Quy định của pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ thực trạng và phương hướng hoàn thiện

Mục đích của luận văn: Qua việc nghiên cứu thực trạng chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ, luận văn góp phần chỉ rõ tầm quan trọng của quy định pháp luật về công trình ghi

Quy định của phỏp luật về cụng trỡnh ghi cụng liệt sỹ thực trạng và phương hướng hoàn thiện

Lờ Đức Quang

Khoa Luật Luận văn Thạc sĩ ngành: Luật Kinh tế; Mó số: 5.05.15

Người hướng dẫn: TS Nguyễn Đỡnh Liờu

Năm bảo vệ: 2002

Abstract: Nờu một số vấn đề cơ bản về phỏp luật ưu đói người cú cụng với cỏch

mạng Đưa ra sự đỏnh giỏ tổng quan, vị trớ, vai trũ của chế định phỏp luật về cụng trỡnh ghi cụng liệt sỹ qua cỏc thời kỳ lịch sử Bước đầu đưa ra những đỏnh giỏ về hạn chế của chế định phỏp luật về cụng trỡnh ghi cụng liệt sỹ hiện hành Trờn cơ sử đú, đề xuất một số khuyến nghị để sửa đổi bổ sung, phương hướng hoàn thiện phỏp luật về cụng

trỡnh ghi cụng liệt sỹ

Keywords: Cụng trỡnh ghi cụng liệt sỹ; Luật kinh tế; Phỏp lệnh ưu đói

Content

mở đầu

1- Tính cấp thiết của đề tài

Lĩnh vực -u đãi ng-ời có công với cách mạng có ý nghĩa rất quan trọng trong đời sống chính trị- xã hội và kinh tế của đất n-ớc

Pháp luật về -u đãi xã hội đối với ng-ời có công cũng là lĩnh vực t-ơng đối mới mẻ, có

vị trí quan trọng trong hệ thống pháp luật, đồng thời là lĩnh vực nghiên cứu cần có sự quan tâm ngày càng nhiều hơn nữa của khoa học pháp lý Các quy định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ hợp thành một chế định đặc thù quan trọng của pháp luật -u đãi ng-ời có công, thể hiện

đầy đủ ý nghĩa chính trị, đạo đức, nhân đạo của pháp luật Việt Nam

Tuy nhiên, cho đến nay, các quy định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ còn rất tản mạn, thiếu thống nhất Vì vậy việc nghiên cứu, đánh giá chế định này trong pháp luật -u đãi ng-ời có công, để từ đó có những khuyến nghị về bổ sung, hoàn thiện các quy phạm pháp luật, góp phần hoàn thiện pháp luật -u đãi ng-ời có công với cách mạng ở n-ớc ta là vấn đề cần thiết

Với những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài :"Quy định của pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ - Thực trạng và ph-ơng h-ớng hoàn thiện" cho luận văn của mình

2-Tình hình nghiên cứu đề tài

ở trong n-ớc, đến nay các công trình nghiên cứu về vấn đến này của các nhà luật học còn ít, mà tiêu biểu là:

1- Nguyễn Đình Liêu: Hoàn thiện pháp luật -u đãi ng-ời có công ở Việt Nam - Lý luận và thực tiễn, Luận án PTS Luật học, Th- viện Quốc gia, Hà Nội - 1997

2- Tạ Vân Thiều: Cải cách thủ tục hành chính lĩnh vực -u đãi ng-ời có công ở ngành Lao động- Th-ơng binh và Xã hội, Luận án cao học Luật, Viện Nghiên cứu Nhà n-ớc và Pháp Luật -1997

Các công trình nghiên cứu trên đây đã góp phần cơ bản xây dựng cơ sở lý luận pháp luật tổng quát về pháp luật -u đãi ng-ời có công Đặt nền móng rất quan trọng cho việc xây dựng, bổ sung và hoàn chỉnh pháp luật -u đãi ng-ời có công với cách mạng, chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ Tuy nhiên, nghiên cứu về thực trạng, vị trí, vai trò của chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ trong pháp luật -u đãi ng-ời có công là

vấn đề đang để ngỏ và đòi hỏi cách tiếp cận và kiến giải mới

3- Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

a Mục đích của luận văn:

Qua việc nghiên cứu thực trạng chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ, luận văn góp phần chỉ rõ tầm quan trọng của quy định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ trong pháp luật -u đãi ng-ời có công với cách mạng Đóng góp luận cứ khoa học để hoàn thiện cơ

sở lý luận cũng nh- các quy phạm cơ bản của pháp luật -u đãi ng-ời có công

b-Nhiệm vụ:

- Đánh giá thực trạng chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ trong, chỉ ra những tồn tại chủ yếu, từ đó đ-a ra một số khuyến nghị hoàn thiện

- Luận văn chú trọng nghiên cứu các quy định pháp luật về quản lý tài chính xây dựng,

tu sửa, nâng cấp công trình ghi công liệt sỹ

4- Cơ sở lý luận và ph-ơng pháp nghiên cứu

a Cơ sở lý luận:

Luận văn đ-ợc thực hiện trên cơ sở quan điểm Đảng Cộng sản Việt Nam về chính sách -u

đãi đối với ng-ời có công; các luận điểm khoa học các nhà khoa học pháp lý về vấn đề này

b Ph-ơng pháp nghiên cứu:

Luận văn sử dụng các ph-ơng pháp: Duy vật biện chứng và duy vật lịch sử; phân tích và tổng

hợp; lô gíc và lịch sử; hệ thống hoá

5- Điểm mới của luận văn

Luận văn đ-a ra sự đánh giá tổng quát chế định pháp luật về công trình ghi công liệt

sỹ Luận văn b-ớc đầu đ-a ra những đánh giá về hạn chế của chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ hiện hành, đề xuất một số khuyến nghị để sửa đổi bổ sung, hoàn thiện quy

định của phạm pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ

6- Phạm vi nghiên cứu của luận văn

Luận văn nghiên cứu chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ từ khi ban hành Thông t- số 24/TB-TT ngày 12 tháng 10 năm 1955 của Bộ Th-ơng binh, trở lại đây

7- ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể sử dụng tham khảo để xây dựng văn bản quy phạm pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ; trong quá trình giảng dạy pháp luật -u đãi xã hội và dành cho những ng-ời quan tâm đến vấn đề này

8- Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo; Luận văn gồm

3 ch-ơng D-ới đây là tóm tắt nội dung của luận văn

Ch-ơng 1

Một số vấn đề cơ bản về Pháp luật -u đãi ng-ời có công với cách mạng

1.1 Khái quát chung về ng-ời có công với cách mạng

1.1.1 Khái niệm ng-ời có công với cách mạng

Có tác giả cho rằng: "Ng-ời có công là những ng-ời lao động bình th-ờng, làm việc đại nghĩa, có công lao to lớn đối với đất n-ớc, tự coi đó là nghĩa vụ đối với cộng đồng không

bao giờ kể công và đòi hỏi cộng đồng báo nghĩa" [16; trang 6 ]

Chúng tôi đồng ý với quan điểm cho rằng, ng-ời có công là "Những ng-ời không phân biệt tôn giáo, tín ng-ỡng, dân tộc, nam, nữ , có những đóng góp, cống hiến xuất sắc trong thời kỳ tr-ớc cách mạng tháng Tám năm 1945, trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, đ-ợc các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận theo quy định của pháp luật" [11; trang 26]

1.1.2 Phân loại ng-ời có công

Thứ nhất, Ng-ời hoạt động cách mạng tr-ớc Cách mạng Tháng Tám;

Thứ hai, Liệt sỹ; Thứ ba, Thân nhân liệt sỹ; Thứ t-, Th-ơng binh, ng-ời h-ởng chính sách nh- th-ơng binh ; Thứ năm, Bệnh binh;

Thứ sáu, Anh hùng LLVT, Lao động, Bà mẹ Việt Nam anh hùng;

Thứ bảy, Ng-ời hoạt động kháng chiến ;

Thứ tám, Ng-ời hoạt động cách mạng hoặc hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù đày ; Thứ chín, Ng-ời có công giúp đỡ cách mạng

1.2 Pháp luật -u đãi ng-ời có công với cách mạng

"Pháp luật -u đãi ng-ời có công bao gồm tổng thể những quy phạm pháp luật, điều chỉnh các quan hệ xã hội hình thành trong quá trình tổ chức và thực hiện chế độ -u đãi đối với ng-ời

có công trên các lĩnh vực của đời sống: kinh tế, chính trị, văn hoá Pháp luật -u đãi ng-ời có công quy định những hình thức, nguyên tắc, ph-ơng pháp và thủ tục để thực hiện các chế độ

-u đãi đối với ng-ời có công, xác định quy chế pháp lý của các chủ thể trong hoạt động quản

lý Nhà n-ớc đối với ng-ời có công" [11; trang 18]

1.2.1 Nhiệm vụ và vai trò của pháp luật -u đãi ng-ời có công

Pháp luật -u đãi ng-ời có công ghi nhận và trân trọng công lao, cống hiến của những ng-ời

có công trong xã hội, tạo điều kiện để ng-ời có công tiếp tục đóng góp sức lực, trí tuệ của mình trong sự nghiệp cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Pháp luật -u đãi ng-ời có công bảo đảm nguyên tắc bình đẳng, công khai, công bằng trong xã hội Phát huy giá trị tinh thần cao đẹp của dân tộc, làm lành mạnh bầu không khí chính trị - xã hội

1.2.2 Quan hệ giữa pháp luật -u đãi ng-ời có công với một số ngành luật

Pháp luật -u đãi ng-ời có công là một lĩnh vực pháp luật mang tính liên ngành.Pháp luật -u

đãi ng-ời có công với cách mạng có sự liên hệ gần gũi đối với Luật Hành chính Các chế

định của pháp luật -u đãi ng-ời có công về lao động, việc làm, về trợ cấp, đào tạo nghề có liên quan rất mật thiết với luật lao động Các quy định về quản lý tài chính, sử dụng nguồn kinh phí hỗ trợ, thanh quyết toán trợ cấp -u đãi với ng-ời có công, kinh phí xây dựng mới, tu sửa và nâng cấp các công trình ghi công liệt sỹ nh- nghĩa trang liệt sỹ, đài t-ởng niệm, nhà bia ghi tên liệt sỹ; định mức hỗ trợ kinh phí đối với thân nhân liệt sỹ khi đi thăm viếng mộ liệt sỹ có liên quan hết sức chặt chẽ và có thể coi là một bộ phận của luật tài chính - ngân hàng

1.2.5 Các chế định cơ bản của pháp luật -u đãi ng-ời có công với cách mạng hiện

hành

* Chế định đảm bảo việc làm cho ng-ời có công

* Chế định chăm sóc sức khoẻ và đảm bảo đời sống tinh thần cho ng-ời có công

* Chế định trợ cấp -u đãi đối với ng-ời có công

* Chế định pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ

Ch-ơng 2

pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ

qua các thời kỳ lịch sử 2.1 ý nghĩa và phân loại công trình ghi công liệt sỹ

Các hình thức thờ cúng, các công trình ghi công đối với những ng-ời đã chết đã đ-ợc nhân dân ta xây dựng và trân trọng giữ gìn, trong đó có hệ thống các công trình ghi công liệt sỹ có tác động thôi thúc, khơi dậy ở mỗi ng-ời Việt Nam lòng tự tôn, tự hào về truyền thống anh hùng chống ngoại xâm, lòng biết ơn và ý nguyện tiếp b-ớc các liệt sỹ đã xả thân vì n-ớc Có thể phân loại các công trình ghi công liệt sỹ chủ yếu trên địa bàn cả n-ớc nh- sau:

2.1.1 Nghĩa trang liệt sỹ

Hiện nay cả n-ớc có 2919 nghĩa trang liệt sỹ[24; trang 283], trong đó có:

- 2439 nghĩa trang liệt sỹ cấp xã, ph-ờng quản lý;

- 432 nghĩa trang liệt sỹ cấp huyện, quận thị xã quản lý;

- 48 nghĩa trang liệt sỹ cấp tỉnh quản lý;

Bình quân mỗi tỉnh, thành phố có tới 50 nghĩa trang liệt sỹ, nh-ng phân bố không đều Tỉnh nhiều nghĩa trang liệt sỹ nhất là Hà Tây có 263 nghĩa trang liệt sỹ trong đó chủ yếu là nghĩa trang liệt sỹ do cấp xã quản lý, tỉnh ít nhất là Ninh Thuận có 01 nghĩa trang liệt sỹ do cấp tỉnh quản lý

2.1.2 Mộ liệt sỹ

Hiện nay có trên 700 ngàn mộ liệt sỹ an táng trong các nghĩa trang liệt sỹ và trên 100 ngàn

mộ liệt sỹ do thân nhân liệt sỹ tự quy tập, bảo quản lâu dài tại gia đình, dòng họ không đ-a vào trong nghĩa trang liệt sỹ [24; trang 283]

Tất cả các tỉnh, thành phố, huyện, xã trong cả n-ớc đều có mộ liệt sỹ Một số tỉnh có tới trên 30.000 mộ liệt sỹ nh- Quảng Trị, Quảng Nam, Long An Có tỉnh có d-ới 3000 mộ liệt sỹ nh- Bắc Kạn, Sơn La, Tuyên Quang, Lạng Sơn

2.1.3 Nhà bia ghi tên liệt sỹ

Nhà bia ghi tên liệt sỹ là hạng mục công trình ghi công liệt sỹ đ-ợc xây dựng tại các xã,

ph-ờng nguyên quán liệt sỹ để đáp ứng nguyện vọng của nhân dân và thân nhân liệt sỹ trong dịp ngày lễ, ngày Tết đến thắp h-ơng t-ởng niệm, nhắc nhở mọi ng-ời ghi nhớ công ơn của liệt sỹ

2.1.4 Đài t-ởng niệm liệt sỹ

Đài t-ởng niệm liệt sỹ là công trình ghi công liệt sỹ đ-ợc Nhà n-ớc và nhân dân xây dựng ở những trung tâm chính trị, văn hoá của cả n-ớc hoặc của từng địa ph-ơng, ở những nơi gắn với những chiến tích lịch sử tiêu biểu Cả n-ớc hiện nay đã xây dựng đ-ợc 905 Đài t-ởng niệm liệt

sỹ

2.2 pháp luật về công trình ghi công liệt sỹ tr-ớc pháp lệnh -u

đãi ng-ời có công năm 1995

2.2.1 Văn bản pháp luật quy định về công trình ghi công liệt sỹ

- Thông t- số 24/TB-TT Ngày 12 tháng 10 năm 1955 của Bộ Th-ơng binh

- Thông t- số 42/LB ngày 30 tháng 4 năm 1956 của liên Bộ Th-ơng binh và Bộ Văn hoá

- Thông t- số 86/TT-LB ngày 5 tháng 11 năm 1958 của liên Bộ Th-ơng binh và Bộ Tài chính

- Chỉ thị số 14/NV ngày 9 tháng 3 năm 1962 của Bộ Nội vụ

- Chỉ thị số 03/LB ngày 23 tháng 01 năm 1962 của liên Bộ Nội vụ và Tổng cục Lâm nghiệp

- Thông t- số 27/NV ngày 24 tháng 10 năm 1969 của Bộ Nội vụ

- Quyết định số 60/CP ngày 5 tháng 4 năm 1976 của Hội đồng Chính phủ

- Thông t- số 05/TT-76 ngày 17 tháng 6 năm 1976 của Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam

- Thông t- số 10/TBXH ngày 16/7/1976 của Bộ Th-ơng binh - Xã hội

- Thông t- số 30/TBXH ngày 5 tháng 9 năm 1981 của Bộ Th-ơng binh Xã hội

- Chỉ thị số 06/TBXH ngày 11 tháng 5 năm 1983 của Bộ Th-ơng binh Xã hội

- Chỉ thị số 105/TBXH ngày 29 tháng 4 năm 1989 của Hội đồng Bộ tr-ởng

- Thông t- số 16/TT-LB ngày 9 tháng 10 năm 1989 của Bộ Th-ơng binh - Xã hội và Bộ Quốc phòng

- Chỉ thị số 551/TTg ngày 2 tháng 3 năm 1991 của Hội đồng Bộ tr-ởng

- Chỉ thị số 03/LĐTBXH-CT ngày 11 tháng 7 năm 1992 của Bộ Lao động - Th-ơng binh và Xã hội

- Quyết định số 626/TTg ngày 30 tháng 12 năm 1993 của Thủ t-ớng Chính phủ

- Thông t- số 25/TB-TT ngày 24 tháng 10 năm 1994 của Bộ Th-ơng binh xã hội- Bộ Quốc phòng- Bộ Tài chính

Văn bản pháp luật quy định về công trình ghi công liệt sỹ tr-ớc khi ra đời Pháp lệnh -u đãi ng-ời ng-ời có công 1995 t-ơng đối đa dạng và không thống nhất về hình thức mà chủ yếu là các văn bản pháp luật d-ới hình thức Thông t- của cấp Bộ Có một số văn bản pháp luật d-ới hình thức Chỉ thị, Quyết định của Thủ t-ớng Chính phủ, của Hội đồng Bộ tr-ởng Bên cạnh

đó, có khối l-ợng không nhỏ các văn bản pháp luật d-ới hình thức công văn của các Bộ, chủ yếu là Bộ Th-ơng Binh - Xã hội quy định và điều chỉnh định mức kinh phí hỗ trợ đối với các

công trình ghi công liệt sỹ

2.2.2 Quy định về mộ và nghĩa trang liệt sỹ

* Quy tập, cất bốc, tu sửa mộ liệt sỹ

Trong Thông t- số 24/TB-TT ngày 12 tháng 10 năm 1955 của Bộ Th-ơng binh đã h-ớng dẫn các địa ph-ơng tu sửa, cất bốc, xây dựng phần mộ liệt sỹ Nội dung và yêu cầu tu sửa, cất bốc phần mộ liệt sỹ đ-ợc quy định cụ thể:

- Đối t-ợng cất bốc, quy tập là những phần mộ liệt sỹ đã quá 3 năm - Mộ chí đ-ợc quy

định cho tất cả các mộ liệt sỹ bằng đá hoặc xây bằng gạch theo kiểu mẫu thống nhất, quy định thành phần của cơ quan, tổ chức cất bốc phần mộ liệt sỹ ở các xã để giúp Uỷ ban nhân dân xã, ph-ờng

Trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, Bộ Nội vụ đã ban hành Thông t- số 27/NV ngày 24 tháng 10 năm 1969 h-ớng dẫn bảo quản mộ liệt sỹ mới

Theo đó, đối với các liệt sỹ hy sinh tại địa ph-ơng nào thì địa ph-ơng đó giữ gìn phần mộ

và đ-a vào nghĩa trang liệt sỹ, không di chuyển về nguyên quán của liệt sỹ; các ngành, các cơ quan, địa ph-ơng có ng-ời hy sinh phải có trách nhiệm trong việc quản lý, cất bốc phần mộ liệt sỹ

Bộ Th-ơng binh- Xã hội đã ban hành Thông t- số 30/TBXH ngày 5 tháng 9 năm 1981 h-ớng dẫn cất bốc, quy tập và chăm sóc mộ liệt sỹ Theo quy định này, những mộ liệt sỹ phải cất bốc, quy tập gồm:

- Mộ liệt sỹ ch-a đ-ợc đ-a vào nghĩa trang liệt sỹ;

- Mộ liệt sỹ nằm trong vùng bẩn thỉu, môi tr-ờng ô nhiễm;

- Mộ liệt sỹ nằm trong khu vực phải di chuyển do yêu cầu của kinh tế, quốc phòng

Đối với mộ liệt sỹ hy sinh trong n-ớc qua các thời kỳ kháng chiến, Thông t-

16/TT-LB ngày 9 tháng 10 năm 1989 xác định rõ trách nhiệm trong việc chỉ đạo, tìm kiếm, cất bốc, quy tập ở một số địa bàn do cơ quan Sở Lao động- Th-ơng binh và Xã hội chủ trì, tham m-u giúp chính quyền địa ph-ơng chỉ đạo thực hiện việc tìm kiếm cất bốc, quy tập Tuy nhiên các quy định pháp luật về công tác này vẫn còn chắp vá, ch-a đồng bộ, các địa ph-ơng, cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện còn gặp nhiều khó khăn

Theo quy định tại Thông t- liên Bộ số 25/TB-TT ngày 24 tháng 10 năm 1994, việc khảo sát, tìm kiếm, cất bốc, quy tập mộ liệt sỹ đ-ợc quy định rõ ràng, chi tiết hơn Cụ thể nh- sau:

- Quy định về khảo sát, tìm kiếm mộ liệt sỹ

Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung -ơng có trách nhiệm chỉ đạo các cấp, các ngành tuyên truyền, vận động sâu rộng trong nhân dân phong trào tìm kiếm phát hiện những phần mộ liệt sỹ còn lại trong phạm vi từng địa ph-ơng, khảo sát, tìm kiếm, lập sơ đồ kết luận cụ thể đối với các địa bàn đã thực hiện Các đơn vị quân đội tham gia chiến đấu trên các chiến tr-ờng phải tiến hành soát xét lại danh sách mộ liệt sỹ, tổng hợp theo từng địa bàn

và bàn giao lại cho cơ quan quân sự địa ph-ơng hoặc Sở Lao động- Th-ơng binh và Xã hội để khảo sát, tổ chức quy tập

- Quy định cất bốc, quy tập mộ liệt sỹ:

Đối với mộ liệt sỹ trong n-ớc, những hài cốt liệt sỹ tìm đ-ợc có ghi tên, quê quán và các yếu

tố khác phải đánh số, ghi rõ tên, ký hiệu và đăng ký quản lý chặt chẽ tránh để nhầm lẫn Nếu hài cốt liệt sỹ là ng-ời của địa ph-ơng thì Sở Lao động- Th-ơng binh và Xã hội có trách nhiệm tiếp nhận, chỉ đạo h-ớng dẫn đ-a vào mai táng tại các nghĩa trang liệt sỹ gần nơi gia đình c- trú

Đối với những hài cốt liệt sỹ không xác định đ-ợc đầy đủ tên, quê quán thì đ-a vào nghĩa trang liệt sỹ, xây cất từng phần mộ Đối với những mộ liệt sỹ do thân nhân liệt sỹ đang quản lý, nếu gia đình có nguyện vọng giữ lại để trông nom thì chính quyền cơ sở phải lập danh sách đề nghị để Nhà n-ớc hỗ trợ kinh phí xây vỏ mộ

Những khu vực mộ hoặc mộ lẻ do nhân dân phát hiện nh-ng ch-a rõ nguồn gốc có phải là liệt sỹ hay không thì trách nhiệm của cơ quan quân sự địa ph-ơng phải kiểm tra xác minh, đối chiếu với lịch sử các trận chiến đấu, các chiến dịch, nếu đúng là mộ liệt sỹ thì kết luận và phối hợp với cơ quan Lao động - Th-ơng binh và Xã hội để cất bốc quy tập

- Đối với phần mộ liệt sỹ quân tình nguyện hy sinh trên đất Lào

Thông t- số 25/TB-TT của liên Bộ quy định trách nhiệm của Bộ Quốc phòng chủ trì, bàn bạc với các cơ quan hữu quan của Lào chỉ đạo các đơn vị quân đội thực hiện việc cất bốc, di chuyển hài cốt liệt sỹ quân tình nguyện di chuyển về n-ớc

Thông t- 25/TB -TT cũng quy định trong quá trình cất bốc, quy tập và bàn giao mộ liệt sỹ giữa quân đội và ngành Lao động- Th-ơng binh và Xã hội phải đăng ký và lập biên bản cụ thể

để tránh những sai sót, nhầm lẫn, hạn chế về tra cứu, báo tin tới địa ph-ơng và thân nhân liệt

sỹ

* Quy định về kinh phí tìm kiếm, tu sửa cất bốc, quy tập mộ liệt sỹ

Theo quy định của Thông t- số 86/TT-LB ngày 5 tháng 11 năm 1958, nơi nào mà khả

năng của nhân dân có hạn, gặp nhiều khó khăn thì các khu, tỉnh sẽ chú ý h-ớng dẫn các huyện, xã giúp đỡ một phần bằng cách trích vào ngân sách xã để hỗ trợ, coi nh- một khoản chi về văn hoá, xã hội của ngân sách

Đến ngày 5 tháng 9 năm 1981, Bộ Th-ơng binh- Xã hội đã có Thông t- số 30/TBXH quy

định cụ thể, thống nhất trong cả n-ớc về chi phí cất bốc, quy tập và giữ gìn mộ liệt sỹ Theo quy định tại văn bản này, số tiền dùng mua sắm các dụng cụ cần thiết cho việc quy tập nh- tiểu đựng hài cốt liệt sỹ, giấy, ni lông gói, mộ bia, h-ơng thắp là 200 đồng Các chi phí khác nh- thuê ng-ời cất bốc, vận chuyển nếu thiếu thì sử dụng quỹ địa ph-ơng hoặc vận động nhân dân đóng góp

Nghiên cứu các quy định về cơ chế tài chính cấp phát cho công tác quy tập, tìm kiếm, sửa chữa mộ liệt sỹ trong thời gian này, có thể thấy rằng, nguồn kinh phí chi cho công tác quy tập, xây vỏ, sửa chữa, tu sửa mộ liệt sỹ còn rất hạn hẹp, chủ yếu là huy động đóng góp tự nguyện

về công sức, nguyên vật liệu của nhân dân

Trong những năm 1980, tình hình đời sống của nhân dân nói chung gặp nhiều khó khăn đòi hỏi ngân sách Nhà n-ớc cần đầu t- thoả đáng hơn cho công tác này Bộ Lao động- Th-ơng binh và Xã hội ban hành công văn số 428/TBXH ngày 27 tháng 9 năm 1983, quy định mức cấp phát và cách thanh quyết toán kinh phí quy tập mộ liệt sỹ Theo quy định tại văn bản này thì công tác tìm kiếm cất bốc, quy tập mộ liệt sỹ đ-ợc đảm bảo bằng ngân sách Trung -ơng do

Bộ cấp là chủ yếu Cụ thể là:

- Tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sỹ ở vùng đồng bằng, ven biển: 350 đồng/ mộ

- Tìm kiếm, cất bốc hài cốt liệt sỹ ở vùng núi, vùng biên giới đi lại khó khăn 500 đồng/ mộ Văn bản nói trên cũng quy định rõ quy trình lập dự toán kinh phí quy tập mộ liệt sỹ, thủ tục, giấy tờ thanh toán chi kinh phí về số mộ thực tế đã hoàn thành quy tập theo từng xã, huyện, tỉnh Trong Thông t- trên ch-a có quy định chi tiết về định mức kinh phí chi đối với từng công việc cụ thể, mà đ-ợc quy định bằng các công văn của Bộ Lao động- Th-ơng binh và Xã hội, do vậy trong quá trình thực hiện các cơ quan gặp nhiều khó khăn trong quá trình tìm kiếm cất bốc, quy tập mộ liệt sỹ

Tới năm 1992, mức chi quy tập và xây vỏ mộ liệt sỹ theo quy định tại công văn số 417/LĐTBXH-KHTC ngày 3 tháng 3 năm 1992 của Bộ Lao động- Th-ơng binh và Xã hội là:

- Chi quy tập mộ liệt sỹ 95.000 đồng/mộ đối với vùng đồng bằng; 140.000 đồng/mộ đối với vùng miền núi

- Chi xây vỏ mộ liệt sỹ 90.000 đồng/mộ đối với vùng đồng bằng; 130.000 đồng/mộ đối với miền núi

Thông t- số 25/TB-TT ngày 24 tháng 10 năm 1994 của Bộ Lao động- Th-ơng binh và Xã hội,

Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính đã có quy định cụ thể về quản lý tài chính công tác mộ liệt sỹ Công tác lập kế hoạch, cấp phát, quyết toán kinh phí đ-ợc quy định cụ thể nh- sau:

+ Lập kế hoạch

Căn cứ vào kế hoạch của các địa ph-ơng và của Bộ Quốc phòng, Bộ Lao động- Th-ơng binh

và Xã hội phối hợp với Bộ Tài chính, Uỷ ban Kế hoạch Nhà n-ớc xây dựng kế hoạch hàng

năm về công tác mộ liệt sỹ trong cả n-ớc, tổng hợp vào ngân sách Nhà n-ớc trình Chính phủ

Với các quy định về quản lý tài chính đối với công tác mộ liệt sỹ nh- trên, Thông t- số 25/TB-TT đã tạo điều kiện rất thuận lợi để công tác tìm kiếm, quy tập mộ liệt sỹ trong cả n-ớc

và ở n-ớc ngoài đi vào nền nếp

* Quy định báo tin địa chỉ mộ liệt sỹ và thăm viếng mộ liệt sỹ

Các quy định của pháp luật về công tác báo tin địa chỉ mộ liệt sỹ trong thời kỳ này, văn bản chủ yếu là Thông t- số 27/NV ngày 24 tháng 10 năm 1969 của Bộ Nội vụ, trong đó có quy

định: Liệt sỹ mới hy sinh (từ năm 1969 trở đi) ở địa ph-ơng nào thì địa ph-ơng đó có trách nhiệm giữ gìn phần mộ và đ-a vào an táng trong các nghĩa trang liệt sỹ, không di chuyển về nguyên quán Liên Bộ Lao động- Th-ơng binh và Xã hội, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính đã ban hành Thông t- số 25/TB-TT ngày 24 tháng 10 năm 1994, theo đó đối với những mộ liệt sỹ xác đinh đ-ợc tên tuổi, quê quán là ng-ời của địa ph-ơng khác thì Sở Lao động - Th-ơng binh

và Xã hội sau khi cất bốc phải lập danh sách theo từng tỉnh, thành phố, báo cáo Bộ Lao động- Th-ơng binh và Xã hội, thông báo và bàn giao cho Sở Lao động- Th-ơng binh và Xã hội quê quán của liệt sỹ

Tóm lại, tuy đã có các quy định của pháp luật h-ớng dẫn các địa ph-ơng triển khai việc lập danh sách mộ liệt sỹ và b-ớc đầu thông tin địa chỉ phần mộ liệt sỹ tới thân nhân liệt sỹ, nh-ng nhìn chung trong giai đoạn tr-ớc khi ban hành Pháp lệnh -u đãi ng-ời hoạt động cách mạng, liệt sỹ và gia đình liệt sỹ, th-ơng binh, bệnh binh, ng-ời hoạt động kháng chiến, ng-ời có công giúp đỡ cách mạng 1995, kết quả của công tác triển khai báo tin mộ liệt sỹ còn nhiều hạn chế, ch-a đáp ứng đòi hỏi chính đáng của thân nhân liệt sỹ

Hạn chế này có nguyên nhân trongđó nguyên nhân rất cơ bản là các quy định của pháp luật

về báo tin địa chỉ mộ liệt sỹ và h-ớng dẫn thân nhân thăm viếng mộ liệt sỹ ch-a đồng bộ, hiệu lực pháp lý ch-a cao

* Quy định xây dựng, tu bổ nghĩa trang liệt sỹ

Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 60/CP ngày 5 tháng 4 năm 1976 về việc bổ sung một số điểm về chính sách đối với liệt sỹ và gia đình liệt sỹ Bộ Th-ơng binh - Xã hội ban hành Thông t- số 10/TBXH ngày 16 tháng 7 năm 1976 h-ớng dẫn thi hành Quyết định số 60/

CP về việc xây dựng nghĩa trang và bia ghi công liệt sỹ Các văn bản trên quy định:

Liệt sỹ hy sinh ở địa ph-ơng nào thì chính quyền, đoàn thể và nhân dân ở địa ph-ơng

đó có trách nhiệm giữ gìn phần mộ, cất bốc và quy tập vào các nghĩa trang liệt sỹ sẵn có, nơi ch-a có nghĩa trang liệt sỹ thì xây dựng thành các nghĩa trang liệt sỹ mới của xã, huyện, tỉnh, thành phố

Thủ tục cấp phát kinh phí xây dựng nghĩa trang liệt sỹ đ-ợc quy định cụ thể nh- sau:

* Tờ trình của Sở, Ty Th-ơng binh - Xã hội xin cấp kinh phí, dự trù kinh phí xây dựng nghĩa trang liệt sỹ (có ý kiến xét duyệt của Uỷ ban hành chính tỉnh)

* Bản vẽ thiết kế chi tiết, dự trù kinh phí xây dựng từng hạng mục có phê chuẩn của cơ quan chức năng về kiến trúc và xây dựng

* Đề nghị của Uỷ ban hành chính tỉnh, thành phố về việc xây dựng nghĩa trang liệt sỹ

* Quyết định cấp phát kinh phí xây dựng nghĩa trang liệt sỹ của Bộ Th-ơng binh - Xã hội Tuy nhiên việc xây dựng các công trình ghi công liệt sỹ, nhất là xây dựng nghĩa trang liệt

sỹ còn tràn lan, ch-a có quy hoạch cụ thể, đặc biệt là thiếu những quy định thủ tục về kiểm tra, xử lý vi phạm trong việc sử dụng kinh phí, vật t- xây dựng

ở các địa ph-ơng nhất là các tỉnh miền Bắc, các nghĩa trang liệt sỹ cấp xã quá nhiều, số l-ợng mộ trong nghĩa trang liệt sỹ quá ít, gây khó khăn cho công tác bảo quản, chăm sóc, gây lãng phí về kinh tế khi xây dựng

Thủ t-ớng Chính phủ ban hành Quyết định số 626/TTg ngày 30 tháng 12 năm 1993, liên

Bộ Lao động Thơng binh và Xã hội, Quốc phòng, Tài chính ban hành Thông t số 25/TB

-TT ngày 24 tháng 10 năm 1994 h-ớng dẫn thực hiện quyết định nói trên Các văn bản trên quy

định yêu cầu chính quyền địa ph-ơng có kế hoạch tu sửa, nâng cấp hoàn chỉnh các nghĩa trang liệt sỹ, quy hoạch lại cho phù hợp đối với các nghĩa trang liệt sỹ đã xây dựng quy mô lớn, nh-ng ít mộ liệt sỹ Quy định chấm dứt việc xây dựng nghĩa trang liệt sỹ ở các cấp xã, ph-ờng quản lý

2.2.3 Quy định về đài t-ởng niệm liệt sỹ, nhà bia ghi tên liệt sỹ

Thông t- số 42/LB ngày 30 tháng 4 năm 1956 quy định về việc xây dựng đài, bia ghi tên liệt sỹ Đài liệt sỹ phải đơn giản, trang nghiêm và có mỹ thuật, có tính chất của những công trình văn hoá nghệ thuật lâu dài

Địa điểm xây đài ở những nơi nh- thành phố, thị xã, thị trấn và xã Bia ghi tên liệt sỹ xây ở những nơi diễn ra chiến dịch, trận đánh lớn để ghi lại diễn biến thành tích của chiến dịch hoặc của trận đánh, hoặc xây ở xã quê quán các liệt sỹ để ghi tên họ, công trạng của các liệt sỹ đó Tuỳ theo từng nơi, có thể kết hợp xây đài liệt sỹ và bia liệt sỹ

Hội đồng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 60/CP ngày 5 tháng 4 năm 1976 về việc

bổ sung một số điểm về chính sách đối với liệt sỹ và gia đình liệt sỹ Bộ Th-ơng binh- Xã hội ban hành Thông t- h-ớng dẫn số 10/TBXH ngày 16 tháng 7 năm 1976 Theo quy định tại các văn bản nói trên:

- Đài kỷ niệm liệt sỹ đ-ợc xây dựng ở những nơi là trung tâm chính trị, văn hoá, lịch sử của cả n-ớc, của từng tỉnh, thành phố và ở những nơi đã xảy ra sự kiện lịch sử đặc biệt và có một