Bài viết thực hiện quy định về đối tượng áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc còn có những khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục kịp thời được tháo gỡ nhằm góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp xử lýhành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.
Trang 1QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG BIỆN PHÁP
XỬ LÝ HÀNH CHÍNH ĐƯA VÀO CƠ SỞ CAI NGHIỆN BẮT BUỘC
-KHÓ KHĂN, VƯỚNG MẮC VÀ ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
Nguyễn Thị Minh Phương1
Tóm tắt: Biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc là một trong những biện pháp xử lý hành chính được quy định trong Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012, trong
đó có một điều quy định về đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc Thực tiễn thi hành pháp luật thời gian qua cho thấy, việc thực hiện quy định về đối tượng áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc còn có những khó khăn, vướng mắc cần tiếp tục kịp thời được tháo gỡ nhằm góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc
Từ khóa: Biện pháp xử lý hành chính, biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc
Nhận bài: 05/12/2019; Hoàn thành biên tập: 12/12/2019; Duyệt đăng: 03/01/2020 Abstract: Sending to compulsory detoxification establishments is one of administrative handling measures prescribed in the Law on handling of administrative violations in 2012 According to this Law, there is one article on persons subjected to the measure of sending to the compulsory detoxification establishments From the recent practice of law implementation, there are difficulties and challenges arising from application of this measure, which needs to timely tackled in order to improve effectiveness of applying administrative handling measure of sending
to the compulsory detoxification center
Keywords: Administrative handling measure, administrative handling measure of sending to compulsory detoxification establishments, persons subjected to measure of sending to the compulsory detoxification establishments
Date of receipt: 05/12/2019; Date of revision: 12/12/2019; Date of Approval: 03/01/2020
1 Quy định của pháp luật về đối tượng áp
dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ
sở cai nghiện bắt buộc
Hiện nay, có rất nhiều văn bản quy phạm
pháp luật khác nhau (Luật, Nghị định) quy định
trực tiếp hoặc gián tiếp về đối tượng áp dụng
biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai
nghiện bắt buộc Theo quy định của Luật
Phòng, chống ma túy năm 2000 (được sửa đổi,
bổ sung năm 2008) người nghiện ma túy từ đủ
18 tuổi trở lên đã được cai nghiện tại gia đình,
cộng đồng hoặc đã được giáo dục nhiều lần tại
xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện hoặc
không có nơi cư trú nhất định phải được đưa
vào cơ sở cai nghiện bắt buộc2(CSCNBB) Tổ chức và hoạt động của cơ sở cai nghiện bắt buộc, chế độ cai nghiện bắt buộc, thủ tục đưa người nghiện ma túy đối với các đối tương này vào cơ sở cai nghiện bắt buộc được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính Theo quy định của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (Luật XLVPHC), đối tượng áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào CSCNBB là người nghiện ma túy từ đủ
18 tuổi trở lên đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện hoặc chưa bị áp dụng biện pháp này nhưng không có nơi cư trú ổn định
