Thực tiễn thi hành pháp luật về giải phóng mặt bằng ở tỉnh hà tĩnh

Doãn Hồng Nhung Năm bảo vệ: 2012 Abstract: Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng theo quy định của pháp

Thực tiễn thi hành pháp luật về giải phóng mặt

bằng ở tỉnh Hà Tĩnh

Phan Ngọc Long

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật Kinh tế; Mã số: 60 38 50

Người hướng dẫn: TS Doãn Hồng Nhung

Năm bảo vệ: 2012

Abstract: Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái

định cư, thu hồi đất, giải phóng mặt bằng theo quy định của pháp luật đất đai Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiễn liên quan đến thực trạng thu hồi đất, giải phóng mặt bằng ở tỉnh Hà Tĩnh Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả

thu hồi đất, giải phóng mặt bằng nói chung, ở Hà Tĩnh nói riêng trong thời gian tới

Keywords: Giải phóng mặt bằng; Luật đất đai; Pháp luật Việt Nam; Hà Tĩnh; Thu hồi

đất

Content

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Để điều chỉnh những quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực BT, HT, TĐC, GPMB, Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn bản pháp luật, nhất là Luật Đất đai năm 2003, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai thực hiện

Ở tỉnh Hà Tĩnh, những năm gần đây, trong quá trình thực hiện GPMB, BT, HT, TĐC, nhất là phục vụ cho các khu công nghiệp, chương trình, dự án đã đạt được những thành công nhất định, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư, tạo điều kiện phát triển kinh tế, ổn định xã hội

Tuy nhiên, việc giải phóng mặt bằng đang bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc, đã ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ thực hiện các chương trình, dự án nói riêng, sự phát triển kinh

tế, an sinh xã hội nói chung… Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, trong đó phải kể đến chính sách pháp luật về thu hồi, BT, GPMB còn chưa đồng bộ, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn đang diễn ra hiện nay

Vì vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài: "Thực tiễn thi hành pháp luật về giải phóng mặt bằng ở tỉnh Hà Tĩnh" làm đề tài Luận văn Thạc sỹ Luật học, nhằm góp phần nhỏ bé của

mình vào việc hoàn thiện pháp luật về thu hồi, BT, HT, TĐC khi Nhà nước GPMB

2 Tình hình nghiên cứu

Đã có nhiều công trình nghiên cứu về BT, GPMB như đã trình bày cụ thể trong luận văn, nhưng nghiên cứu về thực tiễn thi hành pháp luật về GPMB với đặc thù của tỉnh Hà Tĩnh thì chưa có Các công trình mới đề cập đến việc hoàn thiện cơ chế điều chỉnh pháp luật đất đai

về BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất, mà chưa đi sâu nghiên cứu vào lĩnh vực thu hồi,

BT, HT, TĐC khi tiến hành GPMB để thực hiện các chương trình, dự án Hơn nữa, có nhiều chính sách về GPMB không phù hợp, đòi hỏi phải nghiên cứu một cách có hệ thống và phân tích các quy định của pháp luật về GPMB để hoàn thiện nó

Trên cơ sở kết quả các công trình nghiên cứu trước đây, tác giả có sự tổng hợp, kế thừa để nghiên cứu về một số vấn đề pháp lý về GPMB ở Việt Nam, thực tiễn thi hành pháp luật GPMB

ở tỉnh Hà Tĩnh Từ đó, đưa ra những nhận định, đánh giá; đề xuất một số giải pháp về lĩnh vực này

3 Mục đích nghiên cứu của Luận văn

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận chung pháp luật về HT, TĐC, GPMB theo quy định của pháp luật đất đai;

- Phân tích các vấn đề pháp lý và thực tiễn liên quan đến thực trạng GPMB ở tỉnh Hà Tĩnh;

- Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả GPMB ở tỉnh Hà Tĩnh nói riêng, về GPMB nói chung; về pháp luật GPMB

