+ Tình hình phân bố các cơ sở công nghiệp, trình độ phát triển kinh tế của các vùng, quan hệ kinh tế giữa nơi sản xuất và nơi tiêu thụ quy định mật độ mạng lưới giao thông vận tải, các l[r]
Trang 1VÀ PHÂN BỐ NGÀNH GIAO THÔNG VẬN TẢI
I Lý thuyết
– Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển, phân bố, hoạt
động của giao thông vận tải
+ Hoạt động của các ngành kinh tế là khách hàng của ngành giao thông vận tải
Ví dụ: Kinh tế phát triển nhu cầu vận tải lớn thúc đẩy ngành phát triển
+ Trang bị cơ sở vật chất kĩ thuật cho sự phát triển, phân bố, hoạt động ngành giao thông vận tải
+ Quan hệ giữa nơi sản xuất và nơi tiêu thụ quy định hướng và cường độ các luồng vận chuyển
– Phân bố dân cư (đặc biệt là sự phân bố các thành phố lớn và các chùm đô thị) ảnh hưởng sâu sắc tới vận tải hành khách (vận tải bằng ô tô)
– Trong các thành phố lớn và các chùm đô thị, hình thành loại hình vận tải đặc biệt là giao thông vận tải
thành phố
II Bài tập minh họa
Câu 1: Hãy tìm ví dụ chứng minh rằng những tiến bộ của ngành giao thông vận tải đã có tác động to lớn
làm thay đổi sự phân bố sản xuất và phân bố dân cư trên thế giới?
Trang 2Hướng dẫn giải
– Những tiến bộ của ngành giao thông vận tải đã mở rộng các mối liên hệ vận tải và đảm bảo sự giao
thông thuận tiện giữa các địa phương trên thế giới Những tiến bộ về khoa học kĩ thuật và quản lí làm cho tốc độ vận chuyển người và hàng hóa tăng lên, chi phí thời gian cho vận chuyển giảm xuống, đồng thời
làm cho các chi phí vận chuyển giảm đáng kể trong khi mức độ tiện nghi, an toàn tăng lên Vì vậy mà các
cơ sở đặt các vị trí gần các tuyến vận tải lớn, các đầu mối giao thông vận tải cũng đồng nghĩa là gần
nguồn nguyên liệu và gần nơi tiêu thụ Việc giảm đáng kể chi phí vận tải ở nhiều nước đã ảnh hưởng sâu sắc tới bức tranh phân bố của nhiều ngành sản xuất, nhất là các ngành đòi hỏi nhiều chi phí vận tải trong
cơ cấu giá thành sản phẩm
– Nhờ sự tiến hộ của ngành giao thông vận tải, nên dân cư không cần ở lập trung gần các công sở (nơi họ làm việc) hay gần các trung tâm thành phố, nơi cung cấp các dịch vụ đa dạng Họ có thể ở xa hơn tại các vùng ngoại thành, cách xa nơi làm việc hàng chục km mà vẫn đi về hàng ngày Chính điều này làm cho
các thành phố lớn có thể phát triển trải rộng trên không gian và phát triển nhanh Còn ở các vùng xa xôi, hẻo lánh, cũng nhờ có giao thông vận tải mà có thể di dân quy mô lớn đến khai khẩn tài nguyên,… Tại
sao người ta nói: Để phát triển kinh tế, văn hóa miền núi, giao thông vận tải phải đi trước một bước?
– Giao thông vận tải ở miền núi được phát triển sẽ thúc đẩy sự giao lưu giữa các địa phương ở miền núi
vốn có nhiều trở ngại do địa hình, giữa miền núi với đồng bằng, nhờ thế sẽ giúp phá được thể “cô lập”,
“tự cấp tự lúc” của nền kinh tế
– Sẽ có điều kiện khai thác các tài nguyên thế mạnh to lớn của miền núi, hình thành được các nông, lâm
trường, thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp, đô thị, thúc đẩy sự thu hút dân cư từ đồng bằng lên miền núi
– Như vậy, sẽ thúc đẩy sự phân công lao động theo lãnh thổ, hình thành cơ cấu kinh tế ở miền núi Các
hoạt động dịch vụ (kể cả văn hóa, giáo dục, y tế) cũng có điều kiện phát triển
Câu 2: Chứng minh rằng các điều kiện tự nhiên ảnh hưởng chủ yếu đến công việc xây dựng, khai thác
mạng lưới giao thông và các phương tiện vận tải?
Hướng dẫn giải
Một số dẫn chứng
– Ở miền núi sông ngòi ngắn và dốc thì không thể nói đi sự phát triển ngành giao thông vận tải đường
sông; ở những nước nằm trên các đảo, chẳng hạn nhưng Anh và Nhật Bản, ngành vận tải đường biển có
vị trí quan trọng Ở những vùng gần cực, hầu như quanh năm có tuyết phủ, thì bên cạnh các phương tiện vận tải thô sơ như xe quệt, máy bay là phương tiện vận tải hiện đại duy nhất
– Mạng lưới sông ngòi dày đặc thuận lợi cho ngành vận tải đường sông, nhưng không thuận lợi cho vận
tải đường ô tô và đường sắt, đòi hỏi phải làm nhiều cầu phà… và dễ gây tắc nghẽn giao thông trong mùa
lũ
– ở hoang mạc không có điều kiện phát triển ngành vận tải đường sông và đường sắt Vận tải ô tô cũng
trở ngại do cát bay, bão cát sa mạc Phương tiện vận tải phải có thiết kế đặc biệt để chống lại cái nóng dữ dội và đổ tránh ăn mòn do cát bay Vận tải bằng trực thăng có ưu việt Vận tải bằng gia súc (lạc đà) là
phổ biến
Câu 3: Chứng minh rằng các điều kiện kinh tế xã hội có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển và phân
bố các ngành giao thông vận tải?
Hướng dẫn giải
– Sự phát triển và phân bố các ngành kinh tế quốc dân có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển và phân
bố, cũng như sự hoạt động của ngành giao thông vận tải
Trang 3ngành kinh tế gặp khó khăn, hay trong tình trạng suy thoái, thì ngành giao thông vận tải cũng gặp khó
khăn
+ Tình hình phân bố các cơ sở công nghiệp, trình độ phát triển kinh tế của các vùng, quan hệ kinh tế giữa nơi sản xuất và nơi tiêu thụ quy định mật độ mạng lưới giao thông vận tải, các loại hình vận tải, hướng và cường độ của các luồng vận chuyển Ở các vùng kinh tế phát triển lâu đời, mạng lưới đường dày đặc hơn nhiều so với vùng: mới khai thác Ở các vùng tập trung công nghiệp (nhất là công nghiệp nặng) đều phát triển vận tải đường sắt và vận tải bằng ô lô hạng nặng Mỗi loại hàng hóa cần vận chuyển lại có yêu cầu
riêng đối với phương tiện vận tải Ví dụ: có loại hàng cần cước phí vận chuyển thấp, nhưng không cần
nhanh (vật liệu xây dựng, quặng, than,…), có loại hàng đòi hỏi vận chuyển nhanh, an toàn (hóa chất vật liệu dễ cháy,…) Sự phân bố các cd sở kinh tế có nhu cầu vận chuyển các loại hàng này đã quy định việc
tổ chức vận tải ở từng loại phương liên
+ Cuối cùng, sự phát triển của ngành cơ khí vận tải, công nghiệp xây dựng cho phép duy trì và tăng
cường cơ sở vật chất kĩ thuật của ngành giao thông vận tải
– Phân bố dân cư, đặc biệt là sự phân bố các thành phố lớn và các chùm đô thị có ảnh hưởng sâu sắc tới
vận tải hành khách, nhất là vận tải bằng ô lô
+ Trong các thành phố lớn và các chùm đô thị, nhu cầu đi lại của dân cư rất lớn Để thỏa mãn nhu cầu đi lại hàng ngày của dân cư (gắn liền với các chuyến đi từ nơi ở tới nơi làm việc, học lập, giải trí, dịch
vụ,…) đã hình thành một loại hình giao thông vận tải đặc biệt: giao thông vận tải thành phố
+ Tham gia vào loại hình này có các loại phương tiện vận tải khác nhau: tàu có đầu máy chạy điện, ô tô
(xe buýt và xe du lịch), xe điện ngầm, các loại phương tiện đi lại cá nhân (xe đạp, xe máy,…)
Câu 4: Dựa vào sơ đồ trên (trang 140 SGK Địa lý 10) và kiến thức đã học hãy phân tích tác động của
ngành công nghiệp tới dự phát triển và phân bố, cũng như hoạt động của ngành giao thông vận tải?