1 Thạc sỹ, Phó Cục trưởng Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật, Bộ Tư pháp.
2 Khoản 1 Điều 28 Luật Phòng, chống ma túy năm 2000.
Trang 2Căn cứ quy định pháp luật nêu trên có thể
thấy, đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào
CSCNBB theo Luật Phòng, chống ma túy năm
2000 và Luật XLVPHC có nhiều điểm giống
nhau, đồng thời cũng có sự khác nhau, theo đó
đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB
phải thỏa mãn các điều kiện:
Thứ nhất, đối tượng phải là người nghiện ma
túy Người nghiện ma túy là người sử dụng chất
ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị
lệ thuộc vào các chất này3
Thứ hai, đối tượng phải là người từ đủ 18
tuổi trở lên đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại
xã, phường, thị trấn (đối với người có nơi cư trú
ổn định/nhất định)4hoặc đã được cai nghiện tại
gia đình, cộng đồng5mà vẫn còn nghiện hoặc
chưa bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã,
phường, thị trấn, chưa cai nghiện tại gia đình,
cộng đồng6 nhưng không có nơi cư trú ổn
định/nhất định
Như vậy, một trong những điều kiện để áp
dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào
CSCNBB là người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi
trở lên có nơi trú ổn định/nhất định phải “đã bị áp
dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn
mà vẫn còn nghiện” Quy định này dẫn đến nhiều
cách hiểu và áp dụng khác nhau:
Ý kiến thứ nhất cho rằng: “Đã bị áp dụng
biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn” được
hiểu là đối tượng chỉ cần có quyết định áp dụng
biện pháp giáo dục tại xã, phường thị trấn, không
phân biệt là đối tượng đã chấp hành hay chưa chấp
hành, xong hay chưa xong quyết định (có thể được
hiểu vừa có quyết định, đang thi hành quyết định
hoặc đã chấp hành xong quyết định)
Ý kiến thứ hai cho rằng: “Đã bị áp dụng
biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn”
được hiểu là đối tượng phải chấp hành xong
quyết định giáo dục tại xã, phường thị trấn và được cấp giấy chứng nhận đã chấp hành xong quyết định giáo dục tại xã, phường thị trấn vì khoản 1 Điều 28 Luật Phòng, chống ma túy quy định “Đã được cai nghiện tại gia đình, cộng đồng hoặc đã được giáo dục nhiều lần tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện” và khoản 1 Điều 96 Luật XLVPHC quy định “Đã bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện”
Để việc thi hành pháp luật bảo đảm sự thống nhất, chính xác, Điều 35a Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 56/2016/NĐ-CP ngày 29/6/2016) quy định: Người được giáo dục sau khi đã chấp hành ít nhất 1/2 (một phần hai) thời gian giáo dục tại
xã, phường, thị trấn mà không tiến bộ, tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm thuộc trường hợp bị
áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã đã ra quyết định
áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn ra quyết định chấm dứt việc áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn và đề nghị
áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB Theo quy định của Luật XLVPHC và các văn bản pháp luật có liên quan, đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB bao gồm:
- Người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên,
có nơi cư trú ổn định, trong thời hạn 02 năm kể
từ ngày chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn do nghiện
ma túy hoặc trong thời hạn 01 năm kể từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn do nghiện
ma túy mà vẫn còn nghiện7
3 Khoản 11 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy năm 2000 và khoản 16 Điều 2 Luật XLVPHC năm 2012.
4 Khoản 4 Điều 90 Luật XLVPHC năm 2012 và khoản 1 Điều 28 Luật Phòng, chống ma túy năm 2000.
5 Khoản 1 Điều 28 Luật Phòng, chống ma túy năm 2000.
6 Khoản 1 Điều 28 Luật Phòng, chống ma túy năm 2000.
7 Khoản 1 Điều 3 Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 30/12/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 136/2016/NĐ-CP) và khoản 2 Điều 7 Luật XLVPHC.