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Nghiên cứu các quy định của pháp luật hiện hành về GPMB, trong đó chú trọng quy định của pháp luật đất đai về việc thu hồi đất, BT, HT, TĐC khi GPMB; thực tiễn GPMB ở tỉnh Hà Tĩnh trong thời gian qua (gắn với các văn bản quy phạm pháp luật về GPMB mới ban hành và văn bản quy phạm pháp luật đã áp dụng), tập trung vào Dự án đường nối Quốc lộ 1A đến mỏ sắt Thạch Khê (từ năm 2007 đến 2009), Dự án Khu liên hợp gang thép và cảng Sơn Dương (từ năm 2007 đến 2010), Dự án cải thiện môi trường đô thị miền Trung (từ năm 2007 đến 2009); và

để xuất giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện, nâng cao hiệu quả hoạt động GPMB; đồng thời về pháp luật GPMB

5 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác- Lênin, luận văn sử dụng phương pháp thu thập thông tin, điều tra- tổng hợp và phân tích dữ liệu từ các nguồn văn bản pháp luật liên quan, tổng hợp thống kê, kết hợp nghiên cứu lý thuyết với phân tích thực trạng GPMB ở tỉnh Hà Tĩnh (kế thừa những tài liệu, số liệu đã có; tham khảo các báo cáo, kiến nghị của các tổ chức, cá nhân) và đưa ra một số đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động GPMB

6 Kết quả mới của luận văn

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng

- Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện các quy định của pháp luật về GPMB nói chung, nâng cao chất lượng công tác GPMB ở tỉnh Hà Tĩnh nói riêng trong thời gian tới

- Đề xuất bổ sung, sửa đổi các quy định pháp luật về GPMB cần có quy định hỗ trợ cho ngư dân khi Nhà nước thu hồi mặt biển, ngư trường, nuôi trồng thủy sản để thực hiện dự án ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống của họ

7 Kết cấu luận văn

Ngoài lời nói đầu, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Lí luận chung về Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và pháp luật về

Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng

Chương 2: Thực trạng áp dụng pháp luật về thu hồi đất, giải phóng mặt bằng ở tỉnh Hà Tĩnh

Chương 3: Giải pháp hoàn thiện pháp luật về thu hồi đất, giải phóng mặt bằng và nâng

cao hiệu quả thi hành pháp luật về thu hồi đất, giải phóng mặt bằng ở tỉnh Hà Tĩnh

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG VÀ PHÁP LUẬT VỀ NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG

1.1 Khái niệm về thu hồi đất

Điều 4, Luật Đất đai năm 2003: thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính

để thu lại quyền sử dụng đất hoặc thu hồi đất đã giao cho tổ chức, UBND xã, phường, thị trấn quản lý

Có thể hiểu thu hồi đất là tổng hợp những hành vi của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền được tiến hành theo một trình tự, thủ tục theo luật định, nhằm chấm dứt một quan hệ về đất đai

Nhà nước thu hồi đất vì lí do đương nhiên; vì lí do phục vụ quốc phòng an ninh; do lỗi của người sử dụng đất

1.2 Khái niệm về giải phóng mặt bằng

GPMB là một khái niệm suy rộng của công tác thu hồi đất phục vụ quốc phòng, an ninh

và các dự án phát triển kinh tế- xã hội, bao gồm các công đoạn từ BT cho đối tượng sử dụng đất, giải toả các công trình trên đất, di chuyển người dân, tạo mặt bằng cho triển khai các công trình, dự án, đến việc BT, HT, TĐC cho người bị thu hồi đất, tái tạo lại việc làm, sản xuất, kinh doanh, ổn định cuộc sống cho họ

1.3 Khái niệm bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất

Tại Khoản 6, Điều 4, Luật Đất đai năm 2003: "Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi"

Như vậy, bồi thường thiệt hại là hậu quả pháp lý trực tiếp của việc Nhà nước thu hồi đất

* Phân biệt giữa bồi thường khi Nhà nước giải phóng mặt bằng với bồi thường thiệt hại dân sự: có sự khác nhau ở một số điểm cơ bản: về chủ thể BT; về chủ thể được BT; về

nguyên tắc và tính chất BT

1.4 Chính sách hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Theo Khoản 7, Điều 4, Luật Đất đai năm 2003: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất làm việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới

TĐC là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền phải chuẩn bị nơi ở mới, đáp ứng các điều kiện thuận lợi cho người bị Nhà nước thu hồi đất, GPMB đến ở, giúp họ sớm ổn định cuộc sống, khôi phục sản xuất, kinh doanh

1.5 Vai trò của bồi thường, giải phóng mặt bằng

1.5.1 Bồi thường, giải phóng mặt bằng nhằm bảo đảm lợi ích công cộng

1.5.2 Bồi thường, giải phóng mặt bằng nhằm giải quyết hài hoà giữa lợi ích của Nhà nước với lợi ích của người bị thu hồi đất

1.5.3 Bồi thường, giải phóng mặt bằng nhằm ổn định cuộc sống lâu dài cho người bị thu hồi đất

1.6 Lược sử pháp luật về bồi thường, giải phóng mặt bằng

1.6.1 Giai đoạn trước khi Luật Đất đai năm 1993 ra đời

1.6.2 Giai đoạn sau khi Luật Đất đai năm 1993 ban hành đến trước khi Luật Đất đai năm 2003 ban hành

1.6.3 Giai đoạn từ khi ban hành Luật Đất đai năm 2003 đến nay

1.7 Pháp luật về bồi thường, giải phóng mặt bằng của Trung Quốc và những bài học kinh nghiệm cho Việt Nam

1.7.1 Pháp luật về bồi thường, giải phóng mặt bằng của Trung Quốc

1.7.2 Những bài học kinh nghiệm có thể học tập vận dụng ở Việt Nam

1.8 Những quy định của pháp luật Việt Nam về thu hồi đất, giải phóng mặt bằng

1.8.1 Thẩm quyền thu hồi đất

Theo Điều 44, Luật Đất đai năm 2003: UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện có thẩm quyền thu hồi đất

1.8.2 Phạm vi và đối tượng được bồi thường khi thu hồi đất, giải phóng mặt bằng

Thứ nhất, phạm vi được bồi thường

Theo quy định của Luật Đất đai năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành, thì Nhà nước thu hồi đất trong một số các trường hợp nhất định Tuy nhiên, việc BT, HT, TĐC chỉ được thực hiện trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng,

an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế

Thứ hai, đối tượng được bồi thường

Đối tượng được BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất, GPMB gồm: tổ chức, cộng

đồng, dân cư, cơ sở tôn giáo, hộ gia đình, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở

nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài đang sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi đất

1.8.3 Nguyên tắc và điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng

* Về nguyên tắc bồi thường

Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi thường bằng việc giao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi; trường hợp bồi thường bằng việc giao đất mới hoặc bằng nhà, nếu có chênh lệch về giá trị thì phần chênh lệch đó được thanh toán bằng tiền (Khoản 2, Điều 6, Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004)

* Về điều kiện được bồi thường

Người sử dụng đất phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định đối với những trường hợp thu hồi đất nhằm mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, lợi ích kinh tế (Điều 42, Luật Đất đai năm 2003; Điều 8, Nghị định số 197/2004/NĐ-CP)

1.8.4 Phân loại bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng

1.8.4.1 Bồi thường đối với đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân

- Người sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi được BT bằng đất có cùng mục đích sử dụng; nếu không có đất để BT thì được BT bằng tiền tính theo giá đất cùng mục đích

sử dụng

- Đất nông nghiệp xen kẽ trong khu dân cư, đất vườn ao liền kề với đất ở trong khu dân

cư, ngoài việc được BT theo giá đất nông nghiệp cùng mục đích sử dụng còn được HT bằng tiền; giá tính HT từ 20% đến 50% giá đất ở liền kề; mức hỗ trợ cụ thể do UBND cấp tỉnh quyết định cho phù hợp với thực tế tại địa phương

- Trường hợp BT bằng việc giao đất mới có giá trị thấp hơn giá đất bị thu hồi thì ngoài việc được giao đất mới, người bị thu hồi đất còn được BT bằng tiền phần giá trị chênh lệch; trường hợp BT bằng việc giao đất mới có giá đất cao hơn giá đất bị thu hồi thì BT tương ứng với giá trị quyền sử dụng đất của đất bị thu hồi

- Người bị thu hồi đất nông nghiệp đang sử dụng vượt hạn mức thì việc bồi thường được thực hiện như sau: Trường hợp diện tích đất vượt hạn mức do được thừa kế, tặng cho, nhận chuyển nhượng từ người khác, tự khai hoang theo quy hoạch được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt thì được bồi thường; Diện tích đất vượt hạn mức của các trường hợp không thuộc trường hợp trên thì không được bồi thường về đất, chỉ được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại

- Người đang sử dụng đất do nhận giao khoán đất sử dụng vào mục đích nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản (không bao gồm đất rừng đặc dụng, rừng phòng hộ) của các nông, lâm trường quốc doanh khi Nhà nước thu hồi thì không được BT về đất, nhưng được

BT chi phí đầu tư vào đất còn lại và được hỗ trợ theo quy định

- Người sử dụng đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp, mà không đủ điều kiện được BT, nếu trường hợp họ trực tiếp sản xuất nông nghiệp có nguồn sống chính là nông nghiệp thì UBND cấp có thẩm quyền xem xét để giao đất mới phù hợp điều kiện của địa phương

- Trường hợp đất thu hồi là đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn thì không được bồi thường về đất, người thuê đất công ích này được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại

1.8.4.2 Nhà nước bồi thường thiệt hại cho người sử dụng đất đối với đất ở

Người sử dụng đất ở khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở được bồi thường bằng giao đất ở mới, nhà ở tại khu TĐC hoặc BT bằng tiền theo đề nghị của người có đất bị thu hồi và phù hợp với thực tế ở địa phương

Diện tích đất BT bằng giao đất ở mới cho người có đất bị thu hồi cao nhất bằng hạn mức giao đất ở tại địa phương; trường hợp đất ở bị thu hồi có diện tích lớn hơn hạn mức giao đất ở thì UBND dân cấp tỉnh căn cứ vào quỹ đất của địa phương và số nhân khẩu của hộ gia đình bị thu hồi đất, xem xét, quyết định giao thêm một phần diện tích đất ở cho người bị thu hồi đất, nhưng không vượt quá diện tích của đất bị thu hồi

1.8.4.3 Nhà nước bồi thường thiệt hại về nhà và các tài sản khác gắn liền với đất

Điều 24, Nghị định số 69/2009/NĐ-CP quy định bồi thường nhà, công trình xây dựng trên đất, như sau:

Đối với nhà ở, công trình phục vụ sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân, được BT bằng giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương do Bộ Xây dựng ban hành (được tính theo diện tích xây dựng của nhà, công trình nhân với đơn giá xây dựng mới của nhà, công trình do UBND cấp tỉnh ban hành theo quy định của Chính phủ)

Tài sản gắn liền với đất thuộc một trong các trường hợp quy định tại các khoản 2, 3, 5, 8,

9, 11 và 12, Điều 38, Luật Đất đai năm 2003 thì việc xử lý tài sản theo quy định tại Điều 35, Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004

1.8.5 Quy định về hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng

Một là, hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ tái định cư

Hỗ trợ di chuyển: hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ

ở thì được hỗ trợ kinh phí để di chuyển

Hỗ trợ tái định cư: Hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất ở mà không có chỗ ở nào khác thì được giao đất ở hoặc nhà ở TĐC

