- Làm rõ những vấn đề lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử, lý luận pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử; - Phân tích quy định pháp luật về hoạt động môi giới t
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
NGUYỄN NGỌC ANH
PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số: 9 38 01 07
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC
Hà Nội - 2022
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học 1 TS NGUYỄN THỊ DUNG
2 TS ĐOÀN TRUNG KIÊN
Có thể tìm hiểu luận án tại:
1 Thư viện Quốc gia
2 Thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội
Trang 3PHẦN MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài
Tại Việt Nam, đến năm 2006, hoạt động thương mại điện tử lần đầutiên được điều chỉnh bởi văn bản pháp luật như Luật Giao dịch điện tử,Luật Thương mại năm 2005, Bộ luật Dân sự năm 2005, Nghị định số57/2006/NĐ-CP ngày 9/6/2006 về thương mại điện tử Với hiệu quả tolớn và đặc trưng nổi bật, thương mại điện tử có tốc độ phát triển chóngmặt và đa diện, trong đó bao gồm hoạt động môi giới thương mại điện
tử Hoạt động môi giới thương mại trong thị trường bắt đầu xuất hiệncách thức mới – được thực hiện thông qua phương tiện điện tử dướihình thức thông điệp dữ liệu – gọi là hoạt động môi giới thương mạiđiện tử Với ưu điểm tiện lợi, nhanh chóng và không bó hẹp trongkhuôn khổ biên giới quốc gia, ngày nay dịch vụ môi giới thương mạiđiện tử có nhiều thay đổi về phương diện hoạt động
Hoạt động môi giới thương mại điện tử diễn ra như sau: trên mạnginternet, bên môi giới thương mại điện tử sẽ thiết lập các giao diện, ứngdụng nhằm tạo ra “chợ ảo” để bên bán và bên mua có cơ hội kết nối Bênmôi giới thương mại điện tử sẽ được hưởng thù lao từ hoạt động môi giớicủa mình Để tăng tính cạnh tranh với nhau, các thương nhân môi giớithương mại điện tử thường không tính phí đối với bên bán khi trình bàythông tin, hình ảnh sản phẩm dịch vụ của họ trên giao diện môi giới thươngmại điện tử Phí sẽ được tính theo tỷ lệ nhất định với các giao dịch thànhcông và do bên bán thanh toán Yếu tố nền tảng công nghệ (giao diện, “chợảo”…) đóng vai trò quyết định tạo ra sự phụ thuộc và ảnh hưởng lớn đếnhành vi thương mại của mỗi bên chủ thể tham gia Đối với các bên mua bánhàng hoá, cung ứng dịch vụ, họ chỉ có thể tìm thấy nhau, xác lập, thực hiện,thay đổi, chấm dứt hoạt động thương mại thông qua nền tảng công nghệcủa bên môi giới Đối với bên môi giới thương mại điện tử, giá trị dịch vụmôi giới thương mại điện tử tạo ra khác với hoạt
Trang 4động môi giới truyền thống chính ở nền tảng công nghệ Họ không chỉtiến hành hoạt động môi giới bằng phương tiện điện tử mà họ tiến hànhhoạt động môi giới bằng nền tảng công nghệ của mình.
Qua bước đầu tìm hiểu nghiên cứu, nghiên cứu sinh nhận thấy cómột số bất cập sau:
Thứ nhất, lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử chưa được
xây dựng Hoạt động môi giới thương mại điện tử chưa được xác địnhthống nhất về bản chất Hoạt động môi giới thương mại điện tử vừa mangđặc điểm của hoạt động môi giới thương mại vừa mang đặc điểm của hoạtđộng thương mại điện tử Tuy nhiên, khi cần nhận diện hoạt động môi giớithương mại điện tử, chúng ta không thể tổng hợp một cách cơ học tất cảnhững đặc điểm pháp lý của các hoạt động thương mại trên Vì vậy, cầnphải có sự nghiên cứu sâu về bản chất pháp lý của hoạt động môi giớithương mại điện tử Chưa có công trình nghiên cứu nào phân biệt về bảnchất pháp lý giữa hoạt động môi giới thương mại điện tử với hoạt động môigiới thương mại truyền thống Việc phân biệt các hoạt động thương mạinày sẽ hữu ích trong vấn đề định hướng xây dựng và hoàn thiện pháp luậtcũng như quá trình áp dụng pháp luật vào thực tiễn
Thứ hai, thực trạng quy định pháp luật còn nhiều bất cập Hệ thống
pháp luật điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử hiện naychủ yếu điều chỉnh trên hai khía cạnh: Một là, pháp luật điều chỉnh hoạtđộng trung gian thương mại nói chung và môi giới thương mại nóiriêng; Hai là, pháp luật điều chỉnh hoạt động thương mại điện tử Tuynhiên, khi đồng thời hai hệ thống pháp luật trên cùng điều chỉnh hoạtđộng môi giới thương mại điện tử thì không tránh khỏi thực trạng chồngchéo, mâu thuẫn và thiếu các quy định pháp luật điều chỉnh những sựkiệp pháp lý mới phát sinh
Thứ ba, hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ qua hình thức
môi giới thương mại điện tử tại Việt Nam đem lại nhiều lợi ích cho các
Trang 5bên tham gia, nhưng còn thiếu những nghiên cứu để có cơ sở pháp lýđiều chỉnh hoạt động này trên thực tiễn Trong Báo cáo số 442/BC-CP
ngày 1/10/2020, tại mục II.9.2.1 phần B cũng ghi nhận: “Thực tiễn cho
thấy, có mô hình hoạt động thương mại điện tử không thuộc cả hai mô hình hoạt động thương mại điện tử đã quy định tại Nghị định số 52/2013/NĐ-CP (một số mô hình chỉ là nơi trung gian dẫn người mua tìm kiếm hàng hoá, dịch vụ sau khi truy cập từ một website khác và nhận hoa hồng với mỗi giao dịch thành công)…Cần có các quy định pháp lý điều chỉnh các mô hình trên để đảm bảo điều chỉnh mô hình thương mại điện tử lành mạnh, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng và tránh thất thu thuế với khoản lợi nhuận phát sinh”.
Rõ ràng, đây là hoạt động thương mại có nhiều ưu điểm, lợi ích, phùhợp với xu hướng
mua sắm hiện đại Trong tương lai, các loại hình dịch vụ môi giớithương mại điện tử được dự đoán phát triển rất đa dạng về hình thức, sôiđộng về nội dung và hiệu quả về kinh tế Ý thức pháp luật lạc hậu hơn
so với thực tế xã hội, vì vậy, khi phát sinh một hoạt động mới thì tất yếu
sẽ có tranh luận, các quan điểm khác nhau về nó Việc nghiên cứu vềhoạt động mới và hướng tới việc hoàn thiện quy định pháp luật điềuchỉnh là cần thiết Ở mức độ tổng quan, chúng ta cần một thế giới quankhái quát, cơ bản và mang tính định hướng để có thể tạo ra nền tảngpháp lý cơ sở kịp thời điều chỉnh các hoạt động trên thực tế
Cả phương diện lý luận và thực trạng pháp luật về hoạt động môigiới thương mại điện tử đều chưa được nghiên cứu, vì vậy, cần thiết đặt
ra nghiên cứu pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử
2 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
Luận án được thực hiện với mục đích: Nghiên cứu cơ sở pháp lý củahoạt động môi giới thương mại điện tử nhằm hoàn thiện pháp luật điềuchỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử
Trang 6Để hoàn thành mục đích nghiên cứu nêu trên, luận án tập trung thực hiện những nhiệm vụ nghiên cứu sau đây:
- Khái quát tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
- Làm rõ những vấn đề lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử, lý luận pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử;
- Phân tích quy định pháp luật về hoạt động môi giới thương mạiđiện tử và thực trạng thực thi pháp luật về hoạt động môi giới thươngmại điện tử;
- Tìm hiểu kinh nghiệm xây dựng và thực thi pháp luật của các nước
có hoạt động môi giới thương mại điện tử phát triển
- Nghiên cứu những yêu cầu đặt ra và những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử
3 Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án là những nội dung pháp luật liênquan đến hoạt động môi giới thương mại điện tử; thực tiễn ban hành vàthực thi pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử ở ViệtNam; kinh nghiệm một số quốc gia trên thế giới trong việc hoàn thiệnpháp luật điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung, luận án giới hạn phạm vi nghiên cứu tập trung vào những
vấn đề pháp lý liên quan đến hoạt động môi giới thương mại điện tử dướigóc độ là một hoạt động thương mại Hoạt động môi giới thương mại điện
tử trong lĩnh vực dịch vụ tài chính, ngân hàng, tín dụng, bảo hiểm, xổ số;mua bán, trao đổi tiền, vàng, ngoại hối và các phương tiện thanh toán khác;dịch vụ đặt cược hoặc trò chơi có thưởng; dịch vụ phân phối, phát hành sảnphẩm nội dung thông tin số, dịch vụ phát thanh, truyền hình không thuộcphạm vi nghiên cứu của luận án Những kiến nghị nhằm
Trang 7hoàn thiện pháp luật được trình bày trong luận án cũng phù hợp vớiphương pháp điều chỉnh, phạm vi điều chỉnh, cơ chế điều chỉnh củapháp luật trong lĩnh vực thương mại.
Về mặt không gian, luận án nghiên cứu về hoạt động môi giới
thương mại điện tử trong thị trường bán lẻ tại Việt Nam Thị trường bán
lẻ là phân khúc mà hoạt động môi giới thương mại điện tử ra đời, pháttriển mạnh mẽ, có xu hướng tiếp tục mở rộng trong tương lai Bán lẻđược hiểu là bán hàng hóa và các dịch vụ có liên quan trực tiếp chongười tiêu dùng, người tiêu dùng mua để phục vụ nhu cầu của cá nhân
và hộ gia đình, không dùng để kinh doanh (bán lại); không bao gồm tiêudùng cho sản xuất; Bán lẻ là công đoạn cuối cùng trong khâu lưu thông
để sản phẩm đến với người tiêu dùng1
4 Phương pháp nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu, luận án dự kiến sử dụng các phương pháp:phân tích, tổng hợp, bình luận, diễn giải, so sánh luật học, thống kê… đểlàm rõ từng nội dung cụ thể, nhằm đạt được nhiệm vụ nghiên cứu được đề
ra Luận án còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu chung
5 Những đóng góp mới của luận án
Về mặt lý luận, luận án có những đóng góp cơ bản sau:
Thứ nhất, trên cơ sở tham khảo về kế thừa giá trị của kết quả các công
trình nghiên cứu khoa học đã công bố, luận án phát triển hệ thống lý luậncủa hoạt động môi giới thương mại điện tử với những nội dung mới như:khẳng định rằng hoạt động môi giới thương mại điện tử là hoạt động môigiới thương mại được thực hiện nền tảng công nghệ Chính nền tảng côngnghệ đã tạo ra nhiều vấn đề pháp lý đặc trưng, cần được điều chỉnh mà hệthống pháp luật hiện hành vẫn còn trống Luận án xây dựng khái niệm pháp
lý về hoạt động môi giới thương mại điện tử Mặc dù cũng đã có
1 Phạm Hồng Tú (2012), Phát triển thị trường bán lẻ hàng tiêu dùng ở nông thôn Việt Nam, Luận án
tiến sĩ, Viện nghiên cứu thương mại, trang 10.
Trang 8các công trình nghiên cứu trong nước và nước ngoài đề cập khái niệmliên quan đến môi giới thương mại điện tử nhưng cho đến thời điểmhiện tại, chưa có công trình nào nghiên cứu toàn diện về khái niệm pháp
lý của hoạt động này Luận án có sự so sánh các đặc điểm pháp lý giữahoạt động môi giới thương mại điện tử với hoạt động môi giới thươngmại truyền thống qua đó chỉ ra những vấn đề pháp lý phát sinh trongquá trình quản lý đối với hoạt động môi giới thương mại điện tử
Thứ hai, luận án khẳng định sự quản lý Nhà nước đối với hoạt động
môi giới thương mại điện tử là cần thiết Luận án làm rõ khái niệm phápluật về hoạt động môi giới thương mại điện tử Luận án đưa ra cấu trúchình thức và cấu trúc nội dung của pháp luật về hoạt động này có sựtham khảo các nước trên thế giới và Việt Nam; chỉ ra những ưu, nhượcđiểm trong việc điều chỉnh các quan hệ pháp luật
Về mặt thực tiễn, luận án đã có những đóng góp cơ bản sau:
Thứ nhất, luận án chỉ ra những bất cập của pháp luật hiện hành trong
việc quản lý hoạt động môi giới thương mại điện tử tại Việt Nam thôngqua việc đánh giá thực trạng pháp luật về các vấn đề pháp lý như: Quyđịnh về chủ thể của hoạt động môi giới thương mại điện tử; Quy định vềhợp đồng môi giới thương mại điện tử; Quyền và nghĩa vụ của các bêntrong hoạt động môi giới thương mại điện tử; Quản lý nhà nước tronglĩnh vực môi giới thương mại điện tử Qua đó, luận án chỉ ra những nộidung cần thiết phải hoàn thiện các quy định pháp luật về hoạt động môigiới thương mại điện tử
Thứ hai, thông qua việc nghiên cứu lý luận về hoạt động môi giới
thương mại điện tử, kinh nghiệm pháp luật của một số quốc gia nhậndiện về hoạt động môi giới thương mại điện tử, đồng thời gắn với điềukiện kinh tế xã hội của Việt Nam hiện nay, luận án đã nghiên cứu, đềxuất hoàn thiện pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử theophương hướng bổ sung trong hệ thống văn bản pháp luật về thương mại
Trang 9điện tử Những kiến nghị, giải pháp mang tính khả thi không chỉ trênphương diện hoàn thiện pháp luật mà còn nhằm nâng cao hiệu quả ápdụng, phù hợp với bối cảnh thực tiễn hiện nay.
6 Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo thì luận
án được kết cấu thành các phần gồm:
Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án Chương 1: Những vấn đề lý luận về hoạt động môi giới thương mạiđiện tử và pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử
Chương 2: Thực trạng pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử ở Việt Nam
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử
TỔNG QUAN VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
1 Tình hình nghiên cứu về hoạt động môi giới thương mại điện tử
và pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử
1.1 Những công trình nghiên cứu mặt lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử
Thứ nhất, công trình nhận diện hoạt động môi giới thương mại: sách
chuyên khảo “Pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian thương mại ở
Việt Nam”2
Thứ hai, các công trình nhận diện hoạt động môi giới thương mại điện tử:“Bài giảng Thương mại điện tử” 3 , bài báo “An electronic broker for
2 TS Nguyễn Thị Vân Anh (2009), Pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian thương mại ở Việt
Nam, Nxb Lao động – Xã hội, Hà Nội.
3Học viện Bưu chính viễn thông, khoa Quản trị kinh doanh 1 (2013), Bài giảng Thương mại điện tử, Hà Nội
Trang 10business – to – business electronic commerce on the internet”4, bài báo
“Business – to – Business Electronic Commerce”5
Thứ ba, các công trình nghiên cứu nhận diện về một số hoạt động
thương mại điện tử kiểu mới có dấu hiệu của môi giới thương mại điện
tử: luận văn thạc sĩ Luật học “Một số vấn đề pháp lý về hoạt động mua
hàng theo nhóm” 6 , Báo cáo khoa học tại Toạ đàm “Thảo luận chính
sách về quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử xuyên biên giới”7
1.2 Những công trình nghiên cứu vấn đề lý luận pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử
Chưa có công trình nghiên cứu nào đề cập trực tiếp đến vấn đề lýluận pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử Nghiên cứusinh mới chỉ tìm thấy những công trình có kết quả nghiên cứu liên quan
xa tới vấn đề này: sách chuyên khảo “Pháp luật điều chỉnh hoạt động
trung gian thương mại ở Việt Nam”; luận văn thạc sĩ Luật học “Một số vấn đề pháp lý về hoạt động mua hàng theo nhóm”.
1.3 Những công trình có nội dung đánh giá thực trạng pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử
Thứ nhất, những công trình nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật
về hoạt động môi giới thương mại điện tử ở Việt Nam: bài viết “Một số vấn
đề về kinh tế chia sẻ” trên trang thông tin điện tử tổng hợp Ban Kinh tế
Trung ương8, báo cáo toạ đàm “Quản lý thuế đối với hoạt động thương
4 Martin Bichler, Arie Segev, Carrie Beam (1998), “An Electronic Broker for Business – to – Business
electronic commerce on the internet”, International Journal of Cooperative Information Systems, Vol.07, No.04,
http: http://lcm.csa.iisc.ernet.in/ecomm01/segev.pdf truy cập 18/7/2016
5David Lucking – Reiley and Daniel F.Spulber (2001), “Business – to – Business Electronic Commerce”, Journal of Economic Perspectives Vol.15, No.1 (Winter, 2001).
6Nguyễn Ngọc Anh (2013), Một số vấn đề pháp lý về hoạt động mua hàng theo nhóm, Luận văn thạc sĩ Luật học, Trường
Đại học Luật Hà Nội.
7TS Võ Trí Hảo (2016), Bản chất pháp lý mô hình kinh doanh của Uber, Tọa đàm “Thảo luận chính sách về quản lý hoạt
động kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử xuyên biên giới” của Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung Ương, Hà Nội, 26/10/2016
8Vụ Kinh tế Tổng hợp – Ban Kinh tế Trung ương (2016), Một số vấn đề về kinh tế chia sẻ, trang thông tin điện tử tổng
hợp Ban Kinh tế Trung ương, https://kinhtetrunguong.vn/fi/web/guest/thong-tin-chuyen-de? p_p_id=101&p_p_lifecycle=0&p_p_state=pop_up&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-
Trang 11mại điện tử xuyên biên giới” 9 , Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam
2014, Báo cáo Thương mại điện tử Việt Nam 2015.
Thứ hai, những công trình nghiên cứu đánh giá thực trạng pháp luật
về hoạt động môi giới thương mại điện tử ở Việt Nam và ở một số quốc gia khác: báo cáo toạ đàm “Quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, kỷ yếu Hội thảo “Mô hình kinh tế chia sẻ:
Những vấn đề pháp lý đặt ra”10
1.4 Những công trình có nội dung đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử
Sách chuyên khảo “Pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian
thương mại ở Việt Nam”, “Bài giảng thương mại điện tử”, bài báo
“Chính sách – Pháp luật – Phát triển – Nhìn nhận qua mô hình kinh
doanh Taxi Uber”11, báo cáo toạ đàm “Quản lý thuế đối với hoạt động
thương mại điện tử xuyên biên giới”, kỷ yếu hội thảo khoa học “Mô
hình kinh tế chia sẻ, một số vấn đề pháp lý đặt ra”.
2 Một số nhận xét tổng thể về tình hình nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án
Thứ nhất, kết quả nghiên cứu lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử Chưa có công trình nào nghiên cứu về bản chất pháp lý của hoạt
động môi giới thương mại điện tử Tham khảo những kết quả nghiên cứu đãđạt được của các tác giả, nghiên cứu sinh sẽ xây dựng khái niệm và bảnchất pháp lý của hoạt động môi giới thương mại điện tử trong luận
1&p_p_col_count=1&_101_struts_action=%2Fasset_publisher%2Fview_content&_101_assetEntryId=494819& _101_viewMode=print&_101 _type=content&_101_urlTitle=mot-so-van-%C4%91e-ve-kinh-te-chia-se-sharing- economy- truy cập 18/7/2016.
9 Bà Nguyễn Thị Cúc, Nguyên Phó Tổng cục trưởng, Tổng cục Thuế, Chủ tịch Hội tư vấn thuế
(2016), Quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, Tọa đàm thảo luận chính sách về quản lý hoạt động kinh doanh dịch vụ thương mại điện tử xuyên biên giới của Viện nghiên cứu Quản lý kinh tế
Trung ương, 26/10/2016
10
Hội thảo khoa học “Mô hình kinh tế chia sẻ: những vấn đề pháp lý đặt ra” do Bộ Tư pháp tổ chức ngày 16/4/2021
11 Hoàng Ngọc Giao (2015), “Chính sách – Pháp luật – Phát triển – Nhìn
nhận qua mô hình kinh doanh Taxi Uber”, Nghiên cứu lập pháp, số 03+04
(283+284) T2/2015
Trang 12án của mình Bên cạnh đó, nội dung luận án cũng sẽ tập trung làm rõ sựkhác nhau dựa trên các đặc điểm pháp lý giữa hoạt động môi giớithương mại điện tử với môi giới truyền thống.
Thứ hai, kết quả nghiên cứu lý luận pháp luật về môi giới thương mại điện tử Những tài liệu mà nghiên cứu sinh đã khảo cứu có nội dung
cụ thể về cấu trúc pháp luật điều chỉnh hoạt động trung gian thương mại
và pháp luật điều chỉnh hoạt động thương mại điện tử Tuy nhiên, chưa
có tài liệu nào nghiên cứu về lý luận và cấu trúc pháp luật về hoạt độngmôi giới thương mại điện tử
Thứ ba, kết quả nghiên cứu về thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử Một số công trình đã cung cấp các
thực trạng quy định pháp luật Việt Nam, nước ngoài đối với những dạnghoạt động cụ thể của môi giới thương mại điện tử (nhóm mua, dịch vụ
đi chung xe) Một số tài liệu cũng nêu ra thực trạng quản lý thuế, đảmbảo hài hòa lợi ích với các mô hình kinh doanh dịch vụ truyền thống,kiểm soát việc minh bạch thông tin, quản lý giao dịch điện tử, thanhtoán quốc tế, chất lượng sản phẩm, lao động việc làm và an sinh xãhội…Nhưng tựu chung lại, vấn đề thực trạng pháp luật điều chỉnh vềhoạt động môi giới thương mại chưa được nghiên cứu tổng thể
Thứ tư, kết quả nghiên cứu giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện pháp luật về môi giới thương mại điện tử Chưa có công trình nào đề xuất
những giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện pháp luật về môi giới thươngmại điện tử Trên cơ sở đã nghiên cứu lý luận về môi giới thương mạiđiện tử, đồng thời đánh giá thực trạng pháp luật điều chỉnh hoạt độngmột cách cụ thể, tác giả sẽ tiếp tục đề xuất những giải pháp nhằm hoànthiện pháp luật về vấn đề này
3 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu
Trang 13Thứ nhất, luận án cần tiếp tục hoàn thiện lý luận về hoạt động môi
giới thương mại điện tử, tạo cơ sở lý thuyết nhận diện hoạt động môigiới thương mại điện tử
Thứ hai, luận án xây dựng hệ thống lý luận pháp luật về hoạt động
môi giới thương mại điện tử
Thứ ba, trong phạm vi nghiên cứu, luận án có sự phân tích, đánh giá
toàn diện thực trạng thực thi pháp luật về môi giới thương mại điện tử
Thứ tư, luận án đề xuất hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động
môi giới thương mại điện tử được đề xuất theo phương hướng bổ sungtrong hệ thống văn bản pháp luật về thương mại điện tử
4 Câu hỏi nghiên cứu và cơ sở lý thuyết
4.1 Câu hỏi nghiên cứu
Đề tài luận án “Pháp luật về hoạt động môi giới thương mại điện tử” đặt
ra câu hỏi nghiên cứu sau: “Pháp luật cần nghiên cứu xây dựng những quy định đặc thù nào để điều chỉnh hoạt động môi giới thương mại điện tử nhằm đảm bảo mục tiêu quản lý nhà nước và phát triển kinh tế?”
