Châu lục của chúng ta nằm ớ vị trí nào trên quả địa cầu có đặc điểm gì về vị trí địa lí , hình dạng kích thước cũng như ĐKTN mà bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu... Với đặc điểm vị
Trang 1Phân phối chương trình địa lí 8
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
Học kì i
XI:CHÂU á
Vị trí địa lí , địa hình và khoáng sản
Khí hậu Châu á Sông ngòi và cảnh quan Châu á Thực hành: Phân tích hoàn lưu gió mùa Châu á
Đặc điểm dân cư châu á Thực hành: Đọc, phân tích lược đồ phân bố dân cư
Ôn tập Kiểm tra 1 tiết
Đặc điểm phát triển kinh tế xã hội các nước Châu á Tình hình phát triển kinh tế xã hội ở các nước châu á
Khu vực Tây Nam á
Điều kiện tự nhiên khu vực Nam á Dân cư và đặc điểm kinh tế khu vực Nam á
Đặc điểm tự nhiên khu vực Đông á Tình hình phát triển kinh tế xã hội khu vực Đông á
Ôn tập Kiểm tra học kì I
Đông Nam á đất liền và đảo
Học kì II
Đặc điểm dân cư và xã hội Đông Nam á
Đặc điểm kinh tế các nước Đông Nam á Hiệp hội các nước Đông Nam á Thực hành tìm hiểu Lào và Campuchia
Chương XII: Tổng kết địa lí tự nhiên
Địa hình với tác động của nội , ngoại lực Khí hậu và cảnh quan trên trái đất Con người và môi trường địa lí
Trang 227
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
Địa lí Việt Nam
Việt Nam - đất nước - con người
Vị trí, giới hạn, hình dạng của lãnh thổ Việt Nam
Vùng biển Việt Nam Lịch sử phát triển của tự nhiên Việt Nam
Đặc điểm tài nguyên - khoáng sản Việt Nam
Thực hành đọc bản đồ Việt Nam
Ôn tập Kiểm tra viết 1 tiết
Đặc điểm địa hình Việt Nam
Đặc điểm các khu vực địa hình Thực hành: Đọc bản đồ địa hình Việt Nam
Đặc điểm khí hậu Việt Nam Các mùa khí hậu và thời tiết ở nước ta
Đặc điểm sông ngòi Việt Nam Các hệ thống sông lớn ở nước ta Thực hành về khí hậu thuỷ văn Việt Nam
Đặc điểm đất Việt Nam
Đặc điểm sinh vật Việt Nam Bảo vệ tài nguyên sinh vật Việt Nam
Đặc điểm chung của tự nhiên Việt Nam Thực hành: Đọc lát cắt địa lí tự nhiên tổng hợp
Miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ Miền Tây Bắc và Bắc Trung Bộ
Ôn tập Kiểm tra học kì II Miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ Thực hành tìm hiểu địa phương
Trang 3Phần I: Thiên nhiên và con người ở các châu lục
XI: châu á
Ngày dạy: … /……/ 2011
Tiết 1: Bài 1: Vị trí địa lí, địa hình và khoáng sản
I Mục tiêu:
khoáng sản Châu á
đối tượng trên lược đồ
II Chuẩn bị
GV: - Lược đồ vị trí địa lí Châu á trên địa cầu
- Bản đồ địa hình sông hồ Châu á HS: - SGK + Tập bản đồ
III Tiến trình lên lớp :
A ổn định tổ chức: 8A; 8B; 8C
B Kiểm tra bài cũ:
C Bài mới:
Giới thiệu: Hãy cho biết nước ta nằm ở châu nào? Châu lục của chúng ta nằm ớ vị trí nào trên quả địa cầu có đặc điểm gì về vị trí địa lí , hình dạng kích thước cũng như ĐKTN mà bài học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
HĐ1: Cả lớp
? Quan sát H1.1 và phần chú giải em hãy:
? - Mô tả vị trí địa lí của châu á?