Hai là, hỗ trợ ổn định đời sống và ổn định sản xuất

Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp thì được hỗ trợ ổn định đời sống theo quy định Hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng đất nông nghiệp thì được hỗ trợ ổn định sản xuất

Ba là, hỗ trợ đối với đất nông nghiệp trong khu dân cư và đất vườn, ao không được

công nhận là đất ở

Ngoài việc được bồi thường theo giá đất nông nghiệp trồng cây lâu năm còn được hỗ trợ bằng 30% - 70% giá đất ở của thửa đất đó; diện tích được hỗ trợ không quá 05 lần hạn mức giao đất ở tại địa phương

Bốn là, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm

Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp không thuộc trường hợp đất nông nghiệp trong khu dân cư và đất vườn, ao không

được công nhận là đất ở mà không có đất để bồi thường thì ngoài việc được bồi thường bằng

tiền còn được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm

Nếu người được hỗ trợ nói trên có nhu cầu được đào tạo, học nghề thì được nhận vào

các cơ sở đào tạo nghề, được miễn học phí đào tạo cho một khóa học đối với các đối tượng

trong độ tuổi lao động

Năm là, một số hỗ trợ khác

Ngoài việc hỗ trợ như trên, căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương, chủ tịch UBND

cấp tỉnh quyết định biện pháp hỗ trợ khác để bảo đảm có chỗ ở, ổn định đời sống và sản xuất

cho người bị thu hồi đất; trường hợp đặc biệt trình Thủ tướng Chính phủ quyết định

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ THU HỒI ĐẤT,

GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG Ở TỈNH HÀ TĨNH 2.1 Tình hình về quản lý, sử dụng đất đai và bồi thường, giải phóng mặt bằng ở

tỉnh Hà Tĩnh

2.1.1 Tình hình phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội của tỉnh Hà Tĩnh

2.1.2 Tình hình áp dụng các quy định pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai ở tỉnh Hà

Tĩnh

2.1.2.1 Tình hình quản lý đất đai

2.1.2.2 Hiện trạng sử dụng đất đai

2.1.3 Thực tiễn triển khai công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng ở tỉnh Hà Tĩnh

Từ năm 2005 đến nay, đã thực hiện thu hồi 6.536,06 ha đất, phục vụ 243 dự án Tổng kinh

phí BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất, GPMB đã thực hiện chi trả trên 2.371,35 tỷ đồng

Tổng diện tích đất thu hồi của ba dự án là 2.276,07ha, gồm đất nông nghiệp 1.513,34 ha

(chủ yếu đất trồng lúa: 1.273,13ha); đất phi nông nghiệp 527,39 ha; đất chưa sử dụng 231,34

ha Tổng số hộ ảnh hưởng: 3.608; trong đó ảnh hưởng đất ở phải tái định cư 1.962 hộ; đất ở

không phải tái định cư 211 hộ; ảnh hưởng đất nông nghiệp 2.688 hộ Tổng giá trị tiền BT, HT

hơn 855,052 tỷ đồng Tổng số hộ phải di dời, TĐC 1.962

2.1.4 Tình hình áp dụng các quy định pháp luật về đào tạo nghề khi Nhà nước thu hồi

đất, giải phóng mặt bằng

Khi thực hiện BT, GPMB, cấp ủy, chính quyền các cấp ở tỉnh Hà Tĩnh đã đặc biệt quan

tâm đến vấn đề đào tạo nghề cho người dân sử dụng đất trong vùng bị ảnh hưởng, thu hồi

