Vận động hành lang trong hoạt động lập pháp của quốc hội (nghị viện) một số nước trên thế giới

Vận động hành lang trong hoạt động lập pháp của Quốc hội Nghị viện một số nước trên thế giới Nguyễn Thị Hồng Chương Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp lu

Vận động hành lang trong hoạt động lập pháp của Quốc hội (Nghị viện) một số nước trên thế giới

Nguyễn Thị Hồng Chương

Khoa Luật Luận văn ThS ngành: Lý luận và lịch sử nhà nước và pháp luật; Mã số: 60 38 01

Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Đăng Dung

Năm bảo vệ: 2010

Abstract: Làm rõ sự hình thành và vị trí, vai trò của vận động hành lang đối với hoạt động

lập pháp của Nghị viện, phương thức và nguyên tắc vận động hàng lang tại Nghị viện, nhà vận động hành lang Phân tích hệ thống pháp luật về hoạt động vận động hành lang trong hoạt động lập pháp của Quốc hội (Nghị viện) một số nước trên thế giới Đề xuất một số kiến nghị đối với Việt Nam trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

Keywords: Pháp luật; Luật Hiến pháp; Quốc hội; Lập pháp

Content

MỞ ĐẦU

1 Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài

Vận động hành lang là khái niệm khá mới mẻ đối với Việt Nam, nhưng lại rất phổ biến ở nhiều nước trên thế giới Tại một số quốc gia, vận động hành lang vẫn ngày càng trở nên quan trọng

và là phần không thể thiếu được trong các hoạt động chính trị - xã hội, mà đặc biệt là trong các hoạt động nghị trường của Nghị viện Vận động hành lang mang đến cho các nghị sĩ cái nhìn toàn diện,

đa chiều với đầy đủ thông tin, chứng cứ cũng như ý kiến, kiến nghị của cử tri và xã hội về vấn đề đang được Nghị viện xem xét, quyết định để trên cơ sở đó, đưa ra những quyết định có lợi cho xã

hội, cử tri hoặc các nhóm lợi ích… Chính vì vậy, có thể nói vận động hành lang là hoạt động “hậu

trường”, nhưng có vai trò bổ sung cho quá trình hoạch định chính sách của Nghị viện

Ở Việt Nam, vận động hành lang chưa được chính thức thừa nhận và cũng chưa có các quy định cụ thể của pháp luật đối với việc tiến hành các hoạt động loại này Việc người dân có nhiều ảnh hưởng hơn trong quá trình xây dựng pháp luật cũng như việc các nhóm lợi ích khác nhau thể hiện chính kiến và vận động các nhà lập pháp chú ý tới mặt bằng xã hội không đồng đều để ban hành pháp luật sao cho phù hợp là tiến trình tự nhiên, không thể phủ nhận Tuy nhiên, xu hướng phát triển hoạt động vận động hành lang ở Việt Nam nên như thế nào, sự can thiệp của Nhà nước

vào hoạt động này đến đâu là vấn đề cần được bàn thảo, cân nhắc kỹ, đặc biệt là trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân

và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay Chính vì vậy, chúng tôi mạnh dạn chọn Đề tài: Vận động

hành lang trong hoạt động lập pháp của Quốc hội (Nghị viện) một số nước trên thế giới

2 Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

Đề tài mong muốn đạt được các kết quả nghiên cứu sau đây:

- Làm rõ sự hình thành và vị trí, vai trò của vận động hành lang đối với hoạt động lập pháp của Nghị viện, phương thức và nguyên tắc vận động hàng lang tại Nghị viện, nhà vận động hành lang

- Phân tích pháp luật về hoạt động vận động hành lang trong hoạt động lập pháp của Quốc hội (Nghị viện) một số nước trên thế giới

- Nêu ra được một số kiến nghị đối với Việt Nam trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay

3 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài, phương pháp nghiên cứu cơ bản mà luận văn sử dụng là phương pháp quy nạp trên cơ sở thống kê, tổng hợp, nghiên cứu và phân tích các văn kiện của Đảng, pháp luật của Nhà nước để làm sáng rõ một số vấn đề liên quan đến quyền tham gia của công chúng đối với hoạt động của cơ quan công quyền Đồng thời, luận văn có phân tích, đánh giá thực tiễn để thấy được một số biểu hiện cho thấy xu hướng về vận động hành lang ở Việt Nam

Luận văn sử dụng phương pháp so sánh, đối chiếu giữa pháp luật và thực tiễn về vận động hành lang ở một số nước trên thế giới để thấy được những nét khái quát nhất về vận động hành lang

ở các nước này, từ đó liên hệ đến thực tiễn ở Việt Nam

Ngoài ra, luận văn còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như phương pháp lịch

sử, phương pháp lo gic, phương pháp phân tích, tập hợp, tổng hợp, thống kê, xã hội học,… để làm sáng tỏ những nội dung nghiên cứu của luận văn

4 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm có 3 chương: Chương 1: Sự hình thành và vị trí, vai trò của vận động hành lang

Chương 2: Pháp luật về vận động hành lang trong hoạt động lập pháp của Quốc hội (Nghị viện) một số nước trên thế giới

Chương 3: Một số kiến nghị đối với Việt Nam

Chương 1

SỰ HÌNH THÀNH VÀ VỊ TRÍ, VAI TRÒ CỦA VẬN ĐỘNG HÀNH LANG

1.1 Vận động hành lang - lịch sử và định nghĩa

1.1.1 Lịch sử vận động hành lang

Vận động hành lang (lobby) được lấy theo tên địa điểm mà hoạt động này diễn ra đầu tiên

trong lịch sử, đó là hành lang của Nghị viện Anh quốc, nơi mà trong thời gian nghỉ giải lao, các

nghị sĩ thường trao đổi với đồng nghiệp hoặc với bất kỳ người nào để bổ sung thông tin về vấn đề

đang được thảo luận hoặc quyết định tại Nghị viện

Đến đầu thế kỷ XIX, cùng với việc Quốc hội Mỹ cho phép công dân tiếp xúc với các nghị sĩ

để vận động họ ủng hộ hoặc không ủng hộ đối với những chính sách, dự luật sẽ hoặc đang được

xem xét tại Nghị viện, hoạt động vận động hành lang bắt đầu được thừa nhận rộng rãi Hiến pháp

Mỹ năm 1787 trong bản sửa đổi đầu tiên, bằng việc khẳng định quyền tự do ngôn luận, tự do hội

họp và yêu sách hoà bình, đã cung cấp cơ sở pháp lý cho cái gọi là “những nhóm lợi ích đặc biệt”

Theo đó, bất cứ một nhóm nào cũng đều có quyền yêu cầu các quan điểm của họ phải được sự lắng

nghe của công chúng, của các cơ quan lập pháp, hành pháp và toà án Từ đó đã hình thành một lớp

người hoặc tổ chức chuyên nghiệp giữ vai trò trung gian, làm nhiệm vụ “con thoi” giữa cử tri hoặc

các nhóm lợi ích với các nghị sĩ nhằm tác động đến những chính sách, dự luật Những người này

được gọi là các nhà vận động hành lang (lobbyist)

Có thể nói, vận động hành lang là một thực tế không thể thiếu trong đời sống chính trị, nó

phát triển “đồng hành” cùng với sự phát triển của hệ thống chính trị tại mỗi quốc gia, thậm chí

vượt ra ngoài khuôn khổ các quan hệ trong nội bộ của một quốc gia và trong không ít trường hợp,

trở thành những vấn đề quốc tế có tính thời sự Vậy, vận động hành lang là gì?

1.1.2 Định nghĩa vận động hành lang

Vận động hành lang được hiểu là những hoạt động có tính hệ thống nhằm tiếp cận, thuyết

phục, gây ảnh hưởng, tác động đến quá trình ra quyết định của cơ quan lập pháp, hành pháp, các

nghị sĩ, quan chức và những người có thẩm quyền khác trong bộ máy nhà nước để họ ủng hộ hoặc

không ủng hộ chính sách, dự luật, chương trình, kế hoạch, hợp đồng, chứng chỉ, sự đề cử, bổ nhiệm

hoặc một vấn đề nào đó vì lợi ích của cộng đồng, các nhóm lợi ích hoặc của cá nhân

Vận động hành lang trong hoạt động lập pháp được hiểu là những hoạt động có tính hệ

thống nhằm tiếp cận, thuyết phục, gây ảnh hưởng đến quá trình ra quyết định của Quốc hội (nghị

viện), nghị sĩ hoặc các quan chức khác của cơ quan lập pháp để họ ủng hộ hoặc không ủng hộ dự

luật, chính sách, chương trình,… vì lợi ích của cộng đồng, các nhóm lợi ích hoặc của cá nhân

1.2 Vị trí, vai trò của vận động hành lang và mặt trái của nó

1.2.1 Vị trí, vai trò của vận động hành lang

Vị trí, vai trò của vận động hành lang thể hiện ở các điểm sau đây:

Thứ nhất, vận động hành lang là một bộ phận chính đáng, hợp pháp của thiết chế dân chủ Thứ hai, vận động hành lang giúp cho các ý nguyện của cử tri đến được với chính quyền,

mà cụ thể là cơ quan lập pháp, một cách nhanh chóng, rõ ràng, hiệu quả nhất

Thứ ba, vận động hành lang giúp mang những vấn đề quan trọng đến với bàn họp của Nghị

viện, góp phần làm cho quá trình quyết định thêm minh bạch, dân chủ

1.2.2 Mặt trái của vận động hành lang

Mặc dù hoạt động vận động hành lang là một phần tất yếu trong đời sống chính trị của các

nước phát triển song cũng không tránh khỏi những hạn chế nhất định Điều đó thể hiện ở những

điểm sau đây:

Thứ nhất, vận động phải có năng lực tài chính để chi trả cho hoạt động điều tra, thu thập

thông tin và tác động, nhưng đồng tiền khi dan díu với quyền lực chính trị sẽ đẻ ra nguy cơ bè đảng, bóp méo dân chủ, cướp đi cơ hội của những nhóm yếu thế được có tiếng nói trong quá trình ra quyết định

Thứ hai, sự phát triển không ngừng của các hoạt động vận động hành lang còn là môi trường cho tham nhũng, hối lô ̣ sau hâ ̣u trường chính tri ̣

Vận động hành lang là hoạt động không chính thức, nó không diễn ra trong phòng họp, tại các phiên họp của nghị viện hay uỷ ban của nghị viện, mà ở hành lang nghị viện và bên ngoài trụ sở nghị viện với các cấp độ khác nhau hết sức phong phú Ngoài việc chiêu đãi tiệc tùng, đưa các nghị

sĩ đi chơi bằng máy bay riêng hay mời dự hội thảo, hội nghị, những nhà vận động hành lang luôn sẵn sàng để chiều theo sở thích, ý muốn của những nhân vật quyền thế Đó chính là mặt trái của vận động hành lang

1.3 Nhà vận động hành lang

Nhà vận động hành lang (lobbyist) là những cá nhân hoặc tổ chức được khách hàng thuê để tiến hành vận động hành lang vì mục đích của khách hàng

Nhà vận động hành lang có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình vận động hành lang

Họ là trung gian, là cầu nối giữa các nhóm lợi ích, cử tri và cơ quan nhà nước, quan chức có thẩm quyền Bằng danh tiếng và những mối quan hệ cá nhân, thông qua các hình thức phong phú, đa dạng như gặp gỡ chính thức hoặc không chính thức tại hành lang của trụ sở Nghị viện, tại các cuộc hội thảo, tọa đàm, gửi kiến nghị bằng lời nói hoặc bằng văn bản,… nhà vận động hành lang cung cấp thông tin, phản ánh, đề đạt ý nguyện của cử tri, các nhóm lợi ích và khách hàng mà mình đại diện đến các quan chức có thẩm quyền Qua đó mà tác động, gây ảnh hưởng, thậm chí là tạo áp lực đến cơ quan lập pháp, hành pháp, các nghị sĩ, quan chức có thẩm quyền trong bộ máy nhà nước để

họ ủng hộ hoặc không ủng hộ một chính sách, dự luật, chương trình, kế hoạch, hợp đồng, chứng chỉ, sự đề cử, bổ nhiệm hoặc một vấn đề nào đó

1.3.1 Điều kiện trở thành nhà vận động hành lang

Để trở thành nhà vận động hành lang, người đó phải đáp ứng đủ các điều kiện sau đây:

Một là phải am hiểu quy trình, thủ tục ban hành chính sách, quyết định: nhà vận động hành

lang phải hiểu rõ quy trình, thủ tục ban hành chính sách, quyết định và biết được ở khâu nào, giai đoạn nào thì người nào có thẩm quyền ra quyết định cũng như ai là người sẽ quan tâm, ủng hộ đến vấn đề mình sẽ đưa ra

Hai là phải có kỹ năng truyền đạt thông tin hiệu quả, thuyết phục: vận động hành lang là

quá trình làm cho nghị sĩ, quan chức tin, hiểu và hành động theo cách mà nhà vận động hành lang mong muốn

Ba là phải có uy tín: nhà vận động hành lang có uy tín là người có đạo đức tốt, có kinh

nghiệm thuyết phục người khác, có quan hệ lành mạnh với các nghị sĩ, quan chức cũng như khả năng duy trì và phát triển các mối quan hệ đó một cách lâu dài

Bốn là phải có tư cách đạo đức tốt: là người đại diện cho khách hàng, nhà vận động hành

lang phải có tư cách đạo đức tốt, trung thực, không vi phạm pháp luật, để có thể hiểu hết được những yêu cầu, mong muốn của khách hàng, phục vụ khách hàng một cách tốt nhất

Mặc dù đáp ứng những điều kiện trên đây nhưng nếu người đó đang giữ một công vụ hoặc

chức vụ nào đó trong các cơ quan nhà nước thì không thể trở thành nhà vận động hành lang, trừ khi

họ thôi làm nhiệm vụ

1.3.2 Chiến thuật vận động hành lang

Để tiến hành vận động hành lang, nhà vận động hành lang phải triển khai nhiều biện pháp, chiến lược và chiến thuật khác nhau Có thể có hai bước như sau:

Bước thứ nhất là lên kế hoạch vận động, trong đó nêu rõ kết quả mong muốn là gì? ai là

người có khả năng giúp đạt được kết quả này? điều gì là mối quan tâm lớn nhất của nghị sĩ, quan chức mà mình đang cần tác động? cách thức nào là tốt nhất và hợp pháp để tiếp cận những người này? những sự kiện nào là quan trọng nhất đối với vấn đề cần vận động? thời điểm nào thì cung cấp thông tin gì, bằng biện pháp nào?

Bước tiếp theo là tiếp cận quan chức, nghị sĩ để vận động, cung cấp thông tin, tạo ảnh

hưởng với họ thông qua các hình thức như gặp gỡ trực tiếp, gửi thư, mời dự hội thảo, tọa đàm hay liên hoan, chiêu đãi, tặng quà, mời đi du lịch,…

1.3.3 Nghĩa vụ và trách nhiệm của nhà vận động hành lang

Nhà vận động hành lang có các nghĩa vụ và trách nhiệm sau đây:

Nghĩa vụ đăng ký: pháp luật một số nước quy đinh để được hành nghề vận động hành lang,

người đó phải đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền

Tuân thủ pháp luật và tôn trọng cơ quan nhà nước, quan chức: nhà vận động hành lang

phải tôn trọng và tuân thủ pháp luật; có trách nhiệm cá nhân đối với tính hợp pháp, dân chủ và công bằng của quá trình ra quyết định mà nhà vận động hành lang đã tác động đến

Trung thực và liêm chính:nhà vận động hành lang phải tiến hành vận động hành lang một

cách trung thực và liêm chính; phải bảo đảm thông tin gửi cho quan chức là chính xác, đầy đủ và kịp thời; tôn trọng quyền được nhận những thông tin chính xác của công chúng nếu trong quá trình vận động hành lang có sử dụng phương tiện điện tử hoặc văn bản viết để giao tiếp nhằm ảnh hưởng đến công luận

Tôn trọng khách hàng: Mối quan hệ giữa nhà vận động hành lang và khách hàng phải dựa

trên sự vô tư và tôn trọng lẫn nhau

Nghĩa vụ báo cáo: Đây là một trong những cách thức để công khai, minh bạch hoạt động

vận động hành lang, đặc biệt là công khai về tình hình tài chính Điều đó sẽ góp phần hạn chế những hoạt động vận động hành lang dựa trên sự hối lộ, mua chuộc

Nâng cao trình độ nghiệp vụ: Nhà vận động hành lang có trách nhiệm tăng cường hiểu biết

về hoạt động của mình và tính hợp pháp của những hoạt động đó cho công chúng thông qua thực hành nghề nghiệp của mình; tránh làm mất uy tín của nghề vận động hành lang

1.4 Nguyên tắc vận động hành lang trong hoạt động lập pháp

Trên cơ sở những quy định của pháp luật và các quy phạm đạo đức nghề nghiệp mà nghề vận động hành lang khá phát triển ở một số quốc gia Nhìn chung, có thể đưa ra một số nguyên tắc vận động hành lang sau đây:

1.4.1 Vận động hành lang phải bảo đảm tính công khai, minh bạch

Theo nguyên tắc này, các nhà vận động hành lang phải phải đăng ký với cơ quan có thẩm quyền, nêu rõ tên tuổi khách hàng và vấn đề mà họ dự tính sẽ vận động các nhà lập pháp

Ở Mỹ, pháp luật quy định các nhà vận động hành lang phải đăng ký, phải công khai hóa các khách hàng, các cuộc tiếp xúc, công khai hóa các vấn đề vận động hành lang và số tiền công được chi trả Ở Cộng hoà Liên bang Đức, các nhóm lợi ích phải đăng ký với Chủ tịch Quốc hội liên bang nói rõ lý do ho ạt động, cơ cấu của nhóm , tên của những người lãnh đa ̣o và đa ̣i diê ̣n Ở Québec, Canada, Luật về đạo đức và tính minh bạch trong vận động hành lang quy định: không ai được phép vận động hành lang các quan chức của cơ quan lập pháp, hành pháp, chính quyền địa phương mà không có đăng ký; không ai được nhận lợi nhuận phi pháp thông qua các hoạt động vận động hành lang

1.4.2 Quan hệ giữa nhà vận động hành lang và khách hàng phải dựa trên sự vô tư, trung thực và tôn trọng lẫn nhau

Mối quan hệ giữa khách hành và nhà vận động hành lang cần được nhìn nhận dưới các góc

độ sau đây:

- Khi lựa chọn một nhà vận động hành lang thực hiện công việc đại diện cho mình, khách hàng nên xem xét kỹ lịch sử đạo đức của người đó và không nên lựa chọn một nhà vận động hành lang hay một công ty vận động hành lang mà mình phát hiện ra là từng có các hành vi phi đạo đức

- Khi tiếp xúc với khách hàng, nhà vận động hành lang không nên né tránh hay che đậy các

kinh nghiệm của mình, không nên giả tạo các kỹ năng chính trị và khả năng tiếp cận trong vận động hành lang cho một chính sách cụ thể nào đó

- Nhà vận động hành lang cần thông báo cho khách hàng về các chiến lược và biện pháp vận

động hành lang có thể chấp nhận được về mặt đạo đức và cho khách hàng cơ hội lựa chọn các chiến lược và biện pháp này

- Nhà vận động hành lang cần thông tin cho khách hàng biết liệu các mục tiêu vận động hành

lang đề ra của khách hàng và các chiến lược vận động hành lang của họ có vấn đề gì về đạo đức, luân

lý không

- Nhà vận động hành lang phải thông tin đầy đủ cho khách hàng về những hoạt động quan trọng được tiến hành với tư cách là đại diện của họ, đồng thời không được tiết lộ bí mật thông tin của khách hàng, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác

1.4.3 Thông tin được cung cấp cho nhà hoạch định chính sách phải bảo đảm đầy đủ, chính xác và đáng tin cậy

Nguyên tắc này đòi hỏi nhà vận động hành lang phải có tính trung thực, có kiến thức để cung

cấp cho các nhà hoạch định chính sách và nhân viên của họ thông tin đầy đủ, chính xác và được phân tích một cách thuyết phục

1.4.4 Tôn trọng và hợp tác với các phương tiện truyền thông

Trong xã hội thông tin như hiện nay, công chúng bị ảnh hưởng rất mạnh bởi các phương tiện truyền thông Quá trình dân chủ đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách, các cơ quan truyền thông và công chúng phải được thông tin chính xác về việc ai là người đang hậu thuẫn cho một chính sách nào đó và ai là người đang tài trợ, hỗ trợ cho các nỗ lực vận động vì chính sách ấy

1.5 Phương thức vận động hàng lang

Phương thức vận động hành lang là cách thức được sử dụng nhằm tác động đến những người quyết định để người đó ủng hộ hoặc không ủng hộ một chính sách nào đó Vận động hành lang có thể được thực hiện thông qua phương thức trực tiếp hoặc gián tiếp:

Vận động hành lang trực tiếp là việc nhà vận động hành lang có cuộc gặp mặt trực tiếp với

người ra quyết định để bày tỏ quan điểm, cung cấp thông tin, thuyết phục người đó ra quyết định ủng hộ hoặc không ủng hộ những vấn đề nào đó

Vận động hành lang gián tiếp được thực hiện thông qua những người có ảnh hưởng tới quan

điểm của người quyết định

Vận động hành lang có thể thông qua lời nói - nhà vận động hành lang tác động đến người quyết định bằng lời nói hoặc vận động hành lang bằng văn bản - nhà vận động hành lang tác động đến người quyết định (các quan chức) bằng văn bản, vận động hành lang bằng văn bản bao gồm cả các phương tiện truyền thông điện tử

Chương 2

PHÁP LUẬT VỀ VẬN ĐỘNG HÀNH LANG TRONG HOẠT ĐỘNG LẬP PHÁP CỦA

QUỐC HỘI (NGHỊ VIỆN) MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

2.1 Pháp luật về vận động hành lang ở Mỹ

Có thể nói, Mỹ là quốc gia đứng đầu thế giới về sự “náo nhiệt” trong hoạt động vận động

hành lang Vận động hành lang là nghề ra đời dường như cùng với sự ra đời của nước Mỹ, cho đến nay hoạt động này đã trở thành một thói quen chính trị, một nét đặc trưng của chính giới Hoa Kỳ

Cơ sở cho sự ra đời của hoạt động vận động hành lang được bắt nguồn từ chính Hiến pháp

Mỹ với quy định Quốc hội sẽ không xây dựng một đạo luật nào để hạn chế quyền của dân chúng được hội họp ôn hoà và đưa lên Chính phủ các điều thỉnh cầu bày tỏ nỗi bất bình của họ

Ở Mỹ có nhiều văn bản pháp luật thừa nhận và quy định các hoạt động vận động hành lang Đạo luật quan trọng nhất điều chỉnh các hoạt động vận động hành lang trong nước ở Mỹ là Luật Liên bang về hoạt động vận động hành lang (The Federal Regulation of Lobbying Act) (FRLA) được Quốc hội Mỹ thông qua năm 1946 Đạo luật này quy định tổ chức, cá nhân hoạt động vận động hành lang phải: (1) đăng ký với Tổng thư ký của Hạ viện và Thượng viện; (2) thường xuyên giải trình chi tiết về vấn đề tài chính; (3) hàng quý phải gửi báo cáo về các hoạt động vận động hành lang của mình cho Thư ký của Hạ viện và Thượng viện Với đạo luật này, trên thực tế, các hoạt động vận động hành lang đã được công nhận là hợp pháp

Ngày 19 tháng 12 năm 1995, Tổng thống Mỹ Bill Clinton đã ký ban hành Đạo luật về công khai hóa hoạt động vận động hành lang (Lobbying Disclosure Act of 1995) (LDA) điều chỉnh các mối quan hệ trong và ngoài nước ở Mỹ Luật đã quy định cụ thể việc công khai, minh bạch trong vận động hành lang Theo đó, chậm nhất là sau 45 ngày, kể từ khi người vận động hành lang thực hiện cuộc vận động đầu tiên hoặc được thuê để thực hiện cuộc vận động, tại bất kỳ thời điểm nào trước thời hạn này, người vận động hành lang phải đăng ký với Ban thư ký của Thượng nghị viện

và Thư ký của Hạ nghị viện

Bên cạnh Luật công khai hóa hoạt động vận động hành lang, ở Mỹ còn có đạo luật để điều chỉnh các hoạt động vận động hành lang nước ngoài ở Mỹ là Luật đăng ký đại diện nước ngoài (the Foreign Agents Registration Act) được ban hành năm 1938 (FARA) Luật này quy định tổ chức, cá nhân đại diện cho chính phủ nước ngoài tham gia vào các hoạt động như phổ biến, tuyên truyền hoặc bất cứ hoạt động nào gây ảnh hưởng đến dư luận Mỹ, với các cơ quan, quan chức Chính phủ,

Quốc hội Mỹ trong việc hoạch định hoặc thay đổi chính sách đối nội, đối ngoại của Mỹ thì đều phải đăng ký

Bên cạnh các quy định về mặt pháp lý, hoạt động vận động hành lang còn chịu sự ràng buộc bởi các chuẩn mực khác để bảo đảm tính minh bạch cho nghề này

2.2 Pháp luật về vận động hành lang ở Québec, Canada

Ngày 13 tháng 6 năm 2002, Quốc hội Québec, Canada đã thông qua đạo luật về đạo đức và tính minh bạch của vận động hành lang Đạo luật gồm 3 phần, 6 chương với 260 điều Mục đích của đạo luật này nhằm tăng cường tính minh bạch trong việc vận động hành lang của những người nắm giữ chính quyền và đảm bảo các hoạt động vận động hành lang được tiến hành theo đúng nguyên tắc

Theo quy định của đạo luật này thì vận động hành lang là một trong những hoạt động hợp pháp để tiếp cận Quốc hội, các cơ quan Chính phủ, chính quyền thành phố nhằm gây ảnh hưởng đến các cơ quan này trong việc ra các quyết định vì lợi ích của công chúng (Điều 1) Bất kỳ bài phát biểu, công văn nào nhằm gây ảnh hưởng hoặc có thể xem là gây ảnh hưởng đến việc ban hành, sửa đổi hay hủy bỏ luật, nghị quyết, chính sách của Quốc hội, giấy phép, chứng chỉ, hoa hồng từ hợp đồng, trợ cấp hoặc lợi ích tài chính được đề cập trong quy định của Chính phủ, bổ nhiệm cán bộ quản lý,… đều được coi là hoạt động vận động hành lang (Điều 2)

Cũng theo đạo luật, nhà vận động hành lang bao gồm nhà tư vấn vận động hành lang, doanh nghiệp vận động hành lang, tổ chức vận động hành lang (Điều 3) Luật Québec đặc biệt coi trọng vấn đề công khai, minh bạch trong vận động hành lang Theo đó, trách nhiệm công khai, minh bạch thuộc về nhà vận động hành lang bởi lẽ, nhà vận động hành lang là người khởi sự mối quan hệ với công chức, người có thẩm quyền trong cơ quan nhà nước và vì vậy họ phải có nghĩa vụ này

Ngoài những quy định nêu trên, Luật Québec còn thiết lập cơ chế kiểm soát để bảo đảm sự tuân thủ pháp luât Theo đó, Luật thiết lập song song cơ quan đăng ký vận động hành lang và Cao

ủy vận động hành lang Cơ quan quản đăng ký vận động hành lang trực thuộc Bộ Tư pháp có chức năng vận hành bản đăng ký vận động hành lang điện tử Cao ủy vận động hành lang là cơ quan có trách nhiệm đánh giá, kiểm soát quá trình vận động hành lang đối với công chức

Thêm vào đó, Luật về đạo đức và tính minh bạch của vận động hành lang cũng đã đưa ra những điều khoản cấm đối với nhà vận động hành lang và đưa ra những biện pháp kỷ luật, hình phạt đối với bất kỳ hành động vi phạm điều khoản của Luật này hay Bộ luật về chuẩn mực ứng xử Ngoài ra, Luật Québec còn quy định các biện pháp kỷ luật và hình thức xử phạt đối với những hành

vi vi phạm các quy định về vận động hành lang tại Chương IV

2.3 Pháp luật về vận động hành lang ở Anh

Ở Anh, có rất nhiều quy định thành văn (chẳng hạn như các quy tắc hành xử) liên quan tới các quan hệ của nghị sỹ với các lợi ích bên ngoài Tuy nhiên, phần nhiều các quy định này liên quan tới các lợi ích tài chính của chính bản thân các nghị sỹ cũng như hành vi cá nhân của họ hơn là

về việc kiểm soát các lợi ích của bên thứ ba Phần lớn các đề xuất là làm sao phù hợp với truyền thống của nước Anh được thực hiện tại các phương tiện thông tin đại chúng, được có tiếng nói về một lợi ích khi tham gia tranh cãi liên quan đến lợi ích đó

2.4 Pháp luật về vận động hành lang ở Áo

Quy tắc Thủ tục của cả Hội đồng Nhà nước Áo và Hội đồng Liên bang Áo đều không có điều khoản quy định về hoạt động vận động hành lang hoặc các nhóm lợi ích trong hoạt động lập pháp Đồng thời, cũng không có quy định đăng ký chính thức nào đối với các nhóm lợi ích tại Áo Tuy vậy, ảnh hưởng của các nhóm lợi ích đối với quá trình xây dựng pháp luật ở Áo, đặc biệt là các

nhóm lợi ích kinh tế lớn hợp tác bên trong khuôn khổ của cái gọi là “hợp tác xã hội” là khá mạnh

Chẳng hạn như việc các đối tác xã hội tham gia vào quá trình chuẩn bị, soạn thảo dự luật

Ngoài ra, theo quy định tại đoạn 1 phần 40 của các Quy tắc Thủ tục của Hội đồng Nhà nước

và đoạn 1 phần 33 của Quy tắc Thủ tục của Hội đồng Liên bang đều cho phép các Ủy ban của Hội đồng Nhà nước và Hội đồng Liên bang được triệu tập các chuyên gia hay các nhân chứng khác, thì các chuyên gia đại diện cho các nhóm lợi ích cũng có thể được mời trình bày quan điểm của họ cho một Ủy ban về một dự luật

2.5 Pháp luật về vận động hành lang ở Đức

Quốc hội Đức có quy tắc cụ thể được thể hiện trong phụ lục của Các quy tắc trình tự, quy định rằng các nhóm muốn thể hiện hay bảo vệ lợi ích của họ trước Quốc hội hay trước Chính phủ liên bang cần phải được đăng ký; danh sách các tổ chức đã đăng ký bao gồm một số thông tin như tên và địa chỉ được phát hành hàng năm

Theo phụ lục 2 của các quy tắc thủ tục Quốc hội Đức thì mỗi năm sẽ công khai một danh sách các nhóm muốn bày tỏ hay bảo vệ lợi ích của họ trước Quốc hội Đức hay Chính phủ Liên bang Đại diện của các nhóm áp lực cần phải đăng ký trước khi họ được tham gia điều trần với các

Ủy ban của Quốc hội hoặc được cấp giấy thông hành cho phép họ vào các tòa nhà của Quốc hội

Tuy nhiên, danh sách công khai không có giá trị pháp lý nào Mục đích của danh sách này là

để làm rõ các nhóm áp lực trong lĩnh vực vận động Quốc hội và thu thập thông tin phục vụ công tác Quốc hội cũng như công tác của các Ủy ban của Quốc hội và để sẵn sàng cung cấp thông tin này nếu có yêu cầu

2.6 Pháp luật về vận động hành lang ở Đan Mạch

Ở Đan Mạch, các nhà vận động hành lang muốn lợi ích của họ được biết đến hay được bảo

vệ tại Quốc hội thông qua cử đoàn hay gửi các đơn thỉnh nguyện tới các Ủy ban thường trực, đều phải đăng ký tại hồ sơ lưu trữ của các Ủy ban này, nhưng việc này cùng với việc đăng ký tài liệu làm việc cũng chỉ là phục vụ các mục đích lưu trữ Tên của họ cũng được nêu trong các báo cáo của

Ủy ban gửi tới Quốc hội và được xuất bản trong tạp chí Quốc hội Đan Mạch, Folketingstidende

2.7 Pháp luật về vận động hành lang ở Pháp