( Gợi ý: Nó tiếp giáp với những đâu về các phía, có mấy mặt
giáp biển và đại dương, đất liền giáp với châu lục nào?)
- Điểm cực Bắc và cực Nam của châu lục nằm ở vĩ
độ nào?
Chiều dài từ điểm cực B > N chiều rộng từ bờ Đ
-> T là bao nhiêu ?
1 Châu á có 3 mặt giáp biển và đại dương đó là:
+ Bắc : BBD
+ Đông : TBD
+ Nam : ÂĐD
+ Tây giáp CÂ ,ĐTH và CP
1) Vị trí địa lí và kích thước lãnh thổ
* Là châu lục rộng lớn
Trang 42 Điểm cực Bắc của Châu á nằm ở mũi Sê li u xkin
(Nga) vĩ độ 77 44’B
+ Điểm cực Nam (mũi Piai thuộc Ma lát xca)
+ Phần đất liền gần như nằm hoàn toàn ở nửa cầu
Bắc
3 Chiều dài từ cực Bắc ->cực Nam dài 8500km
+ Chiều rộng từ đông sang Tây dài 9200km
=> là châu lục có kích thước rộng lớn, hình khối,
chiếm gần trọn vẹn phần Đông của nửa cầu Bắc
? Với đặc điểm vị trí, kích thước và hình dạng đó nó
có ảnh hưởng như thế nào đến cảnh quan của Châu
á?
+ Châu á có đầy đủ các đới khí hậu và cảnh quan tự
nhiên của nửa cầu Bắc
GV: Hình dạng rộng lớn vậy địa hình và cảnh quan
châu lục này có đặc điểm gì?
HĐ2: Cá nhân, cặp
? Quan sát H1.2: Lược đồ địa hình, khoáng sản và
sông hồ của Châu á kết hợp nghiên cứu phần chú
thích hãy cho biết
? Tìm và kể tên các dãy núi chính, các SN và các
đồng bằng lớn ở Châu á?
? Cho biết các dãy núi SN và đồng bằng thường
phân bố ở đâu? Dạng địa hình nào chiếm diện tích
lớn hơn?
? Cho biết hướng chính của các dãy núi?
1 Các dãy núi lớn: La blô nô vôi ; Xai an; An
tai ; Thiên sơn ; Nam sơn ; Hin đu các ; Côn luân ;
Hi ma lay a
=> Trong các dãy núi này lớn nhất là dãy Hi ma lay
a - Nóc nhà Châu á và thế giới trong đó có đỉnh cao
nhất là Ê vê rét cao 8848 m
+ Các SN : Tây Tạng ; I ran ; ả Rập ; Đê Can…
GV: Để hiểu thêm về SN cùng tìm hiểu bảng tra
cứu SGK T157
+ Các ĐB lớn: Hoa Bắc ; Hoa Trung ; Tây Xi bia ; ĐB
sông Cửu Long ; sông Hằng ; sông ấn ; sông Lưỡng
Hà
2 Núi tập trung nhiều ở Trung và Nam á
+ Đồng bằng phân bố rải rác từ Bắc->Đông ->Nam
nhất thế giới với diện tích 41,5 triệu km2 (cả phần đất liền là 44,4 triệu km2 kể cả đảo)
* Trải dài từ vùng cực Bắc -> xích đạo với 3 mặt giáp biển và đại dương
2 Đặc điểm địa hình và khoáng sản
a Địa hình
* Rất đa dạng và phức tạp
* Nhiều hệ thống núi,
SN, CN đồ sộ nhất thế giới phân bố chủ yếu ở Trung và Nam á
* Các dãy núi chạy theo hai hướng chính: Đông - Tây và TB - ĐN
* Đồng bằng nhiều và
Trang 53 Châu á có diện tích núi chiếm 2/3 còn 1/3 là
đồng bằng
+ Hướng núi chính là hướng : Đông - Tây và hướng
ĐB - TN
? Cho biết vành đai lửa của Châu á nằm ở đâu và
giải thích tại sao khu vực đó lại có nhiều núi lửa?
? Với đặc điểm địa hình như vậy nó ảnh hưởng ntn
đến khí hậu?
+ Đồng bằng rộng, nhiều ở ven biển khiến ảnh
hưởng của biển ăn sâu vào đất liền
+ Với kích thước rộng, nhiều núi cao khu vực nằm
sâu trong lục địa chịu ảnh hưởng của khí hậu lục địa
sâu sắc
HĐ3 : Nhóm
? Quan sát các kí hiệu trên bản đồ và cho biết: Châu
á có những tài nguyên khoáng sản nào? Khoáng sản
nào là chủ yếu? Cho biết giá trị kinh tế của dầu mỏ
và khí đốt, hai loại khoáng sản này tập trung nhiều
nhất ở đâu? Em có đánh giá gì về nguồn tài nguyên
khoáng sản của Châu á?
+ Là châu lục có nhiều tài nguyên khoáng sản
+ Khoáng sản chủ yếu là dầu mỏ và khí đốt, kim
loại màu
+ Dầu mỏ và khí đốt là các loại khoáng sản có giá
trị kinh tế lớn nhất hiện nay của Châu á, hai loại
khoáng sản này tập trung nhiều ở khu vực Tây Nam
á
rộng nằm xen kẽ với nhau làm cho địa hình bị chia cắt phức tạp
b Khoáng sản
* Châu á có nguồn tài
phong phú quan trọng nhất là dầu mỏ, khí đốt than…và kim loại
Bài tập : Dựa vào H1.2 hãy ghi tên các loại khoáng sản chủ yếu của từng khu vực ở Châu á
D Củng cố
?Hãy nêu các đặc điểm về vị trí địa lí, kích thứoc của lãnh thổ của Châu
á và ý nghĩa của chúng đối với khí hậu?
?Địa hình của Châu á có đặc điểm gì?
E Hướng dẫn về nhà
+ Học bài và làm bài tập 3 T6, đọc trứoc bài 2
Trang 6Ngày soạn:26/8/2011
Ngày dạy:
Tiết2 Bài 2 : Khí hậu Châu á
I Mục tiêu
Sau bài học HS cần:
+ Hiểu được tính phức tạp, đa dạng của khí hậu Châu á mà nguyên nhân chính là do vị trí địa lí, kích thước rộng lớn và địa hình bị chia cắt mạnh của lãnh thổ
+ Hiểu rõ đặc điểm các kiểu khí hậu chính của Châu á
+ Củng cố và nâng cao kĩ năng phân tích vẽ biểu đồ và đọc lược đồ khí hậu
II Chuẩn bị;
GV : Bản đồ các đới khí hậu Châu á
Các biểu đồ khí hậu thuộc các kiểu khí hậu chính
HS : SGK + Tập bản đồ
III Tiến trình lên lớp:
A ổn định tổ chức: 8A: 8B: 8C:
B Kiểm tra bài cũ:
?Em hãy nêu đặc điểm vị trí địa lí, hình dạng và kích thước của Châu á? Với
đặc điểm đó nó có ý nghĩa như thế nào đối với khí hậu?
?Địa hình Châu á có đặc điểm gì? Đọc và chỉ trên bản đồ các dãy núi, sơn nguyên đồ sộ của Châu á?
C Bài mới:
GV: Châu á nằm trải dài từ vùng cực Bắc đến xích đạo có kích thước rộng lớn và cấu tạo địa hình phức tạp.Đó là những diều kiện tạo ra sự phân hoá khí hậu đa dạng và mang tính lục địa cao của châu lục.Vậy khí hậu Châu á có đặc
điểm gì bà học hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu
HĐ1: Cả lớp, cá nhân
?Quan sát H2.1: Lược đồ các đới khí hậu Châu á
SGK/T7 và đọc kĩ phần chú giải hãy cho biết:
?Đi dọc kinh tuyến 80 Đ của Châu á ta sẽ gặp
những đới khí hậu nào?
?Mỗi đới khí hậu nằm ở vĩ độ bao nhiêu?
?Hãy giải thích tại sao Châu á lại có nhiều đới khí
hậu như vậy?
+ Từ 60 B -> 77 B : Đới khí hậu cực và cận cực
+ Từ 40 B -> 60 B : Khí hậu ôn hoà
+ Từ 23 B -> 40 B : Khí hậu cận nhiệt
1 Khí hậu Châu á phân hoá rất đa dạng
Trang 7+ Từ 0 B -> 23 B : Khí hậu nhiệt đới
+ Ngoài ra khu vực thuộc quần đảo In-đô-nê-xi-a có
khí hậu xích đạo
=> Như vậy Châu á có đầy đủ các đới khí hậu trên
trái đất
HĐ2: Cặp, cá nhân
?Dựa vào H2.1 SGK hãy cho biết: Đới khí hậu cận
nhiệt có những kiểu khí hậu nào?Tại sao laị có sự
phân hoá đó?
Gợi ý: + Căn cứ vào chú thích xác định các kiểu khí
hậu của đới cận nhiệt từ Đông sang Tây
+ Dựa vào vị trí gần biển hay xa biển, sự phân hoá
đa dạng của địa hình để giải thích
- Đới cận nhiệt có các kiểu khí hậu: gió mùa ; lục
địa ; núi cao ; Địa trung hải
- Giải thích: Do lãnh thổ rộng tới 9200 km nên
+ Khu vực ven biển chịu ảnh hưởng của biển
+ Khu vực núi cao chắn những ảnh hưởng
của TBD và ÂĐD ăn sâu vào đất liền
+ Khu vực sâu trong nội địa chịu ảnh hưởng
của khí hậu lục địa sâu sắc
=> Kết luận:
? Hãy xác định xem Việt Nam nằm trong đới khí
hậu nào thuộc kiểu khí hậu nào?
+ Học sịnh tự xác định
HĐ3: Nhóm
Nhóm 1: Dãy 1: Nghiên cứu biểu đồ khí hậu
Y-an-gun (thuộc Mi-an-ma)
Nhóm 2 : Dãy 2 : Nghiên cứu biểu đồ khí hậu của
U lan Ba to (Mông Cổ) theo những câu hỏi sau:
?Câu hỏi chung: Nếu đi từ Đông sang Tây em sẽ
gặp hai kiểu khí hậu phổ biến nào của Châu á?
+ Khí hậu gió mùa : ven biển
+ Khí hậu lục địa : nội địa
? Quan sát kĩ hai biểu đồ hãy xác định
+ Những tháng có nhiệt độ cao nhất, thấp nhất?
+ Những tháng có lượng mưa cao nhất, thấp nhất là
bao nhiêu?
+ Lượng mưa trung bình năm của mỗi biểu đồ là
* Là châu lục có
đầy đủ các đới khí hậu trên trái đất đó là: + Ôn đới
+ Cận nhiệt + Nhiệt đới + Xích đạo
* Khí hậu Châu á phân hoá rất đa dạng
từ B -> N ; từ Đông -> Tây (từ duyên hải vào nội địa)
Trang 8bao nhiêu?
=> Kết luận về đặc điểm khí hậu
Sau đó học sinh phải xác định được;
* Biểu đồ khí hậu Y-an-gun:
+ Nhiệt độ tháng cao nhất là 32 độ ; thầp nhất là 26
độ => nhiệt độ ít chênh lệch
+ Lượng mưa tháng cao nhất : 580mm ; thấp nhất :
50mm => mưa nhiều
+ Lượng mưa trung bình năm : 2750mm
=> Kết luận : Nhiệt độ cao quanh năm, biên độ nhiệt ít
dao động, mưa nhiều vào mùa hạ ->khí hậu nhiệt đới gió
mùa
* Biểu đồ khí hậu U lan Ba to
+ Nhiệt độ tháng cao nhất: 25 độ ; tháng thấp nhất :
-5 độ => nhiệt độ chênh lệch lớn
+ Lượng mưa tháng cao nhất : 50mm ; tháng thấp
nhất : 0mm => mưa ít
+ Lượng mưa TB năm là 220mm
=> Kết luận: Nhiệt độ chênh lệch giữa mùa hạ và
mùa đông lớn, lượng mưa ít thậm chí có nhiều tháng
không có mưa -> mang đặc điểm khí hậu ôn đới lục
địa
?Từ đó em có thể rút ra đặc điểm chung nhất của hai
kiểu khí hậu lục địa và gió mùa?