Trang 3- Người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên,
có nơi cư trú ổn định, bị chấm dứt thi hành quyết
định giáo dục tại xã, phường, thị trấn do nghiện
ma túy8
- Người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên,
không có nơi cư trú ổn định9
- Người đang tham gia chương trình cai
nghiện tự nguyện tại gia đình hoặc cộng đồng,
người đang tham gia điều trị nghiện các chất
dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế10
Cùng với việc quy định về đối tượng áp dụng
biện pháp đưa vào CSCNBB như đã nêu trên,
Luật XLVPHC và các văn bản pháp luật có liên
quan cũng quy định cụ thể về việc không áp dụng
biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối
với các trường hợp sau đây:
- Người nước ngoài11
- Người không có năng lực trách nhiệm hành
chính12
- Người đang mang thai có chứng nhận của
bệnh viện13
- Phụ nữ hoặc người duy nhất đang nuôi con
nhỏ dưới 36 tháng tuổi được Ủy ban nhân dân
cấp xã nơi người đó cư trú xác nhận14
- Người đang tham gia điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện15
2 Khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về đối tượng
áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào
cơ sở cai nghiện bắt buộc
Từ năm 2014 đến hết 6 tháng đầu năm 201816, đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB chiếm số lượng cao trong tổng số đối tượng bị áp dụng biện pháp XLHC do Toà án nhân dân cấp huyện xem xét, quyết định17(58.904 đối tượng/66.259 đối tượng) Năm 201818, số lượng đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB là 24.068 đối tượng; chiếm khoảng 45,9 % số đối tượng bị áp dụng các BPXLHC (tổng số đối tượng bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính là 52.484 đối tượng) 6 tháng đầu năm
201919, số lượng đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB là 12.451 đối tượng; chiếm khoảng 44,1% số đối tượng bị áp dụng các BPXLHC (tổng số đối tượng bị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính là 28.247 đối tượng) Tuy nhiên, thực tiễn thi hành các quy định pháp luật về đối tượng áp dụng biện pháp xử lý
8 Khoản 2 Điều 3 Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 30/12/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp
xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 136/2016/NĐ-CP).
9 Khoản 3 Điều 3 Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 30/12/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp
xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 136/2016/NĐ-CP).
10 Khoản 3 Điều 16 Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày 19/7/2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật XLVPHC (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 97/2017/NĐ-CP), điểm d khoản 2 Điều
4 Nghị định số 111/2013/NĐ-CP ngày 30/9/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn.
11 Khoản 2 Điều 5 Luật XLVPHC năm 2012.
12 Điểm a khoản 2 Điều 96 Luật XLVPHC năm 2012.
14 Điểm c khoản 2 Điều 96 Luật XLVPHC năm 2012.
15 Khoản 2, 3 Điều 3 Nghị định số 90/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế.
16 Báo cáo tổng hợp kết quả điều tra “Thực tiễn thi hành một số quy định mới của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012” thuộc Dự án điều tra cơ bản, Viện khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp do TS Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý làm chủ nhiệm, trang 42-44.
17 Khoản 2 Điều 105 Luật XLVPHC năm 2012 quy định: “Toà án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền quyết định
áp dụng các biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc”.
18 Báo cáo số 82/BC-BTP ngày 22/3/2019 của Bộ Tư pháp báo cáo công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính năm 2018.
19 Báo cáo số 242/BC-BTP ngày 11/9/2019 của Bộ Tư pháp báo cáo công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính 6 tháng đầu năm 2019
Trang 4hành chính đưa vào CSCNBB còn có những khó
khăn, vướng mắc:
Thứ nhất, chưa có sự thống nhất trong quy
định về đối tượng áp dụng biện pháp xử lý hành
chính đưa vào CSCNBB giữa các văn bản pháp
luật về XLVPHC và các văn bản pháp luật có
liên quan:
- Khoản 1 Điều 96 Luật XLVPHC quy định
đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB
là người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên đã
bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường,
thị trấn (đối với người có nơi cư trú ổn định)20
mà vẫn còn nghiện hoặc chưa bị áp dụng biện
pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn nhưng
không có nơi cư trú ổn định Trong khi đó, khoản
1 Điều 28 Luật Phòng, chống ma túy năm 2000
quy định: Người nghiện ma tuý từ đủ 18 tuổi trở
lên đã được cai nghiện tại gia đình, cộng đồng
hoặc đã được giáo dục nhiều lần tại xã, phường,
thị trấn mà vẫn còn nghiện hoặc không có nơi cư
trú nhất định phải được đưa vào cơ sở cai nghiện
bắt buộc Như vậy, theo quy định của Luật
Phòng, chống ma túy năm 2000, người nghiện
ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên đã được cai nghiện
tại gia đình, cộng đồng mà vẫn còn nghiện thuộc
đối tượng áp dụng biện pháp xử lý hành chính
đưa vào CSCNBB nhưng theo quy định của Luật
XLVPHC, đối tượng này không thuộc đối tượng
áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB Theo quy
định của Nghị định số 81/2013/NĐ-CP (được sửa
đổi, bổ sung bởi Nghị định số 97/2017/NĐ-CP)
và Nghị định số 111/2013/NĐ-CP (được sửa đổi,
bổ sung bởi Nghị định số 56/2016/NĐ-CP),
người nghiện ma túy đang tham gia chương trình
cai nghiện tự nguyện tại gia đình hoặc cộng đồng
sẽ thuộc đối tượng áp dụng biện pháp đưa vào
CSCNBB nếu đã bị áp dụng biện pháp giáo dục
tại xã, phường, thị trấn21 Bên cạnh đó, việc xác
định nơi cư trú của đối tượng bị áp dụng biện
pháp xử lý hành chính đưa vào CSCNBB theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy và Luật XLVPHC hiện không có sự thống nhất Luật Phòng, chống ma túy quy định “nơi cư trú nhất định” Trong khi đó, Luật XLVPHC quy định
“nơi cư trú ổn định”
- Khoản 2 Điều 3 Nghị định số
90/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế quy định: Không lập hồ sơ đề nghị
áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc đối với người đang tham gia điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện (trừ trường hợp người bị chấm dứt điều trị nghiện chất dạng thuốc phiện theo quy định tại khoản 2 Điều 10 Nghị định số 90/2016/NĐ-CP mà tiếp tục sử dụng ma túy trái phép)22 Trong khi đó, khoản 3 Điều 16 Nghị định số 81/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 97/2017/NĐ-CP quy định: Việc lập hồ sơ áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc cũng được áp dụng đối với người đang tham gia điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế
Thứ hai, quy định người nghiện ma tuý có nơi cư trú ổn định phải áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn trước khi áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB là chưa phù hợp và không hiệu quả:
Nghiện ma tuý là bệnh mãn tính do rối loại của não bộ, điều trị nghiện ma tuý là một quá trình lâu dài bao gồm tổng thể các can thiệp hỗ trợ về y tế, tâm lý, xã hội làm thay đổi nhận thức, hành vi nhằm giảm tác hại của nghiện ma tuý và giảm tình trạng sử dụng ma tuý trái phép23 Trong khi đó, biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại
xã, phường, thị trấn là biện pháp được áp dụng nhằm mục đích giáo dục, quản lý người vi phạm tại nơi cư trú24 Do vậy, quy định người nghiện
ma tuý có nơi cư trú ổn định (người bị bệnh mãn
21 Điểm d khoản 2 Điều 4 Nghị định số 111/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 56/2016/NĐ-CP) và khoản 3 Điều 16 Nghị định số 81/2013/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 97/2017/NĐ-56/2016/NĐ-CP).
22 Khoản 3 Điều 3 Nghị định số 90/2016/NĐ-CP.
23 Quyết định số 2596/QĐ-TTg ngày 27/12/2013 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án đổi mới công tác cai nghiện ma tuý đến năm 2020.
Trang 5tính do rối loại của não bộ) phải áp dụng biện
pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn trước khi
áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB rõ ràng là
không đạt được mục đích để “chữa bệnh, lao
động, học văn hoá, học nghề…”25, kéo dài thời
gian người nghiện ma tuý ở lại cộng đồng, là
nguyên nhân dẫn đến các hành vi vi phạm pháp
luật, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, an toàn xã
hội Điều này cho thấy việc quy định người
nghiện ma túy có nơi cư trú ổn định trước khi áp
dụng biện pháp đưa vào CSCNBB phải trải qua
biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn là
chưa phù hợp, không mang lại hiệu quả trong
thực tiễn thực hiện
Thứ ba, Luật XLVPHC và các văn bản quy
định chi tiết chưa có hướng dẫn, giải thích hiểu thế
nào là “người nghiện ma túy thuộc loại côn đồ,
hung hãn” dẫn đến nhiều cách hiểu và áp dụng
pháp luật không thống nhất giữa các cơ quan:
Khoản 2 Điều 118 Luật XLVPHC năm 2012
quy định “Trường hợp người nghiện ma tuý
thuộc loại côn đồ hung hãn thì áp dụng biện
pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc Cơ sở
giáo dục bắt buộc thực hiện việc cai nghiện cho
đối tượng này”
Căn cứ quy định pháp luật nêu trên có thể
thấy rằng, nếu người nghiện ma tuý vừa thuộc
đối tượng đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, vừa
thuộc đối tượng đưa vào cơ sở cai nghiện bắt
buộc thì căn cứ vào đặc điểm về nhân thân của
người đó (có thuộc loại côn đồ hung hãn hay
không) để cơ quan, người có thẩm quyền quyết
định đưa người đó vào cơ sở cai nghiện bắt buộc
hay đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc Tuy nhiên,
Luật XLVPHC và các văn bản hướng dẫn thi
hành hiện chưa có giải thích, hướng dẫn hiểu thế
nào là “côn đồ hung hãn”, điều này dẫn đến sự
“tuỳ tiện” của các cơ quan, người có thẩm quyền
trong áp dụng pháp luật Trong khi đó, chế độ áp
dụng đối với trại viên đang chấp hành quyết định
đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc khác so với học
viên đang chấp hành quyết định tại CSCNBB26
Thứ tư, Luật XLVPHC có sự quy định khác nhau trong chính sách xử lý đối với người nghiện
ma túy có nơi cư trú ổn định và người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định:
Theo quy định của Luật XLVPHC, đối với người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định thì thực hiện lập ngay hồ sơ áp dụng biện pháp
xử lý hành chính đưa vào CSCNBB Trong khi
đó, đối với người nghiện ma túy có nơi cư trú ổn định: Có trường hợp lập ngay hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, có trường hợp lập hồ sơ áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn, cụ thể: Theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Luật XLVPHC
“Cá nhân bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, nếu trong thời hạn 02 năm, kể từ ngày chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính hoặc 01 năm kể từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính mà không tái phạm thì được coi là chưa bị
áp dụng biện pháp xử lý hành chính” Theo đó, đối với người nghiện ma túy nếu trong thời hạn
02 năm, kể từ ngày chấp hành xong quyết định
áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại
xã, phường, thị trấn hoặc 01 năm, kể từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định áp dụng biện pháp
xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn, nếu tiếp tục sử dụng ma túy trái phép (tái phạm) thì lập ngay hồ sơ áp dụng biện pháp xử
lý hành chính đưa vào CSCNBB (không phải trải qua biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn) Trường hợp trong thời hạn 02 năm, kể từ ngày chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn hoặc 01 năm, kể từ ngày hết thời hiệu thi hành quyết định áp dụng biện pháp xử
lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn, nếu đối tượng không tái phạm (không sử dụng
ma túy trái phép) thì sẽ được coi là chưa bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính và khi hết thời hạn 02 năm hoặc 01 năm kể trên, nếu đối tượng tiếp tục có hành vi sử dụng ma túy trái phép và
26 Báo cáo tổng hợp kết quả điều tra “Thực tiễn thi hành một số quy định mới của Luật xử lý vi phạm hành chính năm 2012” thuộc Dự án điều tra cơ bản, Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp do TS Nguyễn Văn Cương, Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý làm chủ nhiệm, trang 50.
