tr 1H không có n tron.
Trang 1A
C U T O NGUYÊN T VÀ H TH NG TU N HOÀN
A C U T O NGUYÊN T
- Nguyên t đ c c u thành t v nguyên t và h t nhân:
+ V nguyên t : g m các electron (e): { qe = C
+ H t nhân nguyên t :
proton (p): {
me = 9,1094.10 kg = 0,00055u
qp = 1,609 10 C = 1 +
mp = 1,6728.10 kg = 1u
qn = 0
n tron (n): {
- H u h t các nguyên t đ u có: Z proton, N n tron và E electron (tr 1H không có n tron)
- s proton = s electron (Z = E)( Z là s hi u nguyên t )
- V i nguyên t b n: Z N 1,5Z (các nguyên t có Z > 82 thì không b n là nh ng ch t phóng x )
- V i nguyên t chu k nh : Z N 4Z/3
- S kh i: A = Z + N
- Cách kí hi u nguyên t X: ZX
1 C u hình electron
* Cách vi t c u hình e c a nguyên t :
- B c 1: Phân b e theo m c n ng l ng t th p đ n cao: 1s2s2p3s3p4s3d4p5s s e t i đa c a phân l p s là 2, p
là 6, d là 10
- B c 2: S p x p l i th t các phân l p theo đúng tr t t c a l p (t ng d n s th t )
Chú ý:
- N u c u hình e sát ngoài cùng c a nguyên t có d ng:
+ ns2(n - 1)d4 (n - 1)d 5 ns1 ; ns2(n - 1)d9 (n - 1)d10ns1
M t s nguyên t có c u hình e đ c bi t: 46Pd[Xe]4d105s0 and 78Pt [Xe]4f145d96s1
2 Quan h gi a c u hình e và tính ch t c a nguyên t
- Nguyên t có 1, 2, 3 e l p ngoài cùng là nguyên t kim lo i (tr H, He)
- Nguyên t có 5, 6, 7 e l p ngoài cùng th ng là nguyên t phi kim
- Nguyên t có 8e l p ngoài cùng là nguyên t khí hi m (c tr ng h p He có 2e)
Nguyên t có 4e l p ngoài cùng là phi kim n u nguyên t ch có 2 đ n 3 l p e và là kim lo i n u nguyên t có 4 l p e
tr lên
Trang 2B B NG TU N HOÀN CÁC NGUYÊN T HOÁ H C
1 Nguyên t c s p x p các nguyên t trong b ng tu n hoàn
- Theo chi u đi n tích h t nhân t ng d n (s th t c a ô nguyên t b ng s đ n v đi n tích h t nhân Z)
- Các nguyên t có cùng s l p e đ c x p vào cùng m t hàng đ c g i là chu kì (s th t c a chu kì b ng s l p e)
- Các nguyên t có cùng s e l p ngoài cùng đ c x p thành m t c t (nhóm A)
- Các nguyên t mà phân l p e có n ng l ng cao nh t gi ng nhau đ c x p
thành kh i (h ): h s, h p (h s và h p thu c nhóm A, h d thu c nhóm B)
2 M i quan h gi a 2 nguyên t trong b ng tu n hoàn
- N u 2 nguyên t A và B cùng 1 chu kì và 2 nhóm A liên ti p thì:
|ZA - ZB| = 1 n u nguyên t thu c chu kì nh
|ZA - ZB| = 11 n u nguyên t thu c chu kì l n và nhóm IIA và IIIA
- N u 2 nguyên t thu c cùng m t nhóm A và 2 chu kì liên ti p thì:
|ZA - ZB| = 8 n u nguyên t thu c chu kì nh
|ZA - ZB| = 18 n u có nguyên t thu c chu kì l n
- N u 2 nguyên t thu c 2 chu kì liên ti p và 2 nhóm A liên ti p thì:
|ZA - ZB| = 7 (9 ho c 17, 19)
1 S bi n đ i tính ch t c a các nguyên t nhóm nA trong b ng tu n hoàn Tính ch t S bi n đ i theo chu kì S bi n đ i theo nhóm
Chú ý: Khi c n ph i so sánh tính ch t c a các nguyên t không cùng hàng và cùng c t thì ph i ch n nguyên t trung gian r i đ a v cùng hàng, c t đ so sánh
ho c lo i tr
- Liên k t hóa h c th ng g p g m: liên k t ion, liên k t c ng hóa tr và liên k t kim lo i
1 Liên k t ion ; là liên k t đ c hình thành do l c hút t nh đi n gi a các ion mang
Trang 3đi n tích trái d u
2 Liên k t c ng hóa tr
- Là liên k t đ c hình thành gi a 2 nguyên t b ng 1 hay nhi u c p e dùng chung
- Tính ch t chung c a các ch t có liên k t c ng hóa tr : có th là ch t r n, ch t l ng
ho c ch t khí Các ch t có c c tan nhi u trong các dung môi có c c Ph n l n các
ch t không c c tan nhi u trong các dung môi không c c Ch t ch có liên k t c ng
hóa tr không d n đi n m i tr ng thái
3 Liên k t kim lo i
- Liên k t kim lo i là liên k t đ c hình thành gi a các nguyên t và ion kim lo i
trong m ng tinh th do s tham gia c a các e t do
- Trong tinh th kim lo i có các e t do, di chuy n đ c trong m ng nên tinh th
kim lo i có tính ch t: có ánh kim, d n đi n, d n nhi t t t và có tính d o
II XÁC NH LO I LIÊN K T
1 nh tính
- Liên k t gi a nguyên t kim lo i và nguyên t phi kim là liên k t ion
- Liên k t gi a 2 nguyên t phi kim khác nhau là liên k t c ng hóa tr có c c
- Liên k t gi a hai nguyên t phi kim c a cùng m t nguyên t là liên k t c ng hóa tr không
c c
2 nh l ng
D a vào hi u s đ âm đi n c a 2 nguyên t tham gia liên k t: A - B v i
A > B
- N u A - B < 0,4 liên k t c ng hóa tr không c c
- N u 0,4 ≤ A - B < 1,7 liên k t c ng hóa tr có c c
- N u A - B 1,7 liên k t ion
PH N NG OXI HOÁ – KH
I CÁC KHÁI NI M
1 Ch t kh
- Khái ni m: là ch t có kh n ng nh ng e (cho e)
2 Ch t oxi hoá
- Khái ni m: là ch t có kh n ng nh n e (thu e)
II PH N NG OXI HOÁ – KH
1 Phân lo i ph n ng oxi hóa - kh
- Trong ph n ng oxi hóa - kh thông th ng, ch t kh và ch t oxi
hóa 2 phân t ch t khác nhau: C + 4HNO3 đ c CO2 + 4NO2 + 2H2O
Cu + 2H2SO4 đ c CuSO4 + SO2 + 2H2O
- Trong ph n ng oxi hóa - kh n i phân t , ch t kh và ch t oxi hóa thu c cùng
1 phân t nh ng 2 nguyên t khác nhau (th ng g p là ph n ng nhi t phân):
Trang 4AgNO3 Ag + NO2 + O2 Cu(NO3)2 CuO + NO2 + O2
- Trong ph n ng t oxi hóa - kh , ch t kh
đ ng th i c ng là ch t oxi hóa:
Cl2 + 2NaOH NaCl + NaClO + H2O
2NO2 + 2NaOH NaNO2 + NaNO3 + H2O 4KClO3 3KClO4 + KCl
LÝ THUY T V PH N NG HOÁ H C
I T C PH N NG HOÁ H C
- Các bi u th c tính t c đ c a ph n ng:
+ Tính t c đ trung bình trong m t kho ng th i gian:
C
v =
t Trong đó: C: đ bi n thiên n ng đ c a ch t tham gia
t: kho ng th i gian x y ra s bi n thiên n ng đ + T c đ ph n ng t c th i:
Xét ph n ng: xA + yB s n ph m
v = k.[A]x.[B]y
1 Các y u t có nh h ng đ n t c đ c a ph n ng
a. Nhi t đ , n ng đ các ch t tham gia ph n ng, áp xu t, di n tích ti p xúc, xúc tác
II PH N NG THU N NGH CH VÀ CÂN B NG HOÁ H C
1 M t s khái ni m
- Cân b ng hoá h c là tr ng thái c a h ph n ng thu n ngh ch mà đó t c đ
ph n ng thu n b ng t c đ ph n ng ngh ch Cân b ng hoá h c là cân b ng đ ng
- Bi u th c tính h ng s cân b ng c a ph n ng thu n ngh ch: nA + mB pC + qD là:
K =
Chú ý: h ng s t c đ c a ph n ng c ng nh h ng s cân b ng c a ph n ng
thu n ngh ch ch ph thu c vào y u t nhi t đ
2 S chuy n d ch cân b ng hoá h c
a. Nhi t đ
- Khi t ng nhi t đ thì cân b ng hoá h c chuy n d ch theo chi u ph n ng thu nhi t (có
H > 0)
- Khi gi m nhi t đ thì cân b ng hoá h c s chuy n d ch theo chi u c a ph n ng to nhi t (có H < 0)
