Hoàn thiện công tác thẩm định môi trường tự nhiên của dự án đầu tư tại NH nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh quảng ninh khoá luận tốt nghiệp 190

LỜI CẢM ƠNTrong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài “Hoàn thiện công tác thẩm định môi trường tự nhiên dự án đầu tư tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ni

PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TỈNH QUẢNG NINH

Giảng viên hướng dẫn Sinh viên

Mã sinh viên Lớp

Khoa

THS ĐINH ĐỨC THỊNH NGUYỄN PHƯƠNG ANH 16A4000032

K16NHL NGÂN HÀNG

LỜI CAM ĐOANTôi xin cam đoan bản khóa luận là công trình nghiên cứu khoa học độc lậpcủa riêng tôi Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực và có nguồn gốc

Nguyễn Phương Anh

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài “Hoàn thiện công tác

thẩm định môi trường tự nhiên dự án đầu tư tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ninh” tôi đã nhận được sự giúp đỡ, những ý

kiến đóng góp, chỉ bảo quý báu của nhiều tập thể, cá nhân trong và ngoài nhàtrường

Trước hết tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Ban chủ nhiệm Khoa,các thầy cô giáo Trường Học Viện Ngân Hàng đã tạo điều kiện cho tôi được họctập và nghiên cứu để hoàn thành khóa luận

Để có được kết quả nghiên cứu, bên cạnh sự cố gắng nỗ lực của bản thân,tôi còn nhận được sự hướng dẫn chu đáo, tận tình của Thạc sĩ Đinh Đức Thịnh làngười trực tiếp hướng dẫn tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và viết khóa luận

Tôi xin chân thành cảm ơn các phòng ban, chi nhánh trực thuộc Ngân hàngNông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Ninh đã giúp đỡ tận tình, cungcấp tài liệu, thông tin cho tôi hoàn thành khóa luận này

Với tấm lòng chân thành, tôi xin cảm ơn mọi sự giúp đỡ quý báu đó!

Quảng Ninh, ngày 21 tháng 05 năm 2017

Tác giả khóa luận

Nguyễn Phương Anh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ THẨM ĐỊNH Dự ÁN ĐẦU Tư TẠI NHTM 3

1.1 Dự án đầu tư và nội dung thẩm định dự án đầu tư tại NHTM 3

1.1.1 Khái niệm, đặc điểm và phân loại dự án đầu tư 3

1.1.2 Khái niệm và nội dung thẩm định dự án đầu tư của NHTM 5

1.2 Thẩm định môi trường của dự án đầu tư tại NHTM 9

1.2.1 Sự cần thiết phải thẩm định môi trường 9

1.2.2 Căn cứ thẩm định môi trường 9

1.2.3 Nội dung thẩm định môi trường của dự án đầu tư 10

1.2.4 Các tiêu chí thẩm định môi trường 12

1.3 Vai trò thẩm định dự án đầu tư của NHTM và các nhân tố ảnh hưởng 15

1.3.1 Vai trò thẩm định dự án đầu tư của ngân hàng thương mại 15

1.3.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến thẩm định dự án đầu tư tại NHTM 16

1.4 Kinh nghiệm thẩm định dự án đầu tại các ngân hàng thương mại 19

1.4.1 Kinh nghiệm thẩm định dự án của ngân hàng nước ngoài: Ngân hàng Thế Giới (World Bank) 19

1.4.2 Kinh nghiệm thẩm định dự án của một số ngân hàng thương mại Việt Nam 20

CHƯƠNG 2: THựC TRẠNG THẨM ĐỊNH MÔI TRƯỜNG DAĐT TẠI NHNO&PTNT TỈNH QUẢNG NINH 24

2.1 Khái quát môi trường kinh tế - xã hội trên địa bàn có ảnh hưởng đến HĐKD của NHNo&PTNT Quảng Ninh 24

2.1.1 Khái quát về môi trường kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh 24

2.1.2 Khái quát quá trình hình thành và phát triển của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 28

2.1.3 Những kết quả kinh doanh chủ yếu của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 31

2.2 Quy trình thẩm định dự án đầu tư tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 37

2.2.1 Căn cứ pháp lý thực hiện 37

2.2.2 Quy trình thẩm định dự án đầu tư tại NHNo&PTNT tỉnh QN 37

CBTD Cán bộ tín dụng

NHNo&PTNT Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn

2.2.3 Nội dung thẩm định môi trường DAĐT tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 41

2.3 Đánh giá thực trạng công tác thẩm định môi trường dự án đầu tư tại

NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 45

2.3.1 Những kết quả đạt được 45

2.3.2 Những hạn chế tồn tại 47

2.3.3 Nguyên nhân chủ yếu 48

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH MÔI TRƯỜNG DAĐT TẠI NHNO&PTNT TỈNH QUẢNG NINH 52

3.1 Dự báo và định hướng công tác thẩm định môi trường DAĐT tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020 52

3.1.1 Dự báo công tác thẩm định DAĐT tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh đến năm 2020 52

3.1.2 Định hướng cho công tác thẩm định DAĐT tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 54

3.2 Một số giải pháp chủ yếu đối với công tác thẩm định môi trường dự án đầu tư tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 55

3.2.1 Tiếp tục hoàn thiện quy trình thẩm định môi trường và công tác tổ chức thẩm định 55

3.2.2 Chú ý thẩm định môi trường của dự án 56

3.2.3 Thường xuyên thực hiện kiểm tra, đánh giá đối với công tác thẩm định dự án đầu tư 57

3.2.4 Nâng cao chất lượng cán bộ thẩm định về mọi mặt 58

3.3 Một số kiến nghị đối với công tác thẩm định dự án đầu tư tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 59

3.3.1 Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam 59

3.3.2 Kiến nghị với Ngân hàng Nông nghiệp và PTNT Việt Nam 61

3.3.3 Kiến nghị đối với chủ đầu tư 61

KẾT LUẬN 62

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐÔ

Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 30Bảng 2.1: Tình hình huy động vốn của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 2014 - 2016

32Bảng 2.2: Tình hình HĐ Tín dụng của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh 2014-2016 34Bảng 2.3: Tình hình cho vay theo dự án đầu tư được thẩm định tại NHNo&PTNT QNgiai

đoạn 2014-2016 35Bảng 2.4: Chỉ tiêu quỹ thu nhập phản ánh kết quả kinh doanh 36

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Đầu tư theo dự án - một phương thức “bỏ vốn” kinh doanh mang lại nhiều lợinhuận đối với nhà đầu tư Tuy nhiên, các dự án đầu tư thường đòi hỏi phải có mộtlượng vốn lớn mà không phải nhà đầu tư nào cũng có khả năng tài chính để thực hiện.Trong bối cảnh đó, với tư cách là một kênh dẫn vốn quan trong cho nền kinh tế, cácngân hàng thương mại đã và đang đóng góp tích cực vào sự thành công của các dự ánđầu tư, đặc biệt với nhiều dự án lớn, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển đấtnước

Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ninh là một trongnhững chi nhánh ngân hàng thương mại chiếm thị phần đầu tư tín dụng lớn trên địabàn tỉnh Quảng Ninh cũng như trong hệ thống NHNo&PTNT Việt Nam, đồng thời có

tỷ trọng cho vay các dự án đầu tư khá cao Tuy nhiên, kết quả hoạt động cho theo dự

án đầu tư của NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh đạt được chưa tương xứng với qui môđầu tư và tiềm năng kinh tế trên địa bàn, tỷ lệ nợ xấu do đầu tư cho vay vào các dự ánkhông hiệu quả phát sinh cao trong những năm gần đây Thực tế trên cho thấy việctiếp tục hoàn thiện nâng cao công tác thẩm định dự án đầu tư nhằm góp phần nâng caochất lượng cho vay đang là một yêu cầu đặt ra hết sức cấp thiết đối với Ngân hàng.Trong đó, việc thẩm định môi trường của dự án đầu tư là một nội dung quan trọng mànhiều ngân hàng chưa quan tâm đến và ít được nghiên cứu

Hiện nay, tiêu chuẩn về môi trường ở các nước đang phát triển quy địnhrất khắt khe, ảnh hưởng trực tiếp đến tình hình kinh tế- xã hội của một nước Trongkhi đó, nhiều dự án để giả m chi phí đã không quan tâm đến khía cạnh môi trườnglàm ảnh hưởng đến tiến độ dự án

Xuất phát từ những vấn đề nêu trên, em đã lựa chọn đề tài “Hoàn thiện công tác thẩm định môi trường tự nhiên dự án đầu tư tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ninh” cho khóa luận tốt nghiệp của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về thẩm định môi trường dự án đầu tư tại ngânhàng thương mại

1

- Nghiên cứu thực trạng thẩm định môi trường dự án đầu tư tại NHNo&PTNT tỉnhQuảng Ninh.