Riêng Dự án Formosa, đến năm 2010 đã đào tạo nghề cho 2.666 lượt lao động, với các ngành

nghề như: nuôi lợn khép kín, nuôi gà, làm nấm, làm đậu phụ, chế biến thức ăn công nghiệp,

kỹ thuật điện công nghiệp, hàn, gò, luyện thép, cán kim loại Tuy vậy, việc đào tạo nghề

nhìn chung vẫn còn bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu

2.1.5 Tình hình áp dụng các quy định pháp luật về tài chính và áp giá bồi thường

Nguồn tài chính để thực hiện BT, HT, TĐC khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn nói chung rất khó khăn, nhưng cấp ủy, chính quyền các cấp đã huy động tối đa tài chính để thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ Khi GPMB, các tổ chức đã thực hiện theo đúng nguyên tắc được quy định

2.2 Những quy định về bồi thường, giải phóng mặt bằng ở tỉnh Hà Tĩnh

* Quy định về phạm vi bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh theo Quyết định số 07/2010/QĐ-UBND ngày 16/3/2010: bồi thường khi

Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế quy định tại Điều 36, Nghị định số 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004; Điều 34, Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007

* Quy định về đối tượng bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, GPMB trên địa bàn tỉnh

Hà Tĩnh, như sau:

Tổ chức, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, hộ gia đình, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; tổ chức, cá nhân nước ngoài đang sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi

Điều 1, Khoản 1, Quyết định số 11/QĐ-UBND ngày 11/02/2011 bổ sung thêm: người bị thu hồi đất, bị thiệt hại tài sản gắn liền với đất bị thu hồi, được BT đất, tài sản, được HT, bố trí TĐC

* Quy định về nguyên tắc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, như sau: ngoài theo nguyên tắc của luật, còn phải đảm bảo các yêu cầu:

việc BT, HT và TĐC được thực hiện công khai, dân chủ đúng pháp luật Các cơ quan nhà nước,

tổ chức được giao nhiệm vụ thực hiện BT, HT và TĐC có trách nhiệm công bố công khai theo quy định về quy hoạch dự án, về chính sách, trình tự, thủ tục thực hiện BT, HT và TĐC Việc thực hiện BT, HT và TĐC được thực hiện theo quyết định của cấp có thẩm quyền phê duyệt

* Quy định về điều kiện được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, GPMB trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh được thực hiện theo quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 7, 9, 10 và 11, Điều 8,

Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 và các Điều 44, 45 và 46, Nghị định số

84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007

Đối với các dự án nói trên, khi thực hiện thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, tỉnh đã xác định đối tượng được bồi thường theo Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004; các thông tư hướng dẫn của các bộ, ngành và Quyết định số 33/2006/QĐ-UBND ngày 18/7/2006 của UBND tỉnh

* Quy định về mức giá đất để tính bồi thường áp dụng khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, như sau: Giá đất để tính BT và việc tính chi phí đầu tư vào đất còn lại được

thực hiện theo quy định tại Điều 5, Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của

Bộ Tài nguyên- Môi trường Trường hợp diện tích bị thu hồi có được do đấu giá quyền sử dụng đất, thì giá để tính BT là giá đất do UBND tỉnh quy định tại thời điểm thu hồi đất nhân

với hệ số chênh lệch giữa đất trúng đấu giá chia cho giá đất được UBND tỉnh quy định tại thời điểm đấu giá, hệ số chênh lệch tối đa là 1,5; nếu lớn hơn 1,5 thì áp dụng mức 1,5

* Quy định về bồi thường đối với đất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất, GPMB trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh: được thực hiện theo quy định tại Điều 16, Nghị định số 69/2009/NĐ-CP

ngày 13/8/2009 và Điều 6, Thông tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và Môi trường

Trường hợp thửa đất nông nghiệp sau khi thu hồi mà diện tích của thửa đất đó còn lại không thể tiếp tục sản xuất do hình thể phức tạp, không còn đủ các điều kiện đảm bảo cho sản xuất, người sử dụng đất không có nhu cầu sử dụng và đề nghị thu hồi, thì cơ quan làm nhiệm

vụ bồi thường xem xét, đề nghị thu hồi và thực hiện bồi thường theo quy định Phần diện tích này giao cho UBND cấp xã quản lý và không được tính BT lần sau

* Quy định về bồi thường đối với đất ở khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, như sau: ngoài thực hiện theo Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004; Thông

tư số 14/2009/TT-BTNMT ngày 01/10/2009, giao đất ở mới hoặc bằng nhà tái định cư hoặc bằng tiền, còn quy định về BT cho người đang đồng quyền sử dụng đất Trường hợp diện tích đất ở, đất vườn ao gắn liền đất ở trong cùng một thửa đất sau khi thu hồi còn lại nhỏ hơn 30m2

và có bề rộng mặt tiền hoặc chiều sâu so với chỉ giới xây dựng nhỏ hơn 5m thì thu hồi luôn phần diện tích đất còn lại và thực hiện việc BT, HT theo quy định

* Quy định về bồi thường thiệt hại về nhà và các tài sản khác khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh: theo Điều 14, Quyết định số 07/2010/QĐ-UBND ngày 16/3/2010

của UBND tỉnh: được BT bằng giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương UBND tỉnh ban hành Đối với nhà, công trình xây dựng khác, mức BT bằng tổng giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại cộng (+) với 50% giá trị chênh lệch giữa giá trị xây dựng mới của nhà, công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương và giá trị hiện có của nhà, công trình bị thiệt hại Đối với nhà, công trình xây dựng khác bị phá dỡ một phần, mà phần còn lại không còn sử dụng được thì được BT cho toàn bộ nhà, công trình; được BT phần giá trị công trình bị phá dỡ và chi phí để sửa chữa, hoàn thiện phần còn lại (nếu sử dụng được phần còn lại) Ngoài ra, Quyết định này còn quy định BT nhà, công trình đối với người đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước bị phá dỡ được thuê nhà ở tại nơi TĐC tương đương với diện tích thuê cũ; nhà thuê tại nơi TĐC được Nhà nước bán cho người đang thuê theo quy định của

Chính phủ về bán nhà ở thuộc sở hữu nhà nước cho người đang thuê

* Quy định về hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh, như sau:

Một là, về hỗ trợ di chuyển: hỗ trợ kinh phí để di chuyển; hỗ trợ kinh phí để tháo dỡ Thời gian được hỗ trợ tính theo thực tế (tùy yêu cầu tiến độ dự án và yêu cầu về công tác bàn giao mặt bằng), nhưng tối đa không quá 6 tháng; trường hợp khác không quá 12 tháng

Hai là, về hỗ trợ tái định cư: đối với hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất ở mà không có chỗ ở nào khác thì được giao đất ở hoặc nhà ở TĐC Suất TĐC tối thiểu được quy định cụ thể ở các địa bàn như sau: tại các phường là 70m2; tại các thị trấn và các xã thuộc thị

xã, thành phố là 100m2; tại các xã loại I và xã loại II là 150m2; tại các xã loại III là 200m2

Hộ gia đình, cá nhân được BT bằng đất nông nghiệp thì được HT ổn định sản xuất, mức

HT tính theo diện tích đất nông nghiệp được BT 4.000đ/m2

bị thu hồi và không quá hạn mức giao đất tại địa phương

* Quy định về hỗ trợ khác khi Nhà nước thu hồi đất, GPMB ở tỉnh Hà Tĩnh, ngoài thực

hiện theo quy định của Luật Đất đai năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thực hiện vấn đề

BT, HT, TĐC, GPMB, còn có một số hỗ trợ cho: hộ gia đình đang hưởng chế độ thương binh, gia đình liệt sỹ, gia đình có công với cách mạng, hộ gia đình neo đơn, già cả, đau ốm lâu dài,

hộ gia đình đặc biệt nghèo, các hộ sống chủ yếu bằng nghề đánh bắt thủy, hải sản có mặt nước

bị thu hồi nhưng không được BT

2.3 Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về Nhà nước thu hồi đất, giải phóng mặt bằng ở tỉnh Hà Tĩnh

2.3.1 Về thuận lợi trong quá trình thu hồi đất, giải phóng mặt bằng

Hệ thống pháp luật đất đai tương đối hoàn thiện, cơ bản có hệ thống, chặt chẽ Cấp uỷ, chính quyền các cấp ở Hà Tĩnh đặc biệt quan tâm thực hiện; trình độ dân trí của nhân dân ngày càng được nâng cao, tự giác chấp hành pháp luật; đại đa số quần chúng nhân dân đồng tình ủng hộ đối với công tác BT, HT, TĐC, GPMB; bộ máy cơ quan nhà nước trong lĩnh vực

GPMB từng bước được nâng cao chất lượng, hoạt động hiệu quả Việc triển khai BT, GPMB

để sử dụng vào mục đích lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, quốc phòng, an ninh khá thuận lợi và ít gặp trở ngại từ phía người sử dụng đất Hầu hết các dự án triển khai trên địa bàn toàn tỉnh đều có mặt bằng để thi công Tất cả các địa phương có các dự án phải di dời dân đều đã xây dựng các khu TĐC bảo đảm cơ sở hạ tầng tốt hơn nơi ở cũ

2.3.2 Về những khó khăn, tồn tại trong quá trình thu hồi đất, giải phóng mặt bằng

Phần lớn các khu TĐC đều có quy mô nhỏ hơn quy mô diện tích thu hồi Việc BT đất mới

có cùng mục đích sử dụng (đất nông nghiệp) rất khó khăn, không có quỹ đất để thực hiện Một

số dự án các cơ quan thực hiện BT, GPMB chưa thực hiện đúng trình tự, thủ tục, có trường hợp thời gian GPMB thực hiện 3 - 4 năm chưa xong Có nơi tính giá BT chưa tương xứng với giá thực tế trên thị trường, các hộ bị ảnh hưởng không đồng tình, phải điều chỉnh làm chậm tiến độ GPMB Một bộ phận người dân ý thức chấp hành không tốt, chây lỳ, gây khó khăn, cản trở khi Nhà nước tiến hành thu hồi đất, GPMB Bộ máy, đội ngũ cán bộ làm công tác BT, HT, TĐC, GPMB hoạt động chưa hiệu quả, có vụ việc lợi dụng chức vụ để tham nhũng Pháp luật về BT,

Việc thực hiện BT, GPMB: khi tiến hành BT, HT, TĐC, GPMB thì các văn bản: Nghị

định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009; Quyết định số 07/2010/QĐ-UBND ngày 16/3/2010; Quyết định số 07/QĐ-UBND ngày 11/02/2011 của UBND tỉnh chưa được ban hành Do đó, khi triển khai tại các dự án được áp dụng thực hiện như sau:

Thứ nhất, việc xác định đối tượng và điều kiện được bồi thường: Tổng hợp kết quả xác

định đối tượng được BT và không được BT về đất tại ba dự án như sau: xem phụ lục 3

Việc xác định đối tượng và điều kiện được bồi thường thực hiện theo quy định tại Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009; các thông tư hướng dẫn của các bộ, ngành và Quyết định số 33/2006/QĐ-UBND ngày 18/7/2006, theo đó: Đối tượng được hưởng BT, HT, TĐC, gồm: tổ chức, cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo; hộ gia đình, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài đang sử dụng đất bị Nhà nước thu hồi đất và có đủ điều kiện để được bồi thường đất, tài sản thì được bồi thường theo quy định; trường

hợp sau khi bị thu hồi đất mà không còn chỗ ở thì được bố trí TĐC

Về điều kiện để được bồi thường thiệt hại về đất: người bị Nhà nước thu hồi đất được

BT phải có một trong các điều kiện sau đây: có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy