(SKKN mới NHẤT) SKKN thành phần hóa học của tế bào sinh học lớp 10 bằng tích hợp liên môn và vận dụng thực tiễn

Một trong những yếu tố để phát triển giáo dục là đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng vận dụng các phương pháp giáo dục đa dạng, linh hoạt, phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh, ưu ti

Trang 1

1 MỞ ĐẦU

1.1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:

Mục tiêu của giáo dục phổ thông trong nghị quyết số 29-NQ/TƯ ngày 4/11/2013 Hội nghị trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là: " Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân; yêu gia đình, yêu Tổ quốc, yêu đồng bào; sống tốt và làm việc hiệu quả" [9] Công cuộc đổi mới hiện nay đòi hỏi giáo dục phổ thông phải đào tạo những con người toàn diện, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Đại hội XII tiếp tục khẳng định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài

Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từ trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học; học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn Phát triển giáo dục và đào tạo phải gắn với nhu cầu phát triển kinh tế- xã hội, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, với tiến bộ khoa học – công nghệ, yêu cầu phát triển nguồn nhân lực và thị trường lao động” [10].

Một trong những yếu tố để phát triển giáo dục là đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng vận dụng các phương pháp giáo dục đa dạng, linh hoạt, phù hợp với đối tượng và hoàn cảnh, ưu tiên cho thực hành, khuyến khích sáng tạo; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức với phương châm “giảng ít, học nhiều”, “học đi đôi với hành”; chú trọng hình thức tổ chức các hoạt động giáo dục trong và ngoài nhà trường, rèn luyện phương pháp tự học và mong muốn học suốt đời Đổi mới phương pháp giáo dục kỹ thuật, đào tạo nghề và giáo dục đại học theo hướng giảm thời lượng dạy lý thuyết, tăng thời lượng thảo luận và thực hành; gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học; chuyển quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo; chú trọng rèn luyện năng lực tự học, tự nghiên cứu, kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng làm việc nhóm

Hãy chiêm nghiệm những triết lí về phương pháp: “ Phương pháp là một linh hồn của một nội dung đang vận động”; “ Học phương pháp chứ không học dữ liệu”; “ Thầy giáo tồi truyền đạt chân lí, Thầy giáo giỏi dạy cách tìm ra chân lí”;

“Phương pháp tốt là làm đơn giản những phức tạp, Phương pháp tồi là làm phức tạp những đơn giản”; “Thầy giỏi dạy cho mọi người hiểu, đồng thời tối ưu khả năng mỗi người” [8]

Qua thực tế giảng dạy ở trường trung học phổ thông Sầm Sơn, tôi nhận thấy việc vận dụng kiến thức liên môn giữa Sinh học với kiến thức các môn học khác làm cho hiệu quả của bài học Sinh học nói riêng, môn học Sinh học nói chung được nâng cao Chương I: Thành phần hóa học trong tế bào – Phần hai: Sinh học tế bào-Sinh học 10 là phần kiến thức rất khó, nó không chỉ liên quan đến kiến thức của môn Sinh học mà còn liên quan đến kiến thức Hóa học 10, Hóa học 11, Hóa học 12; Vật lí 10, Vật lí 11; Toán học; Giáo dục công dân; Công nghệ 10 Đặc biệt là nó

Trang 2

liên quan đến phần kiến thức Hóa hữu cơ lớp 12 mà học sinh lớp 10 chưa được học.

Để giải quyết tốt vấn đề trên, qua thực tế giảng dạy nhiều năm tại trường THPT

Sầm Sơn, tôi mạnh dạn đưa ra đề tài sáng kiến kinh nghiệm :"MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I: THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA TẾ BÀO- SINH HỌC LỚP 10 BẰNG TÍCH HỢP LIÊN MÔN VÀ VẬN DỤNG THỰC TIỄN” để đi đến ứng dụng cho tất cả giáo

viên dạy môn Sinh học trong trường có ý nghĩa lí luận và thực tiễn rất lớn

1.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:

Nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học, tạo hứng thú, niềm say mê học tập bộ môn Sinh học, giúp cho HS phát triển toàn diện Đặc biệt là nâng cao chất lượng dạy học chương I: Thành phần hóa học của tế bào- Phần hai: Sinh học tế bào- Sinh học 10- chương trình chuẩn, giúp các em hiểu được các thành phần hóa học trong

tế bào, nắm được cấu trúc và chức năng, vai trò của các chất vô cơ, hữu cơ trong tế bào từ đó có thể vận dụng vào trong đời sống sản xuất cũng như biết bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường sống, bảo vệ nguồn nước

1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Môn Sinh học lớp 10 chương trình chuẩn Phần hai: Sinh học tế bào- Chương I: Thành phần hóa học của tế bào qua thực tế dạy học ở các lớp 10- Trường THPT Sầm Sơn năm học 2017- 2018

1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

Trong đề tài này, Tôi sử dụng một số phương pháp nghiên cứu cơ bản sau:

- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết:

+ Tham khảo tài liệu, sách giáo khoa, báo, mạng intenet

+ Phân tích, tổng hợp khái quát hóa các nguồn tài liệu để xây dựng cơ sở lí thuyết

và nội dung của sáng kiến kinh nghiệm

- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin:

+ Phương pháp quan sát

+ Phương pháp thực nghiệm sư phạm ở hai lớp: + Lớp thực nghiệm: 10A7

+ Lớp đối chứng: 10A6

- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu

Trang 3

2 NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1.1 Nội dung tổng quát:

Sử dụng phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để dạy học tích hợp liên môn và vận dụng thực tiễn cho một chủ đề kiến thức đạt kết quả tốt thì cần đặt ra các câu hỏi sau:

a - Xác định đó là kiến thức nào? Mục tiêu kiến thức mà học sinh cần đạt được là gì? để lựa chọn phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực phù hợp

b - Phần kiến thức đó có liên quan đến môn học nào (liên môn)?

c - Phần kiến thức đó có thể liên hệ thực tiễn không?

Kinh nghiệm giảng dạy của tôi đó là tư duy theo hướng cấu trúc của một bài lên lớp thông thường gồm các bước sau:

(1) Ổn định tổ chức lớp

(2) Kiểm tra bài cũ

(3) Tổ chức các hoạt động dạy học (bài mới)

Hoạt động 1: Giới thiệu bài mới

Hoạt động 2, 3, 4 : Bài mới

(4) Củng cố, tổng kết bài học

(5) Hướng dẫn học bài, giao nhiệm vụ về nhà

Phần nội dụng cụ thể tôi sẽ áp dụng cho tiết học, bài học, buổi học hay dự án nói chung bắt đầu từ bước (3) đến bước (5), bước (2) kết hợp trong quá trình giảng dạy và phần chuẩn bị cho bài học trước 1 tuần (hoặc lâu hơn tùy theo bài học)

2.1.2 Nội dung cụ thể: Hoạt động chuẩn bị cho bài mới :

a - Kĩ thuật học theo dự án: GV giao dự án cho các nhóm theo chủ đề trước khi học

bài mới 1 tuần (hoặc lâu hơn tùy theo bài học), các nhóm chuẩn bị để thuyết trình khi học bài mới

b - Phần này có thể kết hợp liên môn để hoàn thiện dự án

c - Phần kiến thức này có thể liên hệ thực tiễn để hoàn thiện dự án

Bước 3: Tổ chức các hoạt động học tập (bài mới)

* Hoạt động 1: Tình huống xuất phát

a - Đây là phần dẫn dắt để giới thiệu bài mới, tên bài dạy, GV có thể sử dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1], kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1] Cụ thể GV hoặc HS đưa ra hình ảnh, tình huống có vấn đề, sau đó đặt câu hỏi, hướng học sinh cần suy nghĩ để tìm được đáp án trong quá trình học cho đến hết bài học

b - Phần này có thể kết hợp liên môn để giải quyết

c - Phần này có thể nêu một hiện tượng thực tiễn diễn ra để nêu tình huống có vấn

đề cần giải quyết

Ví dụ 1: Để mở bài cho tiết học “Bài 3: Các nguyên tố hoá học và nước” giáo viên đặt câu hỏi cho học sinh như sau: “Tại sao khi tìm kiếm sự sống ở các

Trang 4

hành tinh trong vũ trụ các nhà khoa học trước hết lại tìm xem ở đó có nước hay không?”[4] Học sinh có thể trả lời theo nhiều cách khác nhau Còn giáo viên

ngay lúc đó sẽ không đưa ra đáp án đúng mà dẫn dắt vào bài, sau đó đến phần vai trò của nước mới hướng dẫn học sinh trả lời

Ví dụ 2: Trước khi vào học “Bài 4: Cacbohidrat và lipit” giáo viên cho học

sinh ăn nếm các thực phẩm: mía, sữa, quả chín sau đó yêu cầu học sinh cho nhận xét về sự giống và khác nhau về vị của các loại thực phẩm đó

HS sẽ trả lời được điểm giống nhau là đều có vị ngọt; điểm khác là mỗi loại thực phẩm trên có độ ngọt riêng

GV dẫn dắt: “vậy giải thích hiện tượng trên như thế nào cô và các em sẽ cùng tìm câu trả lời qua bài học ngày hôm nay”.

Ví dụ 3: Đối với “Bài 5: prôtêin” giáo viên có thể gây sự chú ý cho học sinh bằng câu hỏi: “Tại sao trâu và ngựa đều là động vật ăn cỏ nhưng thịt của chúng lại có vị khác nhau?”[4] Sau đó GV dẫn dắt vào bài

* Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới

+ HĐ2.1 Nếu mục tiêu muốn học sinh tổng quát được toàn bài học từ khi bắt đầu học cho đến cuối tiết học bao gồm: Những điều các em đã biết, những điều

muốn biết, những điều đã liên quan đến bài học thì giáo viên sẽ:

a - Sử dụng kĩ thuật dạy học “KWL” [1], kết hợp với kĩ thuật này thì GV sử dụng

phương pháp dạy học hợp tác [1]

- Vị trí sử dụng: GV sẽ sử dụng ngay phần bắt đầu bài mới giao phiếu “KWL” cho các nhóm tiến hành

b - Phần này các em kết hợp liên môn để hoàn thành phiếu.

c - Phần kiến thức này có thể liên hệ thực tiễn.

+ HĐ2.2 Nếu mục tiêu muốn học sinh lĩnh hội kiến thức mới:

HĐ2.2.1 Kiến thức mới lí thuyết có phần kiến thức cũ được nhắc đến

a - Sử dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề [1], phương pháp dạy học hợp

tác [1], phương pháp đàm thoại, hoạt động nhóm, dạy học theo dự án [1] Cụ thể

GV yêu cầu 1 nhóm học tập trình bày phần kiến thức đã biết đã được giao nhiệm

vụ trước đó, để làm cơ sở tiếp nhận kiến thức mới

- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1] Các nhóm còn lại lắng nghe nhóm được yêu cầu trình bày và đưa ra nhận xét

b - Phần này các em có thể kết hợp liên môn để hoàn thành bài học.

HĐ2.2.2 Kiến thức mới lí thuyết không có phần kiến thức cũ được nhắc đến

a - Sử dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề [1], phương pháp đàm thoại

- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1]

Trang 5

HĐ2.2.3 Kiến thức mới có thực hành thí nghiệm có phần kiến thức cũ được nhắc đến

tác [1], phương pháp đàm thoại, thuyết trình, vấn đáp, phương pháp thực hành thí nghiệm, phương pháp trực quan, sử dụng đa phương tiện Cụ thể GV yêu cầu 1 nhóm học tập trình bày phần kiến thức đã biết đã được giao nhiệm vụ trước đó, để làm cơ sở tiếp nhận kiến thức mới

- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1], kĩ thuật hoạt động góc [1] Các nhóm còn lại lắng nghe nhóm được yêu cầu trình bày và đưa ra nhận xét

HĐ2.2.4 Kiến thức mới có thực hành thí nghiệm không có phần kiến thức cũ được nhắc đến

tác [1], phương pháp đàm thoại, thuyết trình, vấn đáp, phương pháp thực hành thí nghiệm, phương pháp trực quan, sử dụng đa phương tiện

- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1], kĩ thuật học theo góc [1]

* Lưu ý: Các mục HĐ2.1, HĐ2.2, HĐ2.2.1, trong bài dạy có thể là các hoạt

động tương ứng HĐ 3, 4, 5, 6,

Hoạt động 3: Luyện tập

a - Sử dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề [1], phương pháp đàm thoại,

- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1], kĩ thuật khăn phủ bàn [1]

Hoạt động 4: Vận dụng, mở rộng

- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1]

Bước 4: Củng cố, tổng kết bài học

a - Sử dụng phương pháp đặt và giải quyết vấn đề [1], phương pháp đàm thoại GV

có thể nhắc nội dung tóm tắt bài học hoặc đặt các câu hỏi, hoặc tổ chức trò chơi có thưởng

Trang 6

- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1], sơ đồ tư duy [1], kĩ thuật dạy học “KWL” [1]

Ví dụ: Vì sao khi nấu canh cua (giã nhỏ cua lọc lấy nước), ta thấy có hiện tượng đông tụ từng mảng nổi trên mặt nước nồi canh?

phương pháp học theo dự án [1]

- Kĩ thuật lắng nghe và phản hồi tích cực [1], kĩ thuật đặt câu hỏi [1], sơ đồ tư duy [1]

Ví dụ: Tại sao cũng chỉ có 4 loại nuclêotit nhưng các sinh vật khác nhau lại có

những đặc điểm và kích thước khác nhau ?

2.2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Khi chưa áp dụng SKKN này vào dạy “CHƯƠNG I: THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA TẾ BÀO”, học sinh học chương này một cách thụ động, các em thấy rằng kiến thức này các em đã được học từ những bài trước nên có sự nhàm chán,

có nhiều phần kiến thức khó, khô khan các em chưa kết nối được các kiến thức các

em đã học và các môn học với nhau, chưa biết vận dụng vào đời sống thực tiễn nên các em không có hứng thú học tập hoặc hứng thú học tập không cao nên hiệu quả

và mục tiêu bài học không đạt như mong muốn Để phắc phục được thực trạng trên

và để góp phần thực hiện được mục tiêu giáo dục hiện nay tôi đã xây dựng “MỘT

SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG I: THÀNH PHẦN HÓA HỌC CỦA TẾ BÀO - SINH HỌC LỚP 10 BẰNG TÍCH HỢP LIÊN MÔN VÀ VẬN DỤNG THỰC TIỄN” ở trường THPT Sầm Sơn

2.3 CÁC SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM HOẶC CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ SỬ DỤNG ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Đây là phần kiến thức khó, dài, cần phải vận dụng kiến thức của nhiều môn nên

tôi sử dụng phương pháp dạy học theo dự án

2.3.1 Chuẩn bị của Giáo viên và Học sinh:

Ví dụ 1: Bài 3: Các nguyên tố hóa học và nước

Giáo viên:

- Máy tính, máy chiếu, loa, bút trình chiếu, phiếu học tập

- Sách giáo khoa Sinh học 10 cơ bản, sách giáo viên Sinh học 10 và các sách giáo khoa Hóa học 10, Vật lí 10, Công nghệ 10, các tài liệu tham khảo

- Các nguồn thông tin trên mạng internet, tài liệu về thành phần hóa học của tế bào

Trang 7

- Giáo án powerpoint, có chèn 1 số hình ảnh: Bảng hệ thống tuần hoàn, cấu trúc của phân tử nước, Hình ảnh về liên kết hiđro của phân tử nước đá và nước thường, về ứng dụng của các nguyên tố hóa học và nước

Học sinh: Giáo viên giao nhiệm vụ trước (dạy học theo dự án):

- Nghiên cứu kĩ nội dung bài học, chuẩn bị các kiến thức của hai môn Sinh học lớp

10 (Bài 3 Các nguyên tố hóa học và nước), bảng hệ thống tuần hoàn Menđeleev, Hóa học 10 (bài 6 Cấu hình electron), tham khảo các tài liệu trên mạng internet những tài liệu có liên quan, Chuẩn bị giấy A3, A0, A4, thước, bút dạ

- Trước ngày học khoảng 1 tuần GV tiếp tục giao nhiệm vụ cho HS

* Dựa vào kiến thức Hóa Học lớp 10 và Hóa học lớp 8, Công nghệ 10-Sinh học 10- bài 3, chuẩn bị những nội dung sau:

Nhóm 1: Chuẩn bị về nội dung và hình ảnh minh họa.

Nghiên cứu Sinh học 10- bài 3, Hóa học 10- học kì 1

Câu 1: Tìm các hình ảnh về các nguyên tố hóa học.

Câu 2 Có bao nhiêu nguyên tố hóa học trong tự nhiên? cơ thể sống được cấu tạo

từ những nguyên tố nào?

Câu 3: Nguyên tố Cacbon ở vị trí nào? Vì sao nói Cacbon có vai trò đặc biệt

quan trọng trong việc tạo nên sự đa dạng của các phân tử hữu cơ?

Câu 4 Tại sao cần thay đổi món ăn sao cho đa dạng hơn là chỉ ăn một số ít

món ăn yêu thích cho dù là bổ?

Nhóm 2: Nghiên cứu nội dung phiếu học tập số 1:

Nghiên cứu Sinh học 10 Bài 3, Hóa học lớp 8, Hóa học 11- học kì 1, internet.

Trả lời các câu hỏi sau

Câu 1 Trình bày cấu trúc và đặc tính lí, hóa của nước, Tìm kiếm hình ảnh về cấu

trúc của phân tử nước

Câu 2 Giải thích tính phân cực của nước.

Nhóm 3: Nghiên cứu nội dung phiếu học tập số 2

Nghiên cứu Hóa học 10- học kì 1, thông tin trên mạng internet, vật lí 10 trả lời các câu hỏi:

Câu 1: Liên kết hiđro trong phân tử nước được hình thành như thế nào?

Tại sao nước đá nổi trên nước thường? (có hình ảnh minh họa)

Câu 2: Trả lời câu lệnh SGK: quan sát hình 3.2- SGK trang 17 và cho biết hậu

quả gì có thể xảy ra khi ta đưa các tế bào sống vào ngăn đá ở trong tủ lạnh?

Nghiên cứu Vật lí 10, Hình 3.2- SGK – Trang 17- Sinh học 10 và Công nghệ 10, trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1: Giải thích tại sao không nên để rau, củ, quả trên ngăn đá của tủ lạnh? Câu 2: Tại sao khi quy hoạch đô thị, người ta cần dành một khoảng đất thích hợp

để trồng cây xanh?

Trang 8

Nghiên cứu Vật lí 10, Hình 3.2- SGK – Trang 17- Sinh học 10 và Công nghệ 10-Chương 3: Bảo quản chế biến nông, lâm, thủy sản, trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1: Người ta cho chuối chín vào ngăn đá của tủ lạnh để nó đông cứng lại,

sau đó lấy ra để tan đá thấy quả chuối mềm hơn rất nhiều so với lúc chưa để vào tủ lạnh Hãy giải thích?

Câu 2: Dựa vào cấu tạo và đặc tính hoá lí của nước hãy trả lời câu hỏi sau: bằng

cách nào sự đóng băng của nước có thể phá vỡ các tảng đá?

Nghiên cứu Bài 3- Sinh học 10, Vận dụng kiến thức các môn Hóa học 10, Công nghệ 10 và trả lời câu hỏi sau:

Câu 1: Tại sao khi phơi hoặc sấy khô một số thực phẩm lại giúp bảo quản thực

phẩm?

Câu 2: Tại sao khi tìm kiếm sự sống ở các hành tinh trong vũ trụ các nhà

khoa học trước hết lại tìm xem ở đó có nước hay không?

GV gợi ý cho các em không chỉ chuẩn bị nội dung kiến thức mà ngoài nhiệm vụ

cụ thể của mình, các nhóm cần tìm hiểu và chuẩn bị trước nội dung của các nhóm khác để góp ý bổ sung khi học

Dự kiến sản phẩm học sinh cần báo cáo:

Nhóm 1: Chuẩn bị về nội dung và hình ảnh minh họa.

Vận dụng kiến thức Sinh học 10- bài 3, Hóa học 10- học kì 1

Câu 1: Hình ảnh về các nguyên tố hóa học.

( Bảng hệ thống tuần hoàn Menđeleev)

Câu 2 Trong số 92 nguyên tố hóa học có trong tự nhiên thì chỉ có vài chục

nguyên tố là cần thiết cho sự sống Trong số đó các nguyên tố C, H, O, N lại chiếm khoảng 96% khối lượng cơ thể sống [3]

Câu 3: Nguyên tố C: Chu kì 2, Phân nhóm chính nhóm IV

Cacbon có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tạo nên sự đa dạng của các

phân tử hữu cơ vì: “ C là nguyên tố có 4 điện tử ở lớp ngoài cùng Do đó mỗi nguyên tử C có thể hình thành 4 mối liên kết cộng hóa trị với các nguyên tố

khác, đó là H, O, N và đặc biệt quan trọng là với các nguyên tử C khác” [2]

Câu 4 Cần thay đổi món ăn sao cho đa dạng hơn là chỉ ăn một số ít món ăn

yêu thích cho dù là bổ vì : Ăn các món ăn khác nhau sẽ đảm bảo cung cấp đầy

đủ các nguyên tố vi lượng cho cơ thể Ngược lại nếu chỉ ăn một số ít món ăn yêu thích thì sẽ không cung cấp đủ các nguyên tố vi lượng cho cơ thể

Áp dụng: Dạy phần các nguyên tố hoá học của tế bào [4].

Nhóm 2: Nghiên cứu nội dung phiếu học tập số 1:

Vận dụng kiến thức các môn Sinh học 10 Bài 3, Hóa học 10,11- học kì 1

Câu1 Cấu trúc của phân tử nước – hình ảnh minh họa- HÌnh 31.1- Sinh học 10.

Trang 9

Công thức phân tử của nước: H2O

Mỗi nguyên tử hiđrô góp 1 điện tử vào đôi electron dùng chung với nguyên tử oxi để hình thành nên liên kết cộng hóa trị Hai nguyên tử hiđrô hình thành mối liên kết với oxi tạo một góc 104,50 [7]

Câu 2 Giải thích tính phân cực của nước:

Hạt nhân của nguyên tử oxi tích điện dương mạnh nên nó có xu hướng kéo điện

tử bật khỏi nguyên tử hiđrô bé hơn kết quả phân tử nước có tích điện dương gần mỗi nguyên tử hiđrô và tích điện âm gần với nguyên tử oxi Do đó làm cho phân tử phân cực: O tích điện âm còn H tích điện dương

Vận dụng kiến thức hóa học 10- học kì 1, thông tin trên mạng internet: bách

khoa toàn thư mở: Wikipedia, vật lí 10 trả lời các câu hỏi:

Câu 1: Liên kết hiđro trong phân tử nước :

Các phân tử nước tương tác lẫn nhau thông qua liên kết hiđrô Liên kết hidrô hình thành bởi lực hút tĩnh điện giữa nguyên tử H mang điện tích dương với nguyên tử

O mang điện tích âm, có độ âm điện lớn như F, O, N, Cl và nhờ vậy có lực hút phân tử lớn Đây không phải là một liên kết bền vững Liên kết của các phân tử nước thông qua liên kết hiđrô chỉ tồn tại trong một phần nhỏ của một giây, sau đó các phân tử nước tách ra khỏi liên kết này và liên kết với các phân tử nước khác [2]

- Tại sao nước đá nổi trên nước thường? (có hình ảnh minh họa)

Theo khảo sát qua các đợt thí nghiệm ta thấy bình thường ở nhiệt độ lớn hơn

4oCdo chuyển động nhiệt của các phân tử nước mạnh vì vậy các liên kết Hidro bị

bẻ gẫy nên các phân tử nước ép xát vào nhau Khi hạ thấp nhiệt độ của nước

xuống dưới 4oC, chuyển động nhiệt giữa các phân tử nước giảm các liên kết hidro hình thành cầu nối giữ các phân tử nước Do cấu tạo hình dạng nguyên tử góc giữa hai nguyên tử Hidro là 104,50 Khi tạo thành liên kết tinh thể lục giác mở các các phân tử nước phải rời xa nhau Vì lí do này mà thể tích của nước đá tăng lên khi chuyển từ pha lỏng sang pha rắn, dẫn tới khối lượng riêng của nước đá nhỏ hơn khối lượng riêng của nước lỏng Do đó mà nước đá nổi lên trên nước lỏng [11]

Câu 2: Hậu quả có thể xảy ra khi ta đưa các tế bào sống vào ngăn đá ở trong tủ

lạnh là: “Mật độ phân tử nước ở trạng thái rắn thấp hơn so với ở trạng thái lỏng và

ở thể rắn thì khoảng cách giữa các phân tử nước tăng lên Do vậy, khi đưa tế bào sống vào ngăn đá, nước trong tế bào sẽ đóng băng làm tăng thể tích và các tinh thể nước đá sẽ phá vỡ tế bào” [4]

Áp dụng : Dạy phần cấu trúc và đặc tính lý hoá của nước

Vận dụng kiến thức Môn Vật lí 10, Hình 3.2- SGK – Trang 17- Sinh học 10 và Công nghệ 10- Chương 3: Chế biến và bảo quản nông, lâm, thủy sản, Giáo dục

Trang 10

công dân 10- Giáo dục bảo vệ môi trường, trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1: Tại sao không nên để rau, củ, quả trên ngăn đá của tủ lạnh?

Giải thích: khi cho rau, củ, quả trên ngăn đá của tủ lạnh, nước trong tế bào sẽ chuyển từ trạng thái lỏng sang trạng thái rắn, dẫn đến làm tăng thể tích tế bào thực vật Thành phần bên ngoài tế bào thực vật là thành xenlulozơ, do thành không có tính giãn nở cao nên khi thể tích tế bào tăng lên quá nhiều sẽ dẫn đến làm phá vỡ cấu trúc tế bào Làm cho rau, củ, quả bị hư hại [11]

Áp dụng : Củng cố phần “cấu trúc và đặc tính lý hoá của nước”

Câu 2: Tại sao khi quy hoạch đô thị, người ta cần dành một khoảng đất thích hợp

để trồng cây xanh?

Giải thích: Cây xanh là mắt xích quan trọng trong chu trình cacbon Cây xanh có

vai trò điều hòa không khí, cung cấp Oxi, hấp thụ CO2, giảm bụi, vệ sinh môi trường Cây xanh còn có tác dụng giảm tiếng ồn, giảm ô nhiễm môi trường và tăng mỹ quan đô thị

Vận dụng kiếm thức Môn Vật lí 10, Hình 3.2- SGK – Trang 17- Sinh học 10 trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1: Người ta cho chuối chín vào ngăn đá của tủ lạnh để nó đông cứng lại,

sau đó lấy ra để tan đá thấy quả chuối mềm hơn rất nhiều so với lúc chưa để vào tủ lạnh Hãy giải thích?

Giải thích: Qủa chuối khi chưa cho vào tủ lạnh, các tế bào chưa bị vỡ

nên liên kết với nhau tạo độ cứng nhất định

Khi đưa vào ngăn đá của tủ lạnh, nước trong tế bào quả chuối đông thành đá → tế bào bị vỡ→ khi đá tan tế bào đã vỡ không còn liên kết với nhau như ban đầu nữa → quả chuối sẽ mềm hơn

Áp dụng : củng cố phần cấu trúc và đặc tính lý hoá của nước

Câu 2: Dựa vào cấu tạo và đặc tính hoá lí của nước hãy trả lời câu hỏi sau: bằng

cách nào sự đóng băng của nước có thể phá vỡ các tảng đá?

Giải thích: khi nước đóng băng, nước nở ra vì các phân tử nước dịch

xa nhau hơn để tạo tinh thể băng Khi có nước trong kẽ nứt của tảng đá, sự

nở ra do đóng băng có thể làm vỡ tảng đá

Áp dụng : kiểm tra học sinh khá, giỏi về phần cấu trúc và đặc tính lý

hoá của nước [4]

Nghiên cứu Bài 3- Sinh học 10, Hóa học 10, và Công nghệ 10- Chương 3: Bảo quản chế biến nông, lâm, thủy sản, và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1: Tại sao khi phơi hoặc sấy khô một số thực phẩm lại giúp bảo quản thực

phẩm?

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	261,62 KB