a Đặc điểm của khí hậu gió mùa
+ Mùa đông: lạnh khô
+ Mùa hạ: nóng ẩm, mưa nhiều
+ Phân bố ở khu vực
Đông á, Đông Nam á
và Nam á
b Đặc điểm các kiểu khí hậu lục địa
+ Mùa đông: lạnh khô
+ Mùa hạ: nóng khô
+ Phân bố ở khu vực trong nội địa và Tây Nam á
D Củng cố:
+ Nói khí hậu Châu á phân hoá rất đa dạng từ B ->N ; từ Đ ->T em hãy chứng minh?
+ Hướng dẫn học sinh làm bài tập 2
E Hướng dẫn về nhà:
+ Học bài và làm bài tập 1,2
+ Đọc trước bài 3
Trang 9Bài 3 : Sông ngòi và cảnh quan châu á
I Mục tiêu
Sau bài học học sinh cần:
+Nắm được các hệ thống sông lớn ở Châu á, đặc điểm chung về chế độ nước và giá trị kinh tế của chúng
+Hiểu được sự phân hoá đa dạng của các cảnh quan tự nhiênvà mối quan hệ giữa khí hậu với cảnh quan
+Hiểu được những thuận lợi và khó khăn của đktn Châu á đối với việc phát triển kinh tế xã hội
II Chuẩn bị:
GV:-Bản đồ địa lí TNCA
- Bản đồ cảnh quan TNCA
- Một số tranh ảnh về cẩnh quan tự nhiên của CA
HS:SGK+Tập bản đồ
III Tiến trình lên lớp.
A.ổn định tổ chức
B.Kiểm tra bài cũ.
?Nói sự phân háo khí hậu ở Châu á là rất đa dạng,em hãy chứng minh?
?Nêu đặc điểm 2 loại khí hậu phổ biến ở Châu á, phân tích bđkh của Ulanbato
để cm cho 1 trong các kiểu khí hậu ấy
C.Bài mới:
HĐ1:Cặp nhóm:
Phát phiếu học tập để học sinh thảo luận câu hỏi
? Quan sát H1.2em có nhận xét gì về sự phân bố
mạng lưới sông ngòi ở CA? Chế độ nước của sông
ngòi ở mỗi khu vực ra sao?
? Các sông ngòi của BA và ĐA bắt nguồn từ khu
vực nào đổ ra biển và đại dương nào?
? Sông Mê Công bắt nguồn từ sơn nguyên nào,
chảy qua những quốc gia nào,chảy về VN chia làm
mấy nhánh và còn có tên gọi khác là gì?
?Dựa vào H2.1 cho biết sông Ôbi chảy theo
1) Đặc điểm sông ngòi
* Đặc điểm
Trang 10hướng nào?Tại sao về mùa xuân vùng trung và hạ
lưu sông Ôbi lại có lũ băng lớn ?
?Nêu giá trị kinh tế của sông ngòi CA?
