong các trường mầm non quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội” đã công bố kết quả nghiên cứu về hoạt động phòng chống

tai nạn thương tích cho trẻ em và quản lý hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em trong các trường mầm non quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội Kết quả nghiên cứu khẳng định: Hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em

về nội dung, hình thức, các nguồn lực cho hoạt động được đánh giá ở mức độ khá tốt Nhà trường mầm non đã tiến hành các biện pháp quản lý: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và quản lý cơ sở vật chất đối với hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em trong các trường mầm non Mức độ thực hiện các biện pháp quản lý phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em được đánh giá ở mức độ khá tốt Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ em bao gồm nhiều yếu tố và mức độ ảnh hưởng rất nhiều được xếp theo thứ bậc: 1) Yếu tố thuộc về giáo viên mầm non; Yếu tố thuộc về gia đình và xã hội; 2)

Yếu tố thuộc về môi trường quản lý; 3) Yếu tố thuộc về Hiệu trưởng trường mầm non [22]

Tác giả Đinh Thi Thu Huyền (2016), tiến hành nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương Nghiên cứu đã xác định được hệ thống khái niệm (quản lý; phòng chống tai nạn thương tích; quản lý phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ tại trường mầm non) Nghiên cứu đã phát triển và hoàn thiện lý luận về phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non; Lý luận về quản lý phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non Dựa trên cơ sở nghiên cứu lý luận, xây dựng bộ công cụ nghiên cứu và tiến hành khảo sát thực trạng tại các trường mầm non huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương Kết quả khảo sát thực trạng đã giúp tác giả chỉ ra được thực trạng quản lý hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương Đây là một trong những cơ sở quan trọng để tìm ra ưu điểm và hạn chế, nguyên nhân của hạn chế của thực trạng quản lý hoạt động này Từ đó đề xuất được 7 giải pháp quản lý Quản lý hoạt động phòng chống tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương phù hợp và hiệu quả [14]

Tác giả Đỗ Thị Thu Hương (2016), tiến hành nghiên cứu đề tài “Quản lý hoạt động phòng ngừa tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non huyện Đông Anh thành phố Hà Nội” Nghiên cứu đã xác định được những vẫn đề lý luận

về quản lý hoạt động phòng ngừa tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng bộ công cụ, khảo sát và đánh giá thực trạng và

đề xuất biện pháp quản lý hoạt động phòng ngừa tai nạn thương tích cho trẻ ở các trường mầm non [13]

Tổng quan các nghiên cứu về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh cho thấy: Đã có một số nghiên cứu về vấn đề này Các nghiên cứu

đã xác định cơ sở lý luận, khảo sát và phân tích thực trạng cũng như đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục này phù hợp và hiệu quả Tuy nhiên, đây

là một vấn đề nghiên cứu luôn có tính thời sự và có tính ứng dụng thực tiễn Do vậy, rất cần có những nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này từ góc độ khoa học quản lý giáo dục Vì vậy việc tiến hành nghiên cứu về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong các trường tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội rất cần được nghiên cứu hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, thực trạng quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học, đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong các trường tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố

Hà Nội góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại các trường tiểu học hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý luận quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong các trường tiểu học

- Phân tích và chỉ ra thực trạng quản lý quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong các trường tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội và các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động này

- Đề xuất một số biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong các trường tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại các trường tiểu học hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong các trường tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu này cũng chỉ tiến hành nghiên cứu trên 3 trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội đó là: Trường tiểu học An Hòa, Trường tiểu học Mai Dịch, Trường tiểu học Yên Hòa, quận Cầu Giấy, Hà Nội

- Chủ thể quản lý bao gồm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, các tổ trưởng chuyên môn, Nhưng để tài nghiên cứu chủ thể quản lý chính là hiệu trưởng các trường tiểu học

- Tiếp cận trong luận văn về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học là tiếp cận chức năng quản lý, bao gồm: lập kế hoạch; quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích; kiểm tra việc thực hiện kế hoạch phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lý luận nghiên cứu đề tài

-Tiếp cận hoạt động: Khi nghiên cứu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

cho học sinh tiểu học cần nghiên cứu về quản lý của Hiệu trưởng và hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học của giáo viên và hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích của học sinh tiểu học để làm bộc lộ rõ biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học

-Tiếp cận năng lực: Hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho

học sinh tại trường tiểu học là hoạt động hướng tới sự hình thành và phát triển các năng lực cơ bản cho học sinh tiểu học về phòng chống tai nạn thương tích Tiếp cận năng lực sẽ tạo cơ sở phương pháp luận để luận giải một số các vấn đề lý luận cơ bản như: khái niệm, mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện, kiểm tra, đánh giá, các điều kiện thực hiện kế hoạch phòng chống tai nạn thương tích tại trường tiểu học Đồng thời đề xuất nội dung, cách thức tác động các biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học

-Tiếp cận chức năng quản lý: Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương

tích cho học sinh tại trường tiểu học cần dựa trên các chức năng cơ bản của hoạt động quản lý đó là: Lập kế hoạch, tổ chức, kiểm tra, đánh giá giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học Các chức năng này cần phải được thể hiện xuyên suốt trong quá trình quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học của chủ thể Chủ thể quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học cần biết phối hợp một cách đồng bộ, hài hoà và chặt chẽ các chức năng quản lý trên trong quá trình quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học

5.2 Phương pháp nghiên cứu

(1)Phương pháp nghiên cứu tài liệu

a Mục đích nghiên cứu

Phương pháp này được sử dụng nhằm mục đích tổng quan các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học Trên cơ sở tổng quan các công trình nghiên cứu trong

và ngoài nước xác định phương pháp tiếp cận, cơ sở lý luận để xây dựng khung lý thuyết của đề tài Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng bộ công cụ nghiên cứu thực tiễn của đề tài

b Nội dung nghiên cứu

- Nghiên cứu các văn bản pháp quy của Đảng và Nhà nước, của cơ quan quản

lý giáo dục (Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT quận Cầu Giấy, Hà Nội)

- Nghiên cứu các công trình khoa học trong và ngoài nước liên quan đến đề tài luận văn

- Nghiên cứu các số liệu thứ cấp qua (báo cáo của cơ quan quản lý giáo dục, các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội,…)

- Nghiên cứu sản phẩm giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội

(2) Phương pháp điều tra bảng hỏi;

(3) Phương pháp phỏng vấn sâu;

(4) Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn sẽ được trình bày cụ thể tại chương 2

và chương 3 của luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

6.1 Ý nghĩa lý luận

Luận văn đã xây dựng được khung lý thuyết nghiên cứu quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học Trong đó gồm có các khái niệm, các vấn đề lí luận về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học, quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học và các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học Từ cách tiếp cận chức năng quản lý nghiên cứu đã cụ thể hóa những nội dung quản lí như lập kế hoạch; quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích; kiểm tra việc thực hiện kế hoạch phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học là phù hợp với chủ thể quản

lý ở trường tiểu học và đối tượng quản lý là học sinh tiểu học

6.2 Ý nghĩa thực tiễn

Luận văn đã phân tích, đánh giá được thực trạng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học, quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học, các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học ở các trường được nghiên cứu đã được quan tâm thực hiện Tuy nhiên vẫn còn một số hạn chế và bật cập trong việc thực hiện các nội dung quản lý lập kế hoạch; quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích; kiểm tra việc thực hiện kế hoạch phòng chống tai nạn thương tích Nghiên cứu đã phát hiện ra những điểm yếu, hạn chế ở các nội dung quản lý này và nhận diện rõ nguyên nhân của hạn chế nhằm đề xuất được các biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội phù hợp và hiệu quả

Từ kết quả nghiên cứu lý luận và thực trạng, luận văn đã đề xuất được các biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội Các biện pháp đều phân tích cụ thể về mục tiêu, nội dung, cách thức thực hiện, điều kiện thực hiện mỗi biện pháp, để chuyển giao thực hiện trong thực tiễn Vì vậy kết quả nghiên cứu của luận văn là tài liệu tham khảo bổ ích cho lãnh

đạo quản lý, giáo viên các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, phần nội dung chính của luận văn được chia làm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học

Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội

Chương 3: Một số biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG

TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO HỌC SINH TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC

1.1 Trường tiểu học trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.1.1 Nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học

Nhiệm vụ và quyền hạn của trường tiểu học được quy định tại Điều 3 Thông

tư 41/2010/TT-BGDĐT về Điều lệ Trường tiểu học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, cụ thể như sau:

Tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo mục tiêu, chương trình giáo dục phổ thông cấp Tiểu học do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em khuyết tật, trẻ em đã

bỏ học đến trường, thực hiện phổ cập giáo dục và chống mù chữ trong cộng đồng Nhận bảo trợ và giúp các cơ quan có thẩm quyền quản lí các hoạt động giáo dục của các cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học theo sự phân công của cấp có thẩm quyền Tổ chức kiểm tra và công nhận hoàn thành chương trình tiểu học cho học sinh trong nhà trường và trẻ em trong địa bàn trường được phân công phụ trách

Xây dựng, phát triển nhà trường theo các quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo và nhiệm vụ phát triển giáo dục của địa phương

Thực hiện kiểm định chất lượng giáo dục

Quản lí cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh

Quản lí, sử dụng đất đai, cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính theo quy định của pháp luật

Phối hợp với gia đình, các tổ chức và cá nhân trong cộng đồng thực hiện hoạt động giáo dục

Tổ chức cho cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên và học sinh tham gia các hoạt động xã hội trong cộng đồng

Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp luật [2]

1.1.2 Mục tiêu của giáo dục tiểu học

Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo

đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập

dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân; phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và yêu cầu hội nhập quốc tế

1.2 Giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học

1.2.1.Tai nạn thương tích ở học sinh tiểu học

1.2.1.1 Khái niệm tai nạn thương tích

Tổ chức y tế thế giới quan niệm: “Tai nạn là những sự kiện xảy ra ngoài ý muốn, do những tác nhân bên ngoài gây tổn thương, thương tích về thể chất hay tinh thần cho nạn nhân” [38]

“Thương tích” hay còn gọi là “chấn thương” là sự tổn thương của cơ thể ở

các mức độ khác nhau gây nên bởi sự tiếp xúc đột ngột với các nguồn năng lượng (cơ học, nhiệt học ) quá ngưỡng chịu đựng của cơ thể do cơ thể thiếu các yếu tố cần thiết cho sự sống (thiếu ô xy, mất nhiệt)

thương tích của học sinh trong trường tiểu học được xem như là những tai nạn ngẫu nhiên, gây nên thương tích cho cơ thể như rách da, chảy máu, gãy xương, ngạt thở, bỏng,…

1.2.1.2 Phân loại tai nạn thương tích của học sinh tiểu học

Tại các trường tiểu học, tai nạn thương tích của học sinh bao gồm:

- Các tai nạn do ngã: chủ yếu do trơn trượt, vấp ngã do đường đi mấp mô và

thường xảy ra ở nơi vui chơi

- Đuối nước: do học sinh bị ngã vào vũng có nước sâu, một số trường, lớp,

sân chơi của học sinh gần ao, hồ, sông suối nhưng không có tường bao quanh, cổng chắn cũng là nguyên nhân dẫn tới học sinh bị đuối nước…

- Các tai nạn do ngộ độc: chủ yếu do ngộ độc thực phẩm, ăn phải quả độc,

thức ăn có dược phẩm độc hại, do uống nhầm thuốc…

- Tai nạn thương tích do đánh nhau, bạo lực học đường và tai nạn thương tích gây ra do vật sắc nhọn và thường xảy ra ở nơi vui chơi: do học sinh đùa nghịch

xô đẩy nhau, dùng que làm kiếm nghịch, đấu kiếm, chọc nhau Học sinh vô tình chọc vào mắt gây chấn thương mắt rất nguy hiểm Học sinh có thể cầm gạch, sỏi ném đùa nhau, va vào các bậc thềm gây rách da, chấn thương phần mềm, gãy xương Đồ dùng đồ chơi cũ hỏng, gãy tạo ra góc sắc nhọn là nguyên nhân gây vết

thương cho học sinh ở trường, hay những đồ dùng học tập như kéo thủ công, bút chì nếu không có sự hướng dẫn thường xuyên về kĩ năng sử dụng cũng là nguyên nhân gây tai nạn cho học sinh

- Tai nạn thương tích do súc vật và động vật hoang dã (chó, rắn, ong,…)

trong đó chủ yếu do súc vật cắn và thường xảy ra ở nơi vui chơi, một số ít xảy ra ở gia đình

- Tai nạn thương tích do bỏng: chủ yếu do học sinh sau khi chơi, khát nước -

uống nhầm vào nước nóng, khi ăn, uống, học sinh cũng có thể bị bỏng do thức ăn (canh, cháo, súp, ) mang từ nhà bếp lên còn đang rất nóng, nếu không chú ý mà ăn, uống ngay sẽ gây bỏng cho học sinh Có trường hợp học sinh bị bỏng do cháy, hoả

hoạn,… Và do điện giật: hệ thống đường dây điện, ổ cắm phục phụ cho sinh hoạt ở

trường tiểu học nếu không đặt ngoài tầm với của học sinh có thể là nguy cơ tiềm ẩn bất ngờ gây diện giật cho học sinh vô cùng nguy hiểm Cũng có những trường hợp chập cháy điện trong trường làm học sinh bị tai nạn thương tích

- Tai nạn thương tích trong giao thông: đối với học sinh tiểu học các tai nạn

thương tích chủ yếu do học sinh được đèo bằng xe đạp và bằng xe máy

1.1.1.3 Ảnh hưởng của tai nạn thương tích cho học sinh ở các trường tiểu học

Hàng năm theo thống kê ở các trường tiểu học trong cả nước đã xảy ra nhiều tai nạn thương tích đối với học sinh Các tai nạn thương tích đã có ảnh hưởng tiêu cực, không có lợi đối với học sinh, gia đình và xã hội

- Khi bị tai nạn thương tích sức khỏe của học sinh tùy theo mức độ nặng nhẹ của tại nạn thương tích bị giảm sút, ốm đau bệnh tật xảy ra và từ đó sức khỏe dành cho các hoạt động học tập, lao động tự phục vụ, vui chơi không được như bình thường Bản thân sức khỏe của các em yếu đi và gánh nặng cho chính bản thân các

em và gia đình

- Khi bị tại nạn thương tích, các em sẽ bị gián đoạn hoạt động nhiều, thời gian đến trường bị hạn chế, không tập trung được sức khỏe về cơ thể và tâm lý đảm bảo cho hoạt động học tập từ đó hoạt động bị giảm sút, kết quả học tập không đạt được như mong muốn của các em và gia đình

- Tai nạn thương tích về cơ thể sẽ mệt mỏi về cơ thể nhưng đặc biệt tai nạn thương tích cũng sẽ dẫn đến những sang chấn về mặt tâm lý, nhẹ cũng tạo nên sự mệt mỏi tâm lý, chán chường về bệnh tật, nặng thì bị những “sốc” tâm lý, sự lo sợ bất an trong đời sống tinh thần của các em như những tai nạn trong các quan hệ xã hội, bị xâm hại cơ thể Điều này sẽ để lại di chứng trong một thời gian dài và có thể

trong suốt cả cuộc đời con người, như một nỗi ám ảnh của các em

- Tai nạn thương tích cho học sinh sẽ gây nên những hạn chế, thiệt hại trong quan hệ xã hội của các em Khi bị tai nạn thương tích, sự gia nhập, tham gia các quan hệ xã hội trong cuộc sống hàng ngày ở trong nhà trường và ngoài xã hội bị “co lại” cả về số lượng các quan hệ lẫn chất lượng, tính chủ động giảm trong nhiều trường hợp tai nạn thương tích trong quan hệ sẽ dẫn đến sự “co lại” quá mức, học sinh thu mình lại và nhìn mọi người với ánh mắt lo sợ Tất cả điều này dẫn đến sự phát triển không bình thường trong tâm lý và tính cách của các em Thời gian rất lâu mới lấy lại được các quan hệ đó

- Tai nạn thương tích gây nên các thiệt hại mọi mặt, trong đó có đời sống kinh tế của gia đình bản thân các em Từ thiệt hại kinh tế sẽ dẫn đến thiệt hại các mặt về tâm lý, xã hội của gia đình và sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến bản thân học sinh

Vì vậy giảm thiểu được tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường là đem lại hạnh phúc cho các em và cho gia đình Đối với nhà trường là nâng cao được chất lượng giáo dục học sinh

1.1.2 Giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tại trường tiểu học

1.1.2.1 Khái niệm giáo dục

Từ ý kiến của các nhà khoa học Đặng Quốc Bảo [1], Đặng Thành Hưng [15], Phan Văn Kha [17], luận văn xác định: giáo dục là tác động có kế hoạch, mục đích của nhà giáo dục đến đối tượng được giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục đã xác định

1.1.2.2 Khái niệm giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Trong nghiên cứu này xác định khái niệm giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích cho học sinh tiểu học như sau: Là quá trình tác động có kế hoạch, mục đích của nhà giáo dục về phòng chống tai nạn thương tích đến học sinh tiểu học nhằm đạt được mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích đã xác định 1.1.2.2 Mục đích giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Mục đích của giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học là từng bước hạn chế tai nạn thương tích ở học sinh, góp phần đảm bảo an toàn tính mạng của học sinh và sự phát triển bền vững của quốc gia Cụ thể là:

- Giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học yêu cầu cung cấp cho học sinh một hệ thống các kiến thức về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích làm cơ sở khoa học giúp các em phòng chống tai nạn cho cá nhân và

cho mọi người Các kiến thức cơ bản có thể là: kiến thức về tai nạn thương tích (khái niệm; các loại tai nạn thương tích thường gặp; cách phòng chống tai nạn thương tích; )

- Hình thành cho học sinh tiểu học thái độ tích cực đối với hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong và ngoài nhà trường như có ý thức phòng chống tai nạn thương tích cho mình và cho mọi người; ý thức xây dựng môi trường, trường học an toàn, giảm thiểu tai nạn thương tích

- Đặc biệt giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cần hình thành cho các

em các kĩ năng cụ thể ứng phó và phòng chống tai nạn thương tích học sinh thường gặp và kĩ năng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích để bảo vệ cá nhân mình các kĩ năng phức tạp, đơn giản trong các tình huống gặp tai nạn thương tích cụ thể trong môi trường tự nhiên và trong môi trường xã hội

1.1.2.2 Nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học gồm:

- Truyền thông giáo dục nâng cao nhận thức về xây dựng trường học an toàn, phòng chống tai nạn thương tích bằng nhiều hình thức

- Tổ chức các hoạt động can thiệp, giảm nguy cơ gây tai nạn, thương tích

- Cải tạo môi trường vui chơi học tập an toàn, phòng chống tai nạn thương tích

- Kiểm tra, phát hiện và khắc phục các nguy cơ gây thương tích, tập trung ưu tiên các loại thương tích thường gặp

- Huy động sự tham gia của các thành viên trong nhà trường, phụ huynh của học sinh và cộng đồng, phát hiện và báo cáo kịp thời các nguy cơ gây tai nạn, thương tích

- Có quy định về phát hiện và xử lý tai nạn, có phương án khắc phục các yếu

tố nguy cơ gây tai nạn và có phương án dự phòng xử lý tai nạn thương tích

Tất cả các nội dung giáo dục này nhằm hướng tới việc giúp học sinh có được kiến thức, kĩ năng, thái độ tốt đối với những nội dung sau: Phòng, chống tai nạn thương tích, đuối nước cho học sinh; Phòng chống ngã cho học sinh; Phòng chống tai nạn giao thông cho học sinh; Phòng chống đánh nhau, bạo lực trong trường học; Phòng chống bỏng, điện giật, cháy nổ; Phòng chống ngộ độc; Phòng chống đuối nước

Đây là điều kiện quan trọng nhằm giúp học sinh hình thành năng lực của mình trong việc phòng chống tai nạn thương tích

1.1.2.3 Hình thức giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Hình thức phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học gồm các hình thức sau:

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn về các kĩ năng sơ cấp cứu tai nạn thương tích

- Tổ chức hội thảo cùng cha mẹ học sinh về nguy cơ và cách phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh

- Tổ chức hội thi tuyên tuyền viên giỏi về các kĩ năng chăm sóc an toàn cho học sinh

- Phát thanh, tuyên truyền bằng video tại góc tuyên truyền của nhà trường hàng ngày về cách sơ cấp cứu kịp thời khi học sinh gặp tai nạn thương tích

- Kiểm tra các lớp và tất cả các khu vực quanh trường, để phát hiện và loại

bỏ kịp thời các yếu tố gây tai nạn thương tích

1.1.2.4 Phương pháp giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Phương pháp phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học gồm các phương pháp sau:

- Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về yêu cầu và tính cần thiết của công tác Phòng chống tai nạn thương tích-Xây dựng trường học an toàn

- Nghiên cứu và triển khai nghiêm túc, hiệu quả các văn bản chỉ đạo về xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn thương tích

- Tiến hành khảo sát các nguy cơ xảy ra tai nạn thương tích trong trường học

và có sự điều chỉnh, xử lý kịp thời các nguy cơ

- Tổ chức bồi dưỡng, tập huấn kĩ năng phòng chống tai nạn thương tích cho cán bộ, giáo viên, nhân viên toàn trường

- Đẩy mạnh công tác truyền thông tới các bậc phụ huynh bằng nhiều hình thức phong phú khác nhau

1.3 Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

1.3.1 Quản lý và các chức năng quản lý

1.3.1.1 Khái niệm quản lý

Harold Koontz và các cộng sự khẳng định: “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó bảo đảm phối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm (tổ chức)” [11]

Frederick Wins Tay Lor (1856-1915) nhà lý luận quản lý Mỹ cho rằng:

“Quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm và sau đó thấy rằng họ đã

hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất” [dẫn theo 1]

Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể (người quản lý, tổ chức quản lý) lên khách thể (đối tượng quản lý) về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế, … bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [1]

Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể của những người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [32]

Tác giả Trần Kiểm, Nguyễn Xuân Thức: “Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người sao cho mục tiêu của từng cá nhân biến thành thành tựu của xã hội” [20]

Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc và Nguyễn Quốc Chí cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng)

kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [23]

Ở các góc độ nhìn nhận khác nhau về quản lý nhưng tất cả các tác giả đều thống nhất cơ bản về nội hàm của khái niệm quản lý:

- Quản lý không phải là tác động bất kì mà là tác động có mục đích cao, có định hướng rõ rệt, có kế hoạch của chủ thể quản lý (cá nhân, tổ chức)

- Trong quan hệ quản lý có một quan hệ cơ bản chủ thể quản lý (cá nhân, tổ chức), đối tượng quản lý (cá nhân, tổ chức) Giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản

lý có sự biến đổi và thích ứng với nhau để đạt hiệu quả trong hoạt động

- Nội dung quản lý của chủ thể tùy theo cách tiếp cận, nhưng xét về chức năng

có thể bao gồm các nội dung: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra

- Hiệu quả công tác quản lý thuộc vào các yếu tố: Chủ thể quản lý, khách thể quản lý và mục đích công tác quản lý phụ thuộc vào tác động từ chủ thể đến khách thể quản lý nhờ công cụ và phương pháp quản lý Mục đích hay mục tiêu chung của công tác quản lý có thể do chủ thể áp đặt, do yêu cầu khách quan của xã hội hay do

sự cam kết, thỏa thuận giữa chủ thể và khách thể quản lý, từ đó nảy sinh các mối quan hệ tác động tương hỗ với nhau giữa chủ thể và khách thể quản lý

Trên cơ sở phân tích, nghiên cứu các vấn đề lí luận trên, luận văn xác định và

sử dụng khái niệm: Quản lý là quá trình tác động (lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, kiểm tra) có định hướng, có mục đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn

và đạt được mục tiêu đề ra

1.3.1.2 Chức năng quản lý

Chức năng quản lý là những hình thái biểu hiện sự tác động có mục đích đến tập thể người Quản lý là một dạng lao động đặc biệt có 4 chức năng: lập kế hoạch,

tổ chức, lãnh đạo (chỉ đạo), kiểm tra đánh giá

- Chức năng lập kế hoạch: Đây là chức năng quan trọng của quá trình quản

lý bởi lập kế hoạch là tập hợp những mục tiêu cơ bản đã được hoạch định Quá trình này chính là quá trình thiết lập các mục tiêu, hệ thống các hoạt động và các điều kiện, con đường đảm bảo thực hiện mục tiêu đó

- Chức năng tổ chức: Là quá trình sắp xếp, bố trí công việc, quyền hành và

các nguồn lực cho các thành viên của tổ chức để họ có thể đạt được các mục tiêu của tổ chức một cách hiệu quả Ứng với mỗi mục tiêu khác nhau đòi hỏi cấu trúc tổ chức đơn vị cũng khác nhau Nhờ tổ chức có hiệu quả mà người quản lý có thể phối hợp, điều phối tốt hơn nguồn nhân lực và các nguồn lực khác Việc tổ chức tốt sẽ phát huy được năng lực nội sinh và có ý nghĩa quyết định đến việc chuyển hóa kế hoạch thành hiện thực

- Chức năng điều hành chỉ đạo: Đây là quá trình tác động, huy động con

người và tổ chức trong hệ thống thực hiện nhiệm vụ đã đặt ra và đồng thời liên kết các thành viên trong tổ chức, tập hợp, động viên họ hoàn thành những công việc nhất định để đạt mục tiêu, kế hoạch của tổ chức

- Chức năng kiểm tra: Kiểm tra là một chức năng quan trọng của hoạt động

quản lý Quản lý mà không kiểm tra thì coi như không có quản lý Theo lý thuyết hệ thống, kiểm tra là thiết lập kênh thông tin phản hồi trong quản lý Nhờ có hoạt động kiểm tra mà người cán bộ quản lý đánh giá được kết quả công việc và uốn nắn, điều chỉnh một cách đúng hướng nhằm đạt mục tiêu đề ra

Các chức năng quản lý có mối quan hệ chặt chẽ, tác động và chi phối lẫn nhau tạo thành một chu trình quản lý của người quản lý

1.3.2 Nội dung quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

1.3.2.1 Khái niệm quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Trước khi xác định các nội dung quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học nghiên cứu xác định khái niệm công cụ quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học như sau:

Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường tiểu học là tác động có mục đích thông qua lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra của lãnh đạo nhà trường đến hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích và các lực lượng tham gia giáo dục để đạt được mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích xác định

1.3.2.2 Nội dung quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Dựa trên cách tiếp cận chức năng quản lý, nghiên cứu xác định nội dung quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học gồm những nội dung sau đây:

1) Lập kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Theo ý kiến của các nhà khoa học Đặng Quốc Bảo [1], Đặng Thành Hưng [16], Phan Văn Kha [17], lập kế hoạch là quá trình xác định mục tiêu hoạt động

và quyết định các nội dung cần làm để đạt được mục tiêu đó: “Lập kế hoạch là chức năng cơ bản nhất trong các chức năng quản lý có ý nghĩa quyết định sự tồn tại và phát triển của hệ thống nói chung và hoạt động cụ thể nói riêng”

Lập kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học là quá trình người hiệu trưởng nhà trường xác định mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích và quyết định những công việc trong công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích để đạt được mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích đã xác định

Nội dung công tác lập kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh của hiệu trưởng trường tiểu học bao gồm các công việc:

- Xác định mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích là đích định hướng cho công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong nhà trường phải đạt được Khi thiết lập mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cần đảm bảo thể hiện tất các chủ trương, chính sách giáo dục phòng chống tai nạn thương tích của nhà nước, ngành giáo dục và đào tạo để từ đó hình thành các phẩm chất và năng lực thực hiện cho học sinh tiểu học Mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích bao gồm mục tiêu cung cấp tri thức, nâng cao văn hóa cho học sinh; hình thành thái độ tích cực với hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

- Nghiên cứu các văn bản nghị quyết về công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh Các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo; các văn bản của Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng với các lực lượng xã hội có liên quan đến giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh

- Đánh giá thực trạng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích hiện nay Đây là công việc quan trọng trong lộ trình xây dựng kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh để kế hoạch đó sát với thực tiễn và phù hợp với học sinh, đánh giá những mặt mạnh, mặt yếu, thời cơ và thách thức Việc đánh giá thực tiễn đặc biệt là mặt yếu và hạn chế sẽ là cơ sở khoa học để đảm bảo kế hoạch khi thực hiện sẽ khắc phục được những tồn tại cần thiết trong công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, tận dụng được các cơ hội, thời cơ tạo nên sức mạnh, điều kiện tốt nhất cho công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

- Xác định các nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường Kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích là chương trình hành động cụ thể thực hiện giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

Kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích có hiệu quả đến đâu tùy thuộc vào nhiều vấn đề trong đó có một vấn đề cơ bản là xác định đúng các nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường Việc xác định rõ các nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh với các nội dung cần thiết, lâu dài và cụ thể sẽ làm cho hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích vừa đảm bảo toàn diện, vừa có trọng tâm, trọng điểm để kịp thời giải quyết

- Lập kế hoạch thực hiện các nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích là nội dung quan trọng Kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích của nhà trường, của các bộ phận tham gia chỉ đạo phòng chống tai nạn thương tích

- Xác định các biện pháp để thực hiện kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích: biện pháp về tổ chức hành chính, biện pháp về tâm lý giáo dục, biện pháp về kinh tế để tiến hành giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh

- Lập kế hoạch về thời gian, tài chính, cơ sở vật chất cho việc giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho trường tiểu học có liên quan nhiều đến thời gian, tài chính, cơ sở vật chất Vì vậy khi lập kế hoạch chiến lược hay kế hoạch cụ thể giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh phải dự kiến được tất cả các yếu tố vật chất, kinh phí phục

vụ cho công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích để kế hoạch đó có thể thực hiện tốt

2) Tổ chức giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Harold Koontz và cộng sự [11], Đặng Thành Hưng [15]: “Tổ chức là quá trình xác định, cấu trúc tổ chức của hệ thống theo các đơn vị trực thuộc với các chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị và cá nhân rõ ràng, có cơ chế phối hợp nhằm đảm bảo thực thi các chức năng nhiệm vụ hướng tới mục tiêu chung của hệ thống”;

“Tổ chức là quá trình tạo lập các thành phần cấu trúc, các quan hệ giữa các thành viên, giữa các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm cho các bộ phận thực hiện thành công kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức”

Tổ chức giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh của hiệu trưởng là quá trình xác định các thành phần, bộ phận tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, xác định mối quan hệ giữa các thành phần tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, nhằm làm cho hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích thực hiện có hiệu quả, đạt được mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích đặt ra

Nội dung tổ chức bộ máy giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học bao gồm:

- Xác định các lực lượng tham gia quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường bao gồm: các lực lượng trong nhà trường, như hiệu trưởng cùng ban giám hiệu, các tổ chức chính trị trong nhà trường như: công đoàn, đoàn thành niên, đội thiếu niên tiền phong, và các lực lượng ngoài nhà trường như: các ban ngành đoàn thể như Hội phụ nữ, hội phụ huynh học sinh, y tế, các lực lượng xã hội

- Xây dựng nhiệm vụ của từng bộ phận trong cơ cấu tổ chức tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Xác định nhiệm vụ cụ thể của hiệu trưởng cùng ban giám hiệu Nhiệm vụ và nội dung công việc cụ thể của các bộ phận trong nhà trường trong công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh: Hiệu trưởng là lãnh đạo cao nhất của nhà trường trực tiếp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong trường tiểu học, triển khai các chủ trương, chính sách

về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích của Bộ Giáo dục đào tạo và Phòng giáo dục đào tạo, trao nhiệm vụ cho các lực lượng tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong nhà trường Các phó hiệu trưởng giúp việc cho hiệu trưởng và thừa

ủy quyền của hiệu trưởng tổ chức giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh Các tổ chức chính trị như công đoàn, đội thiếu niên, thông qua sự lãnh đạo của

Đảng, chính quyền, tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh, tổ chức giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh

- Xây dựng cơ chế làm việc, tổ chức phối hợp điều hành hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích: Cơ chế làm việc giữa các bộ phận giáo dục trong nhà trường: hiệu trưởng - phó hiệu trưởng - tổ trưởng chuyên môn - giáo viên chủ nhiệm lớp; cơ chế làm việc với các tổ chức chính trị trong nhà trường Việc xác định được chức năng nhiệm vụ của từng bộ phận cụ thể và thiết lập được cơ chế làm việc, quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong nhà trường và với ngoài nhà trường sẽ là điều kiện đảm bảo để hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh đạt kết quả

- Xác định các lực lượng tham gia công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích và tổ chức tập huấn cho giáo viên cùng các lực lượng tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh về các nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh

3) Chỉ đạo giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh

Harold Koontz và cộng sự [11], Đặng Quốc Bảo [1] , chỉ đạo là điều hành, điều khiển, tổ chức hoạt động, động viên giúp đỡ cán bộ người dưới quyền, các bộ phận thực hiện nhiệm vụ được phân công nhằm đạt được mục tiêu của hệ thống

Chỉ đạo hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học là quá trình người hiệu trưởng điều hành, điều khiển, tổ chức hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, động viên, giúp đỡ cán bộ quản lý, giáo viên, công nhân viên trong nhà trường cùng các lực lượng ngoài xã hội thực hiện nhiệm vụ giáo dục phòng chống tai nạn thương tích đã được xác định, nhằm đạt được mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích đặt ra

Nội dung công tác chỉ đạo hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học bao gồm:

- Ra các quyết định giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh bằng văn bản, cụ thể hóa các văn bản pháp quy của cấp trên về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong nhà trường

- Tổ chức hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cụ thể là tiến hành các hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích như tổ chức dạy học các môn học; tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, hoạt động ngoài giờ lên lớp nhằm mục đích giáo dục cho học sinh Thực hiện quyền chỉ đạo và hướng dẫn triển

khai thực hiện nhiệm vụ giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong nhà trường của lãnh đạo nhà trường

- Đôn đốc, động viên, khuyến khích hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho các lực lượng tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh bằng cách hình thành những động cơ thúc đẩy mọi người cùng tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích từ vị trí công tác của mình để công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích đạt hiệu quả

- Trong công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích nhiều khi do thực tiễn đòi hỏi cần thết phải điều chỉnh công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích so với kế hoạch đã được xây dựng để đạt được mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh phù hợp với thực tiễn giáo dục đặt ra Vì vậy, người hiệu trưởng giám sát và điều chỉnh các hoạt động của các bộ phận, các thành viên, các lực lượng trong và ngoài nhà trường tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

- Tổng kết đánh giá công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích để từ đó lựa chọn những điển hình, những ưu điểm, những mặt mạnh trong công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Trên cơ sở đó có tiền đề cơ sở để thực hiện các hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích phù hợp hơn và có hiệu quả hơn

4) Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Theo Harold Koontz và cộng sự [11],Đặng Thành Hưng [15], Đặng Quốc Bảo

[1], “Kiểm tra đánh giá là chức năng của quản lý thông qua đó cá nhân, nhóm, tổ chức theo dõi, giám sát hoạt động và kết quả hoạt động, uốn nắn sửa chữa những sai lệch cần thiết”; “Kiểm tra đánh giá bao gồm 3 nội dung: xây dựng tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá trên cơ sở kế hoạch đã xây dựng; kiểm tra, giám sát hoạt động và đối chiếu với mục tiêu; điều chỉnh sai lệch cần thiết”

Kiểm tra hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh là quá trình hiệu trưởng nhà trường tổ chức giám sát hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, kết quả hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích và uốn nắn, sửa chữa những lệch lạc trong công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong những trường hợp cần thiết “Quá trình này gồm 3 nội dung: xây dựng các tiêu chuẩn là những chỉ tiêu để thực hiện mục tiêu nhiệm vụ; đo đạc việc thực hiện; điều chỉnh các sai lệch cho hệ thống đạt được mục tiêu”

Nội dung kiểm tra hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học gồm:

- Xây dựng các tiêu chuẩn kiểm tra đánh giá giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Các tiêu chuẩn kiểm tra có thể theo các tiêu chí về mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, hình thức giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, các lực lượng tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích và kết quả giáo dục phòng chống tai nạn thương tích theo yêu cầu trường học an toàn

- Đo đạc, đánh giá mức độ thực hiện các nhiệm vụ giáo dục phòng chống tai nạn thương tích theo kế hoạch Hiệu trưởng cần phải phân tích kết quả, căn cứ vào chuẩn, vào các chỉ số đã được xác định trong tiêu chuẩn để đưa ra các kết luận về mức độ thực hiện giáo dục phòng chống tai nạn thương tích ở mỗi một bộ phận trong nhà trường và mỗi một thành viên trong công tác giáo dục Điều này đòi hỏi những cán bộ quản lý và giáo viên phải có chuyên môn về năng lực đánh giá, có tính khách quan trung thực và công bằng trong đánh giá giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Người hiệu trưởng cần có thu thập các thông tin về việc giáo dục phòng chống tai nạn thương tích của các bộ phận, so sánh với các tiêu chí đã xác định để đánh giá mức độ đạt được của mỗi một bộ phận, thành viên tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

- Kiểm tra việc thực hiện giáo dục phòng chống tai nạn thương tích đã xác định theo các hình thức khác nhau: kiểm tra trực tiếp, kiểm tra gián tiếp thông qua các lực lượng tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, các hình thức khác nhau; kiểm tra báo trước và kiểm tra đột xuất việc thực hiện công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích

- Phát hiện điều chỉnh các sai lệch khi tổ chức hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Hiệu trưởng phải thường xuyên theo dõi chặt chẽ mọi hoạt động của các bộ phận, của các thành viên tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích trong nhà trường để phát hiện ra những sai sót, sửa chữa những sai sót; điều chỉnh công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích phù hợp với tình hình thực tiễn mà vẫn đảm bảo yêu cầu của kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Có như vậy thì người hiệu trưởng mới có những biện pháp động viên khen thưởng kịp thời và xử lý những hiện tượng xấu trong công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh

- Tổng hợp kết quả thực hiện nhiệm vụ kiểm tra các bộ phận thực hiện tổ chức hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Sau khi kiểm tra cần có

sự tổng kết rút kinh nghiệm công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích, từ

đó nhân điển hình để phát huy hiệu quả của công tác giáo dục phòng chống tai nạn thương tích và đặc biệt sử dụng kết quả kiểm tra như một chỉ báo trong việc đánh giá giáo viên và phát triển nghề nghiệp cho giáo viên tiểu học

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

1.4.1 Nhóm yếu tố thuộc về hiệu trưởng và các nhà quản lý trường tiểu học

Hiệu trưởng cùng các nhà quản lý trường tiểu học (phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn) là những người quản lý nhà trường và có vai trò quyết định đối với chất lượng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học.Vì vậy, các yếu tố thuộc về hiệu trưởng và nhà quản lý trường tiểu học có ảnh hưởng nhiều đến giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Các yếu

tố thuộc về hiệu trưởng và các nhà quản lý trường tiểu học bao gồm:

- Nhận thức của hiệu trưởng về vai trò của giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

- Năng lực, trình độ quản lý của hiệu trưởng đối với giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

- Tinh thần trách nhiệm, lòng nhiệt tình của hiệu trưởng đối với giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

- Vốn tri thức và kinh nghiệm của hiệu trưởng về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

- Sự chỉ đạo đứng hướng và tạo điều kiện về tinh thần và vật chất cho giáo viên thực hiện giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

1.4.2 Các yếu tố thuộc về giáo viên tiểu học

Giáo viên trong các trường tiểu học là lực lượng quan trọng cơ bản của trường tiểu học Lực lượng cơ bản này có ảnh hưởng rất nhiều đến quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học của các cán bộ quản lý trong nhà trường tiểu học

- Kinh nghiệm và trình độ năng lực của giáo viên tiểu học khi thực hiện giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh đóng vai trò rất lớn trong việc nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học

sinh tiểu học Ý thức làm việc của giáo viên chi phối giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Nếu giáo viên có ý thức làm việc tốt, có trách nhiệm với công việc thì việc thực hiện giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học được phát triển tốt

-Lòng yêu nghề (yêu công việc giáo dục và chăm sóc trẻ) và yêu học sinh của bản thân giáo viên

- Sự phối hợp giữa giáo viên với các lực lượng tham gia giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học khác trong và ngoài nhà trường sẽ góp phần quy định chất lượng hoạt động giáo dục này tại trường tiểu học

1.4.3 Các yếu tố thuộc về gia đình học sinh tiểu học

Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học chịu ảnh hưởng nhất định từ các yếu tố thuộc về gia đình học sinh Bởi lẽ, đối với học sinh, thì sự ảnh hưởng của gia đình là lớn nhất, thời gian trong một ngày của các em phần lớn vẫn là ở gia đình Gia đình chính là giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học nhiều nhất Do vậy, các yếu tố thuộc về gia đình có ảnh hưởng nhất định tới quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Trong đó gồm có các yếu tố như:

- Quan điểm của gia đình học sinh về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

- Sự nhận thức về tầm quan trọng của giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

- Sự phối hợp của gia đình với GV, nhà trường trong việc giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

- Sự quan tâm của gia đình học sinh về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

1.4.4 Các yếu tố thuộc về môi trường và các điều kiện cơ sở vật chấtgiáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Quan điểm chỉ đạo của Vụ giáo dục mầm non, Bộ GD&ĐT về giáo dục mầm non nói chung và giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học nói riêng Quan điểm chỉ đạo là định hướng cho toàn bộ giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học đi đến đích, đạt hiệu quả và đảm bảo mục tiêu của

giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

- Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường và xã hội:

- Sự động viên, khen thưởng và chế độ chính sách đối với GV

- Cơ sở vật chất, kinh phí phục vụ giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Tiểu kết chương 1

Trên cơ sở phân tích và hệ thống hóa các tài liệu lý luận trong và ngoài nước, luận văn đã xác định được vấn đề lí luận về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Trong đó bao gồm các nội dung sau: Các khái niệm cộng cụ, trong đó gồm có: khái niệm quản lý, tai nạn thương tích, giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học, quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Luận văn cũng đã xác định được những vấn đề lí luận về phòng chống tai nạn thương tích ở học sinh tiểu học Trong

đó gồm có lí luận về phân loại tai nạn thương tích, vai trò của giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Luận văn cũng phân tích và xác định lí luận về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học, trong đó đã phân tích lí luận về mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Dựa trên cách tiếp cận chính là tiếp cận chức năng quản lý, luận văn cũng đã xác định rõ 4 nội dung quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học đó là: lập kế hoạch; Tổ chức

bộ máy, chỉ đạo và kiểm tra việc thực hiện kế hoạch giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học bao gồm các yếu tố thuộc về CBQL trong trường TH; các yếu tố thuộc về GV trường TH; các yếu tố thuộc về gia đình học sinh tiểu học; các yếu tố thuộc về môi trường và các điều kiện cơ sở vật chất phục vụ giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

Cơ sở lý luận trên là khung lý thuyết để khảo sát và đánh giá thực trạng quản lý

giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học nhằm xây dựng cơ

sở thực tiễn, đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học mà luận văn nghiên cứu

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÒNG CHỐNG TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO HỌC SINH TIỂU HỌC QUẬN CẦU GIẤY, HÀ NỘI

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội

2.1.1 Quy mô trường lớp, học sinh các trường tiểu học công lập quận Cầu Giấy,

“Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, cuộc vận động “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học, tự sáng tạo" tới các trường và được tập thể học sinh, giáo viên nhiệt tình hưởng ứng Đặc biệt, hai phong trào thi đua “Trường học hạnh phúc”

và “Nhà vệ sinh thân thiện” đã thu hút sự hướng ứng nhiệt tình của các trường học, của đông đảo cán bộ giáo viên và học sinh trong toàn quận Với những nỗ lực không mệt mỏi, nhóm thi đua Tiểu học có được những kết quả đáng trân trọng: 01 trường được đề nghị tặng Cờ thi đua xuất sắc của UBND Thành phố; 01 trường được đề nghị tặng Cờ thi

đua xuất sắc của Bộ Giáo dục và Đào tạo; 03 trường được đề nghị tặng Bằng khen của UBND Thành phố; 01 trường được đề nghị tặng Bằng khen của Bộ Giáo dục - Đào tạo;

05 trường đạt tập thể Lao động xuất sắc; 13 trường đạt Tập thể lao động tiên tiến Rà soát, điều chỉnh quy hoạch mang lưới trường tiểu học, đẩy mạnh xã hội hóa và tự chủ trong các trường tiểu học

2.1.2 Quy mô đội ngũ cán bộ, giáo viên các trường tiểu học công lập quận Cầu Giấy, Hà Nội

Bảng 2.2: Số liệu cán bộ, giáo viên các trường tiểu học công lập quận Cầu Giấy, Hà Nội

2.2 Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực trạng về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội

2.2.1 Khách thể và địa bàn nghiên cứu

a Khách thể khảo sát

Nghiên cứu tiến hành khảo sát bằng bảng hỏi trên 101 khách thể sau đây: Cán bộ quản lý giáo dục: 6 lãnh đạo trường tiểu học (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng);

15 tổ trưởng tổ chuyên môn; 80 giáo viên tiểu học

Nghiên cứu tiến hành phỏng vấn sâu trên các khách thể sau đây: Cán bộ quản

lý giáo dục: 3 lãnh đạo trường tiểu học (hiệu trưởng, phó hiệu trưởng); 5 tổ trưởng

tổ chuyên môn; 10 giáo viên tiểu học

b Địa bàn nghiên cứu

Tiến hành nghiên cứu thực tiễn về quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội tại 3 trường tiểu học Trong đó gồm có các trường tiểu học sau: Mai Dịch, Yên Hòa, An Hòa

2.2.2 Phương pháp nghiên cứu

2.2.2.1 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

a Mục đích của phương pháp

Mục đích của phương pháp điều tra bằng bảng hỏi là để đánh giá thực trạng (có tính định lượng) quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học, chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học

b Nội dung và cách thức tiến hành của phương pháp

Phiếu điều tra bằng bảng hỏi dành cho cán bộ quản lý và giáo viên các trường tiểu học có những nội dung cơ bản sau:

1) Đánh giá thực trạng quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học gồm:

Thực trạng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học với các câu hỏi trưng cầu ý kiến về mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện, lực lượng tham gia giáo dục Các câu hỏi này được thiết kế với 5 mức

độ nhằm đánh giá mức độ thực hiện giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Các câu hỏi được thiết kế 5 mức độ trả lời (5 là tốt và 1 là kém)

2) Quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học gồm: 4 câu hỏi trưng cầu ý kiến từ câu 6 đến câu 10, cụ thể như sau: Câu 6 đánh giá

mức độ thực hiện nội dung quản lý lập kế hoạch; Câu 7 đánh giá mức độ thực hiện nội dung tổ chức giáo dục phòng chống tai nạn thương tích; Câu 8, đánh giá mức

độ thực hiện nội dung chỉ đạo giáo dục phòng chống tai nạn thương tích; Câu 9 đánh giá thực trạng kiểm tra, đánh giá giáo dục phòng chống tai nạn thương tích Các câu hỏi được thiết kế 5 mức độ trả lời (5là tốt và 1 là kém)

3) Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học:

Nội dung này nghiên cứu đã thiết kế đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu

tố tới quản lý giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh tiểu học Với 3

câu hỏi được thể hiện từ câu 10 đến câu 13 trong bảng hỏi Các câu hỏi được thiết

kế với 5 mức độ đánh giá ảnh hưởng (5 là ảnh hưởng rất nhiều và 1 là hoàn toàn

b Nội dung và cách thức tiến hành của phương pháp

Luận văn tiến hành thiết kế phỏng vấn sâu (Dành cho cán bộ quản lý và giáo viên các trường TH) Nội dung phiếu phỏng vấn sâu tương tự như ở phiếu khảo sát định lượng Điều khác biệt ở đây là ở phiếu định lượng khách thể trả lời theo các phương án đã có sẵn, còn ở phiếu phỏng vấn sâu các khách thể phải tự điền câu trả lời vào phiếu khảo sát

2.2.2.3 Phương pháp thống kê toán học

a Mục đích của phương pháp

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu của các phiếu đã khảo sát, lập các bảng hỏi, đánh giá tương quan giữa các biến số,…

b Nội dung và cách thức tiến hành của phương pháp

Luận văn đã sử dụng các phép tính thống kê

1).Phân tích thống kê mô tả: Điểm trung bình (Mean) để tính điểm của các

mệnh đề;

2) Phương pháp khảo nghiệm sẽ được trình bày cụ thể ở phần khảo nghiệm của chương 3

2.2.3 Thang đo và cách tính điểm thang đo

Thang đo được sử dụng trong bảng hỏi gồm 5 mức độ là: 1 Kém/Không ảnh hưởng; 2 Yếu/Ảnh hưởng ít; 3 Trung bình/Ảnh hưởng bình thường; 4 Khá/Ảnh hưởng khá nhiều; 5 Tốt/Ảnh hưởng nhiều

Cách tính điểm các mức như sau: (n – 1):5, tức là (5 – 1):5 = 0,8 Điểm trung bình của các mức như sau:

ĐTB Từ 1,0 – 1,80 – Mức Kém/Không ảnh hưởng;

ĐTB Từ 1,81 – 2,60 – Mức Yếu/Ảnh hưởng ít;

ĐTB từ 2,61 – 3,50 – Mức trung bình/Ảnh hưởng bình thường;

Bảng 2.3 Thực trạng mức độ thực hiện mục tiêu giáo dục phòng chống

phòng chống tai nạn thương tích 0,9 20,0 36,0 32,6 10,6 3,32 0,93

2 Hình thành cho học sinh thái độ

tích cực đối với hoạt động giáo dục

phòng chống tai nạn thương tích cho

học sinh trong và ngoài nhà trường

năng giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích để bảo vệ cá nhân

1,7 19,4 28,6 40,6 9,7 3,37 0,96

5.Hình thành cho các em các kĩ

năng phức tạp, đơn giản trong các

tình huống gặp tai nạn thương tích

1,1 18,6 27,7 31,4 21,1 3,52 1,05

Phân tích số liệu được tổng hợp tại bảng trên cho thấy, cán bộ quản lý, giáo viên được khảo sát đều khẳng định mức độ thực hiện mục tiêu giáo dục phòng

ĐTB chung của toàn thang đo = 3,40; ĐLC = 1,01 Kết quả này cho thấy, các mục tiêu này đã được các trường tiểu học quận Cầu Giấy, Hà Nội chú trọng thực hiện, tuy nhiên, mức độ thực hiện chưa thật tốt

Trong các mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học thì mức độ thực hiện một số mục tiêu được đánh giá có mức độ thực hiện tốt hơn các mục tiêu khác như: “Hình thành cho các em các kĩ năng phức tạp, đơn giản trong các tình huống gặp tai nạn thương tích”, với ĐTB = 3,52, ĐLC

= 1,05, mức độ thực hiện khá tốt Đây là mục tiêu duy nhất trong các mục tiêu giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học của nghiên cứu này được đánh giá có mức độ thực hiện khá tốt Thực tiễn cũng cho thấy, tại các trường tiểu học, đặc biệt là ở quận Cầu Giấy, Hà Nội thì các nhà trường đã rất chú trọng tới việc giáo dục kĩ năng, để từ kĩ năng các em có năng lực thực hiện khi gặp phải các tình huống dẫn tới tai nạn và nguy hiểm cho bản thân Trong đó, các trường chú trọng vào để thực hiện mục tiêu hình thành cho học sinh từ kĩ năng đơn giản tới kỹ năng phức tạp

Tất cả các mục tiêu còn lại đều được đánh giá có mức độ thực hiện trung bình (ĐTB từ 3,32, đến 3,42, mức độ thực hiện trung bình) Đó là các mục tiêu: Giúp cung cấp cho học sinh một hệ thống các kiến thức về giáo dục phòng chống tai nạn thương tích; Hình thành cho học sinh thái độ tích cực đối với hoạt động giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh trong và ngoài nhà trường; Hình thành cho các em các kĩ năng cụ thể ứng phó và phòng chống tai nạn thương tích học sinh thường gặp; Hình thành cho các em các kĩ năng giáo dục phòng chống tai nạn thương tích để bảo vệ cá nhân; Hình thành cho các em các kĩ năng phức tạp, đơn giản trong các tình huống gặp tai nạn thương tích

Như vậy, đây chính là vấn đề mà các trường tiểu học được nghiên cứu cần quan tâm hơn, có biện pháp quản lý phù hợp và hiệu quả hơn để các mục tiêu giáo dục này đều được thực hiện tốt hơn

2.3.2 Thực trạng mức độ thực hiện nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học

Kết quả khảo sát thực trạng mức độ thực hiện nội dung giáo dục phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh các trường tiểu học được phản ánh ở bảng

số liệu sau:

Bảng 2.4 Thực trạng mức độ thực hiện nội dung giáo dục phòng chống tai nạn

thương tích cho học sinh các trường tiểu học

thiệp, giảm nguy cơ gây tai

nạn, thương tích

4 Kiểm tra, phát hiện và khắc

phục các nguy cơ gây

thương tích, tập trung ưu

tiên các loại thương tích

và báo cáo kịp thời các nguy

cơ gây tai nạn, thương tích

0,3 0,9 7,1 84,4 7,4 3,98 0,46

6 Có quy định về phát hiện và

xử lý tai nạn, có phương án

khắc phục các yếu tố nguy cơ

gây tai nạn và có phương án