Thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện tân yên, tỉnh bắc giang

Bên cạnh đó, những lý luận mà Luận văn đưa ra có thể sử dụng cho chính quyền cấp huyện sử dụng trong hoạt động quản lý nhà nước về đất đai; hoàn thiện chính sách pháp luật về QLNN đối vớ

Thực tiễn thi hành Pháp luật về Quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh

Bắc Giang Nguyễn Văn Xuyền

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật kinh tế; Mã số: 60 38 50 Người hướng dẫn: TSKH Doãn Hồng Nhung

Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Phân tích, bổ sung những lý luận cơ bản về quản lý nhà nước đối với đất

đai của chính quyền cấp huyện; phân tích các vấn đề pháp lý về quản lý nhà nước đối với đất đai trên cơ sở thực tiễn quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang Đưa ra các kiến nghị và giải pháp thích hợp hoàn thiện phương thức thi hành pháp luật về (quản lý nhà nước) QLNN đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả QLNN đối với đất đai tại huyện Tân Yên, góp phần thúc đẩy KT-XH huyện Tân Yên phát triển Bên cạnh đó, những lý luận mà Luận văn đưa ra có thể sử dụng cho chính quyền cấp huyện sử dụng trong hoạt động quản lý nhà nước về đất đai; hoàn thiện chính sách pháp luật về QLNN đối

với đất đai

Keywords: Pháp luật Việt Nam; Luật kinh tế; Quản lý nhà nước; Quản lý đất đai; Bắc

giang

Content

Lời nói đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Chính quyền cấp huyện là một cấp trong bộ máy chính quyền nhà nước, thực hiện chức năng quản lý một vùng miền nhất định với những nét đặc trưng riêng về điều kiện tự nhiên và xã hội Quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện có vai trò hết sức quan trọng để đất đai được sử dụng theo mục đích yêu cầu đặt ra Tuy nhiên, quản lý nhà nước về đất đai ở cấp huyện những năm gần đây bộc lộ nhiều vấn đề bất cập cần có những nghiên cứu nghiêm túc bằng luận cứ khoa học để có chính sách, biện pháp điều chỉnh phù hợp

Tân Yên là huyện miền núi thuộc tỉnh Bắc Giang, những năm qua, cùng với các lĩnh vực khác, quản lý nhà nước về đất đai của Huyện đã góp phần không nhỏ phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Bắc Giang nói chung và của huyện Tân Yên nói riêng Tuy nhiên công tác quản lý nhà nước

về đất đai còn nhiều vấn đề bất cập Chất lượng quản lý nhà nước về đất đai kém hiệu quả làm giảm sút lòng tin của nhân dân vào Đảng, vào chính quyền Nhà nước Do đó việc nghiên cứu,

đánh giá thực tiễn để tìm ra nguyên nhân và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với đất đai trên địa bàn huyện Tân Yên hiện nay có ý nghĩa rất quan trọng

Từ những lý do trên, em chọn đề tài nghiên cứu: "Thực tiễn thi hành Pháp luật về quản lý

nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang " với mong muốn góp phần tìm ra

những giải pháp giải quyết những hạn chế, bất cập trong chính sách pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai của chính quyền cấp huyện nói chung và của chính quyền huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang nói riêng

2 Tình hình nghiên cứu:

Đã có nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu vấn đề quản lý nhà nước về đất đai, nhưng tiêu biểu

là các công trình sau: Luận văn tiến sỹ kinh tế của Trần Thế Ngọc(1997) “Chiến lược quản lý đất đai Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2010” nghiên cứu về công tác lập và quản lý quy hoạch sử dụng đất của Thành phố Hồ Chí Minh; Luận văn tiến sỹ Luật học của Nguyễn Quang Tuyến (2003) “Địa vị pháp lý của người sử dụng đất trong các giao dịch dân sự, thương mại về đất đai”, nghiên cứu các quy định của pháp luật về địa vị của người sử dụng đất ảnh hưởng đến các giao dịch về đất đai và hoàn thiện pháp luật đất đai; Đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước của PGS-TS Phạm Hữu Nghị (2000) “Những quy định về chuyển quyền sử dụng đất” Ngoài ra còn một số đề tài khoa học cấp Bộ do Viện nghiên cứu Địa chính thực hiện; các bài báo viết về các vấn đề cụ thể như: Thị trường bất động sản, công tác giải phóng mặt bằng, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Những nghiên cứu chuyên sâu hơn về quản lý nhà nước đối đất đai của chính quyền cấp huyện có thể kể đến đề tài nghiên cứu cấp Bộ: “Đánh giá thực trạng và những giải pháp tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên” (2006) của tác giả TS Nguyễn Khắc Thái Sơn, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên; Luận văn tiến sỹ:

“Hoàn thiện quản lý nhà nước về đất đai của chính quyền quận Tây Hồ”(2007) của tác giả Nguyễn Thế Vinh Tuy nhiên các tác giả Nguyễn Khắc Thái Sơn và Nguyễn Thế Vinh quan tâm nghiên cứu nguyên nhân và đưa ra các giải pháp về tổ chức, hành chính nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai của chính quyền cấp huyện, chưa có những nghiên cứu sâu sắc yếu tố Pháp luật tác động đến hiệu lực, hiệu quả quản lý đất đai

3 Mục đích nghiên cứu của luận văn

Luận văn phân tích những lý luận cơ bản về quản lý nhà nước đối với đất đai, các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước; Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiễn để tìm ra nguyên nhân thành công và những bất cập trong chính sách pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai, những bất cập trong thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên nói riêng và của chính quyền cấp huyện nói chung Từ lý luận, kết quả phân tích và đánh giá thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang, Luận văn đề xuất những giải pháp tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với

đất đai trên địa bàn huyện Tân Yên; đồng thời để đề xuất, kiến nghị một số giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về đất đai

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu các quy định của pháp luật liên quan

đến hoạt động quản lý nhà nước đối với đất đai của hội đồng nhân dân và ủy ban nhân dân cấp huyện; các văn bản điều chỉnh hoạt động thi hành pháp luật và phương thức thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

Phạm vi nghiên cứu: Hệ thống văn bản pháp luật đất đai năm 2003, Luật Khiếu nại Tố cáo

năm 1998 được sửa đổi bổ sung đến năm 2005, Bộ luật Dân sự năm 2005, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008; các văn bản, quyết định pháp luật trong hoạt động quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, thời gian từ năm 2005 đến 2010 Luận văn không nghiên cứu những nội dung mang tính kỹ thuật của hoạt động quản lý hoặc thẩm quyền quản lý của chính quyền cấp tỉnh, trung ương như: Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa giới hành chính, lập bản đồ hành chính; thống kê, kiểm kê đất đai; khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất; lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất mà chỉ đi sâu vào các quy định của pháp luật điều chỉnh hoạt động quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện

5 Phương pháp nghiên cứu:

Trong quá trình thực hiện đề tài, Tác giả sử dụng phương pháp luận của Chủ nghĩa Mác - Lê Nin về duy vật lịch sử và duy vật biện chứng; sử dụng phương pháp thống kê, phân tích, so sánh, tổng hợp; sử dụng nguồn số liệu từ phương pháp thu thập qua sách báo, các báo cáo của chính quyền huyện Tân Yên và số liệu thu thập từ điều tra, phỏng vấn; kết hợp nghiên cứu lý luận với phân tích thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền huyện Tân Yên để chứng minh đề xuất giải pháp và kiến nghị liên quan đến vấn đề nghiên cứu

6 Những đóng góp mới của luận văn: Luận văn là công trình nghiên cứu toàn diện, chi tiết

những quy định của pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai và thực tiễn thi hành pháp luật

về quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

Về mặt lý luận: Luận văn phân tích, bổ sung những lý luận cơ bản về quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện; phân tích các vấn đề pháp lý về quản lý nhà nước đối với đất đai trên cơ sở thực tiễn quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

Về mặt thực tiễn: Luận văn đưa ra các kiến nghị và giải pháp thích hợp hoàn thiện phương thức thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội huyện Tân Yên phát triển Bên cạnh đó, những lý luận mà Luận văn đưa ra

có thể sử dụng cho chính quyền cấp huyện sử dụng trong hoạt động quản lý nhà nước về đất đai; hoàn thiện chính sách pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai

So với những công trình đã nghiên cứu, Luận văn kế thừa kết quả nghiên cứu của những công trình nghiên cứu trước, bên cạnh đó, Luận văn đã có những nghiên cứu, đóng góp cho hoạt động quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên nói riêng và chính quyền cấp huyện nói chung Luận văn có giá trị tham khảo đối với những người quan tâm đến lĩnh vực quản lý nhà nước đối với đất đai nói chung

7 Kết cấu của Luận văn:

Ngoài Lời nói đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, Luận văn gồm 3 chương với kết cấu và nội dung nghiên cứu như sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện; Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai;

Chương 3: Giải pháp và kiến nghị hoàn thiện Pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

Chương 1 KHÁI QUÁT VỀ QUẢN Lí NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẤT ĐAI CỦA CHÍNH QUYỀN