Trang 4Hướng dẫn giải
– Sự phát triển các trung lâm công nghiệp lớn và sự tập trung hóa lãnh thổ sản xuất công nghiệp sẽ làm
tăng nhu cầu vận chuyển nguyên, nhiên, vật liệu và sản phẩm, làm mở rộng vùng cung cấp nguyên, nhiên liệu và vùng tiêu thụ sản phẩm
– Như vậy, phát triển các trung tâm công nghiệp lớn và sự tập trung hóa lãnh thổ công nghiệp sẽ làm tăng khối lượng hàng hóa vận chuyển và luân chuyển, làm tăng cự li vận chuyển
Câu 5 Chất lượng của sản phẩm dịch vụ giao thông vận tải được đo bằng
A Khối lượng luân chuyển
B Sự an toàn cho hành khách và hàng hóa
C Sự kết hợp của các loại hình giao thông vận tải
D Khối lượng vận chuyển
Hướng dẫn giải
Đáp án B
Giải thích: Chất lượng của sản phẩm dịch vụ giao thông vận tải được đo bằng sự an toàn cho hành khách
và hàng hóa
Câu 6 Luồng vận tải đường biển lớn nhất Thế giới nối liền các đại dương nào dưới đây?
A Đại tây Dương và Ấn Độ Dương
B Hai bờ Thái Bình Dương
C Hai bờ Đại Tây Dương
D Đại Tây Dương và Thái Bình Dương
Hướng dẫn giải
Đáp án A
Giải thích: Luồng vận tải đường biển lớn nhất Thế giới nối liền Đại tây Dương và Ấn Độ Dương Đây là luồng vận tải sầm uất nhất thế giới với nhiều hải cảng lớn nhất thế giới hiện nay
Câu 7 Khi kênh đào Xuy – ê bị đóng cửa các quốc gia nào dưới đây bị tổn thất lớn nhất?
A Các nước Mĩ la tinh
B Hoa Kì
Trang 5D Các nước ven Địa Trung Hải và Biển Đen
Hướng dẫn giải
Đáp án D
Giải thích: Khi kênh đào Xuy – ê bị đóng cửa các nước bị tổn thất lớn nhất là các nước ở ven Địa Trung Hải và Biển Đen
Câu 8 Kênh đào Xuy – ê có vai trò quan trọng đối với việc vận chuyển hàng hóa nào sau đây từ các
nước Trung Đông đến các nền kinh tế phát triển?
A Lương thực, thực phẩm
B Hàng tiêu dùng
C Máy móc công nghiệp
D Dầu mỏ
Hướng dẫn giải
Đáp án D
Giải thích: Kênh đào Xuy – ê có vai trò quan trọng đối với việc vận chuyển dầu mỏ, khí đốt từ các nước Trung Đông đến các nền kinh tế phát triển trên thế giới như Hoa Kỳ, các nước châu Âu,…
Câu 9 Quốc gia nào dưới đây có chiều dài đường ống lớn nhất thế giới?
A Hoa Kỳ
B LB Nga
C Ả-rập Xê-út
D Nhật Bản
Hướng dẫn giải
Đáp án A
Giải thích: Quốc gia có chiều dài đường ống lớn nhất thế giới là Hoa kỳ vì có nền kinh tế lớn nhất thế giới và nhu cầu vận chuyển dầu, khí rất lớn
Câu 10 Khu vực nào sau đây tập trung nhiều cảng biển của thế giới:
Trang 6A Thái Bình Dương
B Ấn Độ Dương
C Đại Tây Dương
D Địa Trung Hải
Hướng dẫn giải
Đáp án C
Giải thích: Khu vực tập trung nhiều cảng biển của thế giới nằm ở ven bờ Đại Tây Dương với nhiều hải cảng lớn bậc nhất thế giới
Câu 11 Để đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội ở miền núi cơ sở hạ tầng đầu tiên cần chú ý là
A Phát triển nhanh các tuyến giao thông vận tải
B Xây dựng mạnh lưới y tế, giáo dục
C Cung cấp nhiều lao động và lương thực, thực phẩm
D Mở rộng diện tích trồng rừng
Hướng dẫn giải
Đáp án A
Giải thích: Để đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội ở miền núi cơ sở hạ tầng đầu tiên cần chú ý là phát triển nhanh các tuyến giao thông vận tải Giao thông vận tải giúp giao lưu kinh tế giữa các vùng, miền
và các địa phương
Câu 12 Giao thông vận tải là ngành kinh tế độc đáo vừa mang tính sản xuất vật chất vừa mang tính dịch
vụ Điều đó xác định
A Vai trò của ngành giao thông vận tải
B Đặc điểm của ngành giao thông vận tải
C Điều kiện để phát triển giao thông vận tải
D Trình độ phát triển giao thông vận tải
Hướng dẫn giải
Đáp án B
Trang 7Câu 13 Nhân tố nào sau đây ảnh hưởng sâu sắc tới sự vận tải hành khách, đặc biệt là bằng đường bộ?
A Quy mô, cơ cấu dân số
B Phân bố dân cư, đô thị
C Trình độ phát triển kinh tế
D Truyền thống, phong tục tập quán
Hướng dẫn giải
Đáp án B
Câu 14 Nhân tố nào sau đây không có tác động đến lựa chọn loại hình vận tải, hướng và cường độ vận
chuyển?
A Yêu cầu về phương tiện vận tải
B Yêu cầu về khối lượng vận tải
C Yêu cầu về cự li vận chuyển
D Yêu cầu về tốc độ vận chuyển
Hướng dẫn giải
Đáp án A
Câu 15: Sự phân bố dân cư , đặc biệt là sự phân bố các thành phố lớn ảnh hưởng sâu sắc đến
A Vận tải hành khách, nhất là vận tải bằng ô tô
B Môi trường và sự an toàn giao thông
C Giao thông vận tải đường bộ và đường sắt
D Cường độ hoạt động của các phương tiện giao thông vạn tải
Hướng dẫn giải
Đáp án: A
Câu 16: Nhân tố có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển , phân bố và hoạt động của ngành giao
thông vận tải là
Trang 8A Sự phát triển và phân bố ngành giao thông vận tải
B Sự phát triển và phân bố ngành cơ khí vận tải
C Mối quan hệ kinh tế giữa nơi sản xuất và nơi tiêu thụ
D Trình độ phát triển công nghiệp của một vùng
Hướng dẫn giải
Đáp án: B
Trang 9Website HOC247 cung cấp một môi trường học trực tuyến sinh động, nhiều tiện ích thông minh, nội dung bài giảng được biên soạn công phu và giảng dạy bởi những giáo viên nhiều năm kinh nghiệm,
giỏi về kiến thức chuyên môn lẫn kỹ năng sư phạm đến từ các trường Đại học và các trường chuyên
danh tiếng
xây dựng các khóa luyện thi THPTQG các môn: Toán, Ngữ Văn, Tiếng Anh, Vật Lý, Hóa Học và
Sinh Học
trường PTNK, Chuyên HCM (LHP-TĐN-NTH-GĐ), Chuyên Phan Bội Châu Nghệ An và các trường Chuyên khác cùng TS.Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Trịnh Thanh Đèo và Thày Nguyễn Đức Tấn
THCS lớp 6, 7, 8, 9 yêu thích môn Toán phát triển tư duy, nâng cao thành tích học tập ở trường và đạt điểm tốt ở các kỳ thi HSG
dành cho học sinh các khối lớp 10, 11, 12 Đội ngũ Giảng Viên giàu kinh nghiệm: TS Lê Bá Khánh Trình, TS Tràn Nam Dũng, TS Pham Sỹ Nam, TS Lưu Bá Thắng, Thày Lê Phúc Lữ, Thày Võ Quốc
Bá Cẩn cùng đôi HLV đạt thành tích cao HSG Quốc Gia
các môn học với nội dung bài giảng chi tiết, sửa bài tập SGK, luyện tập trắc nghiệm mễn phí, kho tư liệu tham khảo phong phú và cộng đồng hỏi đáp sôi động nhất
miễn phí từ lớp 1 đến lớp 12 tất cả các môn Toán- Lý - Hoá, Sinh- Sử - Địa, Ngữ Văn, Tin Học và Tiếng Anh
Vững vàng nền tảng, Khai sáng tương lai
Học mọi lúc, mọi nơi, mọi thiết bi – Tiết kiệm
90%
Học Toán Online cùng Chuyên Gia
HOC247 NET cộng đồng học tập miễn phí HOC247 TV kênh Video bài giảng miễn phí