=>KL:
1.Sông ngòi CA khá phát có nhiều hệ thống sông
lớn, chế đọ sông phụ thuộc vào chế độ mưa và chế
độ nhịêt ở từng khu vực
2 Các sông lớn ở Bắc á và Đông á hầu như đều
bắt nguồn từ vùng núi cao và cao nguyên Trung á
đổ ra BBD và TBD
3 Sông Mê Công bắt nguồn từ sơn nguyên Tây
Tạng, chảy về VN chia làm chín nhánh và có tên
gọi khác là sông Cửu Long
4 Sông Ôbi chảy theo hướng N-B qua đới khí hậu
ôn đới đến cực và cận cực, về màu xuân băng tuyết
tan nhanh chảy về hạ nguồn -> sông ngòi có nhiều
lũ băng
5 Giá trị kinh tế: cung cấp thuỷ điện, nứoc, giao
thông, thuỷ sản
GV: Với sự đa dạng về địa hình và khí hậu ->
cảnh quan thiên nhiên của Châu á như thế nào?
HĐ2: Cặp / nhóm
? Quan sát H2.1 và H3.1 hãy cho biết?
? Giả sử ta đi từ B -> N dọc theo kinh tuyến số 80
độ đông ta sẽ gặp những cảnh quan nào của Châu á?
+ Châu á có mạng lưới khá phát triển nhưng phân bố không đều (dày
ở khu vực khí hậu gió mùa, thưa ở khu vực lục
địa)
+ Chế độ nước phức tạp (do có nhiều nguồn cung cấp khác nhau, khí hậu ,chế độ mưa ở các khu vực khác nhau)
* Phân bố + Bắc á sông ngòi rất dày mùa xuân đóng băng, mùa hạ có lũ do tuyết tan
+ Tât Nam á và trung á
ít sông, nước do băng tan nên một số sông lớn, lượng nước về hạ lưu giảm
+ Đông á, ĐNA và Nam á sông ngòi dày
đặc, nhiều nước ,chế độ nước theo mùa
+ Giá trị kinh tế của sông: cung cấp nước thuỷ điện, giao thông , thuỷ sản
2.Các đới cảnh quan
Trang 11? Đọc tên các cảnh quan phân bố ở khu vực khí hậu
gió mùa và cảnh quan ở khu vực khí hậu lục địa khô
hạn?
? KL về sự phân hoá cảnh quan thiên nhiên ở
Châu á? Giải thich tại sao?
+ Nếu đi dọc kinh tuyến 80 độ Đông ta sẽ gặp
những cảnh quan TN sau
- Đài nguyên
- Rừng lá kim (tai ga)
- Thảo nguyên
- Xa van và cây bụi hoang mạc, bán hoang mạc
- Cảnh quan núi cao
+ Nếu ta đi dọc theo khu vực gió mùa ta sẽ gặp
những cảnh quan TN:
- Rừng lá kim
- Rừng hỗn giao và rừng lá rộng
- Rừng cận nhiệt đới ẩm
- Rừng nhiệt đới ẩm
+ Khu vực lục địa khô hạn có các cảnh quan TN
sau:
- Đài nguyên
- Rừng lá kim (tai ga)
- Thảo nguyên
- Hoang mạc và bán hoang mạc
=> KL : Cảnh quan tự nhiên Châu á phân hoá rất
đa dạng
GV:Cho HS quan sát một số tranh ảnh để chứng
minh sự đa dạng của cảnh quan tự nhiên Châu á
Với cảnh quan tự nhiên đa dạng và phong phú
như vậy nó có những thuận lợi và khó khăn gì?
HĐ3: Cả lớp
?Dựa vào bản đồ tự nhiên Châu á và vốn hiểu biết
của bản thân, hãy cho biết Châu á có nhưng thuậ lợi
và khó khăn gì về tự nhiên đối với sản xuất và đời
sống?
* Cảnh quan thiên nhiên phân hoá rất đa dạng (do địa hình và khí hậu đa dạng)
* Cảnh quan gió mùa
và lục địa khô hạn chiếm diện tích lớn
* Rừng lá kim phân bố
ở Xi bia
* Rừng cận nhiệt và nhiệt đới ẩm có nhiều ở
đông Trung Quốc,ĐNA
và Nam á
3 Những thuận lợi và khó khăn của tự nhiên
Châu á
* Thuận lợi:
+ Nhiều khoáng sản có trữ lượng lớn
+ Thiên nhiên đa dạng
* Khó khăn: