(SKKN mới NHẤT) SKKN một số kinh nghiệm trong tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách hồ chí minh vào dạy – học môn giáo dục công dân lớp 12 trường THPT như thanh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓATRƯỜNG THPT NHƯ THANH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG TÍCH HỢP HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH VÀO DẠY- HỌC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT NHƯ THANH

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG TÍCH HỢP HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH VÀO DẠY- HỌC MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 12 TRƯỜNG

THPT NHƯ THANH

Người thực hiện: Trần Thị Vân Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc môn: Giáo dục công dân

THANH HÓA NĂM 2018

MỤC LỤC

1 MỞ ĐẦU 1

1.1 Lý do chọn đề tài: 1

1.2 Mục đích nghiên cứu: 2

1.3 Đối tượng nghiên cứu 2

1.4 Phương pháp nghiên cứu 2

2 NỘI DUNG 3

2.1 Cơ sở lí luận: 3

2.2 Thực trạng dạy và học môn GDCD 12 5

2.3 Một số yêu cầu trong việc tích hợp Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh 5

2.3.1 Xác định đúng mục tiêu của bài học, tiết học và mục tiêu tích hợp 6

2.3.2 Xác định nội dung và lượng kiến thức cần tích hợp 6

2.3.3 Xác định trọng tâm kiến thức của bài học và trọng tâm tích hợp 6

2.3.4 Giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà 6

2.3.5 Lựa chọn phương pháp và phương tiện tích hợp 6

2.3.6 Giáo án tham khảo 12

2.4 Hiệu quả đạt được 17

3 KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ 18

3.1 Kết luận 18

3.2 Kiến nghị: 18

TÀI LIỆU THAM KHẢO 20

1 MỞ ĐẦU 1.1 Lý do chọn đề tài:

Hiện nay nước ta đang trong quá trình mở cửa, hội nhập với thế giới trênmọi lĩnh vực của đời sống xã hội Một mặt đem lại thời cơ, điều kiện thuận lợi

để phát triển đất nước Mặt khác, những thói hư, tật xấu cũng lan truyền sâu,rộng và mạnh mẽ hơn, ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống xã hội nước ta, đặcbiệt là lứa tuổi thanh thiếu niên nói chung và học sinh, sinh viên nói riêng như:vấn đề sử dụng ma túy và hiểm họa AIDS, vấn đề quan hệ tình dục trước hônnhân, vấn đề vi phạm an toàn giao thông, vấn đề bạo lực học đường, lối sốngthực dụng lấy đồng tiền làm mục đích cuối cùng của cuộc sống, lối sống hưởngthụ, coi thường pháp luật đã và đang là mối quan tâm lo lắng của mỗi người,mỗi gia đình và toàn xã hội

Vấn đề học tập và làm theo tấm gương đạo đức, Hồ Chí Minh trong Đảng

và xã hội đã có quá trình lịch sử lâu dài Tại lễ truy điệu Người, trong điếu văncủa Chủ tịch, đã khẳng định “suốt đời học tập đạo đức, tác phong của Người, bồidưỡng phẩm chất cách mạng, không sợ gian khổ hi sinh, rèn luyện mình thànhnhững chiến sĩ trung thành với Đảng, với dân, xứng đáng là đồng chí, là học tròcủa Hồ Chủ Tịch”; và những năm sau đó, khẩu hiệu “sống, chiến đấu, lao động

và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại” với yêu cầu học tập và làm theo gươngBác đã được toàn Đảng, toàn dân nêu cao thực hiện

Tiếp theo là các chỉ thị số 23, số 03 của Ban Bí thư TƯ Đảng tiếp tụckhẳng định “đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh”, coi đó là công việc thường xuyên của các tổ chức Đảng, các cấp chínhquyền và các tổ chức chính trị - xã hội Ngày 15 - 5 -2016, Bộ chính trị khóa XII

đã ban hành chỉ thị 05 về “Đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạođức, phong cách Hồ Chí Minh” với trọng tâm là học tập và làm theo phongcách, tác phong Hồ Chí Minh

Từ tầm quan trọng đó, năm học 2010-2011, Bộ Giáo dục & Đào tạo bắt

đầu triển khai thực hiện Chương trình tích hợp nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong các môn Ngữ văn, Lịch sử, Giáo dục

công dân, Mĩ thuật, Âm nhạc và Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.Thực hiệncông văn số10946 của UBND tỉnh về việc triển khai và học tập làm theo tưtưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong các nhà trường phổ thông Việctích hợp này được thực hiện theo chương trình của từng cấp, bậc học và theo nộidung chương trình của từng môn, thông qua các bài, các chủ đề, với từng nộidung tích hợp cụ thể