Nội dung luận án cần làm rõ câu trả lời cho các câu hỏi nhỏ sau: Thứ
nhất, hoạt động môi giới thương mại điện tử có những đặc điểm
pháp lý gì khác biệt so với môi giới thương mại truyền thống? Phảichăng xuất phát từ những điểm khác biệt đó mà việc quản lý hoạt độngmôi giới thương mại điện tử cần được quy định đặc thù hơn?
Thứ hai, pháp luật hiện hành đã có những quy định điều chỉnh về
hoạt động môi giới thương mại điện tử như thế nào?
Thứ ba, làm thế nào để quy định về môi giới thương mại điện tử có
thể đảm bảo dung hòa lợi ích của các chủ thể, thúc đẩy sự phát triểnkinh tế, phù hợp với xu hướng hiện đại?
4.2 Lý thuyết nghiên cứu
Luận án sử dụng những lý thuyết nghiên cứu: Điều chỉnh pháp luật,
Quyền tự do hoạt động thương mại, Kinh tế chia sẻ, lý thuyết về Trung
Trang 14gian thương mại, học thuyết về chi phí giao dịch, học thuyết về lạm
dụng vị thế
4.3 Giả thuyết nghiên cứu
Luận án dựa trên các giả thuyết nghiên cứu sau:
- Hoạt động môi giới thương mại điện tử mang bản chất chung củahoạt động môi giới thương mại, tuy nhiên, việc được thực hiện qua nềntảng công nghệ đã tạo ra những đặc điểm pháp lý đặc trưng khác biệt vàvấn đề pháp lý mới phát sinh
- Những quy định pháp luật hiện hành trong việc quản lý hoạt động môi giới thương mại điện tử còn nhiều bất cập
- Những kiến nghị hoàn thiện pháp luật điều chỉnh hoạt động môigiới thương mại điện tử được đề xuất theo phương hướng chủ yếu bổsung trong hệ thống văn bản pháp luật về thương mại điện tử
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
VÀ PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG MÔI GIỚI THƯƠNG MẠI
ĐIỆN TỬ 1.1 Những vấn đề lý luận về hoạt động môi giới thương mại điện tử
1.1.1 Sự ra đời và phát triển của hoạt động môi giới thương mại điện tử
Tháng 12 năm 1998, ngày hội mua bán trên mạng của Amazon – đạtdoanh thu hơn 1 tỷ USD, còn AOL thì đạt 1,2 tỷ trong vòng 10 tuần12.Đây được coi là sự bắt đầu ấn tượng cho hoạt động môi giới thương mạiđiện tử phát triển Những hình thức môi giới thương mại điện tử banđầu xuất hiện như xây dựng website là nơi để người mua và người bángặp gỡ nhau, các trang vàng, danh mục tổng hợp, sàn đấu giá trực tuyến
12 Xem thêm: Học viện công nghệ Bưu chính Viễn thông, Khoa Quản trị kinh doanh 1(2013), Bài giảng Thương mại điện tử, Hà Nội, trang 68.