Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tiêu dùng tại NN0&PTNT chi nhánh Mỹ Thành

Giải pháp nâng cao chất lượng tín dụng tiêu dùng tại NN0&PTNT chi nhánh Mỹ Thành

Luận văn Giải pháp nâng cao chất lượng tín

nhánh Mỹ Thành

LỜI MỞ ĐẦU

Trong nền kinh tế cạnh tranh ngày càng gay gắt hiện nay, nhất là kể từ khi Việt Nam gia nhập vào tổ chức thương mại thế giới (WTO), các ngân hàng thương mại muốn tồn tại và phát triển thì phải không ngừng tự hoàn thiện và làm mới phù hợp với quy luật phát triển chung Hoạt động của hệ thống Ngân hàng có phạm vi rộng, tác động mạnh mẽ đến các lĩnh vực kinh tế - xã hội, đến các chủ thể kinh tế, các thành phần kinh tế, tác động đến nhiều hoạt động khác Chính vì vậy mà ngành Ngân hàng luôn phải tự đổi mới để phù hợp với xu thế thời đại, làm cho hoạt động của mình có hiệu quả nhất, tạo vị thế cạnh tranh trên trường quốc tế về cung ứng sản phẩm dịch vụ cho khách hàng tốt nhất, đổi mới dây chuyền công nghệ, đổi mới nhân lực

Hoạt động Ngân hàng có rất nhiều nghiệp vụ, có những nghiệp vụ không sinh lời hoặc sinh lời thấp và có những nghiệp vụ sinh lời rất cao Dưới góc độ kinh doanh Ngân hàng thì nghiệp vụ tín dụng luôn là nghiệp vụ cơ bản của Ngân hàng thương mại Thông qua nghiệp vụ tín dụng, ngân hàng thương mại cung ứng một khối lượng vốn lớn cho nền kinh doanh để đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất kinh doanh, tăng trưởng kinh tế Lợi nhuận thu được qua hoạt động này chiếm phần lớn trong lợi nhuận ngân hàng.Các hình thức tín dụng rất đa dạng, một trong những hình thức hấp dẫn của tín dụng ngân hàng là tín dụng tiêu dùng Đây là một hình thức chiếm tỷ trọng khá cao trong các hình thức tín dụng ở Việt Nam Mặc dù trong giai đoạn hiện nay, các Ngân hàng trong nước hạn chế cho vay vì lạm phát hiện nay ở nước ta đang ở mức rất cao nhưng trong thời gian tới khi mà các biện pháp kiềm chế lạm phát của Chính phủ phát huy tác dụng thì các Ngân hàng sẽ tiếp tục mở rộng việc cho vay tiêu dùng vì đây

là một thị trường hấp dẫn

Xuất phát từ hoàn cảnh phát triển nền kinh tế và thực trạng hoạt động tín dụng của NN0&PTNT chi nhánh Mỹ Thành, em đã nghiên cứu và tìm hiểu về tình hình hoạt

động tín dụng tiêu dùng tại chi nhánh với để tài “Giải pháp nâng cao chất lượng tín

dụng tiêu dùng tại NN 0 &PTNT chi nhánh Mỹ Thành”

Chương 1 Tổng quan về tín dụng và tín dụng tiêu dùng 1.1 Lý luận chung về tín dụng

Tín dụng là một quan hệ ra đời gắn liền với sản xuất và lưu thông hàng hóa trong nền kinh tế Có thể xem xét tín dụng dưới nhiều góc độ khác nhau và trong những bối cảnh khác nhau Tiếp cận theo chức năng hoạt động của ngân hàng thì tín dụng được hiểu như sau:

“Tín dụng ngân hàng là một giao dịch giữa hai chủ thể, trong đó bên cấp tín dụng (ngân hàng/ tổ chức tín dụng khác) chuyển giao một tài sản cho bên nhận tín dụng (doanh nghiệp, cá nhân hoặc các chủ thể khác) sử dụng theo nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.”