Đối với chương trình Giáo dục công dân Trung học phổ thông, môn họcnhằm trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản phù hợp với lứa tuổi họcsinh về thế giới quan khoa học và nhân sinh quan tiến bộ, về các giá trị đạo đức,pháp luật; mặt khác, đây là môn học giúp hình thành và phát triển ở các emnhững tình cảm, niềm tin và thói quen đạo đức trong cuộc sống

Đặc biệt trong trương trình Giáo dục công dân lớp 12 đã đề cập tới một chủ

đề lớn: “Công dân với pháp luật”, đó là bản chất và vai trò của pháp luật trongđời sống xã hội Từ đó học sinh hiểu được quyền và nghĩa vụ cơ bản của công

dân, có niềm tin vào tính đúng đắn của các chuẩn mực xã hội, có ý thức tuân thủpháp luật.

Do tính cấp thiết của nó nên trong hai năm học vừa qua môn GDCD đãđược đưa vào thi THPT Quốc gia và là điều kiện xét tuyển của một số khoa ởmột số trường đại học, cao đẳng nên những học sinh thi tổ hợp xã hội đã để ýđến môn học này hơn Tuy vậy, thực tế dạy - học, vai trò môn GDCD vẫn chưađược nhìn nhận một cách đúng đắn như nó vốn, chưa đáp ứng được yêu cầu pháttriển của xã hội nên thời gian gần đây tình trạng học sinh, sinh viên vi phạmpháp luật đang có chiều hướng gia tăng

Xuất phát từ những lí do trên tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Một số kinh nghiệm trong tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào dạy – học môn Giáo dục công dân lớp 12 trường THPT Như Thanh”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

Như chúng ta đã biết: Chủ Tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ kính yêu của giai cấpcông nhân và dân tộc Việt Nam, danh nhân văn hóa thế giới, chiến sĩ lỗi lạc củaphong trào cộng sản và công nhân quốc tế Tư tưởng, đạo đức và phong cáchcủa Hồ Chí Minh là sự kết tinh những truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta và tinhhoa văn hóa nhân loại Điều quan trọng là các thế hệ sau phải biết học tập vàlàm theo tư tưởng,đạo đức, phong cách của Người

Đối với học sinh THPT nói chung, học sinh lớp 12 nói riêng là những chủnhân tương lai của đất nước Do đó, việc tích hợp: Tư tưởng, đạo đức, phongcách Hồ Chí Minh nhằm giúp học sinh có thêm hiểu biết về phẩm chất đạo đứccủa Bác từ đó hình thành ở các em niềm tin, ý thức, tình cảm và thói quen vậndụng, phát huy các giá trị đạo đức tốt đẹp của xã hội như: Sống có lý tưởng,sống văn minh, quan hệ xã hội lành mạnh, tôn trọng pháp luật Qua đó, giúp các

em xác định rõ mục đích học tập và rèn luyện của bản thân, đồng thời giúp các

em có thêm nghị lực để thực hiện ước mơ, hoài bão lập thân, lập nghiệp gópphần nhỏ bé của mình vào công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Trong phạm

vi của đề tài, người thực hiện muốn tìm hiểu thực trạng của việc tích hợp tưtưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong chương trình Giáo dục công dânlớp 12 Trung học phổ thông và đề xuất một số kinh nghiệm tích hợp đạt hiệuquả,chất lượng

1.3 Đối tượng nghiên cứu

Phương pháp tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trongchương trình Giáo dục công dân lớp 12 Trung học phổ thông

1.4 Phương pháp nghiên cứu

1.4.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

Đây là nhóm nghiên cứu nhằm thu thập những thông tin liên quan thôngqua việc sưu tầm tài liệu, phân tích và tổng hợp các thông tin

1.4.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Đây là phương pháp dựa vào các vấn đề đời sống xã hội của học sinh, giáoviên giao nhiệm vụ cho học sinh thu thập thông tin liên quan đến nội dung bài học

1.4.3 Phương pháp trắc nghiệm

Phương pháp này giúp giáo viên nắm bắt những thông tin từ học sinh đểphân tích, tổng hợp theo mục đích nghiên

1.4.4 Phương pháp phỏng vấn

Giáo viên thu thập các ý kiến của học sinh thông qua các câu hỏi phỏng vấn

1.4.5 Phương pháp thống kê phân loại

Đây là phương pháp nghiên cứu thu thập số liệu và thống kê phân tích đểphân loại đối tượng học sinh trước và sau khi áp dụng đề tài

2 NỘI DUNG 2.1 Cơ sở lí luận:

2.1.1 Những nội dung chủ yếu của tư tưởng Hồ Chí Minh Giá trị của tư tưởng

Hồ Chí Minh thể hiện rõ nét qua những nội dung sau:

- Tư tưởng Hồ Chí Minh soi sáng con đường giải phóng và phát triển củadân tộc Tư tưởng Hồ Chí Minh là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hoạtđộng của cách mạng Việt Nam, là sản phẩm của dân tộc và thời đại, là tài sản vôgiá của dân tộc ta

- Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự phát triển thế giới Tư tưởng Hồ ChíMinh phản ánh khát vọng thời đại, tìm ra các giải pháp đấu tranh giải phóng loàingười Đóng góp lớn nhất của Hồ Chí Minh đối với thời đại là từ việc xác địnhcon đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc mình, đã chỉ ra một con đường cáchmạng ,một hướng đi và tiếp theo là phương pháp “đại đoàn kết”, “đại hòa nhập”

để thức tỉnh hàng trăm triệu người bị áp bức

2.1.2 Những nội dung chủ yếu của đạo đức Hồ Chí Minh:

- Vị trí của đạo đức trong đời sống xã hội và của mỗi người Chủ tịch HồChí Minh đã khẳng định đạo đức là gốc của người cách mạng, muốn làm cáchmạng phải lấy đạo đức làm gốc Người coi đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và pháttriển con người như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông suối

- Về những phẩm chất cơ bản của con người Việt Nam, Hồ Chí Minh đãbao quát những mối quan hệ cơ bản của con người trong xã hội gồm: đối với đấtnước thì “ trung với nước hiếu với dân”, với mọi người thì “ yêu thương, có ngĩa

có tình” Với mình phải thật sự “ cần kiệm liêm chính, chí công vô tư ”, mởrộng quan hệ yêu thương con người đối với toàn nhân loại

Những nguyên tắc xây dựng và thực hành đạo đức theo Người thể hiện ởnhững điểm sau: nói đi đôi với làm, phải nêu gương về đạo đức ; xây đi đôi vớichống, bồi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp nhất thiết phải chống những biểu hiệnđạo đức sai trái, xấu xa không phù hợp; phải tu dưỡng đạo đức suốt đời, theo HồChủ Tịch đạo đức cách mạng phải qua đấu tranh,rèn luyện bền bỉ mới thành 2.1.3 Những nội dung chủ yếu trong phong cách Hồ Chí Minh Phong cách HồChí Minh là nói đến những đặc trưng giá trị mang đậm dấu ấn Hồ Chí Minh, gắnliền với nhân cách trí tuệ lỗi lạc, đạo đức trong sáng với tư cách là một vĩ nhân,một nhà văn hóa kiệt xuất Đó là một phong cách vừa dân tộc vừa hiện đại; vừakhoa học vừa cách mạng, vừa cao cả vừa thiết thực Phong cách Hồ Chí Minhđược thể hiện trong mọi lĩnh vực sống và hoạt động của Người bao gồm một sốnội dung chính là: phong cách tư duy, phong cách làm việc, phong cách lãnhđạo, phong cách diễn đạt, phong cách ứng xử, phong cách sinh hoạt

- Phong cách tư duy: Khoa học, cách mạng và hiện đại, phong cách tưduy độc lập, tự chủ sáng tạo, có lý có tình

- Phong cách làm việc: Khoa học, có kế hoạch, đúng giờ và luôn đổi mớisáng tạo, không chấp nhận lối cũ, đường mòn.

- Phong cách lãnh đạo: Người tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc tập trungdân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; đi đúng đường lối, lắng nghe ý kiếncủa mọi người, phải tổ chức kiểm tra, kiểm soát cho tốt, phong cách nêu gương chotốt

- Phong cách diễn đạt: Cách nói, cách viết giản dị, cụ thể, thiết thực; diễnđạt ngắn ngọn, cô đọng, hàm súc, trong sáng và sinh động có lượng thông tincao

- Phong cách ứng xử: Khiêm tốn, lịch thiệp, nhã nhặn Người không baogiờ đặt mình cao hơn người khác, chân tình, nồng hậu, tự nhiên Trong ứng xửvới mọi người Hồ Chí Minh luôn xuất hiện với thái độ vui vẻ, hóm hỉnh, hàihước

- Phong cách sinh hoạt: Cần kiệm liêm chính; phong cách sống hài hòa,nhuần nhuyễn giữa văn hóa Đông – Tây nhưng luôn giữ vững yêu quý, tự hàovăn hóa Việt Nam; tôn trọng quy luật tự nhiên và gắn bó với thiên nhiên

Như chúng ta đã biết dạy học là con đường cơ bản nhất giúp người học cóthể chiếm lĩnh một khối lượng tri thức, kĩ năng có chất lượng và hiệu quả caonhất Bởi lẽ dạy học là hoạt động được tiến hành có tổ chức, có kế hoạch, có nộidung và phương pháp sư phạm của người giáo viên phù hợp với đặc điểm tâmsinh lí và đặc điểm nhận thức của người học Nhờ vậy, học sinh tự giác, tíchcực, chủ động lĩnh hội tri thức dễ dàng, nhanh chóng Chính hệ thống những trithức và những kĩ năng, kĩ xảo tương ứng được học sinh nắm vững trên cơ sở đótiến hành hàng loạt những thao tác trí tuệ, đặc biệt là thao tác tư duy độc lập,sáng tạo trong hoạt động nhận thức đối với các tài liệu học tập

Giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh phải phù hợp với đặc điểmtâm sinh lí lứa tuổi HS, được triển khai theo hướng tích hợp vào các môn học vàcác hoạt động ngoại khoá, phù hợp với đặc trưng của môn học, không làm thayđổi mục tiêu và nội dung môn học, bài học, đảm bảo tự nhiên, nhẹ nhàng, tránhgây nặng nề; ngược lại góp phần tạo nên sự gắn bó nội dung học tập với thựctiễn cuộc sống

Tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào nội dung,chương trình môn học thực chất là việc lồng gép tư tưởng, đạo đức, phong cách

Hồ Chí Minh vào từng nội dung, từng bài học cụ thể trong chương trình sáchgiáo khoa Nhằm giúp người học vừa lĩnh hội được những kiến thức, kĩ năng cơbản, vừa hình thành ở các em kĩ năng vận dụng những kiến thức cơ bản đã họcvào thực tiễn cuộc sống; đồng thời, vừa thấy được những tư tưởng, phẩm chấtđạo đức của Hồ Chí Minh, từ đó giúp học sinh có thêm niềm tin, ý thức, tìnhcảm và thói quen học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Bác

Với đặc điểm chương trình Giáo dục công dân lớp 12 nặng về kiến thứcpháp luật nên việc tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào từngnội dung, từng bài là rất cần thiết và quan trọng Việc tích hợp đó sẽ có tác dụnglàm cho nội dung bài học trở nên nhẹ nhàng, sinh động, bớt tính khô khan, giúp

học sinh tiếp thu bài tốt hơn, hứng thú với bài học hơn Vấn đề đặt ra cho mỗi

giáo viên giảng dạy GDCD lớp 12 là phải tìm ra phương pháp tích hợp khoa học, hiệu quả cho từng bài cụ thể.

Giáo viên có thể tích hợp bằng nhiều phương pháp khác nhau thông qua hệthống các phương pháp giảng dạy của môn học Tuy nhiên, việc lựa chọnphương pháp tích hợp phù hợp với nội dung từng bài và phù hợp với chủ đề lồngghép là rất quan trọng, nó quyết định hiệu quả của giờ dạy cũng như của việctích hợp

2.2 Thực trạng dạy và học môn GDCD 12

Trong nhà trường trung học phổ thông môn Giáo dục công dân có vai tròquan trọng trong việc trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản phù hợp vớilứa tuổi học sinh về thế giới quan khoa học và nhân sinh quan tiến bộ, về các giátrị đạo đức, pháp luật, lối sống qua đó học sinh hình thành và phát triển nhâncách theo hướng tích cực, đáp ứng yêu cầu của xã hội Tuy nhiên,trong chươngtrình môn GDCD lớp 12 trung học phổ thông có một số bài về pháp luật rấtkhó, rất “ khô khan”,học sinh không hứng thú học

Trong thời gian giảng dạy tôi nhận thấy tình trạng học sinh trây lười, họcđối phó, miễn cưỡng nên hiệu quả không cao Từ việc không thích học mônGDCD nên học sinh có biểu hiện sa sút nghiêm trọng về đạo đức, nhu cầu cánhân phát triển lệch lạc, ý thức pháp luật kém, thiếu niềm tin trong cuộc sống,không có tính tự chủ, dễ bị lôi cuốn vào những việc xấu

Tôi nhận thấy việc tích hợp tư tưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minhvào trong chương trình giáo dục công dân lớp 12 nó có tác dụng rất lớn trongviệc làm "mềm hóa" những kiến thức pháp luật cứng nhắc, khô khan, làm chonội dung bài học thêm phong phú, sinh động hơn, gây hứng thú với học sinhhơn Qua đó, giúp các em lĩnh hội kiến thức một cách dễ dàng Mặt khác, giúphọc sinh có thêm hiểu biết về tấm gương đạo đức của Bác Hồ để thôi thúc các

em có những hành động tích cực trong việc làm theo đạo đức, phong cách củaBác trong sinh hoạt và học tập hàng ngày của bản thân Đồng thời nó còn có tácdụng thu hút, lôi cuốn học sinh em thêm yêu thích môn học, tích cực học tập,càng giúp học sinh có những nhìn nhận đúng đắn hơn về vai trò, trách nhiệm củamình trong thời kỳ đổi mới, hội nhập

2.3 Một số yêu cầu trong việc tích hợp Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Chúng ta đều biết việc tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ ChíMinh vào từng nội dung, từng bài học với chủ đề cụ thể là hết sức cần thiết Tuynhiên, việc tích hợp vừa có những thuận lợi lại có những khó khăn nhất định:

Trong một số bài chỉ có một phần hoặc một số nội dung nhỏ có thể tích hợpđược do đó đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu kỹ bài học đồng thời phải có kiếnthức sâu, rộng về tư tưởng, đạo đức, phong cách của Hồ Chí Minh

Qua quá trình công tác tôi nhận thấy để tích hợp tư tưởng, đạo đức, phongcách Hồ Chí Minh đạt hiệu quả, chất lượng chúng ta cần làm tốt những bước sau:

2.3.1 Xác định đúng mục tiêu của bài học, tiết học và mục tiêu tích hợp

Việc xác định mục tiêu bài học là một yêu cầu tất yếu đối với mỗi giáoviên Tuy nhiên, trong bài dạy có nội dung tích hợp thì giáo viên cần phải hếtsức chú ý đến việc xác định mục tiêu tích hợp Vì nếu xác định không đúng mụctiêu tích hợp sẽ dẫn đến việc quá coi trọng hoặc quá xem nhẹ việc tích hợp, giáoviên sẽ không xác định đúng nội dung của các bước tiếp theo, không đạt đượcmục đích cuối cùng của tiết học

- Xác định đúng mục tiêu bài học, tiết học:

Việc xác định đúng mục tiêu của bài học, là hết sức quan trọng và cần thiết.Qua đó giúp giáo viên có những căn cứ, cơ sở để tiến hành các bước tiếp theo

- Xác định mục tiêu của vệc tích hợp

Như chúng ta đã biết mục tiêu của việc tích hợp tư tưởng, đạo đức, phongcách Hồ Chí Minh vào trong nội dung bài học của chương trình GDCD lớp 12

là nhằm giúp học sinh hiểu được ý thức tôn trọng pháp luật của Bác Qua đó,

hình thành ở các em niềm tin và nghị lực để phấn đấu học tập, rèn luyện theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.

2.3.2 Xác định nội dung và lượng kiến thức cần tích hợp

Trên cơ sở mục tiêu và khối lượng kiến thức của bài học giáo viên sẽ cócăn cứ để xác định nội dung và lượng kiến thức tích hợp phù hợp với bài họcmột cách hợp lí, khoa học, vừa đảm bảo được mục tiêu của bài học, vừa đảmbảo mục tiêu tích hợp

2.3.3 Xác định trọng tâm kiến thức của bài học và trọng tâm tích hợp

Việc xác định kiến thức trọng tâm của bài học và trọng tâm tích hợp là rấtquan trọng, nó quyết định đến hiệu quả và chất lượng của giờ học, bài học Nếukhông xác định hoặc xác định không đúng kiến thức trọng tâm của bài học vàtrọng tâm tích hợp sẽ không thể phân chia thời gian hợp lí cho từng nội dungkiến thức từ đó sẽ không thể làm nổi bật được yêu cầu của tiết bài học

2.3.4 Giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà

Khi đã xác định được nội dung cần tích hợp, giáo viên phải giao nhiệm vụcho học sinh chuẩn bị trước ở nhà Mục đích là giúp học sinh chủ động, tích cựclĩnh hội kiến thức Muốn học sinh chuẩn bị bài có hiệu quả giáo viên cần phải:+ Hướng dẫn học sinh sưu tập tài liệu và xử lí thông tin Đây là khâu rấtquan trọng, yêu cầu giáo viên phải đưa ra hệ thống câu hỏi mang tính gợi mở đểhọc sinh sưu tầm đúng tài liệu và dễ dàng xử lí thông tin

+ Để kích thích học sinh tích cực, tự giác trong việc chuẩn bị bài ở nhà giáoviên nên chấm điểm cao những em có sự chuẩn bị chu đáo, công phu

2.3.5 Lựa chọn phương pháp và phương tiện tích hợp

2.3.5.1 Phương pháp tích hợp:

Có nhiều phương pháp dạy học tích hợp học tập và làm theo tư tưởng, đạođức, phong cách Hồ Chí Minh trong môn GDCD trung học phổ thông, từ các

phương pháp truyền thống như: Thuyết trình, đàm thoại, nêu gương…đến các phương pháp hiện đại như: Thảo luận nhóm, Động não, Nghiên cứu trường hợp

điển hình, Xử lí tình huống… Các phương pháp này có thể được thực hiện qua

các hình thức học tập theo lớp, theo nhóm, cá nhân, có thể tổ chức học tập tronglớp hoặc tại các địa điểm tham quan dã ngoại

Các phương pháp dạy học GDCD truyền thống và hiện đại đã được đề cậptới trong nhiều tài liệu khác nhau, được giáo viên vận dụng thường xuyên trongcác bài giảng của mình

Có thể nói việc lựa chọn phương pháp tích hợp là hết sức quan trọng, nóquyết định đến sự thành công hay thất bại của nội dung tích hợp

Trong khuôn khổ của đề tài người viết chỉ đi sâu vào một số phương pháp,thường được áp dụng trong dạy học tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách HồChí Minh môn GDCD lớp 12 Trung học phổ thông

* Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình:

Nghiên cứu trường hợp điển hình là phương pháp sử dụng một câu chuyện cóthật về một người, một tập thể, một cơ quan, đơn vị, hoặc sử dụng một câu chuyệnđược viết dựa theo những trường hợp gần gũi xảy ra trong thực tiễn cuộc sống

- Mục tiêu của phương pháp:

Làm cho bài học trở nên gần gũi, sinh động, có sức lôi cuốn, thu hút đượchọc sinh tham gia nhờ đó giúp học sinh dễ tiếp thu kiến thức của bài hơn

- Cách thực hiện:

+ Giáo viên yêu cầu học sinh đọc câu chuyện về trường hợp điển hình.+ Giáo viên nêu câu hỏi thảo luận cho các nhóm

+ Các nhóm thảo luận và báo cáo kết quả

+ Giáo viên kết luận

- Một số lưu ý:

Những trường hợp điển hình phải là những câu chuyện về người thật, việcthật trong cuộc sống hoặc là những trường hợp gần gũi thường xuyên xảy racuộc sống

Các trường hợp điển hình phải thể hiện tính da dạng của cuộc sống, tươngđối phức tạp, với các dạng nhân vật và những tình huống khác nhau

Nội dung trường hợp điển hình phải phù hợp với chủ đề tích hợp và chủ đềbài học, phù hợp với trình độ và đặc điểm lứa tuổi học sinh Câu chuyện có độdài vừa phải

Có 3 bị cáo hầu tòa là nguyên Đại tá, Cục trưởng Cục quân nhu Trần DụChâu và đồng bọn can tội: “Biển thủ công quỹ, nhận hối lộ, phá hoại công cuộckháng chiến” bị đưa ra trước vành móng ngựa.

Vụ án được phát hiện từ bức thư của nhà thơ Đoàn Phú Tứ, đại biểu Quốchội khóa 1 gửi lên Hồ Chủ Tịch Nội dung bức thư như sau: “ Gần đây, Đại táCục trưởng Cục Quân nhu Trần Dụ Châu đã gây nhiều dư luận bất bình tronganh em Quân đội, Châu đã dùng quyền lực “ ban phát” ăn mặc, nên Châu đã giởtrò ăn cắp công quỹ, cứ mỗi cái màn cấp cho bộ đội Châu ăn bớt 2 tấc vải xô,nên cứ ngồi lên là đầu chạm đình màn Còn áo trấn thủ, Châu ăn cắp bông lót rồiđộn bao tải vào, nhiều người biết đấy nhưng không dám ho he

Cháu (nhà thơ Đoàn Phú Tứ) và một đoàn nhà văn đi thăm bộ đội vừa đichiến đấu trở về, cháu đã khóc nấc lên khi thấy thương binh thiếu thước men,bông băng, hầu hết chiến sĩ đều rách rưới, võ vàng vì đói rét, chỉ còn mắt vớirăng mà mùa đông rét buốt ở chiến khu lạnh lắm, lạnh tới mức nước đóng băng.Cháu được Trần Dụ Châu mời dự tiệc cưới của cán bộ dưới quyền tổ chức ngay

ở chiến khu

Trên những dãy bàn dài tít tắp ( bày tiệc cưới) xếp kín chim quay, gà tần,vây bóng , giò chả, nấm hương, thịt bò thui, rựu tây, cốc thủy tinh sáng choang,thuốc lá thơm hảo hạng, hoa Ngọc Hà dưới Hà Nội cũng kịp đưa lên, ban nhạc “Cảnh Thân” tấu nhạc réo rắt, Trần Dụ Châu mặc quân phục Đại tá cưỡi ngựahồng, súng lục “Côn bát” đến dự

Trần Dụ Châu ngạo mạn, mời nhà thơ đọc thơ mừng hôn lễ Với lòng tựtrọng của mình nhà thơ đã thẳng thắn, dũng cảm xuất khẩu thành thơ:

“Bữa tiệc cưới của chúng ta sắp chén đãy hôm nay, Được dọn bằng xương máu của các chiến sĩ.”

Sau khi nhà thơ vừa dứt lời, một vệ sĩ của Châu đã tát vào mặt nhà thơ,quát to: “Nói láo” Nhà thơ bỏ ra ngoài và viết thư tố cáo lên Bác Hồ

Hồ Chủ Tịch đã trao bức thư của nhà thơ cho Thiếu tướng Trần Tử Bình,Người nói: “Đây là bức thư của một nhà thơ gửi cho Bác, Bác đã đọc kĩ lá thư và rấtđau lòng”, rồi Bác giao cho Thiếu tướng chỉ đạo điều tra làm rõ vụ việc để xử lý.Công tác thanh tra vụ tiêu cực ở Cục Quân nhu được tiến hành khẩn trương,thu thập đủ tài liệu chứng cứ -Trần Dụ Châu hiện nguyên hình là một tên gianhùng, trác táng, phản bội lòng tin của Đảng, của Bác, của quân đội và nhân dân.Trước sự thật đau lòng này, Bác Hồ dứt khoát nói: “Một cái ung nhọt dẫu

có đau cũng phải cắt bỏ, không để nó lây lan, nguy hiểm”

Trần Dụ Châu đã bị Tòa án binh tối cao phạt án “tử hình”, đồng thời bịtước quân hàm Đại tá, 2 đồng bọn của Châu, mỗi tên bị phạt án tù 10 năm

Tử tù Trần Dụ Châu gửi đơn lên Hồ Chủ Tịch xin tha tội chết Nhưng

Hồ Chủ Tịch đã bác đơn xin tha tội chết của Trần Dụ Châu

Kết thúc câu chuyện giáo viên đặt ra một số câu hỏi liên quan đến nội dungchính của bài như:

+ Qua câu chuyện trên em thấy Tòa án và Hồ Chủ Tịch đã xét xử như thếnào? Đúng người, đúng tội chưa?

+ Em hiểu thế nào là bình đẳng về trách nhiệm pháp lý?

+ Qua câu chuyện mỗi chúng ta cần phải học tập ở Bác điều gì?

Giáo viên gọi học sinh trả lời sau đó rút ra bài học

Đảng, Nhà nước, Bác Hồ nghiêm khắc xử lý vụ án Trần Dụ Châu hơn nữa thế kỉtrước vẫn là bài học quý cho việc chống tham nhũng, lãng phí hiện nay, coi đây

là việc làm nhân đạo để củng cố niềm tin ở quần chúng

* Phương pháp động não:

Phương pháp động não thường được sử dụng trong dạy học tích hợp họctập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh khi giới thiệu bàihọc mới, giới thiệu một nội dung mới hoặc kết thúc một nội dung nào đấy

- Mục tiêu của phương pháp:

Tạo cho học sinh tập trung suy nghĩ, từng bước rèn luyện khả năng tư duy độclập trong sự hướng dẫn của giáo viên, khi cần tìm hiểu về một nội dung kiến thức

Tạo cho học sinh làm quen với môi trường học tập tích cực, không bị ápđặt các luồng tư duy, đồng thời phát huy khả năng làm việc sáng tạo

- Cách thực hiện:

Giáo viên có thể tiến hành theo các bước sau:

Nêu câu hỏi hoặc vấn đề, trong đó có nhiều cách trả lời, cần được tìm hiểutrước cả lớp hoặc trước nhóm

Khích lệ học sinh phát biểu

Liệt kê các ý kiến lên bảng hoặc giấy to

Phân loại các ý kiến; làm sáng tỏ những ý kiến chưa rõ

Tổng hợp ý kiến của học sinh và rút ra kết luận

- Ví dụ minh họa :

Khi dạy bài 7: “Công dân với các quyền dân chủ”, giáo viên có thể sử

dụng phương pháp động não qua việc liên hệ về tấm gương luôn chấp hành đúngquy định pháp luật của Bác Hồ qua câu chuyện “Chủ tịch nước cũng không cóđặc quyền” Câu chuyện như sau:

Năm 1946 cả nước tiến hành cuộc tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên,gần đến ngày bầu cử, tại Hà Nội nơi Bác Hồ ra ứng cử có 118 chủ tịch UBND

và đại biểu các giới hàng xã đã công bố một bản đề nghị “Cụ Hồ Chí Minhkhông phải ứng cử trong cuộc tổng tuyển cử sắp tới Chúng tôi suy tôn và ủng

hộ vĩnh viễn cụ Hồ Chí Minh là chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa”.Từnhiều nơi trong cả nước đồng bào viết thư đề nghị Bác không cần ra ứng cử ởmột tỉnh nào, nhân dân cả nước đồng thanh nhất trí cử Bác vào Quốc hội Trướctình cảm tin yêu đó của nhân dân, Bác viết một bức thư ngắn cảm tạ và đề nghịđồng bào để Bác thực hiện quyền công dân của mình: “Tôi là một công dân củanước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nên tôi không thể vượt khỏi thể lệ của tổngtuyển cử đã định Tôi ra ứng cử ở Hà Nội nên cũng không thể ra ứng cử ở nơinào nữa Xin cảm tạ đồng bào đã có lòng yêu tôi và yêu cầu toàn thể đồng bàohãy làm trọn nhiệm vụ người công dân trong cuộc tổng tuyển cử sắp tới.”

Kết thúc câu chuyện giáo viên đặt câu hỏi cho học sinh như:

+ Em thấy ý thức chấp hành pháp luật của Bác Hồ như thế nào?

+ Những việc làm trong câu chuyện thể hiện đức tính gì của Bác?

Giáo viên chỉ định một hai học sinh phát biểu ý kiến Giáo viên ghi các ýkiến lên bảng, trừ những ý kiến trùng lặp Giáo viên cũng có thể gợi ý để giúpcác em suy nghĩ, nói đúng về một vài ý nào đó Cuối cùng, giáo viên khen ngợi

những ý kiến đúng, không chê bai những ý kiến chưa đúng mà cần động viên,khích lệ để các em hăng hái tiếp tục tham gia vào các hoạt động tiếp theo.

* Phương pháp thảo luận nhóm

Phương pháp thảo luận nhóm có nhiều lợi thế sử dụng trong dạy họcGDCD nói chung, trong dạy học tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách HồChí Minh nói riêng, là phương pháp trong đó giáo viên tổ chức cho học sinh họctập theo những nhóm nhỏ nhằm giải quyết các vấn đề trong nội dung tích hợp;tạo điều kiện cho học sinh được giao lưu, học hỏi lẫn nhau, cùng nhau hợp tác

để giải quyết những nhiệm vụ chung của cả nhóm

- Mục tiêu của phương pháp

Giúp học sinh có thể lĩnh hội được kiến thức nhanh hơn, chắc hơn

Nhờ không khí thảo luận tập thể cởi mở nên học sinh sẽ mạnh dạn hơn, họcsinh biết lắng nghe ý kiến của bạn, tạo cơ sở giúp học sinh dễ hòa nhập vào tậpthể nhóm, tạo cho các em hứng thú trong học tập

Thông qua thảo luận nhóm, học sinh có điều kiện phát triển kĩ năng giaotiếp và kĩ năng hợp tác

- Cách thực hiện

Giáo viên nêu chủ đề thảo luận

Chia nhóm, giao nhiệm vụ cho học sinh, quy định thời gian và phân công

vị trí của các nhóm Các nhóm thảo luận

Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình

Các nhóm khác quan sát, lắng nghe và cho ý kiến

Giáo viên tổng kết và nhận xét

Ví dụ minh họa

Khi dạy mục 1 bài 05: “Quyền bình đẳng giữa các dân tộc” Trong bức

thư gửi Đại hội các dân tộc thiểu số miền Nam tại Plâycu tháng 4/1946 Bác cóviết: “Đồng bào Kinh hay Thổ, Mường hay Mán, Gia Rai hay Êđê, Xê mônghay Ba na và các dân tộc thiểu số khác đều là con cháu Việt Nam, đều là anh emruột thịt Chúng ta sống chết có nhau, sướng khổ có nhau, no đói giúpnhau Sông có thể cạn, núi có thể mòn, nhưng lòng đoàn kết của chúng ta khôngbao giờ giảm bớt.”

Giáo viên cho học sinh thảo luận theo nhóm câu hỏi sau:

+Nội dung bức thư nói lên điều gì?

+Em hiểu như thế nào là bình đẳng giữa các dân tộc?

+Ý nghĩa quyền bình đẳng giữa các dân tộc?

* Liên hệ và tự liên hệ thực tế

Liên hệ và tự liên hệ thực tế là phương pháp tích hợp tạo ra điều kiện đểhọc sinh hiểu được vì sao phải học nội dung này và cách vận dụng kiến thức bàihọc vào thực tế cuộc sống