Trang 6bị xác định là nghiện thì lập hồ sơ áp dụng biện
pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường,
thị trấn (không lập ngay hồ sơ áp dụngbiện pháp
xử lý hành chính đưa vào CSCNBB)
3 Đề xuất, kiến nghị
Để góp phần nâng cao hiệu quả áp dụng
biện pháp xử lý hành chính đưa vào CSCNBB,
liên quan đến đối tượng áp dụng biện pháp xử lý
hành chính đưa vào CSCNBB, thời gian tới, tác
giả đề xuất, kiến nghị một số nhiệm vụ, giải
pháp sau đây:
Thứ nhất, Bộ Tư pháp chủ trì tổng kết,
nghiên cứu, đề xuất Chính phủ báo cáo Quốc hội
sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật XLVPHC
năm 201227 Theo đó, để bảo đảm phù hợp và
hiệu quả trong thực tiễn thi hành về đối tượng
áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào
CSCNBB, nghiên cứu, sửa đổi trong Luật sửa
đổi, bổ sung một số điều của Luật XLVPHC
theo hướng: (i) Bỏ quy định người nghiện ma
tuý có nơi cư trú ổn định phải áp dụng biện pháp
giáo dục tại xã, phường, thị trấn trước khi áp
dụng biện pháp đưa vào CSCNBB, bảo đảm sự
công bằng, thống nhất trong chính sách xử lý đối
với người nghiện ma túy (không có sự phân biệt
đối với người nghiện ma túy có nơi cư trú ổn
định và người nghiện ma túy không có nơi cư
trú ổn định) Theo đó, người nghiện ma túy (bao
gồm cả người có nơi cư trú ổn định và không có
nơi cư trú ổn định) đều bị lập ngay hồ sơ đề nghị
áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào
CSCNBB Những người này sau khi cai nghiện
mà vẫn tiếp tục tái nghiện thì sẽ bị lập hồ sơ đề
nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa
vào CSCNBB, không phải xem xét đến điều
kiện để được coi là chưa bị áp dụng biện pháp xử
lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn (đối với người có nơi cư trú ổn định) như quy định hiện nay của Luật XLVPHC28 (ii) Nghiên cứu, giải thích, làm rõ từ ngữ “người nghiện ma túy thuộc loại côn đồ, hung hãn”, bảo đảm tính chính xác, thống nhất trong hướng dẫn áp dụng pháp luật và trong áp dụng pháp luật của các cơ quan và người có thẩm quyền (iii) tiếp tục rà soát, bảo đảm sự thống nhất trong quy định về đối tượng áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào CSCNBB của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật XLVPHC với các văn bản pháp luật khác có liên quan
Thứ hai, Bộ Công an chủ trì tổng kết, nghiên cứu, đề xuất Chính phủ, báo cáo Quốc hội sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống ma tuý năm
2000 (sửa đổi, bổ sung năm 2008)29, trong đó, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong quy định
về người nghiện ma túy bị áp dụng biện pháp xử
lý hành chính đưa vào CSCNBB (nếu có) trong
dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi) với quy định trong Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một
số điều của Luật XLVPHC
Thứ ba, các Bộ, ngành tiếp tục tăng cường công tác phối hợp trong xây dựng, hoàn thiện pháp luật, đồng thời, tạo sự liên thông, gắn kết giữa công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật với công tác tổ chức thi hành pháp luật, đặc biệt là trong xây dựng, hoàn thiện các Nghị định của Chính phủ liên quan đến áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào CSCNBB đối với người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi của các văn bản pháp luật./
27 Đề xuất xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật XLVPHC đã được Chính phủ thông qua tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 12 năm 2018 (theo Nghị quyết số 162/NQ-CP ngày 31/12/2018 của Chính phủ) Hiện nay, Bộ Tư pháp đang xây dựng, chỉnh lý, hoàn thiện Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật XLVPHC và dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 9 và xem xét thông qua vào kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XIV.
28 Theo Tờ trình Chính phủ về Đề nghị xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật XLVPHC, Bộ Tư pháp
đã dự kiến đề xuất chính sách không áp dụng biện pháp xử lý hành chính “tiền đề” giáo dục tại xã, phường, thị trấn trước khi áp dụng biện pháp đưa vào CSCNBB đối với người nghiện ma tuý có nơi cư trú ổn định Đề xuất xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật XLVPHC đã được Chính phủ thông qua tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 12 năm 2018 (theo Nghị quyết số 162/NQ-CP ngày 31/12/2018 của Chính phủ).
29 Ngày 05/12/2019, Bộ Tư pháp đã thẩm định đề nghị xây dựng Dự án Luật Phòng, chống ma túy (sửa đổi).