Trong đó, tài sản giao dịch giữa hai chủ thể rất đa dạng, có thể dưới dạng tiền

tệ, tài sản thực hoặc chữ ký Cấp tín dụng bằng tài sản thực là việc mà tổ chức tín dụng cho khách hàng thuê tài sản thông qua giao dịch cho thuê tài chính Tuy nhiên hiện nay ở Việt Nam, theo quy định của luật hiện hành thì ngân hàng không trực tiếp cung cấp sản phẩm này Một hình thức cấp tín dụng nữa đó là tín dụng chữ ký, tín dụng chữ ký của ngân hàng được thực hiện dưới các hình thức cụ thể như bảo lãnh ngân hàng, tín dụng chứng từ…

1.2 Tín dụng tiêu dùng

1.2.1 Khái niệm

Tín dụng tiêu dùng là các khoản vốn mà ngân hàng tài trợ cho nhu cầu chi tiêu của người tiêu dùng, bao gồm cá nhân và hộ gia đình Đây là một nguồn tài chính quan trọng giúp người dân trang trải nhu cầu nhà ở, đồ dùng gia đình và xe cộ… Bên cạnh đó, những chi tiêu cho nhu cầu giáo dục, y tế và du lịch… cũng có thể được tài trợ bởi tín dụng tiêu dùng

1.2.2 Đặc điểm, lợi ích của tín dụng tiêu dùng

1.2.2.1 Đặc điểm

 Chịu tác động của các yếu tố kinh tế xã hội

 Tín dụng tiêu dùng thường có rủi ro cao hơn so với các loại cho vay trong lĩnh vực thương mại và công nghiệp, vì vậy lãi suất cũng thường cao hơn so với lãi suất của các loại cho vay trong lĩnh vực này

 Chât lượng các thông tin tài chính của khách hàng thường không cao.

 Nguồn trả nợ chủ yếu của người đi vay có thể biến động lớn, phụ thuộc vào quá trình làm việc, kỹ năng và kinh nghiệm đối với công việc của những người này

 Tư cách của khách hàng là yếu tố xác định song lại rất quan trọng, quyết định

sự hoàn trả của khoản vay

 Khách hàng thường quan tâm tới số tiền phải thanh toán hơn là lãi suất mà họ phải chịu

1.2.3 Phân loại tín dụng tiêu dùng

1.2.3.1 Căn cứ vào mục đích vay

Căn cứ vào mục đích vay, tín dụng tiêu dùng được chia làm hai loại sau :

 Cho vay tiêu dùng cư trú : là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho nhu cầu mua sắm, xây dựng hoặc cải tạo nhà ở của khách hàng là cá nhân, hộ gia đình

 Cho vay tiêu dùng phi cư trú : là các khoản cho vay tài trợ cho việc trang trải các chi phí mau sắm xe cộ, đồ dùng gia đình, chi phí học hành, giải trí, du lịch…

1.2.3.2 Căn cứ vào phương thức hoàn trả

Căn cứ vào phương thức hoàn trả, tín dụng tiêu dùng được chia làm ba loại sau:

 Cho vay tiêu dùng trả góp : là hình thức cho vay trong đó người đi vay trả nợ

 Cho vay tiêu dùng phi trả góp : hình thức này khách hàng trả nợ gốc và lãi cho ngân hàng một lần khi đến hạn.

 Cho vay tiêu dùng tuần hoàn : là các khoản cho vay trong đó ngân hàng cho phép khách hàng sử dụng thẻ tín dụng hoặc phát hành các loại sec được phép thấu chi

1.2.3.3 Căn cứ vào nguồn gốc của khoản nợ

Căn cứ vào nguồn gốc khoản nợ ta có :

 Cho vay tiêu dùng gián tiếp : là hình thức cho vay trong đó ngân hàng mua lại các khoản nợ phát sinh do những công ty bán lẻ đã bán chịu hàng hóa hay dịch

vụ cho người tiêu dùng

 Cho vay tiêu dùng trực tiếp : là các khoản cho vay tiêu dùng trong đó ngân hàng trực tiếp tiếp xúc với khách hàng và thu nợ từ khách hàng

1.2.4 Các quy định trong hoạt động tín dụng tiêu dùng

1.2.4.1 Nguyên tắc tín dụng

Khách hàng vay vốn của tổ chức tín dụng phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

 Sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng

 Phải hoàn trả nơ gốc và lãi tiền vay đúng hạn đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng

 Việc đảm bảo tiền vay phải thực hiện đúng quy định của chính phủ và ngân hàng nhà nước

1.2.4.2 Điều kiện vay vốn

 Có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự và chịu quy định của pháp luật

 Có khả năng đảm bảo trả nợ trong thời hạn cam kết

 Mục đích sử dụng vốn hợp pháp

 Có tài sản bảo đảm

1.2.4.3 Đối tượng cho vay

 Nhà ở, nền nhà, chi phí xây dựng, sửa chữa nhà ở

 Chi phí mua phương tiện đi lại

 Chi phí mua vật dụng gia đình

 Chi phí sinh hoạt khác

 Những nhu cầu chi thường xuyên mang tính tuần hoàn

1.2.4.4 Thời hạn cho vay.

Phụ thuộc vào tính chất của nguồn trả nợ cũng như số tiền vay mà thời hạn cho vay có thể ngắn hạn, trung hạn hoặc dài hạn Đối với các nhu cầu tiêu dùng khác nhau, ngân hàng quy định thời hạn cho vay tối đa khác nhau

1.2.4.5 Lãi suất cho vay

Mức lãi suất cho vay do tổ chức tín dụng và khách hàng thoả thuận phù hợp với quy định của NHNN về lãi suất cho vay tại thời điểm ký kết hợp đồng tín dụng Tổ chức tín dụng có trách nhiệm công bố công khai các mức lãi suất cho vay cho khách hàng biết Tuỳ các mức độ quan hệ của ngân hàng và khách hàng mà có các mức độ

ưu tiên về lãi suất khác nhau Nếu khoản vay quá hạn trả nợ thì phải áp dụng lãi suất quá hạn

Phương pháp xác định lãi suất cho vay được xác định trước khi cho vay dựa trên cơ sở lãi suất cơ bản

Tại Việt Nam lãi suất cho vay ngắn hạn do tổng giám đốc tổ chức tín dụng ấn định trong phạm vi khung lãi suất do NHNN ấn định trong từng thời kỳ

Vốn tự

có

-Vốn khác(nếu có)

1.2.4.7 Giải ngân và thu nợ

Tuỳ theo nhu cầu vốn của doanh nghiệp trong từng thời điểm và những điều kiện cụ thể khác mà ngân hàng thực hiện giải ngân theo đúng kế hoạch thoả thuận

Khi đến hạn ngân hàng tiến hành thu nợ đối với các khoản cho vay Doanh nghiệp có trách nhiệm trả nợ theo phương thức thoả thuận và đúng hạn

1.2.4.8 Quy trình cho vay tiêu dùng.

Cũng như các loại hình cho vay khác, cho vay ngắn hạn tuân theo một quy trình nhất định từ khâu thẩm định khách hàng, xét duyệt cho vay, ký kết hợp đồng cho đến giải ngân và thu nợ

 Bước 1: Hướng dẫn khách hàng về điều kiện tín dụng và lập hồ sơ vay vốn.Khi khách hàng đến đề xuất yêu cầu vay vốn, cán bộ tín dụng hướng dẫn khách hàng cụ thể và đầy đủ về các điều kiện vay vốn Nếu khách hàng đồng ý thì hướng dẫn khách hàng lập hồ sơ vay vốn.

- Các giấy tờ chứng minh nguồn thu nhập dùng để trả nợ

- Các giấy tờ liên quan tới khoản vay

- Các giấy tờ liên quan đến bảo đảm tiền vay (nếu có)

Thông thường ngân hàng quy định từng loại cụ thể từng loại giấy tờ cho mỗi loại vay với mục đích cụ thể

 Bước 2: Điều tra, tổng hợp, thu thập các thông tinvề khách hàng và phương án vay vốn

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, để quyết định cho vay hay từ chối khoản vay cán bộ tín dụng phải điều tra, thu thập, tổng hợp và phân tích các nguồn thông tin về khách hàng bao gồm: Thông tin do khách hàng cung cấp(qua phỏng vấn, từ hồ sơ vay vốn và

sổ sách kế toán, báo cáo tài chính) và thông tin do cán bộ tín dụng tự điều tra

 Bước 3: Phân tích, thẩm định khách hàng và phương án vay vốn

Nội dung cơ bản của bước này tập trung vào hai vấn đề chủ yếu:

- Phương án vay vốn phải đầy đủ các điều kiện cho vay, đảm bảo khả năng cho vay thu được gốc và lãi đúng hạn

- Hồ sơ, thủ tục vay vốn phải đầy đủ, hợp lệ, hợp pháp, nếu xảy ra tranh chấp, tố tụng thì đảm bảo an toàn về pháp lý cho ngân hàng

vào báo cáo tài chính, cán bộ tín dụng tính các chỉ tiêu để đánh giá tình hình tài chính của khách hàng.

- Phương án vay vốn và khả năng trả nợ của khách hàng: Đánh giá mức

độ khả thi của phương án sản xuất kinh doanh và tính toán chính xác nguồn trả nợ cuả khách hàng

- Đánh giá các bảo đảm tiền vay của khách hàng (tài sản thế chấp, cầm cố, bảo lãnh), kiểm tra tính pháp lý, quyền sở hữu của khách hàng đối với những tài sản này

- Phân tích và dự báo ảnh hưởng của môi trường kinh doanh đến phương

án vay vốn trả nợ vốn của khách hàng

 Bước 4: Quyết định cho vay

Sau khi xem xét, thẩm định hồ sơ vay vốn thấy thoả mản các điều kiện và nguyên tắc, ngân hàng quyết định cho vay đối với ngân hàng

 Bước 5: Kiểm tra và hoàn chỉnh hồ sơ cho vay và hồ sơ tài sản thế chấp cầm cố

 Bước 6: Giải ngân : Tuỳ theo thoả thuận trong hợp đồng vay vốn, tuỳ theo mục đích sử dụng tiền vay, phương thức thanh toán có liên quan đến tiền vay để ra quyết định hình thức phát tiền phù hợp

 Bước 7: Giám sát khách hàng sử dụng vốn vay và theo dõi rủi ro

Giám sát và theo dõi nhằm kiểm tra tính hiện thực của kế hoạch trả nợ và khả năng trả nợ và khả năng thực hiện, phát hiện dự báo những rủi ro có thể phát sinh; phát hiện sớm những khoản vay có vấn đề trước khi trở nên nghiêm trọng nhằm đề xuất giải quyết xử lý kịp thời

 Bước 8: Thu hồi nợ, gia hạn nợ

Căn cứ vào khế ước nhận nợ, trước kỳ hạn thu nợ 5 ngày, cán bộ tín dụng lập phiếu báo thu nợ trình giám đốc gửi cho doanh nghiệp vay vốn

Các khoản nợ có vấn đề, khách hàng có đơn đề nghị được gia hạn nợ, giãn nợ, cán bộ tín dụng thẩm định, kiểm tra rồi lập tờ trình cho giám đốc xem xét và quyết định

Các khoản nợ đến hạn mà không trả được, không được gia hạn, giãn nợ, khoanh nợ thì áp dụng các biện pháp kiên quyết để thu hồi nợ

 Bước 9 : Xử lý rủi ro

Những khoản nợ đã dùng mọi biến pháp giải quyết nhưng không thu hồi được thì phải tiến hành xử lý rủi ro theo quyết định bằng quỹ dự phòng rủi ro tín dụng của ngân hàng

 Bước 10: Thanh lý hợp đồng vốn

Sau khi khách hàng trả hết nợ gốc và lãi hoặc dư nợ vay đã được xử lý bằng quỹ rủi ro hoặc xoá nợ, cán bộ tín dụng và cán bộ kế toán đối chiếu, tất toán tài khoản cho vay của món nợ đó Chuyển toàn bộ hồ sơ liên quan đến khoản vay vào kho lưu trữ tài liệu.

1.2.5 Rủi ro trong tín dụng tiêu dùng

Rủi ro tín dụng tiêu dùng là những khả năng dẫn tới người đi vay không thực hiện được các cam kết trả nợ Cho vay tiêu dùng có rủi ro cao vì liên quan tới các cá nhân, cá thể có tính riêng biệt cao bởi các nguyên nhân cá biệt sau :

 Những nguyên nhân liên quan tới khả năng lao động, tạo thu nhập của khách hàng như mất việc làm, kinh doanh thua lỗ, sức khỏe giảm sút…

 Những nguyên nhân liên quan tới nhu cầu chi tiêu tăng đột biến so với thời điểm ký kết hợp đồng như hoàn cảnh gia đình thay đổi, giá sinh hoạt tăng, đầu

tư không hiệu quả…

 Những nguyên nhân mang yếu tính chất tâm lý xã hội làm thay đổi ý muốn trả

nợ của khách hàng

Chương 2: Thực trạng chất lượng tín dụng tiêu dùng tại NHNN 0 &PTNT chi

Việc chia tách chi nhánh đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân địa phương, thu hút khách hàng, từng bước mở rộng việc kinh doanh, chuyển tải nguồn vốn trong dân cư từ thành thị về nông thôn Việc chia tách của chi nhánh cũng góp phần điều hòa vốn, nâng cao khả năng cạnh tranh với các ngân hàng khác trong cùng địa bàn Toàn bộ hoạt động của chi nhánh đều được thực hiện thống nhất theo quy định, quy chế của NHNN0&PTNT Việt Nam, tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật

2.1.2 Nhiệm vụ, chức năng và bộ máy tổ chức

2.1.2.1 Vai trò, nhiệm vụ, chức năng

 Vai trò :

NHNN0&PTNT Chi nhánh Mỹ Thành là một ngân hàng thương mại thực hiện kinh doanh theo quy định của pháp luật và được pháp luật bảo đảm Phương châm hoạt động của ngân hàng là “đi vay để cho vay”, ngân hàng đã tận dụng mọi khả năng

và năng lực để nâng cao chất lượng hoạt động kinh doanh Ngân hàng đầu tư tín dụng cho các lĩnh vực sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt, chế biến… và thực hiện các chương trình của Chính phủ như : cho vay xuất khẩu lao động góp phần thúc đẩy sự tăng trưởng kinh tế địa phương, làm thay đổi cơ cấu kinh tế của ngành nông nghiệp và

nông thôn, cùng xây dựng xã hội theo mục tiêu “ Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” mà Đảng và Nhà nước ta đã đề ra.

Phó GĐ phụ trách kinh

doanh

Phòng

kế hoạch kinh doanh

Phòng giao dịch trực thuộc

Phòng kiểm tra kiểm soát nội bộ

Phòng

kế toán ngân quỹQuầy tiết

kiệm

 Ban Giám đốc : chỉ đạo, giám sát và điều hành toàn bộ bộ máy của Ngân hàng, thực hiện chức năng lãnh đạo, quản trị tại ngân hàng.

 Phòng kiểm tra kiểm soát nội bộ : là bộ phận kiểm tra, kiểm soát nội bộ của NHNN0&PTNT Chi nhánh Mỹ Thành, có chức năng kiểm tra, kiểm soát lại các hoạt động của ngân hàng

 Phòng hành chính nhân sự : xây dựng quy chế, nội quy Sắp xếp bố trí lao động tại đơn vị Nghiên cứu, đề xuất thực hiện định mức lao động, tiền lương, tiền thưởng, chế độ khoán tài chính đến người lao động, quản lý quỹ tiền lương

 Phòng kế hoạch kinh doanh :

- Tổng hợp, thống kê, phân tích thông tin số liệu đề xuất chiến lược kinh doanh, kế hoạch đầu tư mang tính khả thi, hiệu quả

- Thực hiện nghiệp vụ huy động vốn và cho vay các thành phần kinh tế Đây là hoạt động luôn được coi là vị trí hàng đầu

- Xây dựng chương trình dự á, thẩm định dự án đầu tư, lựa chọn đầu tư tối

- Tổ chức thực hiện phòng ngừa rủi ro tín dụng

 Phòng kế toán ngân quỹ :

- Trực tiếp hạch toán kế toán, thanh toán theo quy định của NHNN0&PTNT Việt Nam

- Giao chỉ tiêu kế hoạch tài chính và quyết toán thu chi tài chính, quyết toán tiền lương đối với cán bộ trong ngân hàng

- Tham gia giải toán, thanh toán tiền gửi

- Thu thập, tổng hợp, xử lý, lưu trữ các thông tin tại ngân hàng

- Bộ phận ngân quỹ : quản lý an toàn ngân quỹ, thực hiện các quy định, quy chế về nghiệp vụ thu, phát, vận chuyển tiền Làm dịch vụ thu, chi tiền mặt, quản lý ngân quỹ và các loại giấy tờ có giá, thế chấp

2.1.3 Khái quát tình hình hoạt động

 Hoạt động huy động vốn

Nguồn vốn của kinh doanh của Ngân hàng có thể hình thành từ nhiều nguồn khác nhau như vốn điều lệ, vốn vay, vốn huy động, vốn tài trợ, lợi nhuận để lại… song cơ bản nhất và quan trọng nhất vẫn là nguồn vốn huy động Nó minh chứng cho

khả năng tồn tại và chức năng trung gian tài chính của một ngân hàng Làm thế nào để tạo ra một chính sách thu hút vốn, tạo tiền đề cho quá trình đầu tư ngắn hạn, trung hạn, dài hạn đạt được hiệu quả cao luôn là mục tiêu được đặt lên hàng đầu của NHNN0&PTNT Chi nhánh Mỹ Thành Tuy mới thành lập nhưng trong những năm qua, NHNN0&PTNT Chi nhánh Mỹ Thành đã luôn chú trọng trong việc hoạch định chiến lược khách hàng, chiến lược huy động vốn trên địa bàn

Chi nhánh đã luôn chủ động tích cực và không ngừng mở rộng mạng lưới giao dịch thông qua các quỹ tiết kiệm, giải quyết nhanh chóng và thông thoáng các thủ tục, thái độ phục vụ văn minh lịch sự nhằm thu hút tối đa nguồn tiền gửi của dân cư Công tác tiết kiệm được thực hiện đúng quy trình, đảm bảo an toàn, đã được sự yên tâm, tin tưởng của người gửi tiền

Bảng 1 : Cơ cấu nguồn vốn huy động NHNN 0 &PTNT Chi nhánh Mỹ Thành

ĐVT : Triệu đồng

Số tiền Tỷ trọng Số tiền Tỷ trọng Số tiền Tỷ trọng

1 Tiền gửi của các

TCKT

143345 21,22% 106412 14,75% 185470 22,32%

2 Tiền gửi dân cư 532175 73,78% 615027 80,25% 645489 72,68%

3 Theo nội và ngoại

quan trọng đó NHNN0&PTNT Chi nhánh Mỹ Thành đang từng bước mở rộng thị phần và đối tượng cho vay, đang từng bước tăng tổng dư nợ

Chất lượng được xác định là mục tiêu hàng đầu, do vậy chi nhánh đã tích cực

mở rộng thị phần, nâng cao chất lượng các khoản cho vay, không ngừng hoạn thiện việc thực hiện quy trình tín dụng kết hợp nâng cao trình độ chuyên môn và đề cao công tác thẩm định, bảo đảm hiệu quả các dự án cho vay nên vốn tín dụng của dự án

58,81%

41,04%

0,15%

216065192512327

52,84%

47,08%

0,08%

383475182561397

67,7%32,23%0,07%

19,87%

80,13%

136492272412

33,38%

66,62%

189755376678

33,5%66,5%

(nguồn : BCKQHĐKD NN 0 &PTNT chi nhánh Mỹ Thành năm 2008-2010)

2.2 Thực trạng công tác tín dụng tiêu dùng tại Ngân hàng NN&PTNT chi

nhánh Mỹ Thành.

2.2.1 Các sản phẩm tiêu dùng chủ yếu

2.2.1.1 Cho vay mua, xây, sửa chữa nhà

Nhà ở luôn là nỗi bức xúc của người dân, đặc biệt giá nhà thuê cũng như đất đai ngày càng trở nên đắt đỏ hơn Ngay khi có khả năng tức là mức thu nhập của họ cho phép thì họ sẽ nghĩ ngay đến việc vay vốn ngân hàng để mua nhà vì họ thấy mình

có đủ khả năng trả nợ cho ngân hàng trong thời gian vài năm từ thu nhập của mình