Nâng cao kĩ năng thiết kế trang trình chiếu trên phần mềm Powerpoint cho học sinh. Qua đó, giúp cho học sinh phát huy được hết khả năng của mình, biết vận dụng những kiến thức được học về bố cục slide, các thao tác với văn bản, hình ảnh và sử dụng hiệu ứng vào thực hành thiết kế trang trình chiếu từ đó nâng cao chất lượng dạy học tin học trong nhà trường.
Trang 1PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lí do chọn đề tài
Trong thời đại của chúng ta, sự bùng nổ CNTT đã tác động lớn đến công cuộc phát triển kinh tế xã hội Đảng và Nhà nước đã xác định rõ ý nghĩa và tầm quan trọng của tin học và CNTT, truyền thông cũng như những yêu cầu đẩy mạnh của ứng dụng CNTT, đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH -HĐH, mở cửa và hội nhập, hướng tới nền kinh tế tri thức của nước ta nói riêng thế giới nói chung
Chương trình giáo dục phổ thông đã đưa môn tin học vào trong nhà trường Ngay từ tiểu học học sinh được tiếp xúc với môn tin học để làm quen dần với lĩnh vực CNTT, tạo nền móng cơ sở ban đầu để học những phần nâng cao trong các cấp tiếp theo
Ở tiểu học, môn Tin học giúp học sinh bước đầu hình thành, phát triển khả năng sử dụng công cụ kĩ thuật số, làm quen, sử dụng Internet; Hình thành, phát triển tư duy giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của máy tính; Hiểu, tuân theo các nguyên tắc cơ bản trong trao đổi và chia sẻ thông tin Học tốt môn Tin học còn là tiền đề, là công cụ để học sinh học tốt hơn nhiều môn học khác như Địa lý, Lịch
sử, Tiếng anh … giúp học sinh có cách học hiện đại hơn, hiệu quả hơn, mở mang thêm nhiều kiến thức mới
Chương trình Tin học lớp 4 đươc chia làm các chủ đề: Khám phá máy tính,
Em tập vẽ, Soạn thảo văn bản, Thiết kế bài trình chiếu và Thế giới logo Trong chủ đề Thiết kế bài trình chiếu học sinh tiếp tục được làm quen với phần mềm Powerpoint, sử dụng các công cụ trong phần mềm để thiết kế các trang trình chiếu đơn giản từ 4 - 6 trang theo yêu cầu PowerPoint ngày càng trở lên phổ biến và trở thành công cụ không thể thiếu trong việc xây dựng bài giảng và thuyết trình Thậm chí nó còn được sử dụng vào những buổi trình diễn ảnh, làm phim hoạt hình hay quảng cáo Vì vậy học tốt phần mềm Powerpoint không chỉ giúp các em học tập tốt nội dung môn Tin học mà còn là công cụ quan trọng có thể vận dụng trong các hoạt động học tập và trải nghiệm thực tế của các em Dạy tốt môn Tin học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh, đáp ứng nhu cầu phát triển giáo dục Nâng cao hiệu quả dạy Tin học cũng
là góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của Nhà trường
Năm học 2020 – 2021 tôi được phân công giảng dạy môn Tin học khối 4, với mong muốn nâng cao chất lượng dạy chủ đề Thiết kế bài trình chiếu, tôi đã
đi sâu nghiên cứu và thực hiện đề tài: Một số biện pháp giúp học sinh khối 4
Trang 2học tốt chủ đề Thiết kế bài trình chiếu.
II Mục đích nghiên cứu
Nâng cao kĩ năng thiết kế trang trình chiếu trên phần mềm Powerpoint cho học sinh Qua đó, giúp cho học sinh phát huy được hết khả năng của mình, biết vận dụng những kiến thức được học về bố cục slide, các thao tác với văn bản, hình ảnh và sử dụng hiệu ứng vào thực hành thiết kế trang trình chiếu từ đó nâng cao chất lượng dạy học tin học trong nhà trường
III Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
1 Phạm vi nghiên cứu:
- Lĩnh vực khoa học: Phương pháp giảng dạy chủ đề Thiết kế bài trình chiếu môn Tin học lớp 4
- Phạm vi địa lý: Trong trường Tiểu học
2 Đối tượng nghiên cứu:
- Học sinh khối 4 trường Tiểu học Nam Hồng
IV Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến
đề tài, sách giáo khoa, sách giáo viên, tham khảo những tài liệu về vấn đề phát huy tính tích cực học tập của học sinh
- Phương pháp thực nghiệm: Điều tra, tìm tòi, giảng dạy, kiểm tra (đối chứng)
- Phương pháp đánh giá, tổng kết
V Kế hoạch nghiên cứu
- Từ T9/2019 – T8/2020: Nghiên cứu lí luận đề ra giải pháp
- Từ T9/2020 – T3/2021: Áp dụng các giải pháp đã nghiên cứu vào thực tế giảng dạy, kết luận và viết báo cáo SKKN
Trang 3PHẦN II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I Cơ sở lí luận
PowerPoint là một phần mềm trình chiếu trong bộ công cụ Microsoft Office Phần mềm Microsoft PowerPoint ra đời với mục đích chính là phục vụ các buổi thuyết trình, thay thế cho bảng và phấn Nó cho phép người dùng tạo ra những Slide để thể hiện những thông điệp với các hình ảnh tĩnh và động cùng với âm thanh, các đoạn phim một cách sống động Ở chương trình tin học tiểu học, học sinh được tìm hiểu cách sử dụng các công cụ trong phần mềm PowerPoint để thiết kế các slide đơn giản có sử dụng văn bản, hình ảnh, âm thanh và tạo hiệu ứng cho các đối tượng có trong slide
Thông qua việc sử dụng phần mềm PowerPoint học sinh có thể:
- Rèn luyện được các thao tác sử dụng chuột, bàn phím máy tính
- Rèn luyện cho học sinh khả năng quan sát và tư duy hình tượng
- Giúp học sinh thể hiện được những nhận thức về cái đẹp của thế giới khách quan trên trang trình chiếu thông qua việc thể hiện và sắp xếp bố cục, thiết
kế giao diện hiện thị của từng slide Qua đó hình thành ở các em tình cảm thẩm
mĩ và thị hiếu thẩm mĩ, năng lực sáng tạo và rèn luyện cách làm việc cẩn thận, nghiêm túc…
Môn tin học chủ yếu là thực hành, sản phẩm mà học sinh tạo ra sẽ là căn
cứ đánh giá kĩ năng thực hành của học sinh vì vậy giáo viên phải nắm vững và vận dụng phương pháp dạy học một cách linh hoạt, sáng tạo, phát huy tính tích cực học tập của học sinh Nâng cao chất lượng, kĩ năng thực hành cho học sinh
II Cơ sở thực tiễn
Đầu năm học tôi được nhà trường phân công giảng dạy môn Tin học lớp 4 qua các tiết thực hành tôi thấy các em còn lúng túng khi làm bài thực hành, các
em đã thành thạo việc chèn văn bản, hình ảnh vào trang trình chiếu tuy nhiên màu sắc chưa phong phú, bố cục layout chưa cân đối, chưa đẹp mắt và đặc biệt các em còn chưa chủ động, chưa phát huy tính tích cực học tập của bản thân
Để nắm được thực trạng của việc học chủ đề này Tôi tiến hành khảo sát chất lượng học sinh lớp 4I Số học sinh được khảo sát 50 em
Đề bài: Tạo bài trình chiếu có chủ đề “Giới thiệu trường em”, gồm 4 trang theo gợi ý sau:
- Trang 1: Tên chủ đề, hình ảnh minh hoạ về ngôi trường của em
- Trang 2: Đoạn văn ngắn giới thiệu vê trường như: tên trường, địa chỉ,
số lớp học…
Trang 4- Trang 3: Nêu những thành tích hoặc đặc điểm nội bật của trường (có thể có hình ảnh minh hoạ)
- Trang 4: Viết lời cảm ơn người theo dõi
Đặt tên cho bài trình chiếu là Giới thiệu trường em rồi lưu vào thư mục
của em trên máy tính
Kết quả khảo sát thu được như sau:
Sĩ số
Đánh giá bài trình chiếu của học sinh
Bài trình chiếu đẹp,
Thao tác nhanh, đúng
Bài trình chiếu đẹp , Thao tác đúng
Hoàn thành bài, Thao tác chậm Chưa hoàn thành bài
Qua phân tích bài làm của học sinh tôi thấy:
- Số đông học sinh tương tác với phần mềm tốt, đã thiết được các trang trình chiếu theo yêu cầu của sách giáo khoa Nhiều học sinh đã biết linh hoạt ứng dụng các công cụ trong phần mềm Powerpoint, kết hợp với năng khiếu thẩm
mĩ của mình để tạo ra các sản phẩm đẹp, sáng tạo Nhưng vẫn còn một số ít em chưa biết cách lựa chọn hình ảnh chèn vào, văn bản, màu sắc còn đơn điệu Còn một số em chưa hoàn thành bài trong thời gian qui định
- Kết quả hạn chế trên là do một số phụ huynh học sinh và chính bản thân học sinh cho rằng môn Tin học là môn phụ, nên học sinh chưa đầu tư thời gian cho việc học Đa số các em học sinh chỉ được tiếp xúc với máy vi tính ở trường
là chủ yếu, do đó sự tìm tòi và khám phá máy vi tính với các em còn hạn chế, nên việc học tập của học sinh vẫn còn mang tính chậm chạp
- Việc áp dụng đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên còn bỡ ngỡ, hình thức tổ chức tiết dạy còn nghèo nàn về nội dung nên chưa kích thích được tính tích cực của học sinh
Để góp phần nâng cao chất lượng của các bài trình chiếu và phát huy tính
tích cực học tập của học sinh Tôi đã tiến hành áp dụng “Một số biện pháp giúp học sinh khối 4 học tốt chủ đề Thiết kế bài trình chiếu”
III GIẢI PHÁP
Trang 51 Giúp học sinh nắm vững biểu tượng từng công cụ và cách sử dụng công cụ trên phần mềm
Muốn thao tác thực hành nhanh và chính xác thì trước hết học sinh phải
nắm rõ về các công cụ trên bảng chọn, các bước thực hiện với công cụ đó Vậy nên trong mỗi bài học tôi thường tìm cách hướng dẫn các em tìm hiểu công cụ theo cách đơn giản, dễ hiểu nhất giúp các em dễ nhìn nhận và vận dụng được vào mỗi bài tập như: Nhận biết công cụ, cách sử dụng công cụ, các thao tác với nội dung và hình ảnh… Để học sinh dễ dàng khắc sâu được kiến thức tôi thường:
1.1 Sử dụng linh hoạt các hình thức giảng dạy
Tuỳ từng tiết học tôi vận dụng các cách hướng dẫn khác nhau Đầu tiên tôi giới thiệu công cụ, rồi gọi học sinh chỉ lại công cụ trên màn hình chiếu, việc làm này giúp các em nhớ kĩ đặc điểm của công cụ Để hướng dẫn các bước thực hiện tôi thường áp dụng các cách:
- Giáo viên thao tác mẫu cho học sinh quan sát (thao tác trực tiếp trên màn hình hoặc chiếu video hướng dẫn đã chuẩn bị), sau đó gọi 1 số em nhắc lại các bước thực hiện Giáo viên nhận xét và chốt các bước thực hiện Gọi học sinh thao tác lại theo các bước
- Yêu cầu học sinh đọc thông tin sách giáo khoa cùng với sự chuẩn bị bài ở nhà để
tự thao tác với công cụ vẽ Sau đó giáo viên chiếu kết quả thực hiện của học sinh
và yêu cầu các em trả lời các bước đã làm Giáo viên chốt lại cách làm và hướng dẫn các em bằng Video đã chuẩn bị Việc làm này giúp các em phát huy được tinh thần tự học, tự nghiên cứu từ đó sẽ nhớ kiến thức lâu hơn
Ví dụ: Trong bài “Tạo hiệu ứng cho văn bản trong trang trình chiếu”.
Để hướng dẫn học sinh các bước thực hiện tôi sử dụng cách làm như sau:
- Học sinh thao tác các bước theo hướng dẫn sách giáo khoa
- Giáo viên chiếu kết quả học sinh đã thực hiện và yêu cầu học sinh nêu các bước đã thực hiện
- Gọi học sinh nhận xét – Giáo viên nhận xét
- Giáo viên chốt cách tạo hiệu ứng và yêu cầu học sinh đọc lại nối tiếp để nhớ và thuộc các bước ngay trong tiết học lý thuyết
1.2 Tổ chức một số trò chơi học tập cho học sinh
Chúng ta biết rằng chỉ hướng dẫn thao tác chưa đủ, mà còn phải thực hiện các bước kiểm tra, củng cố và ôn luyện kiến thức ngay tại lớp Các thủ thuật này
sẽ khuyến khích học sinh học tập tích cực và hiệu quả hơn
Trang 6Việc tổ chức trò chơi học tập vào bất cứ hoạt động nào của môn học đều rất quan trọng Làm không khí lớp học trở lên thoải mái, dễ chịu, quá trình hoc tập trở thành một hình thức vui chơi hấp dẫn Từ đó học sinh nhanh nhẹn, cởi mở, hoà đồng trong học tập Giúp học sinh tiếp thu bài một cách tích cực, chủ động,
tự giác
Để giờ thực hành không trở nên đơn điệu giáo viên có thể sử dụng thêm một số trò chơi giúp học sinh củng cố kiến thức Đưa các trò chơi dạng trắc nghiệm vào trong giờ học như: Trò chơi chiếc nón kì diệu, trò đoán ô chữ, trò chơi rung chuông vàng… và nhiều dạng trò chơi khác
Ví dụ: trong bài “Những gì em đã biết” Để học sinh nhớ lại được các nội
dung kiến thức đã được tìm hiểu ở lớp 3 về chủ đề Thiết kế bài trình chiếu, tôi thiết kế trò chơi vòng quay may mắn
Trang 7Trong các hoạt động học có sử dụng trò chơi, tôi thường dùng đồng hồ bấm giờ và đồng hồ đếm ngược trực tuyến hoặc áp dụng hình thức chọn tên học sinh ngẫu nhiên bằng các ứng dụng có sẵn trên mạng Internet như
https://www.online-stopwatch.com/random-name-pickers/ để gọi học sinh trả lời hoặc trao phần thưởng Việc làm này giúp học sinh cảm thấy công bằng và hứng thú hơn khi tham gia
Thông qua hoạt động học tập là trò chơi học sinh tiếp thu và hiểu bài, nhớ bài tốt nhất đồng thời cũng hình thành cho các em về: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng hoạt động tương tác giữa các cá nhân trong lớp thông qua trò chơi Đối với học sinh Tiểu học, vui chơi vẫn là nhân tố quan trọng trong hoạt động của học sinh Với nhiều cách chơi khác nhau sẽ giúp học sinh “học mà chơi, chơi mà học” Học sinh thêm hứng thú học tập và yêu thích môn học hơn
2 Hướng dẫn phân tích yêu cầu đề bài
2.1 Hướng dẫn học sinh quan sát, phân tích đề bài để lựa chọn văn bản và hình ảnh phù hợp
Trước khi học sinh thực hành tôi thường đặt ra các câu hỏi cho các em: Bài tập yêu cầu thiết kế bao nhiêu trang, trang 1 cần làm gì? Trang 2 có nội dung gì? Cần giới thiệu những nội dung gì trong từng trang? Cần tạo hiệu ứng cho những đối tượng nào? và gợi ý cho học sinh nói lên suy nghĩ, nhận xét của mình
Từ đó bổ sung phân tích cho học sinh hiểu rõ yêu cầu bài tập
Ví dụ: Trong bài “Tạo hiệu ứng cho hình ảnh trong trang trình chiếu”
Trang 8Bài tập:
a, Tạo bài trình chiếu có chủ đề thể thao, gồm 3 trang, mỗi trang bao gồm: tên môn thể thao, nội dung giới thiệu về môn thể thao, tìm kiếm hình ảnh về các môn thể thao rồi chèn các hình ảnh đó vào trang trình chiếu tương ứng
b, Tạo hiệu ứng cho nội dung và hình ảnh trong trang trình chiếu So sánh hiệu ứng mà em đã tạo với bạn
c, Lưu bài trình chiếu vào thư mục của em trên máy tính với tên Thể thao
Để thiết kế được trang trình chiếu theo yêu cầu đề bài Giáo viên yêu cầu học sinh đọc kĩ yêu cầu rồi hướng dẫn các em trả lời các câu hỏi : Em định giới thiệu những môn thể thao nào? Em cần chèn nội dung gì ở từng trang? Em sắp xếp nội dung và hình ảnh như thế nào? Em cần áp dụng nhóm hiệu ứng nào cho các đối tượng? Sau đó gọi học sinh trả lời, học sinh khác nhận xét, giáo viên nhận xét bổ sung cho học sinh hiểu bài hơn
Khi học sinh trả lời được những câu hỏi đó thì các em sẽ dễ dàng lựa chọn được nội dung và hình ảnh, sắp xếp vị trí của các đối tượng cho phù hợp để được bố cục đẹp mắt từ đó hoàn thành tốt bài thực hành
Sau khi học sinh đã phân tích được yêu cầu bài tập tôi sẽ gọi một vài học sinh nêu các bước sẽ thực hiện cho cả lớp quan sát, nhận xét, với cách làm như vậy tôi thấy học sinh đã phát huy được tính tích cực, chủ động trong học tập của mình
Một số sản phẩm của học sinh:
2.2 Hướng dẫn học sinh quan sát trong thực tế
Ngoài quan sát trong giờ học tôi còn hướng dẫn học sinh quan sát những sự việc diễn ra trong cuộc sống vì những sự việc đó gắn liền và diễn ra hàng ngày, các con dễ khắc sâu hơn, dễ tìm kiếm thông tin hơn
Trang 9Ví dụ: Trong bài tập Thiết kế bài trình chiếu với chủ đề Bảo vệ môi trường.
Dựa vào yêu cầu trong SGK, tôi hướng dẫn cách em liên hệ đến những vấn đề diễn
ra trong cuộc sống như: các nguyên nhân gây ra ô nhiễm môi trường, các giải pháp giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà các em thường ngày vẫn thực hiện hoặc tìm hiểu trên internet để lựa chọn nội dung và hình ảnh thiết kế
Từ những yêu cầu thường xuyên này dần dần hình thành cho các em thói quen quan sát và vốn kiến thức phong phú trong trí nhớ của các em, sau đó thể hiện trong bài thiết kế của mình với vẻ độc đáo riêng
Một số bài thiết kế Bảo vệ môi trường của học sinh:
3 Xây dựng hệ thống bài tập thực hành có tích hợp với nột dung của môn học khác
Sau khi học sinh hoàn thành các nội dụng cơ bản, giáo viên có thể xây dựng hệ thống các bài tập mở rộng, các bài tập không quá dài, nâng dần từ mức đơn giản đến phức tạp, ngoài ra giáo viên cũng phải tích hợp những nội dung liên quan đã được học ở môn học khác để học sinh ôn lại và vận dụng vẽ một cách có hệ thống
Ví dụ : Giáo viên giao bài thiết kế bài tình chiếu Vai trò của vitamin và
chất xơ, học sinh cần liên hệ đến các kiến thức được học môn khoa học, cũng
như liên hệ trong thực tế về nhu cầu dinh dưỡng, sức khoẻ… Từ đó tìm ra được nội dung và tranh ảnh áp dụng vào bài vẽ
Trang 10Một số bài tập có tích hợp nội dung môn học khác
Việc dạy học tích hợp các môn học giúp học sinh tư duy và không ngừng trau dồi kiến thức ở nhiều lĩnh vực, từ đó khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức của các môn học khác nhau để giải quyết các tình huống thực tiễn, tăng cường khả năng vận dụng tổng hợp, khả năng tự học, tự nghiên cứu
Giáo viên nên cho các em học ngay tại phòng máy để các em được tiếp xúc với máy tính thường xuyên, được học kiến thức ngay trên máy tính của mình, học lý thuyết đi đôi với thực hành ngay tại tiết dạy từ đó các em sẽ nhớ các các thao tác trên máy tính dễ dàng hơn
4 Tạo hứng thú học tập và sáng tạo cho học sinh trong quá trình thực hành.
Hiện nay phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm được coi trọng hàng đầu vì nó phát huy được tính tích cực hoạt động của học sinh, tạo điều kiện cho các em hào hứng tìm kiếm tri thức và tìm cách giải quyết vấn đề Chính vì vậy tôi luôn chú trọng việc tạo hứng thú và sáng tạo cho học sinh trong giờ thực hành Tôi thường xuyên sử dụng linh hoạt các hình thức dạy học:
4.1 Tổ chức thực hành cá nhân
Đối với các bài vẽ cơ bản, học sinh cần hoàn thành nội dung yêu cầu trên máy cá nhân theo thời gian quy định Việc làm này giúp các em vận dụng các thao tác theo hướng dẫn của giáo viên, rèn khả năng quan sát độc lập và kĩ năng thực hành trên máy tính
Tôi thường quy định thời gian hoàn thành tuỳ theo nội dung của bài tập sau khi hết giờ tôi nhận xét và tuyên dương các cá nhân làm việc nghiêm túc, tích cực Chiếu một số bài trên máy chiếu để cả lớp tham khảo hoặc đưa ra nhận xét giúp các cá nhân nâng cao kĩ năng thiết kế bài