CẤP HUYỆN 1.1 Một số vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện

Cấp huyện là cấp chính quyền được thành lập để thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo địa bàn Quản lý nhà nước đối với đất đai là sự phối hợp để thực hiện tốt các nhiệm vụ quản lý được giao của chính quyền cấp huyện với các đơn vị khác thuộc hệ thống quản lý nhà nước về đất đai theo pháp luật quy định, nhằm mang lại môi trường thuận lợi nhất cho người sử dụng đất trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình đối với đất đai, đảm bảo đất đai được sử dụng hiệu quả cho các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội vì con người, cộng đồng, xã hội cũng như bảo vệ môi trường sống bền vững trên địa bàn huyện Quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện thực hiện theo các nguyên tắc chủ yếu là: đảm bảo sự quản lý tập trung, thống nhất của nhà nước đối với đất đai; đảm bảo phân quyền gắn liền với các điều kiện bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ; thực hiện tập trung dân chủ trong quản lý nhà nước về đất đai; đảm bảo sự kết hợp quản lý theo ngành với địa phương và vùng lãnh thổ trong quản lý nhà nước đối với đất đai; đảm bảo tính kế thừa và tôn trọng lịch sử trong quản lý đất đai Trong quản lý nhà nước đối với đất đai, chính quyền cấp huyện sử dụng các công cụ như: Pháp luật, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và bộ máy quản lý nhà nước; thông qua 3 phương pháp quản lý chủ yếu là: phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế và phương pháp tuyên truyền giáo dục; nhằm đạt được 3 mục đích cơ

bản của quản lý nhà nước đối với đất đai đó là: Đảm bảo sử dụng đất hợp lý, hiệu quả; đảm bảo tính công bằng trong quản lý và sử dụng đất; đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước cấp huyện

1.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện

Pháp luật đất đai quy định quản lý nhà nước đối với đất đai gồm 13 nội dung, được áp dụng cho các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương Theo phân cấp quản lý, chính quyền cấp huyện chủ yếu thực hiện 9 nội dung gồm: quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; quản lý về giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất; đăng ký quyền sử dụng đất, lập

và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; quản lý tài chính đất đai; quản lý phát triển thị trường quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản; quản lý các dịch vụ công về đất đai; giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất; thanh tra, kiểm tra việc quản lý, sử dụng đất đai, xử lý vi phạm pháp luật đất đai; giải quyết tranh chấp đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai

Chương 2 THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ QUẢN Lí NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẤT ĐAI CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP HUYỆN VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH PHÁP LUẬT VỀ QUẢN Lí NHÀ

NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẤT ĐAI TẠI HUYỆN TÂN YấN, TỈNH BẮC GIANG

2.1 Thực trạng pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền cấp huyện

2.1.1 Quy định về quản lý nhà nước đối với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Gồm các

quy định về nguyên tắc, thẩm quyền lập, xét duyệt, điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; những nội dung cơ bản cần thể hiện trong một phương án quy hoạch sử dụng đất; việc quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất Trong đó cần lưu ý:

Về nguyên tắc, lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải phù hợp với chiến lược, quy hoạch tổng thể, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, quốc phòng, an ninh; quy hoạch, phải được lập từ tổng thể đến chi tiết; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp dưới phải phù hợp với quy hoạch,

kế hoạch sử dụng đất của cấp trên; kế hoạch sử dụng đất phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất

đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, xét duyệt

Việc quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được thể hiện bằng việc công bố công khai toàn bộ tài liệu về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được xét duyệt tại trụ sở cơ quan mình trong suốt kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; đồng thời quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất còn thể hiện bằng việc quản lý thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất sau khi đã được phê duyệt

2.1.2 Quy định quản lý nhà nước về giao đất, cho thuê đất và cho phép chuyển mục đích

sử dụng đất Gồm các quy phạm xác định thẩm quyền, hình thức, thủ tục giao đất, cho thuê đất,

cho phép chuyển mục đích sử dụng đất

Điều 37, Luật Đất đai 2003 quy định: ủy ban nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh(sau đây gọi chung là: ủy ban nhân dân cấp huyện) quyết định giao đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư; cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất đối với hộ gia đình,

cá nhân ủy ban nhân dân cấp xã cho thuê đất thuộc quỹ đất nông nghiệp sử dụng vào mục đích công ích của xã, phường, thị trấn Cơ quan có thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất không được ủy quyền

Giao đất được tiến hành dưới 2 hình thức là: giao đất không thu tiền sử dụng đất và giao đất

có thu tiền sử dụng đất Cho thuê đất được tiến hành dưới 2 hình thức là: người thuê đất trả tiền hàng năm và thuê đất trả tiền một lần cho cả thời gian thuê Cho phép chuyển mục đích sử dụng đất được tiến hành dưới 2 hình thức là: chuyển mục đích sử dụng đất phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và chuyển mục đích sử dụng đất không cần phải xin phép mà chỉ cần đăng ký với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền

Thủ tục giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất được Pháp luật đất đai quy định theo trường hợp là: trường hợp tổ chức, hộ gia đình, cá nhân xin giao đất, thuê đất; trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất không cần phải xin phép mà chỉ cần đăng ký với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền; trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải xin phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền

2.1.3 Quy định quản lý nhà nước về thu hồi đất: Bao gồm các quy định về các trường hợp

thu hồi đất, quản lý quỹ đất đã được thu hồi, thẩm quyền, thủ tục thu hồi đất

Pháp luật đất đai quy định, thu hồi đất được thực hiện theo 2 trường hợp là: thu hồi đất căn

cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chi tiết, quy hoạch chi tiết xây dựng đô thị hoặc quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được xét duyệt và thu hồi đất mà không cần căn cứ vào quy hoạch sử dụng đất, kế hoạch sử dụng đất Khi thu hồi đất, người sử dụng đất được bồi thường về tài sản trên đất; người sử dụng đất hợp pháp còn được bồi thường giá trị của quyền sử dụng đất

Quản lý quỹ đất đã thu hồi thực hiện theo 03 trường hợp Trường hợp có dự án đầu tư được

cơ quan Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt thì đất sau khi thu hồi, bồi thường, giải phóng mặt bằng được giao cho nhà đầu tư để thực hiện dự án Trường hợp chưa có dự án đầu tư, sau khi có quyết định thu hồi, đất được giao đất cho tổ chức phát triển quỹ đất để thực hiện việc thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và trực tiếp quản lý quỹ đất đã thu hồi Đối với các trường hợp phải thu hồi đất mà không cần căn cứ vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thì đất thu hồi, giải phóng mặt bằng được giao cho tổ chức phát triển quỹ đất quản lý nếu đất đó thuộc khu vực đô thị

và khu vực đã được quy hoạch để phát triển đô thị, hoặc giao đất đó cho ủy ban nhân dân xã nơi

có số hiệu riêng và không trùng với số hiệu của thửa đất khác Nội dung của hồ sơ địa chính phải đảm bảo tính thống nhất giữa bản đồ địa chính, sổ địa chính, sổ mục kê, sổ theo dõi biến động đất đai; thống nhất giữa bản gốc và bản sao; thống nhất giữa hồ sơ địa chính với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và hiện trạng sử dụng đất

2.1.5 Quy định về quản lý tài chính đất đai Bao gồm quản lý giá đất và quản lý các nguồn

thu ngân sách từ đất đai Giá đất do ủy ban nhân dân tỉnh xây dựng và công bố vào ngày 1 tháng 1 hàng năm, ủy ban nhân dân cấp huyện chỉ dựa vào làm căn cứ áp dụng tính thuế sử dụng đất và chuyển quyền sử dụng đất; tính tiền sử dụng đất và tiền thuê đất khi giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu dự án có sử dụng đất Nguồn thu ngân sách nhà nước từ đất bao gồm: tiền sử dụng đất trong các trường hợp giao đất có thu tiền sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất từ đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất sang đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất, chuyển từ hình thức thuê đất sang hình thức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất; tiền thuê đất đối với đất do Nhà nước cho thuê; thuế sử dụng đất; thuế thu nhập từ chuyển quyền sử dụng đất; tiền thu từ việc

xử phạt vi phạm pháp luật về đất đai; tiền bồi thường cho Nhà nước khi gây thiệt hại trong quản lý

và sử dụng đất đai; phí và lệ phí trong quản lý, sử dụng đất

2.1.6 Quy định về quản lý thị trường quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản

Nhà nước quản lý đất đai trong việc phát triển thị trường bất động sản bằng việc tổ chức đăng ký hoạt động giao dịch về quyền sử dụng đất; tổ chức đăng ký hoạt động phát triển quỹ đất, đầu tư xây dựng kinh doanh bất động sản; tổ chức đăng ký hoạt động cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho thị trường bất động sản; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia giao dịch về quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản; thực hiện các biện pháp bình ổn giá đất, chống đầu cơ đất

đai

2.1.7 Quy định về quản lý các hoạt động dịch vụ công đất đai Các tổ chức có chức năng

hoạt động dịch vụ công về đất đai bao gồm: văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất; tổ chức phát triển quỹ đất Ngoài ra các tổ chức sự nghiệp có thu, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế

có đủ điều kiện có thể đăng ký tham gia vào các hoạt động dịch vụ về đất đai ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thành lập tổ chức phát triển quỹ đất trực thuộc ủy ban nhân dân huyện và văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc phòng tài nguyên và môi trường

2.1.8 Quy định về thanh tra, kiểm tra việc chấp hành Pháp luật đất đai; xử lý vi phạm hành chính trong quản lý và sử dụng đất Cơ quan quản lý đất đai ở địa phương chịu trách

nhiệm tổ chức thực hiện thanh tra đất đai tại địa phương Nhiệm vụ của thanh tra đất đai là thanh tra việc chấp hành pháp luật của cơ quan Nhà nước, người sử dụng đất trong việc quản lý và sử dụng đất; đồng thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai Đối tượng thanh tra đất đai gồm các

cơ quan quản lý nhà nước về đất đai, người sử dụng đất và các tổ chức, cá nhân khác

Về xử lý người vi phạm pháp luật đất đai, Pháp luật đất đai quy định, trong quá trình sử dụng đất, người sử dụng đất vi phạm pháp luật về đất đai thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị

xử lý hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự Tổ chức được Nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất hoặc đang sử dụng đất được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất nhưng không phải chuyển sang thuê đất hoặc không phải trả tiền sử dụng đất mà để đất bị lấn, chiếm, thất thoát thì phải bồi thường và bị xử lý theo quy định của pháp luật đối với giá trị quyền sử dụng đất của diện tích đất bị lấn, chiếm, thất thoát Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái với quy định của pháp luật, thiếu trách nhiệm trong quản lý để xảy ra vi phạm pháp luật về đất đai hoặc có hành vi khác gây thiệt hại đến tài nguyên đất, quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất thì tuỳ theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật

2.1.9 Quy định về giải quyết tranh chấp đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo trong quản lý

và sử dụng đất

Về giải quyết tranh chấp đất đai, Pháp luật đất đai quy định: Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hoà giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai thông qua hoà giải ở cơ sở Khi các bên tranh chấp không hoà giải được thì gửi đơn đến ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi

có đất tranh chấp ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm phối hợp với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận, các tổ chức xã hội khác để hoà giải tranh chấp đất đai Kết quả hoà giải tranh chấp đất đai phải được lập thành biên bản có chữ ký của các bên tranh chấp và xác nhận của ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất Tranh chấp đất đai đã được hoà giải tại

ủy ban nhân dân cấp xã mà một bên hoặc các bên đương sự không nhất trí thì do tòa án nhân dân hoặc ủy ban nhân dân cấp trên giải quyết Đối với tranh chấp về quyền sử dụng đất mà đương sự

có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do tòa án nhân dân giải quyết Đối với tranh chấp về quyền sử dụng đất mà đương sự không có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc không có một trong các loại giấy tờ về quyền sử dụng đất do ủy ban nhân dân các cấp giải quyết

Khiếu nại về đất đai là việc người sử dụng đất đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính về đất đai khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình Trường hợp khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai do chủ tịch ủy ban

nhân dân cấp huyện giải quyết lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khởi kiện tại toà án nhân dân hoặc tiếp tục khiếu nại đến chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh Trường hợp khiếu nại quyết định hành chính, hành vi hành chính về quản lý đất đai

do chủ tịch ủy ban nhân dân cấp tỉnh giải quyết lần đầu mà người khiếu nại không đồng ý với quyết định giải quyết thì có quyền khởi kiện tại tòa án nhân dân

Tố cáo về đất đai là việc công dân báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật đất đai của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe

doạ gây thiệt hại lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất Việc

giải quyết tố cáo vi phạm pháp luật về đất đai được thực hiện theo quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo Hành vi vi phạm pháp luật đất đai bị tố cáo thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan, tổ chức nào thì cơ quan, tổ chức đó có trách nhiệm giải quyết Người bị tố cáo về hành vi vi phạm quy định về nhiệm vụ công vụ trong lĩnh vực đất đai thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan, tổ chức nào thì người đứng đầu cơ quan, tổ chức đó có trách nhiệm giải quyết Người bị tố cáo về hành vi vi phạm quy định về nhiệm vụ công vụ trong lĩnh vực đất đai là người đứng đầu cơ quan, tổ chức thì người đứng đầu cơ quan, tổ chức cấp trên trực tiếp có trách nhiệm giải quyết Người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm giải quyết các tố cáo về lĩnh vực đất đai thuộc thẩm quyền của mình

2.2 Thực tiễn thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

2.2.1 Những thành công trong công tác quản lý nhà nước đối với đất đai Huyện Tân Yên

đã lập được hệ thống quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của huyện và các xã, thị trấn làm công cụ phục vụ công tác quản lý đất đai trên địa bàn Công tác giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tiến hành thuận lợi góp phần đảm bảo nguồn thu cho Ngân sách Nhà nước, thể hiện được vai trò đại diện chủ sở hữu nhà nước đối với đất đai Công tác thu hồi đất cơ bản đáp ứng được yêu cầu giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất phục vụ các dự án phát triển kinh tế xã hội Phát huy được vai trò của người sử dụng đất trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, làm tăng hiệu quả khai thác, sử dụng đất, góp phần phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn

2.2.2 Những tồn tại, hạn chế trong công tác quản lý nhà nước đối với đất đai Thực tiễn

thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai tại huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang cho thấy vẫn còn nhiều tồn tại, bất cập cần được khắc phục hoàn chỉnh:

Một là Hệ thống quy hoạch sử dụng đất chưa hoàn chỉnh, chưa có quy hoạch sử dụng đất

chi tiết Nội dung quy hoạch còn thiếu tính đồng bộ, thống nhất giữa quy hoạch sử dụng đất với quy hoạch kinh tế xã hội và quy hoạch chuyên ngành khác; thiếu tính định hướng của quy hoạch cấp huyện đối với quy hoạch sử dụng đất các xã Quy hoạch của huyện chưa có tính định hướng phân vùng sử dụng đất theo không gian cho các mục đích sử dụng khác nhau để phát huy được

những lợi thế riêng có tại địa phương Quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chưa thực sự quan tâm tới việc tham khảo ý kiến của người dân và doanh nghiệp Việc công khai quy hoạch chưa đảm bảo và tác dụng không lớn Tình trạng vi phạm quy hoạch sử dụng đất còn sảy ra thường xuyên

Hai là Giao đất ở cho hộ gia đình, cá nhân không thông qua hình thức đấu giá quyền sử

dụng đất kết quả thấp; diện tích, hạn mức giao đất ở khu vực nông thôn chưa phù hợp Việc giao

đất ở trái thẩm quyền, cho thuê đất thời hạn trên 5 năm vẫn còn diễn ra khá phổ biến Tình trạng

ủy ban nhân dân xã cho thuê đất không xác định thời hạn, không có văn bản, hợp đồng thuê đất còn nhiều, có xã để cho trưởng thôn hoặc đại diện các ngành đoàn thể xã, thôn cho thuê đất Tiến

độ thực hiện thu hồi đất cho các dự án phát triển kinh tế xã hội chậm Thủ tục kiểm tra xác định nguồn gốc đất, thời điểm sử dụng đất đối với các trường hợp người sử dụng đất không có giấy tờ

về quyền sử dụng đất khi thu hồi đất không chặt chẽ nên lập phương án đền bù không chính xác, thiếu thống nhất giữa các trường hợp có chung điều kiện sử dụng đất như nhau Các dự án do nhà đầu tư tự nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án bị dở dang, không thực hiện được do chỉ còn một phần đất nhà đầu tư không tự thỏa thuận và nhận chuyển nhượng được với người sử dụng đất Tình trạng người dân khai khống về hoa màu, công trình để lấy tiền đền bù khi thu hồi đất diễn ra khá phổ biến

Ba là Chưa cấp được giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người sử dụng đất đất ổn

định, không có tranh chấp và người sử dụng đất được giao đất trái thẩm quyền từ trước khi Luật đất đai năm 2003 có hiệu lực pháp luật Việc chỉnh lý biến động đất đai trong trường hợp cho phép chuyển mục đích sử dụng đất và thu hồi đất chậm thực hiện

Bốn là Chưa kiểm soát được các giao dịch của thị trường quyền sử dụng đất; không quản lý

được các thông tin về đất đai từ các trung tâm môi giới đất đai Người dân vẫn còn khó khăn tiếp cận thông tin về đất đai do chưa có quy hoạch chi tiết các xã, thị trấn; hồ sơ đất đai quản lý thủ công, chủ yếu lưu giữ văn bản giấy tờ nên tìm kiếm mất nhiều thời gian, dễ thất lạc

Năm là Kết quả phát hiện các sai phạm trong quản lý đất đai qua thanh tra tại địa bàn hạn

chế Việc xử lý các sai phạm qua thanh tra chưa thực sự nghiêm túc, nội dung thanh tra thường thụ động theo đơn thư của nhân dân Thực hiện chức năng kiểm tra quản lý đất đai đối với các xã, thị trấn còn hạn chế, chất lượng chưa cao Kiểm tra phát hiện và xử lý vi phạm của người sử dụng đất chưa thường xuyên, kịp thời; thủ tục kiểm tra, lập biên bản và xử lý vi phạm hành chính nhiều

vụ việc chưa đảm bảo Cách thức xử lý các trường hợp lấn chiếm đất chưa sử dụng còn chưa thống nhất giữa các xã, thị trấn Việc xử lý các trường hợp vi phạm trong sử dụng đất chưa thực

sự kiên quyết và công bằng, còn thụ động; thiếu các biện pháp nhằm ngăn chặn, phòng ngừa vi

phạm

Sáu là Việc xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai của ủy ban nhân dân huyện

hay của Tòa án nhân dân huyện trong nhiều vụ việc chưa thống nhất nên còn có tình trạng đùn

đẩy, né tránh giải quyết Trách nhiệm hòa giải tranh chấp đất đai của chủ tịch ủy ban nhân dân xã, thị trấn trên địa chưa cao, thiếu nghiên cứu tìm ra phương pháp hòa giải phù hợp nên hiệu quả hòa giải thấp Chưa có giải pháp hữu hiệu giải quyết trường hợp sau khi đã hòa giải thành nhưng một hoặc các bên tranh chấp lại không đồng ý và không thực hiện biên bản hòa giải Các căn cứ để giải quyết tranh chấp đất đai không thống nhất nên việc áp dụng khó khăn lúng túng

2.2.3 Nguyên nhân những tồn tại, hạn chế

2.2.3.1 Nguyên nhân pháp luật: Nhìn chung, hệ thống pháp luật về quản lý nhà nước đối với

đất đai chưa thực sự hoàn chỉnh, không rõ ràng được ban hành bởi rất nhiều cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương để điều chỉnh quan hệ đất đai nên có độ phức tạp cao, không thuận lợi trong thi hành pháp luật; mặt khác, các văn bản còn có một số mâu thuẫn, tạo nên sự lúng túng trong xử lý; còn nhiều yếu tố chưa có khung điều chỉnh đầy đủ trong văn bản luật, tạo kẽ hở trong thực thi pháp luật Cụ thể:

Một là: Pháp luật về quy hoạch duy trì sự tham gia lập và quản lý quy hoạch sử dụng đất vào

các mục đích khác nhau của nhiều ngành, nhiều lĩnh vực như xây dựng, kiến trúc, giao thông ; chưa quy định chặt chẽ về cơ chế phối hợp của những ngành này nên việc phối hợp còn yếu, quan điểm và cách nhìn ở mỗi ngành khác nhau Hệ thống quy hoạch, kế hoạch được lập và quản lý theo cấp hành chính dẫn đến quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trở nên phân tán nhỏ lẻ cũng như

có độ vênh, thậm chí chồng chéo giữa các quy hoạch Nguyên tắc: “quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp dưới phải phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của cấp trên” chưa được cụ thể hóa để đảm bảo tính hợp lý, thống nhất của hệ thống quy hoạch

Hai là Thiếu các quy định cụ thể về điều kiện để được xét giao đất và cơ chế đảm bảo tạo

được quỹ đất để giao đất không thông qua hình thức đấu giá quyền sử dụng đất cho hộ gia đình cá nhân Thiếu các quy định cụ thể để xử lý tình trạng ủy ban nhân dân cấp xã cho thuê đất trái thẩm quyền, quá thời hạn quy định Các quy định của pháp luật về chế độ quản lý đất công ích chưa chặt chẽ Thiếu các quy định hỗ trợ cần thiết cho các dự án nhà đầu tư tự nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất để thực hiện dự án bị dở dang do chỉ còn một phần đất nhà đầu tư không tự thỏa thuận và nhận chuyển nhượng được

Ba là Các quy định về thủ tục kiểm tra, xác định nguồn gốc, thời điểm sử dụng đất đang sử

dụng ổn định, không có tranh chấp nhưng không có giấy tờ về quyền sử dụng đất để thu hồi đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất thiếu chặt chẽ và thiếu cơ chế giám sát công việc này, nên

dễ sảy ra tình trạng xác nhận thiếu khách quan, chính xác hoặc lợi dụng làm trái quy định

Bốn là: Thiếu các quy định về cơ chế giám sát, xử lý để đảm bảo cho hoạt động thanh tra

quản lý và sử dụng đất được thực hiện có hiệu quả, các vi phạm trong quản lý và sử dụng đất được xử lý kịp thời, khách quan, nghiêm túc; thiếu các quy định về cơ chế hỗ trợ đảm bảo cho người dân tham gia phát hiện, ngăn chặn các vi phạm pháp luật trong quản lý và sử dụng đất đai Các văn bản quy định về xử lý các trường hợp lấn, chiếm đất chưa sử dụng còn có mâu thuẫn

Năm là Quy định của Pháp luật về căn cứ xác định thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai

của ủy ban nhân dân hay tòa án nhân dân chưa rõ ràng

Sáu là Thiếu các quy định về trách nhiệm, điều kiện và thủ tục hòa giải để việc hòa giải có

hiệu quả; các quy định để xử lý trường hợp một trong các bên tranh chấp không đến nghe hòa giải tranh chấp, trường hợp một hoặc các bên tranh chấp không thực hiện kết quả hòa giải thành

Bảy là Thiếu các quy định về nguyên tắc áp dụng căn cứ để giải quyết tranh chấp đất đai

gây khó khăn trong thực tiễn áp dụng

Tám là Các căn cứ để xác định đối tượng khiếu nại được quy định rải rác, phức tạp trong

Luật khiếu nại tố cáo, Luật đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành và còn có nhiều mâu thuẫn khó xác định được đối tượng khiếu nại

2.2.3.2 Nguyên nhân của những tồn tại phát sinh trong quá trình tổ chức thi hành:

Một là Sự quan tâm, chỉ đạo, phối hợp, hướng dẫn của các ngành của tỉnh với huyện chưa

thường xuyên, không kịp thời

Hai là Trách nhiệm quản lý của các cơ quan quản lý cấp trên còn thiếu và yếu Công tác

thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thi hành pháp luật, thi hành công vụ của công chức và cơ quan hành chính còn buông lỏng

Ba là Kinh phí cho việc đo đạc, lập bản đồ địa chính, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất khó

khăn nên chưa lập được quy hoạch đất đai chi tiết

Bốn là Công tác lãnh đạo, tổ chức thực hiện Pháp luật Đất đai của Chính quyền huyện Tân

Yên chưa thực sự tốt, tư tưởng chậm đổi mới, tâm lý, đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm vẫn còn nặng nề trong đội ngũ cán bộ công chức của huyện

Năm là Đội ngũ cán bộ công chức vừa thiếu vừa yếu, một bộ phận cán bộ công chức năng

lực, đạo đức chưa đáp ứng được nhu cầu công việc

Sáu là Chưa phát huy được sức mạnh khối đại đoàn kết của Mặt trận tổ quốc, các tổ chức

đoàn thể và của nhân dân tham gia vào xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quản lý đất đai

và giám sát thực hiện quản lý nhà nước về đất đai

Bảy là Vai trò giám sát kiểm tra của hội đồng nhân dân, Mặt trận tổ quốc huyện về quản lý

nhà nước đối với đất đai chưa thường xuyên, sâu sát, chất lượng hạn chế; thiếu sự quan tâm phân công trách nhiệm quản lý các khu vực quy hoạch, xử lý vi phạm đất đai

Tám là Việc phối hợp giữa các đơn vị trong huyện trong thi hành pháp luật về quản lý nhà

nước đối với đất đai chưa tốt; vai trò của cơ quan tư pháp như Tòa án, Viện kiểm sát còn hạn chế

Chín là Trong quản lý thiếu những nghiên cứu khoa học áp dụng thi hành pháp luật

Chương 3 GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT, NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN Lí NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI ĐẤT ĐAI CỦA CHÍNH QUYỀN HUYỆN TÂN YấN TỈNH

BẮC GIANG 3.1 Giải pháp hoàn thiện phương thức thi hành pháp luật, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

3.1.1 Giải pháp hoàn thiện nội dung, phương thức thi hành pháp luật về quản lý nhà nước đối với đất đai của chính quyền huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang

Công tác lập và quản lý quy hoạch Huyện Tân Yên có thể thực hiện rà soát quy hoạch, đánh

giá những bất hợp lý trong quy hoạch và đề nghị tỉnh Bắc Giang điều chỉnh quy hoạch của Huyện theo hướng nâng cao chất lượng quy hoạch sử dụng đất, tạo tính thống nhất giữa quy hoạch sử

dụng đất với quy hoạch phát triển kinh tế xã hội và quy hoạch xây dựng đô thị Lập và duyệt quy

hoạch sử dụng đất chi tiết cho cấp xã Quy trình lập, điều chỉnh quy hoạch phải đảm bảo nguyên tắc “từ trên xuống” (quy hoạch tỉnh theo quốc gia, quy hoạch huyện theo tỉnh, xã theo huyện) và

từ phía người dân, doanh nghiệp lên để tìm sự gặp gỡ giữa các mục tiêu, nhu cầu, phù hợp với quy hoạch ngành và các quy hoạch phát triển kinh tế xã hội tại Huyện Cần gắn kết quy hoạch với các nguồn lực tài chính và quản lý hành chính tại huyện Quy hoạch sử dụng đất chi tiết xã phải đánh giá đúng, đầy đủ về điều kiện địa lý, nguồn tài nguyên, đánh giá đúng chức năng, vai trò của

từng loại đất Cần có biện pháp đảm bảo các thông tin cơ bản về quy hoạch được công khai và

tiếp cận thuận tiện Phải xác định được vị trí cụ thể các khu vực đất chưa sử dụng, đất dễ bị lấn chiếm, đất giáp ranh giữa dân cư và ao hồ, công trình công cộng của từng xã và có biện pháp quản

lý, khắc phục triệt để tình trạng lấn chiếm, chuyển mục đích sử dụng đất không đúng quy hoạch

Công tác giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất và cho phép chuyển mục đích sử dụng đất

Huyện cần lựa chọn, các tiêu chuẩn xét duyệt giao đất công khai, rõ ràng trong giao, cho thuê, thu hồi đất Tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp giao đất trái thẩm quyền, cho thuê đất vượt thời hạn quy định, các trường hợp, sử dụng đất không đúng mục đích, để hoang hoá lãng phí đất để thu hồi, sau đó đấu giá cho các doanh nghiệp và hộ cá nhân thuê nhằm tăng nguồn thu cho Ngân sách hoặc xây dựng các công trình phục vụ mục đích công cộng

Hai là Để làm tăng giá trị của đất, ủy ban nhân dân huyện cần huy động các nguồn vốn đầu

tư xây dựng hạ tầng, chuẩn bị các quỹ đất đã giải phóng mặt bằng, đầu tư hạ tầng sau đó tổ chức đấu giá để doanh nghiệp, tư nhân tham gia nhằm tạo nguồn thu cho huyện Chính quyền Huyện

có thể thực hiện thu hồi đất, đền bù, giải phóng mặt bằng ngay từ khi có quy hoạch mà chưa có dự

án xây dựng để giá trị đền bù sát với mục đích sử dụng đất trước khi xây dựng công trình; thu hồi đất rộng hơn phần đất xây dựng công trình trong một quy hoạch tổng thể gắn với khu dân cư phụ cận để đảm bảo công bằng giữa người bị thu hồi toàn bộ đất, người bị thu hồi một phần đất, người

có đất liền kề không bị thu hồi đất