- Đề xuất giải pháp đối với công tác thẩm định môi trường dự án đầu tư tạiNHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến thẩm địnhmôi trường dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Phạm vi thời gian: Số liệu nghiên cứu lấy trong giai đoạn 2014-2016

+ Phạm vi không gian: Nghiên cứu tại ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nôngthôn tỉnh Quảng Ninh

+ Phạm vi nội dung: Tập trung nghiên cứu việc hoàn thiện công tác thẩm định môitrường dự án đầu tư

4 Phương pháp nghiên cứu

Khóa luận sử dụng tổng hợp các phương pháp truyền thống: Tổng hợp, thống kê,

so sánh, phân tích để làm rõ các vấn đề nghiên cứu

Ket cấu khóa luận

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, khóa luận bao gồm 3 chương:

- Chương 1: Tổng quan về thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại

- Chương 2: Thực trạng thẩm định môi trường DAĐT tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh

- Chương 3: Giải pháp đối với công tác thẩm định môi trường dự án đầu tư tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh

CHƯƠNG 1TỔNG QUAN VỀ THẨM ĐỊNH Dự ÁN ĐẦU TƯ TẠI NHTM

3.1 Dự án đầu tư và nội dung thẩm định dự án đầu tư tại NHTM.

^^^^Khái niệm, đặc điểm và phân loại dự án đầu tư

3.1.1.1 Khái niệm và vai trò của dự án đầu tư

Đầu tư là việc nhà đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình

để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư nhằm đạt được lợi ích tài chính,kinh tế xã hội trong tương lai Các hoạt động đầu tư thường được thực hiện dưới dạng

dự án để tối đa hóa hoạt động đầu tư

Dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động đặc thù liên kết chặt chẽ và phụthuộc lẫn nhau nhằm đạt mục tiêu nhất định được trong tương lai với nguồn lực và thờigian xác định

Dự án đầu tư có vai trò rất quan trọng đối với các chủ đầu tư, các nhà quản lý

và tác động trực tiếp tới tiến trình phát triển kinh tế xã hội Nếu không có dự án đầu tư,nền kinh tế sẽ khó nắm bắt được cơ hội phát triển Những công trình thế kỷ của nhânloại trên thế giới luôn là những minh chứng về tầm quan trọng của dự án đầu tư Dự ánđầu tư là căn cứ quan trọng để quyết định bỏ vốn đầu tư, xây dựng kế hoạch đầu tư vàtheo dõi quá trình thực hiện đầu tư dự án đầu tư là căn cứ để các tổ chức tài chính đưa

ra quyết định tài trợ, các cơ quan chức năng của Nhà nước phê duyệt và cấp giấy phépđầu tư Dự án đầu tư còn được coi là công cụ quan trọng trong quản lý vốn, vật tư, laođộng trong quá trình thực hiện đầu tư Vì vậy, một trong những yếu tố quyết định sựthành công của dự án đầu tư là hiểu được những đặc điểm của dự án đầu tư

3.1.1.2 Đặc điểm của dự án đầu tư

- Dự án đầu tư không chỉ là một ý tưởng hay phác thảo mà còn hàm ý hànhđộng với mục tiêu cụ thể Nếu không có hành động thì dự án đầu tư chỉ vĩnh viễn tồntại ở trạng thái tiềm năng

- Dự án đầu tư không phải là một nghiên cứu trừu tượng hay ứng dụng mà phảinhằm đáp ứng một nhu cầu cụ thể đã được đặt ra, tạo nên một thực tế mới

3

- Dự án đầu tư tồn tại trong một môi trường không chắc chắn Môi trườngtriển khai dự án đầu tư thường xuyên thay đổi, chứa đựng nhiều yếu tố bất định nêntrong dự án đầu tư rủi ro thường là lớn và có thể xảy ra Đặc điểm này có ảnh hưởngrất lớn đến mức độ thành công của dự án đầu tư và là mối quan tâm đặc biệt của cácnhà

quản lý dự án

- Dự án đầu tư bị khống chế bởi thời hạn Là một tập hợp các hoạt động đặcthù phải có thời hạn kết thúc Mọi sự chậm trễ trong thực hiện dự án đầu tư sẽ làm mất

cơ hội phát triển, kéo theo những bất lợi, tổn thất cho nhà đầu tư và cho nền kinh tế

- Dự án đầu tư chịu sự ràng buộc về nguồn lực như vốn, vật tư, lao động Đốivới

dự án đầu tư quy mô càng lớn, mức độ ràng buộc về nguồn lực càng cao và càng phứctạp

Một dự án đầu tư sẽ thành công nếu các đặc điểm của dự án được các nhàquản lý dự án nhận biết và đánh giá một cách đúng đắn

3.1.1.3 Phân loại dự án đầu tư

Trên thực tế, các dự án đầu tư có thể được phân loại theo nhiều các tiêu thứckhác nhau như:

- Theo người khởi xướng: dự án đầu tư được phân thành dự án đầu tư cá nhân,

dự án đầu tư tập thể, dự án đầu tư quốc gia, dự án đầu tư quốc tế

- Theo lĩnh vực dự án: dự án đầu tư được phân thành dự án xã hội, dự án kinh

tế, dự án tổ chức, dự án kỹ thuật, dự án hỗn hợp

- Theo loại hình dự án: dự án đầu tư được phân thành dự án giáo dục đào tạo,

dự án nghiên cứu và phát triển, dự án đổi mới, dự án hỗn hợp

- Theo thời hạn: dự án đầu tư ngắn hạn, dự án đầu tư trung hạn, dự án đầu tưdài

Dự án quan trọng quốc gia, dự án nhóm A, dự án nhóm B và dự án nhóm C theo cáctiêu chí quy định của pháp luật về đầu tư công và được quy định chi tiết tại Phụ lục Iban hành kèm theo Nghị định này.

^^^^Khái niệm và nội dung thẩm định dự án đầu tư của NHTM

3.1.2.1 Ngân hàng thương mại và các hoạt động cơ bản

* Khái niệm Ngân hàng thương mại

NHTM là một trong những định chế tài chính mà đặc trưng là cung cấp đadạng các dịch vụ tài chính với nghiệp vụ cơ bản là nhận tiền gửi, cho vay và cung ứngcác dịch vụ thanh toán Ngoài ra, NHTM còn cung cấp nhiều dịch vụ khác nhằm thoảmãn tối đa nhu cầu về sản phẩm dịch vụ của xã hội

* Các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại

- Hoạt động huy động vốn: là hoạt động cơ bản đầu tiên của một NHTM.Ngân hàng thực hiện huy động vốn từ nhiều nguồn khác nhau: Tiền gửi của các doanhnghiệp, các tổ chức và dân cư; Vay của Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụngkhác và vay trên thị trường vốn; Phát hành thêm cổ phần, góp thêm, cấp thêm

- Hoạt động tín dụng, đầu tư và các hoạt động trung gian khác: Trên cơ sởlượng vốn huy động được, NHTM thực hiện các hoạt động tín dụng, đầu tư và trunggian khác, thể hiện thông qua việc cho các cá nhân, doanh nghiệp vay để thực hiệnphương án, dự án nào đó; Đầu tư vào chứng khoán; Tham gia góp vốn vào các tổchức; Cung cấp các dịch vụ liên quan đi kèm cho khách hàng để thu phí hoa hồng

3.1.2.2 Khái niệm thẩm định dự án đầu tư

Dự án dù được phân tích, chuẩn bị kỹ lưỡng vẫn thể hiện tính chủ quan củanhà phân tích và lập dự án, những khiếm khuyết, lệch lạc có thể vẫn tồn tại trong quátrình thực hiện dự án Để khẳng định được một cách chắc chắn hơn mức độ hợp lý

và hiệu quả, tính khả thi của dự án cũng như quyết định đầu tư thực hiện dự án, cầnphải xem xét, kiểm tra lại dự án một cách độc lập với quá trình chuẩn bị, soạn thảo dự

án, hay nói cách khác, cần thẩm định dự án

Thẩm định dự án đầu tư là rà soát, kiểm tra lại một cách khoa học, khách quan

và toàn diện mọi nội dung của dự án và liên quan đến dự án nhằm khẳng định tính hiệuquả cũng như tính khả thi của dự án trước khi quyết định đầu tư

5

3.1.2.3 Nội dung thẩm định dự án đầu tư

a Thẩm định pháp lý dự án đầu tư

Nội dung này bao gồm việc thẩm định các văn bản, thủ tục hồ sơ trình duyệttheo quy định Trước tiên, cần phân loại dự án theo quy mô, lĩnh vực, loại hình đầu tư,thành phần kinh tế Kiem tra mức độ tuân thủ các quy định hiện hành trong quá trìnhtriển khai dự án thông qua quy định, nghị định, các văn bản có liên quan đến sự phùhợp với quy hoạch tổng thể của từng ngành, từng địa phương; các quy định riêng về kỹthuật của từng ngành; sự phù hợp giữa lĩnh vực đầu tư dự án với lĩnh vực đăng ký kinhdoanh hiện tại của chủ đầu tư Từ đó kết luận về pháp lý của dự án xem đã đầy đủ,đảm bảo chưa? Trường hợp thiếu, chưa đầy đủ thì phải bổ sung những văn bản gì? Củacấp nào cho đúng với quy định hiện hành? Khả năng đáp ứng của chủ đầu tư để khépkín về thủ tục pháp lý đối với dự án?

b Thẩm định sự cần thiết thực hiện dự án đầu tư

Đối với NHTM, thẩm định sự cần thiết phải đầu tư là nội dung quan trọng,xuất phát từ yêu cầu cho vay phải thu hồi được nợ (gốc, lãi) Ngoài những phân tíchđịnh tính về đặc điểm hiện trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của chủ đầu tư, kếhoạch chiến lược phát triển của doanh nghiệp trong tương lai., để đánh giá sự cầnthiết đầu tư dự án, cần xuất phát từ cân đối Cung - Cầu trên thị trường, định hướngphát triển ngành, địa phương và đặc thù hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp; Lưu

ý đến chu kỳ của ngành để đánh giá sự cần thiết đầu tư trên giác độ: thời điểm đầu tư,quy mô đầu tư, hình thức đầu tư

c Thẩm định phương diện thị trường dự án đầu tư

* Thẩm định thị trường đầu vào

Mục tiêu phân tích: xác định chính xác nhu cầu các yếu tố đầu vào như khốilượng, chất lượng, tiến độ; Đánh giá khả năng đáp ứng yêu cầu các yếu tố đầu vào;Chi phí yếu tố đầu vào; Những thuận lợi, khó khăn để đáp ứng được yêu cầu các yếu

tố đầu vào

* Thẩm định thị trường đầu ra

Mục tiêu phân tích: Đánh giá khả năng cạnh tranh với sản phẩm cùng loại,sản phẩm thay thế, qua đó xây dựng: giá bán, mức huy động công suất thiết kế và tiêuthụ sản phẩm đầu ra của dự án

Phân tích nội dung này cần bắt đầu từ cơ cấu ngành và vị thế của doanhnghiệp trong ngành; Các doanh nghiệp mới; Sản phẩm thay thế; Khách hàng Trên cơ

sở đó, đưa ra được giá bán sản phẩm đầu ra hợp lý ở thời điểm phân tích; Dự báo xuhướng, tính chất thay đổi giá bán sản phẩm đầu ra trong tương lai, khả năng tiêu thụsản phẩm,

d Thẩm định phương diện kỹ thuật dự án đầu tư

* Thẩm định phương án địa điểm xây dựng: Kiểm tra mức độ thuận tiện về

nguồn nguyên liệu, hệ thống giao thông, cơ sở hạ tầng, diện tích đất sử dụng, mức độđảm bảo vệ sinh môi trường sinh thái, phương án xử lý chất thải, phòng chống cháy nổ,

an toàn lao động, mức độ đền bù giải phóng mặt bằng, kế hoạch tái định cư

* Thẩm định quy mô của dự án: thẩm định mức độ phù hợp giữa quy mô dự

án, công suất sử dụng với khả năng chấp nhận sản phẩm của thị trường, với khả năngđáp ứng vốn, khả năng cung ứng nguyên vật liệu, máy móc thiết bị cũng như khả năngquản lý dự án của nhà quản lý

* Thẩm định công nghệ và trang thiết bị: xác định rõ căn cứ lựa chọn công

nghệ, máy móc thiết bị, mức độ đảm bảo về chuyển giao công nghệ, lắp đặt, bảo hànhchạy thử, phụ tùng thay thế; đặc biệt lưu ý kiểm soát giá trang thiết bị, chương trìnhđào tạo và quản lý con người phù hợp với công nghệ, thiết bị lựa chọn

* Thẩm định phương án kiến trúc: mức độ đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, độ

bền vững, việc áp dụng quy chuẩn xây dựng, tiêu chuẩn xây dựng

* Thẩm định công tác tổ chức thực hiện dự án đầu tư

Xem xét các đơn vị thi công về các khía cạnh tư cách pháp nhân, năng lực thựchiện, khả năng đáp ứng yêu cầu dự án và kế hoạch phòng ngừa rủi ro cũng nhưphương án tổ chức thực hiện, cơ cấu quản lý và thực hiện

7

e Thẩm định tài chính dự án đầu tư

Thẩm định tài chính dự án là rà soát, đánh giá một cách khoa học và toàndiện mọi khía cạnh tài chính của dự án trên giác độ của nhà đầu tư: doanh nghiệp, các

tổ chức kinh tế, các cá nhân Neu như Chính phủ, các cơ quan quản lý vĩ mô quan tâmnhiều hơn tới hiệu quả kinh tế xã hội của dự án thì các nhà đầu tư (trong đó có NHTM)quan tâm nhiều hơn tới khả năng sinh lãi của dự án Thẩm định tài chính dự án giúpnhà đầu tư có những thông tin cần thiết để đưa ra các quyết định đầu tư đúng đắn

f Thẩm định về mặt kinh tế - xã hội của dự án đầu tư

Thẩm định về mặt kinh tế - xã hội là một nội dung trong thẩm định dự án Nộidung này thường được đặc biệt chú trọng đối với các dự án được tài trợ bằng vốn củaNhà nước

Dự án đầu tư không những mang lại lợi ích kinh tế cho chủ đầu tư mà cònmang lại lợi ích kinh tế xã hội về một mặt nào đó Ngoài việc tạo ra giá trị gia tăng chonền kinh tế quốc dân nói chung, dự án đầu tư còn tạo ra các lợi ích cụ thể về mặt sau:Đóng góp ngân sách quốc gia; Tăng thu nhập hoặc tiết kiệm cho đất nước; Tạo việclàm cho người lao động; Tăng năng suất lao động xã hội; Sử dụng nguyên vật liệutrong nước; Phát triển các ngành nghề; Phát triển kinh tế - xã hội địa phương có dự án;Tiếp thu kinh nghiệ m quản lý, công nghệ mới

g Thẩm định về mặt môi trường của dự án đầu tư

Hiện nay, tiêu chuẩn về môi trường ở các nước đang phát triển quy địnhrất khắt khe, buộc các nhà kinh doanh phải chi phí những khoản tiền rất lớn đểchống ô nhiễm Trước tình hình đó, nhiều nhà sản xuất để giảm chi phí, họ đãchuyển nhượng những công nghệ cũ gây ô nhiễ m môi trường nặng sang các nướcđang phát triển để đầu tư Ở các nước đang phát triển do chưa quan tâm đúng mức tớivấn đề bảo vệ môi trường nên sau một thời gian thì vấn đề ô nhiễm môi trường càngtrở nên trầm trọng khó khắc phục Vì vậy, khi thẩm định cũng cần chú ý vấn đề này,tránh tình trạng dự án khi đi vào hoạt động phải ngừng lại vì vấn đề ô nhiễm môitrường dẫn tới việc thu hồi vốn đầu tư của ngân hàng sẽ gặp nhiều khó khăn

3.2 Thẩm định môi trường của dự án đầu tư tại NHTM.

^^^lʌ'p' cần thiết phải thẩm định môi trưòng

Để nâng cao chất lượng tín dụng, thẩm định là một trong những khâu quantrọng trong việc ra quyết định cho vay giúp ngân hàng phòng ngừa được rủi ro đối vớicác khoản nợ

Chất lượng tín dụng là việc ngân hàng cho vay đúng đối tượng, khách hàng sửdụng đúng mục đích và đã phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường.Trên cơ sở đó, khách hàng hoàn trả ngân hàng đầy đủ và đúng hạn cả gốc và lãi

Từ khái niệm về chất lượng tín dụng cho thấy việc thẩm định môi trường làbước quan trọng nhằm đánh giá sự khả thi tối ưu của dự án Đối với các dự án khôngđưa ra được biện pháp bảo vệ môi trường cũng như các báo cáo định kỳ về công tácbảo vệ môi trường sẽ không được cấp phép hoặc bị đình chỉ thi công Điều này sẽ ảnhhưởng trực tiếp đến nhà đầu tư và ngân hàng

Thẩm định môi trường giúp ngân hàng nâng cao chất lượng tín dụng, đánh giá

và lựa chọn những dự án ít gây tác động tiêu cực đến môi trường, ngăn chặn các dự ánđầu tư sử dụng công nghệ lạc hậu, loại hình sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm môitrường Đồng thời gián tiếp giúp nhà nước quản lý môi trường một cách hiệu quả, gópphần cho sự phát triển bền vững, lâu dài của kinh tế - xã hội tại Việt Nam

^^^|Căn cứ thẩm định môi trưòng

- Báo cáo hiện trạng môi trường của tỉnh / thành nơi dự án triển khai thựchiện;

- Báo cáo hiện trạng kinh tế - xã hội của xã / phường và huyện / thị / quận nơi

dự án triển khai thực hiện;

- Báo cáo hiện trạng và qui hoạch phát triển công nghiệp trên địa bàn tỉnh /thành nơi dự án triển khai thực hiện;

- Luật bảo vệ môi trường số 55/2014/QH13 ban hành ngày 23/06/2014, cóhiệu lực thi hành ngày 01/01/2015

- Nghị định 18/2015/NĐ-CP ban hành ngày 14/02/2015, Nghị định củaChính phủ quy định về quy hoạch bảo vệ môi trường, báo cáo đánh giá tác động môitrường chiến lược, báo cáo đánh giá tác động môi trường ĐTM, kế hoạch bảo vệ môitrường

9

- Thông tư 27/2015/TT-BTNMT , ban hành ngày 29/05/2015, của bộ TàiNguyên Môi Trường quy định về đánh giá môi trường chiến lược, đánh giá tác độngmôi trường và kế hoạch bảo vệ môi trường.

^^^lʌ/u dung thẩm định môi trưòng của dự án đầu tư

3.2.3.1 Những ảnh hưởng của dự án đến môi trường

Nhận dạng mọi tác động có thể có của dự án đến môi trường trong mọi giaiđoạn của dự án, thông qua các nội dung nghiên cứu sau:

- Hiện trạng môi trường nơi thực hiện dự án về chất lượng nước mặt, nướcngầm, không khí, hệ sinh thái (nếu khoảng cách gần nhất từ địa điểm đến các khu dân

cư và các cơ sở công nghiệp khác, giới thiệu nơi sẽ tiếp nhận nước thải từ các hoạtđộng của dự án, nơi sẽ lưu giữ xử lý chất thải rắn), đồng thời nhận xét tổng quát mức

độ ô nhiễm tại địa điểm sẽ thực hiện dự án (trước khi có dự án)

- Công nghệ sản xuất của dự án với sơ đồ dây chuyển sản xuất kèm theođầy đủ các công đoạn phụ trợ: xử lý nước cấp, máy phát điện, nồi hơi, hệ thống gianhiệt, hệ thống làm mát thiết bị, Việc mô tả công nghệ chỉ vừa đủ để phát hiện ranhững tác động xấu của quá trình sản xuất đến môi trường

- Danh mục nguyên nhiên liệu, danh mục hóa chất sẽ sử dụng, phươngthức vận chuyển, bảo quản nguyên vật liệu Mô tả sản phẩm, chất lượng sản phẩm,phương thức bảo quản và vận chuyển sản phẩm

- Xem xét những yếu tố chịu tác động và gây tác động sẽ ảnh hưởng tớimôi trường do hoạt động của dự án Bao gồm:

- Tác động đối với các dạng môi trường vật lý (thủy quyển, khí quyển,thạch quyển.)

- Tác động đối với các dạng tài nguyên sinh vật và các hệ sinh thái

- Tác động đối với các tài nguyên và môi trường được sử dụng (tác độngnhư thế nào đến việc cung cấp nước, giao thông, năng lượng.)

- Tác động đối với các điều kiện trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng cuôcsống con người

Cần lưu ý rằng các tác động môi trường thường rất phức tạp và có thể diễn rachậm hơn và ở xa nơi tiến hành dự án Ví dụ việc khai thác mở ở thượng lưu có thể

làm thay đổi lưu lượng và chất lượng nước ở hạ lưu, điều đó lại tiếp tục ảnh hưởng đếnthủy sản và nông nghiệp Do đó, cần phải xác định phạm vi của hệ thống Từ xác địnhphạm vi này mà nhà đầu tư nhận dạng các tác động môi trường có thể có.

Ngoài ra khi xác định các tác động môi trường, dự án cần chú ý đến vấn đềthời gian của các tác động Có những tác động chỉ kéo dài trong một thời gian ngắnsau khi thực hiện dự án, có những tác động có thể kéo dài vĩnh viễn nên tính chất nàycủa tác động cần được chú ý khi đưa chúng vào đánh giá

3.2.3.2Các biện pháp thực hiện bảo vệ môi trường

Các biện pháp giảm thiểu đề xuất phải đảm bảo các nguyên tắc sau:

- Giảm thiểu tới mức tối đa có thể được, nguồn tài chính cho phép của chủđầu tư;

- Biện pháp giảm thiểu phải có tính khả thi cao, phù hợp với các mục tiêucủa dự án;

- Có phương án phù hợp đối với những tác động môi trường không thểkhắc phục hoặc giảm nhẹ;

- Các biện pháp bảo vệ môi trường phải được thực thi suốt cả quá trìnhchuẩn bị, xây dựng công trình và vận hành

- Các biện pháp giảm thiểu tác động đến môi trường cần được cụ thể hoá

và lên kế hoạch cho từng tác động bất lợi, phù hợp với vị trí và đặc điểm của tác động.Đồng thời có lý giải rõ ràng về ưu điểm, nhược điểm, mức độ khả thi, hiệu suất/hiệuquả xử lý

- Trong trường hợp không thể có biện pháp hoặc có nhưng khó khả thitrong khuôn khổ của dự án thì phải nêu rõ lý do và có kiến nghị cụ thể để các cơ quanliên quan có hướng giải quyết, quyết định Phải có chứng minh rằng, sau khi áp dụngbiện pháp thì tác động xấu sẽ được giảm đến mức nào, có so sánh, đối chiếu với cáctiêu chuẩn, quy chuẩn, quy định hiện hành

- Trường hợp không đáp ứng được yêu cầu quy định thì phải nêu rõ lý do

và có những kiến nghị cụ thể để các cơ quan liên quan có hướng giải quyết, quyếtđịnh

- Biện pháp giảm thiểu tác động tiêu cực, phòng ngừa và ứng phó sự cốmôi trường có thể chia làm 2 nhóm:

11

TT Vấn đề Thông số

1 Vị trí địa lý - Địa danh và vị trí địa lý của khu vực thựchiện dự án

- Vị trí hành chính và hệ thống giao thông

2 Đặc điểm địa hình, địa chất côngtrình

- Đặc điểm địa hình: núi, đôi, đông băng

- Đặc điểm cấu tạo đất, sụt lún, trượt lở, xóimòn

- Tính chất vật lý, tính chất cơ học của các lớpđất đá

- Khả năng chịu tải của khu vực dự án

• Đối với các tác động tiêu cực

• Đối với sự cố môi trường

- Biện pháp giảm thiểu được phân chia theo các giai đoạn triển khai thựchiện dự án gồm:

• Các biện pháp giảm thiểu trong giai đoạn đền bù và giải phóng mặt bằng

• Các biện pháp giảm thiểu trong giai đoạn xây dựng hạ tầng cơ sở

• Các biện pháp giảm thiểu trong giai đoạn khai thác và vận hành

^^^^Các tiêu chí thẩm định môi trường

Thu thập, khảo sát bộ số liệu nền có vai trò quan trọng trong thẩm định môitrường của dự án đầu tư Các dự báo và đánh giá các tác động của dự án sẽ dựa trêncác mối quan hệ nguyên nhân - hệ quả, hiện trạng và những thay đổi về các tính chấtvật lý, hoá học, sinh học và nhân văn của môi trường xung quanh khu vực thực hiện

dự án Số liệu môi trường nền là các số liệu và thông tin phản ánh hiện trạng môitrường vật lý, hoá học, sinh học và nhân văn trị khu vực xung quanh địa điểm thựchiện dự án Số liệu môi trường nền được thu thập dựa trên việc nghiên cứu, điều trakhảo sát của bên thực hiện dự án, Cục thẩm định và đánh giá tác động môi trường, Hộiđồng thẩm định môi trường của tỉnh Những tiêu chí thẩm định môi trường gồm:

- Môi trường tự nhiên liên quan đến địa điểm thực hiện dự án;

- Nhu cầu và phương thức sử dụng đất và sử dụng nước;

- Các mối quan tâm về mặt kinh tế-xã hội;

- Khả năng xảy ra rủi ro xuất phát từ những vấn đề môi trường

3 Đặc điểm khí hậu, khí tượng

- Nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm, chế độ gió

- Tần suất bão và các hiện tượng thời tiết bấtthường

- Số liệu được thống kê ít nhất trong vòng 5-10năm gần nhất

- Đánh giá những thuận lợi và khó khăn dothời tiết khí hậu tác động đến dự án

4 Đặc điểm chế độ thuỷ văn

- Đặc điểm sông, hô: dòng chảy, lưu lượng,dung tích

- Đặc điểm thuỷ triều, hải văn

- Các khu dân cư lân cận

6 Phát triển kinh tế - Hiện trạng các ngành kinh tế.- Quy hoạch phát triển kinh tế của vùng, tỉnh.

7 Hiện trạng xã hội - Giáo dục, y tế và sức khoẻ cộng đông.- Thất nghiệp và tệ nạn xã hội.

8 Văn hoá, lịch sử

- Các công trình văn hóa, lịch sử, du lịch cógiá trị

- Phong tục tập quán của địa phương

9 Tài nguyên đất - Tông diện tích đất tự nhiên và chất lượng.- Hiện trạng và quy hoach sử dụng đất.

10 Tài nguyên nước mặt

- Đặc điểm hệ thống thuỷ văn trong khu vực

- Hiện trạng và quy hoạch sử d ụng nước mặt

- Đánh giá giá trị nguôn nước mặt tại khu vực

dự án

11 Tài nguyên nước ngầm

- Đặc điểm tầng trữ nước, trữ lượng nướcngầm

- Hiện trạng và quy hoạch khai thác sử dụng

- Đánh giá giá trị của nguồn tài nguyên nướcngầm tại khu vực

- Khả năng bị ô nhiễm do chính hoạt động tạikhu vực dự án

12 Tài nguyên ven biển - Rừng ngập mặn, đầm phá.- Đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản.

13 Tài nguyên động thực vật

- Thảm thực vật, hệ động vật, hệ thuỷ sinh(nước ngọt, ven biển)

- Rừng quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên

14 Giao thông

- Đặc điểm của hệ thống giao thông

- Tai nạn, sự cố giao thông

- Khả năng đáp ứng yêu cầu vận chuyển cho

dự án

15 Điện, nước, liên lạc

- Đặc điểm hệ thống cung cấp điện, nước, liênlạc

- Đặc điểm hệ thống thoát nước

- Khả năng đáp ứng nhu cầu của dự án

16 Dịch vụ, thương mại - Hiện trạng và khả năng cung cấp dịch vụ,thương mại

17 Chất lượng không khí - CO, SO2, NO2, bụi (TSP)

18 Chất lượng nước mặt

- pH, DO, SS, Tổng P, Tổng N, BOD, COD,Dầu mỡ, Coliform, kim loại nặng (Cu, Pb,

Zn, Cr, Cd, As, Hg, Fe, )

- Các thông số có thể thay đổi tùy thuộc vàođặc trưng ngành nghề có thể triển khai tạiđiểm thực hiện dự án

19 Chất lượng nước ven bờ

- pH, độ mặn, DO, SS, tổng P, tổng N, BOD,dầu mỡ, Coliform, kim loại nặng (Cu, Pb,

Zn, Cr, Cd, As, Hg, Fe, )

- Các thông số có thể thay đổi tùy thuộc vàođặc trưng ngành nghề có thể triển khai tạiđiểm thực hiện dự án

20 Chất lượng nước ngầm

- pH, độ c ứng, TS, NH4+, NO3-, PO43-, Cl-,dầu mỡ, Coliform, kim loại nặng (Cu, Pb,

Zn, Cr, Cd, As, Hg, Fe, )

- Các thông số có thể thay đổi tùy thuộc vàođặc trưng ngành nghề có thể triển khai tạiđiểm thực hiện dự án

22 Chất lượng bùn đáy

- pH, thành phần cấp hạt, tỷ trọng, tổng N,tổng P, TBVTV, kim loại nặng (Cu, Pb, Zn,

Cr, Cd, As, Hg, Fe, )

- Các thông số có thể thay đổi tùy thuộc vàođặc trưng ngành nghề có thể triển khai tại địa

điểm thực hiện dự án

14

Bảng 1.1: Các tiêu chí bảo vệ môi trường

3.3 Vai trò thẩm định dự án đầu tư của NHTM và các nhân tố ảnh hưởng

Vai trò thẩm định dự án đầu tư của ngân hàng thưong mại

3.3.1.1 Ý nghĩa của thẩm định dự án đầu tư đối với NHTM

- Thông qua thẩm định dự án đầu tư, những kết quả thu được là một trongnhững cơ sở quan trọng để ra quyết định bỏ vốn đầu tư được đúng đắn

- Thông qua thẩm định dự án đầu tư, có cơ sở để kiểm tra việc sử dụng vốnđảm bảo đúng mục đích và an toàn vốn

- Thông qua thẩm định dự án đầu tư, với những kinh nghiệm và kiến thức củamình sẽ bổ sung thêm những giải pháp góp phần nâng cao tính khả thi của dự án

- Thông qua thẩm định dự án đầu tư, có cơ sở tương đối vững chắc để xác địnhkết quả đầu tư, thời gian hoàn vốn và trả nợ từ dự án của chủ đầu tư

- Thông qua thẩm định dự án đầu tư sẽ rút ra được những kinh nghiệm để tiếnhành thẩm định các dự án đầu tư sau tốt hơn

3.3.1.2 Sự cần thiết của thẩm định dự án đầu tư đối với NHTM

Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính thực hiện việc nhận tiền gửi vàcho vay Trong quá trình cho vay, không phải bất cứ một doanh nghiệp nào cũng đượcngân hàng đáp ứng, ngân hàng chỉ cho vay khi đã biết chắc chắn vốn vay được sửdụng đúng mục đích, mang lại lợi ích cho cả doanh nghiệp và ngân hàng Muốn vậy,ngân hàng sẽ yêu cầu người xin vay lập và nộp cho ngân hàng dự án đầu tư Trên cơ

sở đó, cùng với các nguồn thông tin khác ngân hàng sẽ tiến hành tổng hợp và thẩm

định dự án của chủ đầu tư một cách khách quan hơn Việc thẩm định dự án đầu tư còn

là cơ sở để ngân hàng xác định số tiền vay, thời gian cho vay, mức thu nợ hợp lý, thờiđiểm bỏ vốn cho dự án và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động có hiệuquả trong tương lai

Tóm lại, đối với ngân hàng, công tác thẩm định dự án đầu tư là rất quan trọng,

nó giúp cho ngân hàng ra quyết định có bỏ vốn đầu tư hay không? Neu đầu tư thì đầu

tư như thế nào? Mức độ bỏ vốn là bao nhiêu? Điều này sẽ giúp ngân hàng đạt đượcnhững chỉ tiêu về an toàn và hiệu quả trong sử dụng vốn, giảm thiểu nợ quá hạn và nợkhó đòi, hạn chế những rủi ro có thể xảy đến với ngân hàng

^^^^Các nhân tô ảnh hưởng đến thẩm định dự án đầu tư tạiNHTM

3.3.2.1 Nhóm các nhân tố chủ quan

a Trình độ, kinh nghiệm và tư cách đạo đức của cán bộ thẩm định

Đây chính là nhân tố quyết định trực tiếp nhất đến thẩm định dự án đầu tư.Kết quả của thẩm định tài chính dự án là kết quả của việc phân tích, đánh giá về mặttài chính theo nhận định chủ quan của người thẩm định song phải dựa trên cơ sởkhoa học, trang thiết bị hiện đại Sẽ là không có ý nghĩa nếu CBTĐ không cố gắng sửdụng chúng một cách có hiệu quả

Cán bộ thẩm định đóng vai trò quan trọng trong thẩm định dự án phải kểđến các khía cạnh: kiến thức, kinh nghiệm, năng lực và phẩm chất đạo đức người thẩmđịnh Kiến thức ở đây không chỉ là hiểu biết về nghiệp vụ chuyên môn đơn thuần

mà bao gồm hiểu biết tổng thể về khoa học - kinh tế - xã hội Kinh nghiệm là nhữngcái được tích lũy qua hoạt động thực tiễn, năng lực và khả năng nắm bắt xử lý côngviệc trên cơ sở các kiến thức đã được tích lũy Như vậy, trình độ cán bộ thẩm định ảnhhưởng trực tiếp đến chất lượng thẩm định, hơn nữa rất quan trọng bởi vì thẩm định

dự án đầu tư là một công việc hết sức phức tạp, nó không đơn thuần là tính toántheo những mẫu biểu sẵn có Bên cạnh đó, tính kỷ luật cao, lòng say mê với côngviệc và đạo đức nghề nghiệp tốt sẽ là điều kiện đủ đảm bảo chất lượng đội ngũ cán

bộ thẩm định Nếu cán bộ thẩm định có phẩm chất đạo đức không tốt sẽ ảnh hưởngtới tiến độ công việc, mối quan hệ ngân hàng - khách hàng, Đặc biệt những nhận

16

xét đưa ra sẽ bị chi phối bởi những nhân tố không phải từ bản thân dự án, từ đó, tínhkhách quan hoàn toàn không tồn tại và mất đi ý nghĩa của việc thẩm định.

Những sai lầm trong thẩm định tài chính dự án từ cán bộ thẩm định dù vôtình hay cố ý đều dẫn đến một hậu quả là đánh giá sai lệch hiệu quả khả năng tàichính cũng như khả năng hoàn trả vốn vay của dự án dẫn đến việc ra quyết định chovay của ngân hàng sai lầm Ngân hàng đứng trước nguy cơ không thu hồi được vốnhoặc mất niềm tin ở khách hàng

b Chất lượng thông tin

Thông tin thẩm định là những thông tin về dự án và những kiến thức vềnhững lĩnh vực khác có liên quan đến dự án mà ngân hàng thu thập và xử lý để sửdụng vào việc phân tích, đánh giá dự án nhằm đảm bảo quá trình tài trợ vốn của ngânhàng được án toàn và hiệu quả Thông tin chính là nguyên liệu cho quá trình tác nghiệpcủa CBTĐ Do đó số lượng cũng như chất lượng và tính kịp thời của thông tin có tácđộng rất lớn đến chất lượng thẩm định

Ngân hàng coi hồ sơ dự án của chủ đầu tư gửi đến là nguồn thông tin cơ bảnnhất cho việc thẩm định Nếu thấy thông tin trong hồ sơ dự án thiếu hoặc không rõrang, CBTD có thể yêu cầu cung cấp thêm hoặc giải trình về những thông tin đó.Tuy nhiên, như đã đề cập đến ở phần trước, thông tin dự án được đưa ra phần nàomang tính chủ quan của chủ đầu tư nên không phải là nguồn thông tin duy nhất đểngân hàng xem xét Ngân hàng cần chủ động, tích cực tìm kiếm, khai thác mộtcách tốt nhất những nguồn thông tin có thể có từ báo chí, viện nghiên cứu, các ngânhàng khác Để phục vụ tốt cho công tác thẩm định nói chung, công tác thẩm định tàichính nói riêng thì các thông tin thu thập được phải bảo đảm tính chính xác, kịp thời

Nếu thông tin không chính xác thì phân tích là không có ý nghĩa cho dù là

có sử dụng phương pháp hiện đại đến mức nào Đánh giá trong điều kiện thông tinkhông đầy đủ cũng có thể dẫn đến những sai lầm như thông tin không chính xác.Mặt khác, trong môi trường kinh doanh năng động và tính cạnh tranh cao độ hiệnnay, sự chậm trễ trong việc thu thập thông tin cần thiết sẽ ảnh hưởng đến chất lượngthẩm định, quan hệ ngân hàng - khách hàng và có thể mất cơ hội tài trợ cho một dự ántốt

c Phương pháp, chỉ tiêu thẩm định

Phương pháp thẩm định dự án đầu tư bao gồm các hệ chỉ tiêu đánh giá, cáchthức xử lý, chế biến thông tin có trong hồ sơ dự án và những thông tin khác có liênquan, từ đó đem lại những đánh giá cần thiêt về tính khả thi của dự án cũng như khảnăng trả nợ ngân hàng của chủ đầu tư Phương pháp, chỉ tiêu thẩm định hợp lý giúpCBTĐ phân tích, tính toán hiệu quả của dự án một cách nhanh chóng, chính xác, tin cậy

Thực tế những năm vừa qua, các NHTM Việt Nam đã chuyển dần từ phươngpháp thẩm định tài chính dự án đầu tư cũ sang phương pháp mới hiện đại hơn đã được

áp dụng rất lâu từ các nước

d Cơ sở vật chất, kỹ thuật của chính ngân hàng

Nhân tố cơ sở vật chất của ngân hàng là một trong những yếu tố ảnh hưởngđến chất lượng thẩm định dự án đầu tư Cơ sở vật chất kỹ thuật ở đây bao gồm: cácphương tiện, trang thiết bị, máy tính, mạng thông tin tín dụng liên ngân hàng Cùngvới sự phát triển nhanh chóng của công nghệ tin học, các ngân hàng đã không ngừnghiện đại hóa công nghệ phục vụ hoạt động của ngân hàng nói chung, của công tácthẩm định nói riêng Hệ thống trang thiết bị thông tin hiện đại giúp các ngân hàng cóthể truy cập vào các cơ sở dữ liệu khổng lồ để lựa chọn các thông tin thích hợp, xử lýmột khối lượng thông tin lớn nhưng vẫn tiết kiệm được thời gian và chi phí, đồng thờigiảm được rủi ro phát sịnh qua công đoạn xử lý thủ công như trước đây Qua đó, chấtlượng thẩm định dự án được cải thiện đáng kể

3.3.2.2 Nhóm các nhân tố khách quan

Đây là nhóm nhân tố nằm ngoài sự kiểm soát của ngân hàng, vì thế ngân hàngchỉ có thể khắc phục và thích nghi

a Trình độ và tư cách đạo đức của chủ đầu tư dự án

Cơ sở để ngân hàng thẩm định dự án đầu tư chính là hồ sơ mà chủ đầu tư trìnhlên đề nghị tài trợ, vì thế chất lượng thẩm định tài chính dự án phụ thuộc rất lớn vàotrình độ lập dự án của doanh nghiệp và tính chính xác của thông tin dự án từ phíadoanh nghiệp cung cấp Thông tin mà chủ đầu tư đưa ra cần được kiểm tra kỹ,muốn vay được vốn ngân hàng chủ đầu tư thường đưa ra nhũng số liệu có lợi chomình dẫn đến thiếu chính xác Trình độ lập dự án của doanh nghiệp chưa cao sẽ gây

18

mất thời gian và chi phí trong việc điều chỉnh, bổ sung các nội dung chưa đạt yêu cầucủa ngân hàng.

b Cơ chế, chính sách của Nhà nước

Những khiếm khuyết trong tính hợp lý, đồng bộ và hiệu lực của các văn bảnpháp lý của Nhà nước đều tác động xấu đến chất lượng thẩm định (cũng như kết quảhoạt động của dự án) Ví dụ như sự mâu thuẫn, chồng chéo của các văn bản dướiluật về các lĩnh vực, sự thay đổi liên tục về những văn bản, về quy chế quản lý tàichính, tính không hiệu lực của pháp lý kế toán thống kê làm thay đổi tính khả thicủa dự án theo thời gian cũng như khó khăn cho Ngân hàng trong việc đánh giá, dựbáo rủi ro, hạn chế trong thu thập những thông tin chính xác (một doanh nghiệp cóthể có nhiều bản báo cáo tài chính phục vụ những mục đích khác nhau)

Cơ chế chính sách rõ ràng, đồng bộ, nhất quán sẽ tạo điều kiện thuận lợi chongân hàng thực hiện thẩm định tài chính dự án một cách độc lập, khách quan trongkhuôn khổ quy định của pháp luật

c Những biến cố bất ngờ

DAĐT có đặc điểm là diễn ra trong một thời gian dài, vì thế ngân hàng khólường trước được những rủi ro bất khả kháng như thiên tai, chiến tranh, biến độngthị trường, khủng hoảng kinh tế các nước Những nhân tố này gây ảnh hưởng đếnnhững biến kinh tế vĩ mô trong nước từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến chất lượng thẩmđịnh

3.4 Kinh nghiệm thẩm định dự án đầu tại các ngân hàng thương mại

^^^^Kmh nghiệm thẩm định dự án của ngân hàng nước ngoài: Ngân hàng Thê Giói

(WorldBank)

Kinh nghiệm của Ngân hàng Thế giới về những thành công lớn ở các dự án

mà họ đã đầu tư liên doanh hoặc tài trợ phần lớn do kết quả của bước thẩm định cóchất lượng cao Đồng thời họ cũng chỉ ra rằng việc thẩm định sẽ không có hiệu quảnếu dự án chỉ được xem xét đánh giá một cách phiến diện, dàn trải Ngân hàng Thếgiới đã xây dựng cho mình một đội ngũ chuyên gia phản biện cho từng lĩnh vực, từngngành nghề chuyên sâu đảm bảo cho công việc thẩm định được chặt chẽ và toàn diện,hơn nữa còn hỗ trợ tư vấn cho khách hàng trong các lĩnh vực khách hàng đầu tư Với

những lĩnh vực mà đội ngũ nhân viên Ngân hàng không đảm trách được hoặc khôngchuyên sâu, Ngân hàng có thể thuê thêm các chuyên gia tư vấn để đánh giá đầy đủ cáckhía cạnh của dự án.

Trong quá trình thẩm định dự án đầu tư, Ngân hàng Thế Giới đặc biệt chú ýđến thời điểm chi vốn và khả năng sinh lợi của dự án đồng thời dự báo các xu thế cóthể xảy ra trong tương lai ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả của dự án để từ đó đưa

ra các biện pháp phòng ngừa rủi ro Một dự án được lựa chọn khi nó đảm bảo đượcyêu cầu lợi ích của những bên tham gia đầu tư và lợi ích chung đối với xã hội Ở mỗigiai đoạn chu kỳ dự án cần phải có sự phối hợp kiểm tra đánh giá, xếp loại dự án,nhằm đảm bảo dự án được thực hiện theo đúng các bản thiết kế và các bản thoả thuận

Các dự án sau khi được xây dựng và thẩm định dựa trên kinh nghiệm của các

dự án trước trong cùng một thời gian Cứ như vậy, các bài học kinh nghiệm được đưavào việc thiết kế và chuẩn bị cho các dự án tương lai

^^^^Kinh nghiệm thẩm định dự án của một sô ngân hàng thương mại Việt Nam

3.4.2.1 Kinh nghiệm của Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển - CN Quảng Ninh

Trong nhiều năm qua, đầu tư cho vay các dự án là hoạt động kinh doanh đemlại lợi nhuận chủ yếu cho Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Chi nhánh QuảngNinh Do vậy, Ngân hàng này đã không ngừng củng cố nâng cao chất lượng thẩm định các

dự án Đặc biệt từ khi cổ phần hóa (tháng 4/2012), công tác thẩm định DAĐT càngđược chú trọng hơn Kết quả, hoạt động đầu tư vốn của Ngân hàng này đã từng bướcđược cải thiện, đem lại hiệu quả đáng kể cho Ngân hàng Một số nội dung mà Ngânhàng TMCP Đầu tư và Phát triển Quảng Ninh đã thực hiện trong công tác thẩm định

Để thực hiện quy trình này một cách có hiệu quả Ngân hàng Đầu tư và Phát triển

20

Chi nhánh Quảng Ninh đã:

+ Thực hiện theo đúng hướng dẫn về quy trình nghiệp vụ tín dụng nói chung,nghiệp vụ thẩm định dự án nói riêng, đồng thời quán triệt đến từng chi nhánh, từng cán

bộ tín dụng nhận thức đầy đủ tính cấp thiết, lợi ích của việc áp dụng hệ thống quản lýchất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 9000:2000 này tạo môi trường điều hành thuậnlợi, thông suốt và hiệu quả

+ Quy định về nhiệm vụ, phân công trách nhiệm, xác định rõ quan hệ điềuhành từ Hội sở chính xuống cơ sở Phân định rõ trách nhiệm và quyền hạn của từngcấp, từng cá nhân Xây dựng cơ chế uỷ quyền phát quyết đối với từng đơn vị, từng bộphận nhằm nâng cao tính độc lập và giảm bớt khối lượng công việc cho Ngân hàngTMCP Đầu tư và Phát triển Chi nhánh tỉnh

+ Trên cơ sở trách nhiệm và quyền hạn, xử lý nghiêm các trường hợp làm saiquy trình nhằm hạn chế rủi ro trong trường hợp khách hàng và cán bộ tín dụng mócngoặc với nhau Đồng thời thường xuyên tiến hành kiểm tra, đánh giá thực hiện và xử

lý sau khi thực hiện

+ Để thực hiện được tốt công tác thẩm định thì cần phải có hệ thống thông tinđầy đủ, chính xác, cập nhật, kịp thời Thông tin đảm bảo yêu cầu sẽ giúp việc thẩmđịnh có được những quyết định phù hợp Vì vậy nâng cao chất lượng thông tin là vấn

đề mà Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển CN Quảng Ninh rất quan tâm, bao gồm:Tiến hành thu thập thông tin về khách hàng từ tất cả các kênh: từ kho dữ liệu của Ngânhàng, trung tâm thông tin tín dụng, từ nguồn thông tin nội bộ, từ Internet Trên cơ sở

đó tập hợp, phân tích và đánh giá mức độ rủi ro có thể xảy ra; có cơ sở tính toán xácđịnh hạn mức rủi ro, quản lý và xử lý rủi ro cho phù hợp với thực tiễn hoạt động

- Lựa chọn các cán bộ có trình độ chuyên môn, có đạo đức tốt vào các vị tríphù hợp Đảm bảo đúng người đúng việc, đúng tiêu chuẩn nhằm khai thác tối đa tiềmnăng, sử dụng triệt để năng lực, sở trường, thế mạnh của cán bộ

- Tập trung đào tạo nâng cao, đào tạo chuyên sâu nghiệp vụ truyền thống, cậpnhật kiến thức mới, đào tạo về sản phẩm mới, công nghệ ngân hàng hiện đại Sử dụngtối đa các nguồh lực của ngân hàng trong phạm vi cho phép Đồng thời khai thác triệt

để các nguồn tài trợ bên ngoài cho công tác đào tạo, bồi dưỡng Trên cơ sở đó phân

loại và thực hiện sắp xếp lại cán bộ Dựa vào kết quả thu được, ngân hàng đề ra chínhsách tiền lương phù hợp với từng loại trình độ, từng loại công việc chuyên môn, độphức tạp và trách nhiệm cho từng cán bộ từ đó phát huy hết sức sáng tạo, chủ độngcủa mỗi cán bộ trong hệ thống.

3.4.2.2 Kinh nghiệm của Ngân hàng thương mại cổ phần ngoại thương - Chi nhánh Quảng Ninh.

Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam nói chung cũng như ngân hàngTMCP Ngoại thương CN Quảng Ninh luôn đặt tiêu chuẩn nâng cao công tác thẩmđịnh dự án lên hàng đầu Tháng 1 năm 2004, Ngân hàng TMCP Ngoại Thương ViệtNam đã ban hành Sổ tay tín dụng để hướng dẫn qui trình thủ tục cho vay nói chung,cho vay dự án nói riêng áp dụng cho các đơn vị trong toàn hệ thống Đặc biệt trongcuốn Sổ tay tín dụng đã có riêng một phần hướng dẫn cụ thể qui trình thẩm định các

dự án đầu tư, trong đó bao gồm: Quy trình thẩm định xét duyệt cho vay, phát tiền vay,kiểm tra giám sát quá trình sử dụng vốn vay; qui trình điều chỉnh kỳ hạn nợ, gia hạnnợ; Quy trình thu nợ

Song song với việc chuẩn hoá qui trình nghiệp vụ, Ngân hàng TMCP Ngoạithương Quảng Ninh quán triệt nâng cao hơn nữa vai trò quản trị điều hành của các cấplãnh đạo, xác định rõ trách nhiệm và nhiệm vụ cụ thể của từng cán bộ tín dụng khitham gia thẩm định dự án

Để đảm bảo tính khách quan trong thẩm định, Ngân hàng TMCP Ngoạithương Quảng Ninh áp dụng cơ chế phân tách trách nhiệm giữa khâu thẩm định vàquyết định cho vay Vì vậy bộ phận thẩm định có quyền độc lập đưa ra ý kiến đánh giácủa mình trong báo cáo thẩm định Khi tiến hành thẩm định ngoài yếu tố pháp lý, cầnphải làm rõ các khía cạnh: Tính khả thi của dự án, tính hiệu quả và khả năng trả nợ của

Dự án đó

Kiểm soát chặt chẽ giai đoạn trong và sau khi cho vay, tránh tình trạng chỉ tậptrung đánh giá khách hàng trong giai đoạn thẩm định (trước khi cho vay) để đảm bảokhách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích như đã thoả thuận, phát hiện kịp thời cácrủi ro trên cơ sở đó có các biện pháp xử lý

3.4.2.3Kinh nghiệm của Ngân hàng TMCP Công Thương - Chi nhánh Quảng Ninh

22

Ngân hàng TMCP Công thương cổ phần hóa năm 2008 Hai cổ đông chiếnlược của công ty là Ngân hàng Mitsubishi(Bank of Tokyo Mitsubishi UFJ, Ltd-BTMU) và Tập đoàn Tài chính thế giới (International Finance Comporation - IFC)

Việc thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng cũng có nhiều thay đổi từ khi ngânhàng cổ phần hóa Hiện tại các dự án đầu tư đều được thẩm định tập trung tại Trụ sởchính - Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam Tại Ngân hàng TMCP Côngthương CN Quảng Ninh bộ phận tín dụng có trách nhiệm chấm điểm, phân loại kháchhàng theo đúng tiêu chuẩn quốc tế Nếu khách hàng vượt mức phán quyết chi nhánhtập hợp hồ sơ, scan và gửi lên trụ sở chính Việc thẩm định cũng được thực hiện hếtsức nghiêm ngặt Do đó giúp ngân hàng chuyên môn hóa nghiệp vụ, hạn chế rủi rotrong công tác thẩm định dự án

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG THẨM ĐỊNH MÔI TRƯỜNG DAĐT TẠI NHNO&PTNT

TỈNH QUẢNG NINH 4.1 Khái quát môi trường kinh tế - xã hội trên địa bàn có ảnh hưởng đến HĐKD của NHNo&PTNT Quảng Ninh

^^^^Khái quát về môi trường kinh tê - xã hội trên địa bàn tỉnh

Quảng Ninh

4.1.1.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội tại Quảng Ninh

Nằm ở địa đầu vùng Đông Bắc Tổ quốc, Quảng Ninh hội tụ đầy đủ các yếu tốđặc thù riêng có với những thế mạnh nổi trội từ điều kiện vị trí địa lý, địa hình cho đếntài, thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội quan trọng trong tiến trình công nghiệphóa, hiện đại hóa đất nước Là một tỉnh có nguồn tài nguyên khoáng sản,(Về trữ lượngthan trên toàn Việt Nam thì riêng Quảng Ninh đã chiếm tới 90%.) nguyên liệu sản xuấtvật liệu xây dựng, cung cấp vật tư, nguyên liệu cho các ngành sản xuất trong nước vàxuất khẩu, đóng góp quan trọng cho sự phát triển kinh tế, tăng trưởng GDP của tỉnhQuảng Ninh Ngoài ra, Quảng Ninh còn có nhiều tài nguyên khác như tài nguyên đất,nước, rừng và biển

Từ lợi thế nói trên, Quảng Ninh thống nhất nhận thức thu hút nguồn lực đầu tưtrong và ngoài nước là nhiệm vụ, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của các cấp,các ngành, các địa phương trong tỉnh Với nhiệm vụ chính trị này, quan điểm chỉ đạocủa tỉnh là: tích cực, chủ động và không ngừng cải thiện môi trường đầu tư, đặc biệt làthu hút các nhà đầu tư chiến lược trong và ngoài nước; đồng thời cần có sự phối hợpđồng bộ, tổ chức thực hiện bài bản, khoa học, chuyên nghiệp và hiệu quả Đổi mới cănbản phương pháp xúc tiến đầu tư theo hướng trực tiếp làm việc với từng nhà đầu tư đểgiới thiệu các dự án cụ thể, phù hợp với định hướng phát triển của tỉnh và lợi ích củacác nhà đầu tư; bảo đảm tính thiết thực và hiệu quả trong công tác xúc tiến đầu tư;đồng thời tích cực đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư tại chỗ

Hiện nay, Quảng Ninh đã và đang được đầu tư bởi những nhà đầu tư lớn nhưTập đoàn Tuần Châu, Sun Group, Vingroup, BIM group, My Way, FLC, Không chỉcác nhà đầu tư Việt, Quảng Ninh nhận được vốn đầu tư từ các nhà đầu tư quốc tế danh

24

tiếng đến từ Hoa Kỳ, Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan, Các Tiểu vương quốc Ả RậpThống Nhất Quảng Ninh đang trở thành nơi quy tụ của các dự án đẳng cấp có quy

mô lớn

4.1.1.2 Những thuận lợi của việc cho vay theo dự án đầu tư tại Quảng Ninh

Năm 2016 kinh tế Quảng Ninh tăng trưởng 10,1%, cao hơn mặt bằng chungcủa cả nước, cơ cấu kinh tế tiếp tục dịch chuyển đúng hướng, giảm khu vực nông lâm,thủy sản và tăng khu vực công nghiệp ,dịch vụ và xây dựng Tổng thu ngân sách Nhànước trên địa bàn đạt 38.300 tỷ đồng, tăng 12% dự toán giao đầu năm Nguồn lực đầu

tư ngoài xã hội để phát triển tăng cao; nhiều công trình trọng điểm được đẩy nhanhtiến độ để sớm đưa vào khai thác, phát huy hiệu quả như: Cảng hàng không QuảngNinh; đường cao tốc Hạ Long - Vân Đồn; cải tạo nâng cấp quốc lộ 18 đoạn Hạ Long -Mông Dương Nhiều dự án lớn đầu tư theo hình thức đối tác công tư (PPP) đã vàđang được triển khai thuận lợi Khởi công nhiều dự án lớn có tính động lực cao phục

vụ phát triển dịch vụ du lịch, tạo ra các sản phẩm du lịch đặc sắc để thu hút du kháchđến với Quảng Ninh Môi trường kinh tế địa phương nhiều thuận lợi và cũng còn nhiềukhó khăn, cạnh tranh khốc liệt

Quảng Ninh xác định quan điểm về xúc tiến đầu tư là nhiệm vụ, trách nhiệmcủa cả hệ thống chính trị nên huy động tối đa nguồn lực tham gia hoạt động xúc tiếnđầu tư, xây dựng hình ảnh và cải thiện môi trường đầu tư của tỉnh Quảng Ninh đã vàđang trở thành địa điểm thu hút nhiều nhà đầu tư với trị giá lên tới hàng nghìn tỷ đồngnhư khu phức hợp giải trí casino có quy mô tới 2.000 ha tại Vân Đồn với tổng mứcđầu tư khoảng 4-5 tỷ USD, khu công nghiệp dịch vụ Đầm Nhà Mạc 3.170 ha khoảng

530 triệu USD, dự án nghỉ dưỡng Phượng Hoàng (Vân Đồn) 250 triệu USD; cao tốc

Hạ Long - Vân Đồn - Móng Cái, tổng chiều dài toàn tuyến 153,3km khoảng 2,52 tỷUSD; Tập đoàn Amata của Thái Lan đang xúc tiến thực hiện đầu tư khu đô thị côngnghiệp công nghệ cao với số vốn đầu tư gần 2 tỷ USD tại Quảng Ninh Nổi bật làVingroup đang đầu tư mạnh vào Hạ Long với dự án khu du lịch nghỉ dưỡng Vinpearl

Hạ Long Bay Resort; Sun Group mở rộng đầu tư ra Quảng Ninh từ dự án phát triểnmột hệ thống cáp treo lớn từ Bãi Cháy tới đỉnh đồi Ba Đèo Sun Group hiện đang tiếptục triển khai tổ hợp dự án Công viên Đại Dương tại TP Hạ Long với vốn đầu tư lêntới 6.000 tỷ đồng

Đặc biệt, không gian phát triển du lịch của Quảng Ninh sẽ vượt khỏi tâm làVịnh Hạ Long khi những dự án lớn ở Khu kinh tế Vân Đồn khởi động Nơi đây sẽ làtrung tâm du lịch biển đảo chất lượng cao, trong đó có khu nghỉ dưỡng quy mô lớn cócasino, với tổng vốn đầu tư dự kiến 4 -5 tỷ USD Dư địa cho tăng trưởng khách du lịchđến Quảng Ninh vẫn còn rất lớn, nhất là khi những dự án đầu tư đầy tham vọng vàolĩnh vực du lịch được thực hiện.

Đầu tư theo dự án ngày càng trở thành phương thức đầu tư phổ biến và đượccoi là có hiệu quả của các doanh nghiệp Một trong những nhân tố ảnh hưởng đến hoạtđộng cho vay theo dự án của NHTM chính là hoạt động đầu tư của các doanh nghiệp.Muốn tồn tại và phát triển, đầu tư là hoạt động sống còn của các doanh nghiệp Cùngvới quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế theo chủ trương của Đảng vàNhà nước, đầu tư theo dự án của các doanh nghiệp đang trở thành phương thức đầu tưphổ biến Bên cạnh đó, khả năng nắm bắt cơ hội đầu tư, khả năng tổ chức quản lý sảnxuất của các doanh nghiệp không ngừng được củng cố và nâng cao là điều kiện cầnthiết để thực hiện thành công các dự án phát triển sản xuất kinh doanh Đây là cơ hội

để các NHTM nói chung trong đó có NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh lựa chọn các dự

án có hiệu quả

Thu hút các dự án lớn đến với ngân hàng: Theo xếp hạng DN chi nhánhNHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh là chi nhánh Loại I hạng I, chiếm 1/3 thị phần hoạtđộng NHTM trên địa bàn tỉnh Là chi nhánh thuộc NHNo& PTNT Việt Nam, 1 trong

200 DN hàng đầu của Việt Nam có nguồn vốn chủ sở hữu lớn với mạng lưới rộngkhắp trên toàn quốc có thương hiệu và uy tín cao Do đó, các DAĐT tại NHNo&PTNTViệt Nam nói chung và tại NHNo&PTNT tỉnh Quảng Ninh thường là các dự án lớn,đem lại lợi nhuận cao cho chủ đầu tư và cho ngân hàng

4.1.1.3 Những khó khăn của việc cho vay theo dự án đầu tư tại Quảng Ninh

- Quy mô nguồn vốn cũng như trình độ của Ngân hàng còn hạn chế:

Nhiều doanh nghiệp gặp tình trạng thiếu vốn nhưng gặp khó khăn trong vệctiếp cận vốn ảnh hưởng đến sự phát triển của doanh nghiệp cũng như việc thực hiện dự

án Vấn đề lo ngại nhất của NHTM khi cho vay là rủi ro nợ xấu luôn có khả năng xảy

ra, ngân hàng luôn xem xét và suy tính rất kỹ về các rủi ro có thể xảy ra, trong thời kỳ

mà nợ xấu của các ngân hàng đang ở mức báo động

26