Hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www autoshopee vn của công ty TNHH GPCN media glaza

Hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www autoshopee vn của công ty TNHH GPCN media glaza Hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www autoshopee vn của công ty TNHH GPCN media glaza Hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www autoshopee vn của công ty TNHH GPCN media glaza Hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www autoshopee vn của công ty TNHH GPCN media glaza

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI KHOA HỆ THỐNG THÔNG TIN KINH TẾ VÀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

-***** -KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Đề tài:

HOÀN THIỆN CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN

CỦA CÔNG TY TNHH GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ MEDIA GLAZA

Giáo viên hướng dẫn: TS.Chử Bá QuyếtSinh viên thực hiện: Ngô Thị Hương

Mã sinh viên: 17D140090Lớp: K53I2

Hà Nội, 12/2020

TÓM LƯỢC

Thế giới đang ngày càng bùng nổ về mạng máy tính, con người có thể nhanhchóng giao tiếp và kết nối với nhau dễ dàng hơn thông qua nhiều loại dich vụ trênInternet Đây chính là điều kiện thuận lợi cho thương mại điện tử ngày càng pháttriển hơn Hiện nay, Thương mại điện tử đã trở thành một phương thức giao dịchquen thuộc của các công ty thương mại lớn trên thế giới và đang ngày càng pháttriển tại Việt Nam Trong những năm gần đây, mô hình kinh doanh trên toàn cầu

tiếp tục thay đổi đáng kể với sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của TMĐT Dù làquốc gia đang phát triển, trình độ công nghệ thông tin chưa cao nhưng Việt Nam đãnhận thức được tầm quan trọng và tính thiết yếu của loại hình dịch vụ này Đến nay,hoạt động thương mại điện tử đã được triển khai và ứng dụng trong một số ngànhdịch vụ và đem đến những kết quả đáng kể

Một xu hướng tất yếu khi nhu cầu của thương mại mạng xã hội, mua hàngtrực tuyến qua các trang mạng xã hội như Facebook, Instagram hay Zalo đang ngàymột gia tăng Thương mại điện tử cung cấp cho người tiêu dùng nhiều lựa chọnthanh toán: Thanh toán thông qua ngân hàng, thanh toán trước khi nhận hàng, thanhtoán khi nhận hàng, thanh toán bằng ví điện tử, …Tuy nhiên, tại Việt Nam hình thứcthanh toán khi giao hàng vẫn là phương thức thanh toán chủ yếu nhất

Mặc dù thanh toán khi nhận hàng là phương thức thanh toán chủ yếu tronggiao dịch thương mại điện tử ở Việt Nam nhưng đây lại là một trong những vấn đềlớn nhất cản trở sự phát triển của thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam Ngườitiêu dùng sẽ cảm thấy thoải mái và an tâm hơn khi thanh toán bằng tiền mặt, nhưng

sự phát triển của thương mại điện tử sẽ đạt đến một bước tiến mới khi một phươngthức thanh toán mới và hiện đại hơn, đem lại sự thoải mái tiện lợi cho người dùngcũng như giảm thiểu tỉ lệ huỷ đơn đối Vì vậy, phát triển và hoàn thiện các phươngthức thanh toán điện tử giúp các doanh nghiệp tối ưu được chi phí, gia tăng doanhthu đồng thời cũng giúp thúc đẩy quá trình phát triển TMĐT lên một tầm cao mới

Đó chính là lý do em chọn đề tài “Hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tửtrên website www.autoshopee.com của Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ MediaGlaza”

Qua đề tài khóa luận tốt nghiệp này, em mong muốn được nâng cao nhậnthức, hiểu biết của bản thân mình về các phương thức thanh toán điện tử trênwebsite ww.autoshopee.com của công ty và cũng muốn cho mọi người thấy thằngviệc phát triển các phương thức thanh toán điện tử là một phần tất yếu trong quátrình phát triển TMĐT hiện nay ở Việt Nam cũng như trên thế giới

ii

Đầu tiên, em xin cảm ơn thầy TS Chử Bá Quyết đã tận tâm, tận tình hướngdẫn, chỉ bảo và giúp đỡ để em định hướng được quá trình nghiên cứu, tiếp cận thực

tế, tìm kiếm tài liệu, xử lý và phân tích số liệu, giải quyết vấn đề để có thể hoànthành khóa luận tốt nghiệp của mình tốt nhất

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành và sự tri ân sâu sắc đối với các thầy côkhoa Hệ thống thông tin kinh tế và Thương mại điện tử trường Đại học Thương Mại

đã tận tình giảng dạy và giúp đỡ em trong suốt quá trình học trên giảng đường, quátrình thực tập và làm khóa luận tốt nghiệp

Đồng thời, em cũng xin gửi lời cảm ơn tới Ban Giám Đốc và toàn thể cácnhân viên trong Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Media Glaza đã tạo điều kiệncho em thực tập tại công ty và nhiệt tình giúp đỡ em thực hiện bài khóa luận tốtnghiệp

Do kiến thức bản thân cũng như trình độ nghiên cứu còn nhiều hạn chế vàthiết sót, em kính mong sự nhận xét và góp ý của các thầy cô để bài khóa luận của

em được hoàn thiện hơn

Chân thành cảm ơn!

Sinh viên

NGÔ THỊ HƯƠNG

MỤC LỤ

iv

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vii

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1

2 XÁC ĐỊNH VÀ TUYẾN BỐ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2

3 CÁC MỤC TIÊU VÀ NHIỆN VỤ NGHIÊN CỨU 3

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 3

4.1 Đối tượng nghiên cứu 3

4.2 Phạm vi nghiên cứu 3

5 KẾT CẤU CỦA KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP 3

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN ĐIỆN TỬ TRÊN WEBSITE 5

1.1 Khái quát về thanh toán điện tử 5

1.1.1 Khái niệm thanh toán điện tử 5

1.1.2 Các ưu điểm của thanh toán điện tử 6

1.1.3 Lợi ích của thanh toán điện tử 8

1.1.4 Khái niệm hệ thống thanh toán điện tử 11

1.1.5 Các loại hệ thống thanh toán điện tử 11

1.1.5.1 Hệ thống thanh toán bằng thẻ 11

1.1.5.2 Hệ thống thanh toán bằng ví điện tử (tiền điện tử) 14

1.1.5.3 Hệ thống vi thanh toán điện tử 15

1.1.5.4 Hệ thống thanh toán bằng chuyển khoản điện tử 17

1.1.5.5 Hệ thống thanh toán Séc điện tử 18

1.1.5.6 Hệ thống thanh toán hoá đơn điện tử 20

1.1.6 Các yếu tố cấu thành một hệ thống thanh toán điện tử 21

1.1.7 Các yêu cầu của hệ thống thanh toán điện tử 21

1.2 Bản chất và nội dung của hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử .23

1.2.1 Bản chất của hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử 23

1.2.2 Nội dung của hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử 24

1.2.2.1 Hoàn thiện các yêu cầu của phương thức thanh toán điện tử 24

1.2.2.2 Đa dạng các phương thức thanh toán điện tử theo yêu cầu của thị trường 24

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử 25

1.3 Tổng quan tình hình nghiên cứu 28

1.3.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới 28

1.3.2 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam 29

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN ĐIỆN TỬ TRÊN WEBSITE AUTOSHOPEE.VN CỦA CÔNG TY TNHH GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ MEDIA GLAZA 31

2.1 Khái quát về Công ty TNHH Giải pháp Công nghệ Media Glaza 31

2.1.1 Giới thiệu chi tiết về công ty 31

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của công ty 33

2.1.2 Cơ cấu tổ chức 34

2.1.3 Cơ sở vật chất hạ tầng của công ty 36

2.1.4 Tình hình hoạt động kinh doanh từ năm 2017- 2019 của công ty TNHH GPCN Media Glaza 38

2.1.4.1 Sản phẩm dịch vụ 38

2.1.4.2 Nguồn lực về vốn và tài chính 38

2.1.4.3 Kết quả hoạt động kinh doanh từ năm 2017 đến năm 2019 của công ty TNHH GPCN Media Glaza 39

2.2 Phân tích thực trạng triển khai các phương thức thanh toán điện tử tại công ty TNHH GPCN Media Glaza 40

2.2.1 Phân tích thực trạng cung cấp các phương thức thanh toán điện tử tại công ty 40

2.2.2 Phân tích thực trạng sử dụng các phương thức thanh toán điện tử tại công ty

41 2.2.2.1 Phương pháp thu thập dữ liệu 41

2.2.2.2 Phương pháp phân tích dữ liệu 43

2.2.3.1 Kết quả phân tích và xử lý dữ liệu 43

vi

2.3 Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www.autoshopee.vn của công ty TNHH GPCN

Media Glaza 55

2.3.1 Các nhân tố bên ngoài 55

2.3.2 Các nhân tố bên trong 59

2.3.2 Tồn tại trong hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử của công ty .61

2.3.2.1 Tồn tại 61

2.3.2.2 Nguyên nhân của những tồn tại 61

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP CỦA CÔNG TY VỀ HOÀN THIỆN CÁC PHƯƠNG THỨC THANH TOÁN ĐIỆN TỬ TRÊN WEBSITE WWW.AUTOSHOPEE.VN 63

3.1 Định hướng của công ty về hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www.autoshopee.vn 63

3.1.1 Dự báo về hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử ở Việt Nam 64

3.1.2 Dự báo và chiến lược phát triển của công ty về hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử 67

3.2 Các đề xuất giải pháp công ty về hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www.autoshopee.vn 67

3.2.1 Nhóm giải pháp cải thiện hạ tầng 67

3.2.2 Đầu tư cho tuyển dụng và đào tạo nguồn nhân lực 68

3.2.3 Nhóm giải pháp dịch vụ hỗ trợ thanh toán điện tử 69

3.2.3 Tích hợp thêm các phương tiện thanh toán cho website www.autoshopee.vn 70

3.3.5 Một số kiến nghị với nhà nước 72

3.3.5.1 Hoàn chỉnh cơ sở pháp lý 72

3.3.5.2 Tăng cường hiệu quả quán lý nhà nước đối với TMĐT, nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp trong hoạt động TTĐT 73

3.3.5.3 Đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến và đào tạo chính quy TMĐT 73

KẾT LUẬN 75

DANH SÁCH TÀI LIỆU THAM KHẢO 76

viii

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

5 CERN Tổ chức Nghiên cứu Hạt nhân châu Âu

6 PSP Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán qua mạng

15 IMS kiến trúc sử dụng phương thức truy nhập IP

18 PTSP Phát triển sản phẩm

PHẦN MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

Theo khảo sát của Ngân hàng Thế giới, thanh toán không dùng tiền mặt nóichung và thanh toán điện tử đã trở thành phương thức thanh toán phổ biến tại nhiềuquốc gia phát triển trên thế giới với giá trị chi tiêu của người dân chiếm tới hơn 90%tổng số giao dịch hằng ngày

Thanh toán điện tử là hình thức thanh toán mới, nhận được sự quan tâm củanhiều quốc gia trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 Đây là bước pháttriển tất yếu, phù hợp với xu thế của tiến bộ khoa học - kỹ thuật

Cùng với xu thế phát triển công nghệ trên thế giới, thanh toán điện tử ở ViệtNam cũng đang từng bước hình thành và tăng trưởng mạnh mẽ Chính phủ đã cónhiều chính sách hỗ trợ lĩnh vực còn tương đối mới mẻ này Tuy nhiên, trong quátrình phát triển, thanh toán điện tử ở Việt Nam còn nhiều vấn đề cần phải giải quyết.Các chuyên gia nhận định, thanh toán điện tử ở nước ta có nhiều tiềm năng để pháttriển khi số người dùng internet và điện thoại thông minh đang ngày càng tăng Thếnhưng, do thói quen sử dụng tiền mặt còn phổ biến và trình độ hiểu biết về lĩnh vựctài chính của người dân còn hạn chế nên thực tế thanh toán điện tử ở Việt Nam mới

ở giai đoạn đầu của sự phát triển

Internet và thiết bị điện tử đóng vai trò quan trọng trong quá trình mua hàng củangười tiêu dùng, đặc biệt đối với người tiêu dùng trong độ tuổi 25-34 tuổi Trongkhoảng 97 triệu dân, có hơn 40% sử dụng Internet, trong đó, 58% sử dụng Internet

đã từng tham gia mua hàng trực tuyến và 65% sử dụng smartphone để truy cậpInternet Tính đến nay, Việt Nam có hơn 120 triệu thuê bao di động, 95% sử dụngsmartphone cho việc nghiên cứu sản phẩm, dịch vụ trước khi đưa ra quyết định muahàng và 60% đã từng mua hàng trực tuyến thông qua smartphone Điều này chothấy, phương thức thương mại truyền thống cần có sự chuyển dịch, thích ứng vớiquá trình mua hàng mới hiện nay của người tiêu dùng

Thanh toán không dùng tiền mặt với nhiều tiện ích ngày càng trở nên phổ biến,nhất là trong những ngày đại dịch Covid-19 bùng phát Nhưng một bộ phận ngườidân vẫn còn e dè với phương tiện thanh toán mới và vẫn còn lo ngại về an ninh antoàn trong thanh toán Sự bùng nổ số lượng các công ty công nghệ, các công tyFintech và cả các tổ chức phi ngân hàng trong lĩnh vực thanh toán và sự xuất hiện

1

mạnh mẽ nhiều phương thức thanh toán mới cũng đặt ra nhiều thách thức cho cơquan quản lý nhà nước.

Thống kê từ Vụ Thanh toán thuộc NHNN Việt Nam cho thấy giá trị giao dịchqua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng trong 3 tháng đầu năm 2020 tăngtrên 21% so với cùng kỳ 2019 Tổng số lượng giao dịch qua hệ thống chuyển mạchtài chính và bù trừ điện tử trong 3 tháng đầu năm 2020 tăng 81,32% về số lượng vàtăng 145,32% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019 Trong 20 ngày đầu tháng 4/2020,giá trị giao dịch trung bình qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng tăng8,85% so với cùng kỳ năm trước

Khi nền kinh tế ngày càng phát triển mạnh thì việc thanh toán bằng tiền mặtkhông thể đáp ứng được nhu cầu thanh toán của toàn bộ nền kinh tế Vì vậy, việcứng dụng một hình thức thanh toán mới thuận tiện hơn, an toàn hơn là điều mà bất

cứ quốc gia nào cũng quan tâm, đó là thanh toán không dùng tiền mặt Điều đó chothấy TTĐT là điều cần phải có tại một doanh nghiệp TMĐT, để có thể đáp ứng nhucầu của thị trường, của xu hướng phát triển của doanh nghiệp, nó đảm bảo cho lợiích đem lại của TMĐT vượt trội hơn so với kinh doanh truyền thống

Chính vậy việc hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên websitewww.autoshopee.vn của công ty TNHH Giải pháp Công Nghệ Media Glaza là vấn

đề vô cùng quan trọng giúp khách hàng an tâm hơn khi mua sắm, giao dịch củacông ty Từ đó từng bước khẳng định thương hiệu của mình trong tâm trí kháchhàng mang đến nhiều cơ hội để phát triển cho công ty

2 XÁC ĐỊNH VÀ TUYẾN BỐ CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Bên cạnh sự phát triển của thương mại không thể thiếu đi một hệ thống thanhtoán hoàn thiện và tiện tích cho người sử dụng Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng và sự kếtnối, tích hợp giữa đơn vị cung ứng dịch vụ với các hệ thống thanh toán tạo cơ sở đểtriển khai các sản phẩm, dịch vụ thanh toán còn nhiều hạn chế Bên cạnh đó là sựthiếu đồng bộ giữa các trung gian thanh toán và các đơn vị cung ứng hàng hóa, dịch

vụ khiến cho các hệ thống thanh toán hiện nay của các doanh nghiệp chưa đượchoàn thiện

Qua quá trình thực tập và tìm hiểu tại công ty, bản thân nhận thức được điểmthiếu sót còn tồn tại trong hệ thống website www.autoshopee.vn là hiện tại việcthanh toán điện tử trên website vẫn chưa được chú trọng phát triển và đầu tư Hiệnnay trên toàn hệ thống bán hàng của công ty mới sử dụng 2 phương thức thanh toánchính là thanh toán bằng ví điện tử khiến cho các khách hàng còn nhiều lo ngại

trong vấn đề xác thực thanh toán cũng như khá tốn kém thời gian và các thủ tụcrườm rà khác.

Vì vậy, sau thời gian thực tập tại Công ty TNHH GPCN Media Glaza kết hợpvới kiến thức trong suốt quá trình 4 năm học vừa qua, tôi đã chọn đề tài: “Hoànthiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www.autoshopee.vn củaCông ty TNHH GPCN Media Glaza”

3 CÁC MỤC TIÊU VÀ NHIỆN VỤ NGHIÊN CỨU

Mục tiêu của đề tài nghiên cứu là đề xuất các giải pháp để hoàn thiện cácphương thức thanh toán điện tử trên website www.autoshopee.vn của công tyTNHH GPCN Media Glaza Để hoàn thành mục tiêu tổng quát trên, đề tài sẽ tậptrung làm rõ một số vấn đề chủ yếu sau:

Một là, hệ thống cơ sở lý luận về hoàn thiện các phương thức thanh toán điện

tử, dịch vụ thanh toán điện tử

Hai là, thực trạng triển khai các phương thức thanh toán điện tử của trênwebsite www.autoshopee.vn của công ty TNHH GPCN Media Glaza

Ba là, định hướng và giải pháp hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tửwebsite www.autoshopee.vn của công ty TNHH GPCN Media Glaza

4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những vấn đề lý luận và thực tiễn về hoànthiện các phương thức thanh toán điện tử trên website www.autoshopee.vn củacông ty TNHH GPCN Media Glaza

Ý nghĩa của nghiên cứu:

Về lý luận: Nắm bắt được những vấn đề cơ bản về thanh toán điện tử Thấy được

tầm quan trọng của thanh toán điện tử trên website đối với một công ty kinh doanh

3

Về thực tiễn: Nhìn ra những vai trò quan trọng của thanh toán điện tử với Công ty,

từ đó đưa ra được các đề xuất, giải pháp hoàn thiện các phương thức thanh toánđiện tử trên website của Công ty

5 KẾT CẤU CỦA KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP

Ngoài phần mở đầu, tóm tắt, mục lục, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,khóa luận tốt nghiệp bao gồm ba chương:

Chương 1:Cơ sở lý luận về hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trênwebsite www.autoshopee.vn của công ty TNHH GPCN Media Glaza

Chương 2: Thức trạng triển khai các phương thức thanh toán điện tử trên websitewww.autoshope.vn của công ty TNHH GPCN Media Glaza

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tửtrên website www.autoshope.vn của công ty TNHH GPCN Media Glaza

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOÀN THIỆN CÁC PHƯƠNG THỨC

THANH TOÁN ĐIỆN TỬ TRÊN WEBSITE

1.1 Khái quát về thanh toán điện tử

1.1.1 Khái niệm thanh toán điện tử

Hiện nay, có rất nhiều các khái niệm khác nhau viết về thanh toán điện tử,sau đây là một số khái niệm được tiếp cận theo các góc độ khác nhau như:

TTĐT (Electronic Payment) được hiểu là việc thanh toán dựa trên nền tảngcông nghệ thông tin, trong đó sử dụng máy tính nối mạng để truyền các thông điệpđiện tử, chứng từ điện tử giúp cho quá trình thanh toán nhanh chóng, an toàn vàhiệu quả, thay cho việc trao tay bằng tiền mặt

Bản báo cáo về hoạt động thanh toán toàn cầu (2013) của tập đoàn

Capgemini định nghĩa: “TTĐT là các khoản thanh toán số được thực hiện qua Internet cho các hoạt động TMĐT”

Theo Ủy ban Châu Âu (EC): “TTĐT là việc thực hiện các hoạt động thanh toán thông qua các phương tiện điện tử dựa trên việc xử lý truyền dữ liệu điện tử” Theo Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB): “TTĐT là những khoản thanh toán được khởi xướng, xử lý và nhận lại một cách điện tử, ở đó, mỗi thanh toán là

sự chuyển giao yêu cầu bằng tiền của người trả tiền tới một bên mà chấp nhận là người thụ hưởng”.

Theo cuốn giáo trình Thanh toán điện tử của Trường Đại học Thương mại,Thanh toán điện tử được tiếp cận và hiểu theo các góc độ:

Theo nguyên nghĩa từ electronic payment (Thanh toán điện tử): “Được hiểu

là việc sử dụng và chuyển giao các chứng từ điện tử thay cho việc trao tay bằng tiền mặt Quy trình thanh toán hoàn toàn tự động trên hệ thống”.

Theo góc độ tài chính: “Thanh toán điện tử được hiểu là việc chuyển giao các phương tiện tài chính tử một bên sang một bên khác thông qua sử dụng các phương tiện điện tử”.

Theo góc độ viễn thông: “Thanh toán được hiểu là việc truyền tin các thông tin về phương tiện thanh toán qua các mạng viễn thông hoặc qua các phương tiện điện tử khác”.

Tiếp cận dưới góc độ CNTT (công nghệ thông tin): “Thanh toán điện tử được hiểu là việc thanh toán dựa trên nền tảng CNTT đê xử lý các thông điệp điện

5

tử, chứng từ điện tử…giúp cho quá trình thanh toán được diện ra một cách nhanh chóng an toàn và hiệu quả”.

Tiếp cận dưới góc độ phương tiện sử dụng: “Thanh toán điện tử được hiểu là việc sử dụng các phương tiện điện tử để thanh toán cho các hành hóa dịch vụ mua vào Khái niệm này rộng hơn bao gồm thanh toán qua điện thoại di động, các thiết

bị điện tử cầm tay”.

Dưới góc độ tự động hóa: “Thanh toán điện tử được hiểu là việc ứng dụng công nghệ chủ yếu là công nghệ thông tin để tự động hóa các giao dịch tài chính và các kênh thông tin thanh toán”.

Tiếp cận thanh toán điện tử dưới góc độ trực tuyến: “Thanh toán điện tử được hiểu là việc chi trả cho các hàng hóa dịch vụ trao đổi thông tin trực tiếp trên internet cùng nhiều dịch vụ trực tuyến khác”.

1.1.2 Các ưu điểm của thanh toán điện tử

a) Đối với thương mại điện tử

Thúc đẩy phát triển thương mại điện tử: Một hệ thống thương mại điện tử pháttriển không thể không nhắc đến đằng sau là một hệ thống thanh toán trực tuyến xuấtsắc Nói cho cùng, thương mại chính giao dịch, dưới góc độ ứng dụng điện tử, cóthể nói rằng, TTTT chính là điều khác biệt đem lại cho TMĐT so với các ứng dụngkhác Do vậy, việc phát triển thanh toán trực tuyến sẽ hoàn thiện hóa thương mạiđiện tử, để thương mại điện tử được theo đúng nghĩa của nó – các giao dịch hoàntoàn qua mạng, người mua chỉ cần thao tác trên máy tính cá nhân của mình để muahàng, các doanh nghiệp có những hệ thống xử lí tiền số tự động Một khi thanh toántrong thương mại điện tử an toàn, tiện lợi, viêc phát triển thương mại điện tử trêntoàn cầu là một điều tất yếu với dân số đông đảo và không ngừng tang lên của mạngInternet

Tăng quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa: Thanh toán trong thương mại điện

tử với ưu điểm đẩy mạnh quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóa

Người bán có thể nhận tiền thanh toán qua mạng tức thì, do đó có thể yên tâmtiến hành giao hàng một cách sớm nhất, sớm thu hồi vốn để đầu tư, tiếp tục sảnxuất, nhanh, an toàn… Thanh toán điện tử giúp thực hiện thanh toán nhanh, an toàn,đảm bảo quyền lợi cho các bên tham gia thanh toán, hạn chế rủi ro so với thanh toánbằng tiền mặt, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, tạo lập thói quen mới trongdân chúng về thanh toán hiện đại

Hiện đại hóa hệ thống thanh toán: Tiến cao hơn một bước, thanh toán điện tửtạo ra một loại tiền mới, tiền số hóa, không chỉ thõa mãn các tài khoản tại ngân hàng

mà hoàn toàn có thể dùng để mua hàng hóa thông thường Quá trình giao dịch đượcđơn giản và nhanh chóng, chi phí giao dịch bớt đáng kể và giao dịch sẽ trở nên antoàn hơn Tiền số hóa không chiếm một không gian hữu hình nào mà có thể chuyểnmột nửa vòng trái đất chỉ trong chớp mắt bằng thời gian của anh sang Đây sẽ làmột cơ cấu tiền tệ mới, một mạng tài chính hiện đại gắn liền với mạng Internet

b) Đối với ngân hàng

Giảm chi phí, tăng hiệu quả kinh doanh:

Giảm chi phí văn phòng do thời gian tác nghiệp được rút ngắn, chuẩn hóa cácthủ tục, quy trình, nâng cao hiệu quả tìm kiếm và xử lí chứng từ Giảm chi phí nhânviên: một máy rút tiền tự động có thể làm việc 24/24 giờ và tương đương một chinhánh ngân hàng truyền thống

Cung cấp dịch vụ thuận tiện cho khách hàng: thông qua Internet/web ngân hàng

có khả năng cung cấp dịch vụ mới (internet banking) và thu hút thêm nhiều kháchhàng giao dịch thường xuyên hơn, giảm chi phí bán hàng và tiếp thị Mở rộng thịtrường thông qua Internet: thay vì mở nhiều chi nhánh ở các nước khác nhau có thểcung cấp dịch vụ Inetrnet banking để mở rộng phạm vi cung cấp dịch vụ

Đa dạng hóa dịch vụ và sản phẩm:

“Ngân hàng điện tử” với sự trợ giúp của công nghệ thông tin cho phép tiến hànhnhững giao dịch bán lẻ với tốc độ cao và liên tục Các ngân hàng có thể cung cấpthêm các dịch vụ mới cho khách hàng như “phone banking”, “home banking”,

“Internet banking”, chuyển, rút tiền, thanh toán tự động…

Nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nét riêng trong kinh doanh:

“Ngân hàng điện tử” giúp các ngân hàng tạo và duy trì một hệ thống kháchhàng rộng rãi và bền vững: Thay vì phải xếp hàng rất lâu chờ rút tiền tại chi nhánhmột ngân hàng, khách hàng có thể tới một máy rút tiền tự động của một ngân hàngkhác và thực hiện giao dịch trong vài phút Do đó, thế mạnh về dịch vụ ngân hàngđiện tử có thể là một đặc điểm để các ngân hàng hiện đại tạo dựng nét riêng củamình

Thực hiện chiến lược toàn cầu hóa:

Một lợi ích quan trọng khác mà ngân hàng điện tử mang lại cho ngân hàng, đó

là việc ngân hàng có thể thực hiện chiến lược “toàn cần hóa”, chiến lược “bành

7

trướng” mà không cần phải mở thêm chi nhánh Ngân hàng có thể vừa tiết kiệm chiphí do không phải thiết lập quá nhiều các trụ sở hoặc văn phòng, nhân sự gọn nhẹ,đồng thời lại có thể phục vụ một khối lượng khách hàng lớn hơn Theo cách này cácngân hàng lớn đang vươn cánh tay khổng lồ và dần dần thiết lập cơ sở của mình,thâu tóm nền tài chính toàn cầu.

Xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu toàn cầu:

Có thể ngân hàng chưa tiến hành các giao dịch tài chính trực tuyến, song bằngcách thiết lệp trang web riêng cho mình với chức năng ban đầu là cung cấp thôngtin và giải đáp thắc mắc của khách hàng qua mạng, ngân hàng được coi là đã bướcđầu tham gia áp dụng dịch vụ ngân hàng điện tử và hòa mình vào xu thế chung

c) Đối với khách hàng

Tiết kiệm chi phí:

Phí giao dịch ngân hàng điện tử hiện được đánh giá là ở mức thấp nhất so vớicác phương tiện giao dịch khác Điều này hoàn toàn có thể lí giải được bởi một khicác ngân hàng có thể tiết kiệm được chi phí khi triển khai ngân hàng điện tử nhất làvới các ngân hàng ảo (chỉ hoạt động trên Internet mà không cần tới văn phòng, trụsở), các chi phí mà khách hàng phải trả theo đó mà giảm đi rất nhiều

Tiết kiệm thời gian:

Đối với các giao dịch ngân hàng từ Internet được thực hiện và xử lí một cáchnhanh chóng và hết sức chính xác Khách hàng không cần phải tới tận văn phònggiao dịch của ngân hàng, không phải mất thời gian đi lại hoặc nhiều khi phải xếphàng chờ đợi tới lượt mình Giờ đây với dịch vụ ngân hàng điện tử họ có thể tiếpcận với bất cứ một giao dịch nào của ngân hàng vào bất cứ thời điểm nào hoặc ở bất

cứ đâu mà họ muốn

Thông tin liên lạc với ngân hàng nhanh hớn và hiệu quả hơn:

Khi khách hàng sử dụng ngân hàng điện tử, họ sẽ nắm được nhanh chóng, kịpthời những thông tin về tài khoản, tỷ giá, lãi suất Mặt khác, thông qua máy vi tínhđược nối mạng với ngân hàng, khách hàng có thể giao dịch trực tiếp với ngân hàng

để kiểm tra số dư tài khoản, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn dịch vụ công cộng,thanh toán thẻ tín dụng, mua sec du lịch, kinh doanh ngoại hối, vay nợ, mở và điềuchỉnh, thanh toán thư tín dụng và kể cả kinh doanh chứng khoáng với ngân hàng

1.1.3 Lợi ích của thanh toán điện tử

a) Lợi ích chung

1 Thanh toán điện tử góp phần thúc đẩy thương mại điện tử

Xét trên nhiều phương diện, thanh tóan trực tuyến là nền tảng của các hệ thốngthương mại điện tử, khả năng thanh toán trực tuyến đã tạo nên sự khác biệt cơ bảngiữa thương mại điện tử với các ứng dung khác cung cấp trên Internet Do vậy, việcphát triển thanh toán trực tuyến sẽ hoàn thiện hóa thương mại điện tử theo đúngnghĩa của nó: giao dịch hoàn toàn qua mạng Một khi thanh toán trong thương mạiđiện tử an toàn, tiện lợi, việc phát triển thương mại trên toàn cầu là một điều tất yếuvới dân số đông đảo và không ngừng tăng của mạng Internet

2 Thanh toán điện tử giúp tăng quá trình lưu thông tiền tệ và hàng hóaThanh toán địên tử giúp thực hiện thanh toán nhanh, an toàn, đảm bảo quyền lợicho các bên tham gia thanh tóan, hạn chế rủi ro so với

Thanh toán bằng tiền mặt, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt, tạo lậpthói quen mới trong dân chúng về thanh toán hiện đại

3 Thanh toán điện từ hiện đại hóa hệ thống thanh toán

Thanh toán điện tử tạo ra một loại tiền mới - tiền số hóa - không chỉ thỏa mãncác tài khoản ngân hàng mà hoàn toàn có thể dùng để mua hàng hóa thông thường.Quá trình giao dịch đơn giản và nhanh chóng, chi phí giao dịch giảm bớt đáng kể,

và giao dịch sẽ trở nên an toàn hơn

b) Một số lợi ích đối với ngân hàng và các doanh nghiệp

1 Tăng doanh thu

Mở rộng hệ thống khách hàng và tăng khả năng tiếp cận với thị trường thế giới -Tăng doanh số bán hàng từ những khách hàng hiện tại

-Tăng doanh số bán hàng từ các dịch vụ tạo ra giá trị khác

2 Giảm chi phí tăng hiệu quả kinh doanh:

-Tiết kiệm chi phí kinh doanh

- Tiết kiệm được chi phí bán hàng

-Tiết kiệm chi phí giao dịch

9

3 Giảm chi phí văn phòng: giao dịch qua mạng giúp rút ngắn thời gian tácnghiệp, chuẩn hóa các thủ tục, quy trình, nâng cao hiệu quả tìm kiếm và xử lýchứng từ.

4 Giảm chi phí nhân viên

5 Cung cấp dịch vụ thuận tiện cho khách hàng: thông qua Internet/Web, ngânhàng có khả năng cung cấp dịch vụ mới (Internet banking) và thu hút thêm nhiềukhách hàng giao dịch thừơng xuyên hơn, giảm chi phí bán hàng và tiếp thị

6 Mở rộng thị trường thông qua Internet, ngân hàng thay vì mở nhiều chi nhánh

ở các nước khác nhau có thể cung cấp dịch vụ Internet banking để mở rộng phạm vicung cấp dịch vụ

7 Đa dạng hóa dịch vụ và sản phẩm: Các ngân hàng có thể cung cấp thêm cácdịch vụ mới cho khách hàng như: phone banking, home banking, internet banking,chuyển rút tiền, thanh toán tự động… khi các hình thức thanh toán trực tuyến pháttriển thông qua Internet

8 Nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nét riêng trong kinh doanh: “Ngân hàngđiện tử” giúp các ngân hàng tạo và duy trì một hệ thống khách hàng rộng rãi và bềnvững Thế mạnh về dịch vụ ngân hàng địên tử cũng là một đặc điểm để các ngânhàng tạo dựng nét riêng của mình

9 Thực hiện chiến lược toàn cầu hóa: Một lợi ích quan trọng khác mà thưong mạiđiện tử đem lại cho ngân hàng và các doanh nghiệp đó là họ có thể thực hiên chiếnlược toàn cầu hóa mà không cần phải mở thêm chi nhánh, có thể vừa tiết kiệm chiphí đồng thời lại có thể vừa phục vụ được một lượng khách hàng lớn hơn nhiều

10 Xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu toàn cầu: Thông qua Internet,ngân hàng và các doanh nghiệp có thể đăng tải tất cả thông tin tài chính, tăng giá trịtài sản, các dịch vụ của mình để phục vụ cho các mục đích xúc tiến quảng cáo

11 Có được thông tin phong phú:

Tạo điều kiện thuận lợi về không gian và thời gian trong việc thiết lập và củng

cố các mối quan hệ kinh doanh

Tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể truyền bá, phổ biến hình ảnh, nhãn hiệusản phẩm của doanh nghiệp với các bạn hàng quốc tế

Nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng

c) Một số lợi ích đối với khách hàng

Khách hàng có thể tiết kiệm được chi phí: Phí giao dịch ngân hàng điện tửhiện được đánh giá là ở mức thấp nhất so với các phương tiện giao dịch khác.Khách hàng tiết kiệm được thời gian: Không cần phải trực tiếp đến cửa hàng,chỉ với một thiết bị kết nối mạng và một tài khoản thanh toán trực tuyến khách hàng

có thể thực hiện một giao dịch mua bán hàng hóa và thanh toán tiền hàng ở bất kỳthời điểm nào, tại bất cứ nơi nào, và có nhiều sự chọn lựa hơn với các dòng sảnphẩm đựơc các doanh nghiệp đăng tải lên

Khách hàng có thể giao dịch trực tiếp với nhà sản xuất, bỏ qua khâu trung giannên có thể mua hàng với giá rẻ hơn và nhanh hơn, đạt được hiệu quả cao hơn

1.1.4 Khái niệm hệ thống thanh toán điện tử

Hệ thống là tập hợp gồm nhiều phần tử có các mối quan hệ ràng buộc lẫn nhau

và cùng hoạt động hướng tới một mục đích chung

Hệ thống thanh toán điện tử được sử dụng để tạo điều kiện thuận lợi cho hoạtđộng quan trọng nhất sau khi khách hàng quyết định trả tiền cho sản phẩm hoặcdịch vụ, đó là cung cấp các khoản thanh toán từ khách hàng tới nhà cung ứng mộtcách hiệu quả và an toàn nhất

1.1.5 Các loại hệ thống thanh toán điện tử

1.1.5.1 Hệ thống thanh toán bằng thẻ

Thẻ TTĐT thẻ điện tử chứa đựng những thông tin được sử dụng nhằm mụcđích thanh toán Căn cứ vào cơ chế thanh toán chúng ta có các loại thẻ được sửdụng trong thanh toán điện tử:

- Chủ thẻ không phải trả một khoản lãi nào nếu việc trả những khoản tiền trên

- được thực hiện đúng thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được sao kê

- Các tài khoản hoặc tài sản thế chấp để phát hành thẻ tín dụng độc lập vớiviệc chi tiêu Hạn mức tín đựng được xác định dựa trên tài khoản hoặc tài sản thếchấp

- Nếu tài khoản thế chấp là tiền mặt, chủ thẻ sẽ được hưởng lãi suất ngân hàngvới kỳ hạn phụ thuộc vào thời hạn hiệu lực của thẻ

11

- Thẻ tín dụng có thể chi tiêu bằng tất cả các loại tiền.

- Chủ thẻ có thể thanh toán toàn bộ số dư phát sinh trong hóa đơn hoặc mộtphần số dư trong hóa đơn Tuy nhiên phần số dư trả chậm sẽ phải chịu lãi suất vàcộng dồn vào hóa đơn tháng tiếp theo

- Người bán hàng hóa, dịch vụ sẽ phải chịu toàn bộ chi phí cho việc thanhtoán

b) Thẻ ghi nợ

Thẻ ghi nợ là loại thẻ cho phép chủ sở hữu thẻ chi tiêu trực tiếp tài khoản tiềngửi của mình tại ngân hàng phát thẻ

Có hai loại thẻ là thẻ online và thẻ offline:

Thẻ online là thẻ ghi nợ vào giá trị của mỗi giao dịch được khấu trừ ngay lậptức trên tài khoản thẻ Loại thẻ này được tạo ra theo chuẩn EMV và được sử dụngtrong thanh toán trực tuyến

Thẻ offline: Giá trị của mỗi giao dịch được khấu trừ vào tào khoản thẻ sau đóvài tháng Loại thẻ này không được sử dụng trong thanh toán trực tuyến

c) Thẻ thông minh

Là loại thẻ điện tử mà trên thẻ có gắn một mạch vi xử lý được gọi là chip cókhả năng giới hạn trước các hoạt động thêm vào hoặc xoá bớt đi dữ liệu trên thẻ.Gồm hai loại là thể tiếp xúc và thẻ phi tiếp xúc:

+ Thẻ tiếp xúc: khi sử dụng phải tiếp xúc vật lý với thiết bị điện tử Đây là loạithẻ thông minh mà trên mặt vi xử lý có gắn một miếng kim loại nhỏ bằng vàng Khiđưa thẻ tiếp xúc với thiết bị đọc thẻ, thông tin dữ liệu trên thẻ sẽ được truyền từmạch vi xử lý qua miếng kim loại nhỏ bằng vàng sang thiết bị đọc thẻ

+ Thẻ phi tiếp xúc: là loại thẻ thong minh mà trên mặt vi xử lý có gắn ăng ten.Khi đưa thẻ lại gần thiết bị đọc thẻ, thông tin dữ liệu trên thẻ sẽ được truyền từmạch vi xử lý qua ăng ten tới ăng ten của các thiết bị đọc thẻ

d) Thẻ trả phí

Thẻ trả phí hay còn gọi là thẻ mua chịu Tương tự như thẻ tín dụng cho phép chủ thẻ chi tiêu và tiến hành thanh toán các khoản chi tiêu có định kỳ và thường vàocuối tháng

Quy trình thanh toán thẻ trực tuyến

Bước 1: Khách hàng truy cập vào web, tiến hành lựa chọn sản phẩm, bắt đầuthanh toán

Bước 2: Khách hàng được truy cập thông qua kết nối an toàn tới web nhà cungcấp dịch vụ thanh toán trung gian

Bước 3: Khách hàng tiến hành khai báo các thông tin Thông tin này được máychủ xử lý giao dịch của PSP truyền tải đến đơn vị (ngân hàng) phát hành thẻ quatrung tâm trao đổi dữ liệu thẻ

Bước 4: Ngân hàng phát hành thẻ tiến hành kiểm tra thông tin về thẻ thanhtoán mà khách hàng khai báo sau đó xác thực thanh toán với nhà cung cấp dvuthanh toán PSP (xác thực thanh toán được tiến hành như sau: Ngân hàng phát hànhthẻ thực hiện chuyển tiền từ tài khoản thanh toán của khách hàng sang tài khoảnngân hàng của PSP và gửi thông báo tới PSP

Bước 5: sau khi nhận thông báo về phát sinh có trong tài khoản ngân hàng củamình, PSP sẽ yêu cầu web bán hàng tiến hành giao hàng

Bước 6: Web bán hàng tiến hàng giao hàng tới địa chỉ mà khách hàng yêu cầuBước 7: Khách hàng xác thực đã nhận được hàng trên web bán hàng, khi đóPSP sẽ thực hiện chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng của mình sang tài khoản ngânhàng của web bán hàng

Bước 8: Ngân hàng người bán gửi thông báo về phát sinh có trong tài khoảnđến web bán hàng

Bước 9: Ngân hàng phát hành thẻ gửi sao kê chi tiết về các giao dịch đã thựchiện cùng yêu cầu thanh toán đến khách hàng

Bước 10: Khách hàng kiểm tra sao kê và tiến hành thanh toán tới ngân hàngphát hành thẻ

13

Hình 1.1 Quy trình thanh toán thẻ trực tuyến

b Đặc điểm

Ví điện tử là dịch vụ rất nhạy cảm về mặt tài chính hoạt động giống như mộtngân hành điện tử trên internet vì vậy nó chịu sự điều chỉnh của luật ngân hàng vàcác tổ chức tín dụng

Cho phép kết nối một cách liên thống giữa tài khoản ví điện tử với tài khoảnngân hàng Vì vậy người sử dụng có thể chuyển đổi một phần hoặc toàn bộ số tiềntrong tài khoản ngân hàng sang tài khoản ví điện tử và ngược lại

Giống như bất kỳ một phương tiện thanh toán điện tử nào ví điện tử bao giờcũng được kết nối tới cổng thanh toán nhằm bảo mật thông tin, xác thực và toàn vẹn

dữ liệu đối với người sử dụng

Quy trình thanh toán bằng ví điện tử:

Hình 1.2 Quy trình thanh toán tạm giữ của Ngân lượng

Bước 4: khi lựa chọn ngân lượng để tiến hành thanh toán, khách hàng có thểthực hiện theo 2 cách để thanh toán:

+ Thanh toán ngay: tiền được chuyển thẳng từ tài khoản ngân lượng của kháchhàng người mua sang tài khoản ngân lượng của người bán và người bán có thể thựchiện rút tiền mặt, chuyển đổi sang tài khoản ngân hàng nếu muốn

+ Thanh toán tạm giữ: tiền thanh toán của khách hàng người mua sẽ đượcngân lượng tạm giữ và ngân lượng phát ra yêu cầu chuyển hàng hóa đến địa chỉ củangười mua đối với người bán Và thông báo cho người bán về sự thanh toán củakhách hàng người mua

15

*Có 2 trường hợp xảy ra

+ Trường hợp 1: khi ng mua nhận được hàng hóa và phê chuẩn gia dịch, tiềnthanh toán sẽ được chuyển vào tài khoản ví điện tử của người bán và người bán cóthể rút tiền mặt or chuyển đổi sang tài khoản ngân hàng nếu muốn

+ Trường hợp 2: nếu ng mua có phàn nàn hoặc khiếu kiện gì về giao dịch,ngân lượng sẽ đứng ra giải quyết tranh chấp, trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi íchthanh toán của cả 2 bên

1.1.5.3 Hệ thống vi thanh toán điện tử

a Khái niệm

Vi thanh toán điện tử được hiểu là khái niệm kinh doanh chỉ rõ cách thu tiền từmỗi trang web được xem, mỗi click, mỗi đường link đến đều phải trả tiền và bất kỳhành hóa dịch bụ nào được mua bán qua web mà giá tiền hết sức nhỏ từ 1 cent chotới dưới 10USD

b Đặc điểm

* Đặc điểm kỹ thuật

Ví thanh toán điện tử được xây dựng trên 2 hệ thống

- Vi thanh toán dựa trên token

- Vi thanh toán dựa trên tài khoản: chiếm tỷ trọng lớn nhất

Tính năng dễ sử dụng hay là thuận tiện: Một hệ thống vi thanh toán điện tửcần phải được thiết kế với các bước thanh toán đơn gian, dễ sử dụng đối với hầu hếtngười tham gia

Tính ẩn danh: Đối với một hệ thống vi thanh toán điện tử nếu có yêu cầu

khách hàng khai báo các thông tin cá nhân thì các thông tin cá nhân này cần phảiđược đảm bảo bí mật Nói một cách khác là ẩn danh đối với các khách hàng làngười mua còn người bán thì không bao giờ vô danh

Khả năng mở rộng: Một hệ thống vi thanh toán điện tử cần phải đảm bảo được

về mặt tố độcũng như sự ổn định của hệ thống kể cả khi xử lý cho 1 giao dịch Chonên khi xử lý với một giao dịch tăng lên lên đột biến hệ thống vẫn vận hành mộtcách ổn định

Tính hợp lệ: Một hệ thống vi thanh toán điện tử cần phải đảm bảo xử lý các

thông tin một cách chính xác có khả năng nhận dạng các giao dịch hợp lệ và xácthực được khách hàng tham gia

Tính an toàn: Một hệ thống vi thanh toán điện tử cần phải đảm bảo tốt việc

chống lại các nguy cơ đe dọa từ bên ngoài nhằm đảm bảo về an toàn cho hệ thống

và cho các khách hàng tham gia

Khả năng cộng tác: Một hệ thống vi thanh toán cần phải được thiết kế để tiếp

nhận các hình thức thanh toán khác do các tổ chức tài chính hoặc các nhà cung cấpdịch vụ thanh toán khác pháthành

* Đặc điểm phi kỹ thuật của vi thanh toán điện tử

- Tính tin cậy

- Mức độ bao phủ

- Tính bảo mật

- Hệ thống trả trước hoặc trả sau

- Phạm vi thanh toán hoặc hỗ trợ nhiều đơn vị tiền tệ

c Quy trình hệ thống vi thanh toán thông qua điện thoại di động

* Vi thanh toán qua sms (dựa trên thẻ)

Bước 1: Khách hàng sử dụng điện thoại di động để soạn tin nhắn theo mẫu sau

đó gửi tới máy chủ của nhà cung cấp dịch bi thanh toán Vài giây sau khách hàng sẽnhận được mã truy nhập trên điện thoại di động của mình

Bước 2: Trên các website bán hàng hóa giá trị nhỏ Để thanh toán cho cáchàng hóa này khách hàng sẽ nhập mã truy nhập nhận được trên điện thoại di độngvào website

Bước 3: Nhà cung cấp dịch vụ vi thanh toán sẽ kiểm tra tính đúng đắn của mãtruy cập

- Trường hợp 1: Nếu mã truy cập sai khách hàng sẽ được hướng tới một trangweb báo lỗi

- Trường hợp 2: Nếu mã truy cập đúng, khách hàng sẽ được sử dụng các nộidung hoặc là muacác hàng hóa giá trị nhỏ trên website

* Vi thanh toán thông qua đàm thoại

Bước 1: Khách hàng sẽ gọi điện thoại tới số điện thoại mất phí theo yêu cầucủa website bán hàng hóa giá trị nhỏ nhận mã truy nhập

Bước 2: trên trang web bán hang hóa giá trị nhỏ, để thanh toán cho các hànghóa này khách hàng sẽ nhạp mã truy cập vào website

Bước 3: Nhà cung cấp dịch vụ vi thanh toán sẽ kiểm tra tính đúng đắn của mãtruy nhập

- TH1: Nếu mã truy nhập sai, khách hàng sẽ được hướng tới một websitethông báo lỗi

- Th2: nếu mã truy nhập đúng khách hàng sẽ được phép truy cập vào các nộidung hoặc muacác hàng hóa giá trị nhỏ theo mong muốn

d Quy trình thanh toán của Paypal

17

Bước 1: Trên website ebay hoặc một website bất kỳ cửa người bán hàng trựctuyến nào đượctích hợp với lại paypal, người mua tiến hàng chọn paypal để thanhtoán

Bước 2: Paypal đưa ra rất nhiều các lựa chọn thanh toán khách nhau cho cáchàng hóa được mua bán như sử dụng thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, tìa khoản ngân hànghoặc tìa khoản Paypal

Bước 3: Người mua sẽ gửi thông tin thanh toán cụ thẻ là chuyển tiền từ tìakhoản Paypal của người mua sang tài khoản Paypal của người bán (cụ thể tiền sẽđược người mua chuyển từ các loại hình thanh toán trên đến tài khoản paypal củangười bán)

Bước 4: Người bán có thể thực hiện chuyển khoản từ tài khoản Paypal của họsang tài khoản ngân hàng hoặc là giữ số tiền thanh toán đó trong tài khoản PayPal

1.1.5.4 Hệ thống thanh toán bằng chuyển khoản điện tử

a Khái niệm

Chuyển khoản điện tử được hiểu là giao dịch chuyển tiền thanh toán giữ kháchhàng trong cùng hệ thống hoặc là khác hệ thống thông qua mạng máy tính và cácphương tiện điện tử khác

b Phân loại

* Chuyển khoản điện tử cùng hệ thống

Là nghiệp vụ chuyển tiền thanh toán giữa các chi nhanh trong nội bộ ngânhàng do đó khônglàm thay đổi tổng nguồn vốn của hệ thống ngân hàng đó

Bước 1: Khách hàng (người chuyển tiền) tại chi nhánh A muốn chuyển khoảntiền thanh toán sang chi nhánh B của ngân hàng X khi khách hàng thực hiện yêu cầuchuyển khoản, khách hàng phải điền vào mẫu đơn được cung cấp trên web của ngânhàng trực tuyến X

Bước 2: máy chủ xử lý giao dịch của ngân hàng trực tuyến X sẽ kiểm tra tínhđúng đắn của các thông tin trên mẫu đơn mà khách hàng người chuyển khai báo,sau đó xác thực việc thanh toán chuyển khoản cụ thể là chuyển khoản 1 khoản tiềnbằng đúng số tiền trên đơn chuyển tiền của khách hàng Từ tài khoản ngân hàng củakhách hàng tại chi nhánh A sang tài khoản ngân hàng của người thụ hưởng ở chinhánh B)

Bước 3: máy chủ xử lý giao dịch gửi thông báo về phát sinh nợ có trong tàikhoản của khách hàng người chuyển tiền vào trong tài khoản của ng thụ hưởng

* Chuyển khoản điện tử khác hệ thống: là nghiệp chuyển tiền thanh toán giữa

2 hay nhiềungân hàng thương mại với nhau có thể trong địa bạn hoặc khác địa bàn.Quá trình:

Bước 1: Người gửi thực hiện lệnh chuyển khoản bằng cách truy cập vào ngânhàng trực tuyếncủa người gửi và điền các thông tin cần thiết trên mẫu đơn chuyểnkhoản.

Bước 2: Trung tâm gửi tin sẽ truyền đi lệnh chuyển khoản tới máy chủ xử lýgiao dịch của ngân hàng trực tuyến của người gửi

Bước 3: Ngân hàng trực tuyên của người gửi nhận được lệnh chuyển khoản sẽgửi tin nhắn yêucầu chuyển khoản lên tổng đài mạng chuyển khoản

Bước 4: Tổng đài mạng chuyển khoản sẽ yêu cầu ngân hàng thứ 3(Ngân hàngNhà Nước) đứng ra chịu trách nhiệm thanh toán bù trừ cụ thể đó là trích từ tàikhoản tiền gửi của ngân hàng người gửi chuyển sang tài khoản tiền gửi của ngânhàng người nhận với số tiền được ghi rõ trong lệnh chuyển khoản

Bước 5: Ngân hàng nhà nước sẽ gửi tin nhắn thông báo đã chuyển khoản tớingân hàng củangười nhân thông qua tổng đài mạng chuyển khoản

Bước 6: Ngân hàng của người nhận sẽ ghi có trong tài khoản của người nhânđồng thời gửi tin nhắn phát sinh có tới người nhận

1.1.5.5 Hệ thống thanh toán Séc điện tử

Các đặc điểm:

- Có tính chất thời hạn: Séc điện tử có giá trị tiền tệ hoặc giá trị thanh toántrong 1 khoảng thờigian được ghi rõ trên séc Ngoài thời gian này séc trở nên vô giátrị

- Chứa đựng các thông tin giống như Séc giấy

+ Số tiền: Số tiền ghi trên éc phải được thể hiện cả bằng số và bằng chữ vàphải có ký hiệu tiềntệ

+ Các thông tin về tài khoản được trích trả bao gồm mã số, số tài khoản, tênchủ tài khoản

+ Ngày thành năm tạo lập séc

+ Tên của người thụ hưởng nếu có

- Séc được viết (khai báo) và chuyển giao cho người nhận bằng cách sử dụngcác phươngtiện điện tử

19

- Có thể kết nối thông tin không gới hạn và cho phép trao đổi trực tiếp giữacác bên.

c Bản chất

Về mặt bản chất séc điện tử là một phiên bản có giá trị pháp lý đại điện chomột tấm séc giấy và hệ thống thanh toán séc điện tử cũng được xây dựng dựa trên

cá nguyên tắc của hệ thống thanh toán séc giấy

d Quy trình thanh toán séc điện tử của Authorize.net

Bước 1: Trên internet khách hàng lên website bán hàng chọn mua sản phẩm vàbắt đầu tiến hành thanh toán

Bước 2: Thông qua một kết nối an toàn khách hàng sẽ truy cập vào websitecủa nhà cung cấp dịch vụ thanh toán séc điện tử (Authorize.net) mà tiến hành khaibáo tấm séc khách hàng cần thanh toán trên website này

Bước 3: thông tin về tấm séc mà khách hàng khai báo se được máy chủ củaAuthorize.net truyền thông tin mà tấm séc khách hàng khai báo tới ngân hàng trựctuyến của Authorize.net

Bước 4: Ngân hàng trực tuyến của Authorize.net sẽ truyền tiếp thông tin vềtấm séc tới ngân hàng của khách hàng thông qua trung tâm thanh toán bù trừ tựdộng

Bước 5: Ngân hàng của khách hàng sẽ kiểm tra và xác thực việc thanh toánvới số tiền được ghi rõ trên séc sang tài khoản ngân hàng của Authorize.net thôngqua trung tâm thanh toán bù trừ tự động

Bước 6: Ngân hàng của Authorize.net sẽ gửi thông báo phản hồi tới máy chủcủa Authorize.net thông báo việc phát sinh có trong tài khoản ngân hàng củaAuthorize.net

Bước 7: Authorize.net sẽ thông báo về phát sinh có trong tài khoản điện tử củangười bán hàng được thiết lập bởi Authorize.net

1.1.5.6 Hệ thống thanh toán hoá đơn điện tử

a) Khái niệm

Thanh toán hóa đơn điện tử là giải pháp cho phép các nhà cung cấp và kháchhàng tiến hàng trao đổi dữ liệu điện tử để cho họ tự trình bày và xử lý thanh toánBao gồm 2 loại là biller trực tiếp và biller tích hợp

Các nhà cung cấp dịch vụ cho khách hàng thường làm cho các hóa đơn cầnthanh toán sẵn có trên web của mình Sau đó họ gửi 1 email thông báo về các hóađơn khách hàng cần thanh toán cùng với một liên kết nhúng ở trong email này đểkhách hàng có thể truy cập thông qua một kết nói an toàn tới nhà cung cấp dịch vụ

b) Quy trình thanh toán hóa đơn điện tử (biller trực tiếp)

Hình 1.3 Quy trình thanh toán hóa đơn điện tử đơn lẻ

(Nguồn: vpcp.chinhphu.vn)

Bước 1: Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hay còn gọi người lập hóa đơn biller

sẽ gửi một email thông báo tới khách hàng về hóa đơn mà khách hàng cần phảithanh toán cùng với một liên kết nhúng để khách hàng có thể truy cập vào websitethông qua một kết nối an toàn

Bước 2: Khách hàng sẽ truy cập vào website của biller thông qua liên kếtnhúng trong email Tiến hành xem xét các hóa đơn mình cần thanh toán và bướcđầu khai báo thực hiện thanh toán

Bước 3: Biller sẽ gửi toàn bộ những thông tin trên hóa đơn mà khách hàngkhai báo tới máychủ của nhà cung cấp dịch vụ thanh toán hóa đơn điện tử

Bước 4: Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán hóa đơn điện tử sẽ chuyển tiếp cácthông tin này tới ngân hàng của khách hàng

Bước 5: Ngân hàng của khách hàng sẽ kiểm tra các thông tin thanh toán màkhách hàng khai báo Sau đó xác thực việc thanh toán bằng cách chuyển tiền từ tàikhoản ngân hàng của khách hàng sang tài khoản điện tử của nhà cung cấp dịch vụthanh toán hóa đơn điện tử Đồng thời gửi tin nhắn thông báo tới khách hàng

21

Bước 6: Nhà cung cấp dịch vụ thanh toán hóa đơn điện tử sẽ gửi tin nhắnthông báo về phátsinh có trong tài khoản điện tử của biller được thiết lập bởi nhàcung cấp dịch vụ thanh toán hóađơn điện tử.

1.1.6 Các yếu tố cấu thành một hệ thống thanh toán điện tử

Các bên tham gia

1.Người bán: có thể thực hiện bán hàng hóa dịch vụ theo 2 cách: Có thể bán

hàng hóa dịch vụ thông qua 1 website; có thẻ bán hang hóa dịch vụ trên chínhwebsite

Doanh thu bán hàng hóa trong hai trường hợp là khác nhau: Nếu bán hàng hóa quawebsite khác thì doanh thu không đạt được 100% vì phải mất phí đăng ký và phígiao dịch

2 Người mua: Bao gồm cả doanh nghiệp và cá nhân, các hình thức được áp

dụng trong hai trường hợp này khác nhau

- Người mua là cá nhân người tiêu dùng: giá trị khối lượng giao dịch nhỏ, phươngthức thanh toán: thẻ cá nhân, ví điện tử

- Người mua là doanh nghiệp: Giá trị khối lượng giao dịch lớn, phương thức thanhtoán là chuyển khoản, sec điện tử

3 PSP (Payment Service Provider) là nhà cung cấp dịch vụ thanh toán Trong

thế giới ảo, cơ sở bán hàng thường không không sử dụng thiết bị PDQ offline, do

đó, một PSP sẽ cung cấp phần mềm để mô phỏng việc xử lý “soi” các thẻ thanhtoán và thu đơn thập các chi tiết về thẻ rồi sau đó sẽ chuyển chúng tới ngân hàngchấp nhận

1.1.7 Các yêu cầu của hệ thống thanh toán điện tử

Tính độc lập (Independence) Một số phương thức thanh toán điện tử đòi hỏi

phần mềm hoặc thiết bị đặc biệt để thanh toán Hầu như tất cả các phương thứcthanh toán điện tử đòi hỏi người bán hàng phải trang bị (cài đặt phần mềm, phầncứng) để có thể thực hiện thanh toán Yêu cầu là các hệ thống thanh toán mang tínhđộc lập, không phụ thuộc vào phần cứng và phần mềm chuyên dụng

Tính tương tác và dịch chuyển (Interoperability and Portability) Các hệ thống

thương mại điện tử phải được liên kết với nhau và liên kết với các hệ thống thanhtoán Phương thức thanh toán điện tử phải phù hợp với hệ thống thương mại điện tử

và hạ tầng công nghệ thông tin

Tính an toàn và bảo mật An toàn và bảo mật cho các giao dịch tài chính qua

các mạng mở như Internet là hết sức quan trọng vì đây sẽ là mục tiêu tấn công củacác loại tội phạm công nghệ cao, ăn cắp hoặc sử dụng thẻ tín dụng trái phép Do các

dịch vụ trên Internet hiện nay được cung cấp toàn cầu với mọi tiện ích phục vụ chomọi khách hàng, mọi thành phần trong xã hội, vì vậy các hệ thống thanh toán điện

tử phải đảm bảo tính khả dụng nhưng cũng chống lại được sự tấn công đe dọa tính

bí mật thông tin cá nhân, thông tin tài chính của các chủ thể tham gia giao dịch

Tính ẩn danh Không giống với thẻ tín dụng và séc, nếu người mua dùng tiền

mặt, rất khó truy tìm dấu tích người mua sau giao dịch, các hệ thống thanh toán điện

tử nếu yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh và những đặc điểm nhận dạngthì đặc điểm nhận dạng hoặc thông tin cá nhân của các chủ thể phải được giữ kín.Phải đảm bảo không làm lộ các thông tin cá nhân của khách hàng

Tính phân đoạn (Divisibility) Hầu như người bán chấp nhận thẻ tín dụng cho

các giao dịch có giá trị giới hạn (Min-Max) Nếu giá trị giao dịch quá nhỏ (một vài

$) hoặc quá lớn (giá một chiếc máy bay), thẻ tín dụng sẽ không là phương thứcthanh toán khả thi

Tính dễ sử dụng cho bất kì ai và trong mọi doanh nghiệp, khách hàng có thể

sử dụng

Tính tiết kiệm/ hiệu quả (phí giao dịch) Chi phí cho mỗi giao dịch nên chỉ là

một con số rất nhỏ (gần bằng 0), đặc biệt với những giao dịch giá trị thấp Ví dụ vớithẻ tín dụng có mức tối thiểu +3% giá trị giao dịch, với giao dịch giá trị nhỏ, mứcphí là bao nhiêu cho phù hợp

Tính thông dụng Khả năng sử dụng rộng rãi và tối thiểu hóa hàng rào luật

pháp, cạnh tranh – cho phép – chấp nhận Ví dụ: Payal phải đấu tranh với những cáobuộc của hệ thống ngân hàng là minh họa về tính thông dụng

Tính hoán đổi, chuyển đổi từ hình thức này sang hình thức khác Ví dụ: Tiền

số có thể chuyển thành các kiểu loại tiền khác Có thể dễ dàng chuyển từ tiền điện

tử sang tiền mặt hay chuyển tiền từ tiền điện tử sang tài khoản cá nhân Từ tiền điện

tử có thể phát hành séc điện tử, séc giấy Tiền số bằng ngoại tệ này có thể dễ dàngchuyển sang ngoại tệ khác với tỷ giá tốt nhất

1.2 Bản chất và nội dung của hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử

1.2.1 Bản chất của hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử

Trong quá trình phát triển, doanh nghiệp có thể triển khai một số phương thức thanhtoán để đáp ứng yêu cầu của khách hàng Tuy nhiên, do những vấn đề về mặt hạtầng kỹ thuật, chi phí yếu kém, … nên hệ thống thanh toán chưa đáp ứng được các

23

yêu cầu của khách hàng Muốn phát triển một hệ thống thanh toán điện tử an toàn

và hiệu quả đòi hỏi doanh nghiệp cần phải đầu tư vào hạ tầng công nghệ kỹ thuật,chi phí triển khai các phương thức thanh toán mới, …

Hiện nay đang có rất nhiều doanh nghiệp phát triển thương mại điện tử sửdụng các hệ thống thanh toán điện tử bằng các phương thức như: thanh toán thẻ,thanh toán qua các ngân hàng liên kết, thanh toán qua ví điện tử, …Nhưng khôngphải bất cứ doanh nghiệp nào cũng tích hợp được các phương thức thanh toán để cómột hệ thống thanh toán an toàn và hiệu quả Vấn đề luôn bất cập trong sự pháttriển một hệ thống thanh toán dẫn tới chất lượng giao dịch của dịch vụ Thanh toánhiệu quả, nhanh chóng, an toàn giúp cho khách hàng tin tưởng vào dịch vụ củadoanh nghiệp hơn

Hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử là dựa trên những phươngthức thanh toán điện tử đã có, tích hợp và triển khai các phương thức thanh toánmới để đa dạng hóa lựa chọn trong thanh toán Đồng thời phát triển các tính năngcủa các phương thức thanh toán khác

Vì vậy, hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử trên websiteautoshopee.vn của công ty TNHH GPCN Media Glaza là vô cùng cần thiện, bởihiện nay wensite mới cung cấp phương thức thanh toán chính là qua các ví điện tử.Một phương thức thanh toán duy nhất làm cho khách hàng khó khan trog khâuthanh toán và không có nhiều lựa chọn, bởi không phải khách hàng nào cũng sửdụng ví điện tử Việc hoàn thiện phương thức thanh toán điện tử trên website, giúpcho doanh nghiệp tối ưu được khâu thanh toán nhanh chóng, người mua có nhiềulựa chọn để thanh toán mua hàng, giao dịch một cách nhanh nhất

Dựa trên nền tảng phát triển hệ thống thanh toán ban đầu của doanh nghiệp,đánh giá phân tích những ưu điểm và nhược điểm, từ đó đề xuất các giải pháp đểhoàn thiện một hệ thống thanh toán hoàn thiện và hiệu quả nhất

1.2.2 Nội dung của hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử

1.2.2.1 Hoàn thiện các yêu cầu của phương thức thanh toán điện tử

Hoàn thiện các phương thức thanh toán điện tử là một quá trình nỗ lực gồmcác hoạt động phân tích, đánh giá, lựa chọn, thực hiện, áp dụng các phương thức,dịch vụ thanh toán trực tuyến vào hoạt động của website khác ngoài những phươngthức có sẵn của doanh nghiệp giúp hoàn thiện hơn hoạt động thanh toán thương mạiđiện tử của mỗi doanh nghiệp

Dựa trên các phương thức thanh toán đã có sẵn tại hệ thống thanh toán từ đóphát triển chức năng, vai trò để đảm bảo tính dễ sử dụng cho khách hàng cũng như

dễ dàng trong việc thống kê và tính toán giao dịch thanh toán tại doanh nghiệp.Triển khai các phương thức thanh toán khác chưa có vào hệ thống thanh toán nhằmtạo cho khách hàng có nhiều sự lựa chọn hơn trong quá trình giao dịch thanh toántại website

Kết hợp các phương thức thanh toàn hiện tại và các phương thức thanh toánchưa có nhằm giảm thiểu chi phí, đa dạng phương thức, đảm bảo tính nhanh chóngtiện lợi cho cả khách hàng và doanh nghiệp Nâng cao chất lượng dịch vụ TTĐT củacông ty về mặt tốc độ và mặt bảo mật trong hệ thống thanh toán điện tử nhưng vẫnđảm bảo được các yêu cầu cần có của 1 hệ thống thanh toán trực tuyến cho doanhnghiệp

Một hệ thống thanh toán điện tử được mọi người tin tưởng và sử dụng khi nóđáp ứng các yêu cầu về an toàn bảo mật thông tin, giảm thiểu chi phí, thời gian,thanh toán nhanh chóng tiện lợi Do vậy các doanh nghiệp cần đầu tư về hạ tầng kỹthuật cũng như đội ngũ nhân sự để có thể triển khai một hệ thống thanh toán điện tửhiệu quả Tích hợp các phương thức thanh toán mới dựa trên các thiếu sót mà cácphương thức thanh toán cũ để hoàn thiện các yêu cầu của một hệ thống thanh toánđiện tử mà doanh nghiệp cần có

1.2.2.2 Đa dạng các phương thức thanh toán điện tử theo yêu cầu của thị trường

Nếu như trước đây các giao dịch giữa người mua và người bán luôn đượcthanh toán dựa trên duy nhất một hình thức là thanh toán trực tiếp bằng việc giaotiền mặt thì hiện nay, hình thức này vẫn còn tồn tại phổ biến Thậm chí, khi muahàng trên các website thì đây vẫn là hình thức thanh toán phổ biến vì đảm bảo độ antoàn, khách hàng phải chắc chắn với mặt hàng đã đặt mua thì mới trả tiền

Khi tiến hành mua sắm online, bạn có thể lựa chọn một cách thanh toán phùhợp nhất với điều kiện hiện có của mình như thanh toán trực tuyến, chuyển khoản,thanh toán khi nhận hàng COD, gửi tiền qua bưu điện hoặc thậm chí là thanh toánbằng điện thoại di động

Trên thực tế, tuy có nhiều hình thức thanh toán được sử dụng trong thươngmại điện tử nhưng vấn đề về hệ thống thông tin, bảo mật, cách thức thanh toán vẫnchưa chiếm được lòng tin của khách hàng nên hoạt động kinh doanh trực tuyến vẫncòn gặp nhiều khó khăn Điều cấp thiết nhất hiện nay là có được những phươngthức thanh toán hữu hiệu nhất chiếm được lòng tin của khách hàng, chỉ có vậy thìthương mại điện tử Việt Nam mới có cơ hội mà phát triển được

25

Vì vậy, để đáp ứng được nhu cầu tiêu dung của thị trường, doanh nghiệp cầnphải đa dạng hóa các phương thức thanh toán dựa trên các phương thức thanh toán

đã có sẵn Một hế thống thanh toán nhiều phương thức giúp cho khách hàng cónhiều lựa chọn phù hợp nhất, giảm thiểu thời gian và chi phí trên mỗi lần giao dịch.Một doanh nghiệp chỉ có 1-2 phương thức thanh toán là chưa đủ, hiện nay thươngmại điện tử càng ngày càng phát triển kéo theo đó là thanh toán điện tử phát triển,nhu cầu thanh toán không sử dụng tiền mặt đang dần được thay thế bởi các phươngthức thanh toán trực tuyến Do đó, doanh nghiệp cần nắm bắt được thị trường đểđáp ứng nhu cầu thanh toán khi mua hàng của khách hàng

1.2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến hoàn thiện các phương thức thanh toán điện

tử

1 Hạ tầng cơ sở thông tin

Trong những năm qua, sự phát triển vượt bậc của ngành công nghẹ thông tin đãtạo ra những ảnh hưởng vô cùng lớn đến nền kinh tế nói chung và các hoạt độngdịch vụ tài chính nói riêng Công nghệ thông tin đang dần dần thay thế việc xử lýbằng giấy tờ tại tất cả các ngân hàng trên thế giới Việc sử dụng công nghệ thông tinmột cách hợp lý đã, đang và sẽ giúp các ngân hàng xử lý thông tin kịp thời, chínhxác, giảm thiểu chi phí, tăng lợi nhuận và nâng cao chất lượng phục vụ ngân hàng

Có thể nói sự phát triển của khoa học công nghệ là tiền đề phát triển các dịch vụngân hàng chất lượng cao và sự ra đời của các dịch vụ TTĐT là sản phẩm điển hìnhcủa sự phát triển công nghệ thông tin và viễn thông Trong quá trình lịch sử bắt đầuhình thức nối mạng giữa các trung tâm cung cấp dịch vụ thanh toán với các điểmthanh toán bán hàng (EFT POS), truyền hình cáp, dịch vụ ngân hàng tại nhà,Internet Banking, dịch vụ ngân hàng không dây (Mobile Banking), yếu tố khoa học,công nghệ sẽ tiếp tục là một yếu tố cấu thành không thể thiếu trong sự phát triển củacông nghệ ngân hàng nói chung và các dịch vụ ngân hàng nói riêng

2 Sự phát triển của thương mại điện tử

Xu thế cạnh tranh ngày càng khốc liệt giữa các doanh nghiệp trên thế giới cũngnhư ở Việt Nam đã buộc họ phải luôn tiếp cận với những thành tựu mới của khoahọc kỹ thuật nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của khách hàng.Việc áp dụng TMĐT vào hoạt động kinh doanh trở thành một yêu cầu tất yếu với tất

cả doanh nghiệp vì TMĐT đem lại lợi ích tiềm năng cho họ

Ngày nay, sự phát triển như vũ bão của ngành công nghệ thông tin đã làm chonền kinh tế xích lại gần nhau, không có sự phân cách về mặt địa lý, không gian và

thời gian Sự phát triển của TMĐT đã tác động đến ngân hàng, đặt cho ngân hàngnhững thách thức và cơ hội mới.

TMĐT tạo nên hình thức cạnh tranh mới, buộc ngân hàng phải cung cấp nhữngdịch vụ mà khách hàng cần, quyết định quy mô các chi nhánh ngân hàng tring hệthống và mở rộng hệ thống thanh toán liên ngân hàng

Sự tham gia của TMĐT cũng làm nảy sinh các vấn đề công nghệ của ngân hàng.Các ngân hàng giải quyết được những thách thức này sẽ quyết định được sự ảnhhưởng của mình đối với thị trường điện tử hóa

Trước yêu cầu đó, ngân hàng đã cho ra đời nhiều dịch vụ như: Dịch vụ thanhtoán qua điện thoại sử dụng mã số cá nhân, hoặc nhận dạng giọng nói, dịch vụ thanhtoán qua internet, khách hàng chỉ cần một máy tính cá nhân nối mạng Internet là cóthể thực hiện giao dịch với ngân hàng mà không cần phải trực tiếp đến ngân hàng

3 Môi trường pháp lý

Trong sự phát triển của bất kỳ khu vực kinh tế hoặc ngành nghề nào, môi trườngpháp lý là một trong những yếu tố quan trọng và mang tính chất quyết định Đối vớikhu vực tài chính ngân hàng, môi trường pháp lý càng đóng vai trò quan trọng hơn

vì khu vực tài chính ngân hàng luôn được coi là bộ phận cấu thành phát triển nềnkinh tế xã hội và cũng là khu vực chịu sự giám sát nghiêm ngặt nhất Môi trườngpháp lý ổn định sẽ có tác động tích cực đến sự phát triển của các loại hình dịch vụmới này vì nó sẽ đảm bảo các hoạt động của chính mình bằng hệ thống pháp luậtcủa quốc gia mình Chính vì vậy, môi trường pháp lý của mỗi quốc gia đòi hỏi ngàycàng hoàn thiện hơn, ổn định hơn để đảm bảo thông suốt các hoạt động của ngânhàng điện tử

Theo xu hướng chung trên thế giới hiện nay, các quy chế và rào cản pháp lý đềuđược chỉnh sửa theo hướng đơn giản hóa, nới lỏng hoặc bãi bỏ Đây là một xu thế

có lợi thúc đẩy các ngân hàng tìm tòi và phát triển những loại hình dịch vụ mới trên

cơ sở cạnh tranh lành mạnh Tuy nhiên, việc nới lỏng hay bãi bỏ các rào cản pháp lýtrong bối cảnh phát triển của loại hình dịch vụ mới này sẽ nảy sinh những vấn đềpháp lý kèm theo Ví dụ: Ngân hàng Trung Ương sẽ phải điều chỉnh luật ngân hàng

và các quy chế hiện hành như thế nào để phù hợp với tình hình phát triển các loạihình dịch vụ mới? Các ngân hàng thương mại cần áp dụng biện pháp phòng ngừarủi ro gì để đảm bảo an toàn tiền gửi của khách hàng sử dụng dịch vụ TTĐT?

4 Trình độ dân chí

27

Sự ra đời của TMĐT đã làm thay đổi cơ bản môi trường cạnh tranh truyền thốngtrong khu vực ngân hàng, đồng thời cũng làm thay đổi dần những thói quen sử dụngdịch vụ của người dân: Chuyển từ những giao dịch thanh toán trực tiếp với ngânhàng sang những giao dịch trực tuyến trên mạng nhanh chóng và tiết kiệm thời gianhơn nhiều Tuy nhiên, để sử dụng được những giao dịch trực tuyến như vậy đòi hỏingười dân phải có trình độ về công nghệ thông tin nhất định Do đó, trình độ dân chíảnh hưởng rất nhiều đến việc triển khai các dịch vụ ngân hàng hiện đại.

5 Nguồn nhân lực

Khi phát triển các dịch vụ TTĐT, các ngân hàng co thể giảm đáng kể đượcnguồn nhân lực do có nhiều công đoạn được tự động hóa và có máy móc hỗ trợ đắclực Nhưng cũng chính điều này đòi hỏi mỗi nhân viên ngân hàng phải trang bị chomình những ký năng ứng dụng công nghệ thông tin một cách có hiệu quả, có thóiquen làm việc bằng phương tiện điện tử, đồng thời các nghiệp vụ ngân hàng càngcần phải nắm chắc hơn vì họ không còn làm việc trực tiếp với khách hàng nữa.Ngoài ra, các ngân hàng còn cần có đội ngũ chuyên gia thông tin đủ mạnh Conngười luôn là yếu tố quyết định sự thành công của bất cứ hoạt động nào, phát triểnnhân lực mạnh mẽ sẽ góp phần to lớn vào thành công của ngân hàng điện tử

6 Môi trường cạnh tranh

Yếu tố cạnh tranh đã thực sự thúc đẩy ngân hàng trong việc tìm ra phương thứctạo lợi thế cạnh tranh trong kinh doanh Chỉ có cạnh tranh các ngân hàng mới tự đổimới mình để khỏi bị tụt hậu so với các ngân hàng khác Càng cạnh tranh nhiều, cácngân hàng càng phải hoàn thiện mình hơn nữa, đưa ra các dịch vụ tốt hơn, hoàn hảohơn, nhiều tiện ích hơn để có thể thu hút được nhiều khách hàng hơn

Khi các ngân hàng được coi là thể chế trung gian tài chính trong hệ thống, mộtđiều không thể phủ nhận được là hiện nay, các ngân hàng thành viên trong hệ thốngngân hàng đều có thể cung cấp các dịch vụ tương tự nhau Với cùng một số lượngkhách hàng, điều làm cho giới lãnh đạo quan tâm nhiều nhất là làm sao phát triểnnhững loại hình dịch vụ mới, những kinh nghiệm phục vụ khách hàng được tốt hơn,qua đó thu hút được nhiều khách hàng và tạo được mối quan hệ lâu dài với kháchhàng

Tuy nhiên, sự ra đời của TMĐT đã làm thay đổi cơ bản môi trường cạnh tranhtruyền thống trong khu vực ngân hàng Trong khi trước đây khách hàng có thể dễdàng so sánh chất lượng dịch vụ của các ngân hàng khi tới giao dịch trực tiếp tại cácchi nhánh thì nay, khách hàng khó quyết định sử dụng dịch vụ của ngân hàng nào vì

hầu như ngân hàng nào cũng có thể cung cấp các dịch vụ TTĐT tương tự như nhau.Khách hàng có thể sử dụng dịch vụ TTĐT của từng ngân hàng để tự quyết định xem

sẽ sử dụng dịch vụ của ngân hàng nào nhưng điều này cũng không phải dễ dàng vìđây là chiến lược kinh doanh trọng tâm của ngân hàng trong tương lai và họ sẽ tìmmọi cách để giữ khách hàng của mình Điều đó sẽ làm cho khách hàng gặp nhiềukhó khăn trong việc lựa chọn ngân hàng phục vụ

1.3 Tổng quan tình hình nghiên cứu

1.3.1 Tình hình nghiên cứu trên thế giới

Thị trường thanh toán điện tử được giới chuyên gia đánh giá là có sự tăngtrưởng khá tốt trong năm nay Trong báo cáo thị trường thanh toán điện tửLandscape 2020 đã đưa ra rất nhiều thông số đáng tin cậy về sự tăng trưởng này.Trên thế giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về TMĐT nói chung cũng nhưTTĐT nói riêng Tác giả xin nêu ra một số nghiên cứu đáng chú ý như:

Đầu tiên ta phải kể đến cuốn sách “Electronic Payment System for Commerce” của Donal O’Mahony, Michael Peire, Hitesh Tewwari Cuốn sách đãgiới thiệu khá đầy đủ và chi tiết về công nghệ và hệ thống thanh toán điện tử Cuốnsách được viết cho các nhà nghiên cứu và các chuyên gia trong ngành để mở rộng

E-và phát triển các công nghệ mới trong lĩnh vực này

Trong khi đó cuốn sách “New Payment World” của Mary S.Schaeffer lại cho

ta cái nhìn toàn cảnh về lịch sử của các dịch vụ thanh toán trên thế giới, các phươngthức thanh toán của “ngày hôm qua”, “hiện tại” và trong “tương lai” trên toàn thếgiới Cuốn sách là sự giới thiệu đầy đủ về các kỹ thuật bảo mật an toàn hệ thốngtrong TTĐT cho từng lĩnh vực khác nhau như tài chính, ngân hàng, chứng khoán,thuế, hải quan hay như các giao dịch doanh nghiệp và người dùng trong TMĐT

E – commerce, Electronic Payments – A.Koponen – Helsinki University of

Technology, Telecommunications Software and Multimedia Laboratory – 2009

(Thương mại điện tử, Thanh toán điện tử của tác giả A.Koponen – Trường Đại học

Công nghệ, phần mềm viễn thông và thí nghiệm đa phương tiện Helsinki, xuất bảnnăm 2009) Chủ đề của báo cáo này là giới thiệu một số vấn đề có liên quan đếnTMĐT như công nghệ, xã hội và các vấn đề kinh tế Về công nghệ, tác giả trình bày

về giải pháp mạng, tiêu chuẩn dữ liệu và bảo mật, công nghệ đa phương tiện, bảomật dữ liệu trong TTTT và ngân hàng, sự phát triển của điện thoại di động, công

29

nghệ chuyển vùng của thiết bị kỹ thuật số cá nhân Tất cả các vấn đề này đều pháttriển theo hướng giúp cho việc sử dụng dịch vụ TMĐT mọi nơi một cách dễ dàng,thuận lợi.

Report Online Payment 2012 – Authors: Jip de Lange, Alessandro Longoni,

Adriana Screpnic – The Executive Committee of E Commerce Europe (Báo cáothanh toán trực tuyến 2012 của các tác giả Jip de Lange, Alessandro Longoni,Adriana Screpnic – Ủy ban điều hành TMĐT châu Âu, xuất bản năm 2012) Báocáo này cung cấp một cái nhìn tổng thể về các phương pháp và thói quen thanh toántrong TMĐT trên toàn cầu Nó cũng cho thấy một thế giới đầy hấp dẫn và luôn pháttriển không ngừng, có nhiều sự đổi mới cho phép các nhà bán lẻ thông qua cácwebsite có thể cung cấp các dịch vụ của họ xuyên biên giới, duy trì sự tăng trưởng

và phát triển

Ngoài ra còn có rất nhiều những nghiên cứu có giá trị to lớn khác nhứ : “The truthabout Online Payments” của Russell O’Brien, “Electronic Bill Presentment andPayment” của Kornel Terplan, “New Payment World” của Mary S.Schaeffer,

“Payment System in Golb Perspectives” của Maxwell J.Fry, Isaack Kilato của nhómtác giả , “Tạp chí nghiên cứu kinh doanh quốc tế toàn cầu số 2.2009”

1.3.2 Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam

Với bề dầy lịch sử khoảng 25 năm hình thành và phát triển, thanh toán điện

tử đã ngày càng trở thành văn hóa thanh toán hiện đại và khá quen thuộc, phổ biếnvới người dân Việt Nam

Quá trình phát triển ngoạn mục cả về số lượng và chất lượng của công nghệ thanh toán điện tử ở Việt Nam luôn song hành cùng sự phát triển bùng nổ của công nghệ thông tin viễn thông trên thế giới cũng như ở Việt Nam

Trong hơn 6 tháng đầu năm 2020, mặc dù Việt Nam cũng là một trong nhữngnước bị ảnh hưởng bởi đại dịch thế kỷ – Covid19 thế nhưng dường như nhữngngành nghề liên quan đến công nghệ lại không chịu quá nhiều ảnh hưởng tiêu cựcnhiều như những ngành khác Điển hình như thị trường thanh toán điện tử vẫn luôn

“tấp nập” bất chấp dịch bệnh

Theo báo cáo thị trường thanh toán điện tử Landscape 2020, trong riêng năm

2020, các giao dịch qua Internet, điện thoại di động tăng trưởng đến 238% (số liệu

được trích từ báo cáo của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số – Bộ CôngThương).

Tại các trường đại học Việt Nam có đào tạo về TMĐT, về công nghệ cũngchưa có giáo trình đào tạo chính thức về TMĐT mà chủ yếu vẫn là các tài liệu tổnghợp và dịch từ các tài liệu từ các chuyên gia, các trường đại học quốc tế, các tổ chứcnghiên cứu quốc tế hay chính các doanh nghiệp TMĐT nói chung và TTĐT nóiriêng trên thế giới Các giáo trình, bài giảng về TMĐT, TTĐT của trường Đại HọcThương Mại, Đại Học Ngoại Thương cũng chỉ dành một phần rất nhỏ để giới thiệu

về các hình thức TTĐT hiện nay đang có trên thế giới

Bài giảng “Thanh toán trong thương mại điện tử” – Bộ môn Nguyên lýthương mại điện tử Trong bài giảng, các tác giả đã đề cập đến các vấn đề thanhtoán điện tử, bao gồm: tổng quan về thanh toán điện tử, các hệ thống trong thanhtoán điện tử và công nghệ bảo mật trong thanh toán điện tử Bài giảng cho ta cáinhìn tổng quan về thanh toán điện tử

Giáo trình “Thanh toán trong thương mại điện tử” – PGS.TS Nguyễn VănThanh - Đại học Thương mại năm 2011 Đây là cuốn sách đề cập khá chi tiết vềthanh toán điện tử Tuy nhiên, do tiếp cận theo góc độ tài chính nên cuốn sách đềcập đến nhiều hoạt động thanh toán điện tử tại các ngân hàng mà chưa đề cập đếntình hình hoạt động thanh toán tại các doanh nghiệp hiện nay

Một số tài liệu và công trình nghiên cứu được tác giả sưu tầm như:

• Sinh viên Lê Huy Thịnh (2013), “Phát triển công cụ thanh toán điện tử tạiSmartlink Ecom của Công ty Cổ phần dịch vụ thẻ Smartlink” Đại học Thương Mại.Khóa luận tập trung nghiên cứu các thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm pháttriển tốt hơn công cụ TTĐT tại Smartlink Ecom Khóa luận đã nêu ra được thựctrạng cụ thể về tình hình ứng dụng công cụ thanh toán điện tử tại Smartlink Ecom

và đưa ra một số giải pháp cho việc phát triển công cụ thanh toán điện tử tại công ty.Tuy nhiên, việc điều tra khảo sát khách hàng và nhân viên còn hạn chế về số lượngnên chưa có cái nhìn tổng quán nhất về thực trạng ứng dụng và một số giải phápđưa ra chưa cụ thể, việc áp dụng vào phát triển công cụ ở Smarlink còn nhiều bấtcập

• Viện Nghiên cứu Thương mại (Bộ Công Thương) (11/5/2016), "Dịch vụthanh toán điện tử với phát triển thương mại điện tử: Xu thế và đổi mới", tại HàNội Hội thảo khái quát bức tranh về thực trạng và xu hướng phát triển thương mạiđiện tử và dịch vụ thanh toán điện tử trên thế giới và ở Việt Nam trong thời gian tới,

31