Có thể là sắp xếp các sốtheo thứ tự, điền số vào chỗ chấm, điền số vào ô trống, tìm các cặp số hoặc biểu thức cógiá trị bằng nhau, giải các bài toán để vượt qua các chướng ngại vật… Điều
Trang 11.3 Đối tượng nghiên cứu:
1.4 Phương pháp nghiên cứu:
11111
2 NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận
22
2.3.2 Lựa chọn đúng đối tượng học sinh 4 2.3.3 Xây dựng nội dung, chương trình bồi dưỡng 4 2.3.4 Cách tổ chức dạy bồi dưỡng đạt hiệu quả 6 2.3.5 Hướng dẫnhọc sinh kĩ năng thực hành trên máy tính 15
Trang 2Bồi dưỡng học sinh năng khiếu giải toán có một vị trí quan trọng trong chươngtrình môn toán bậc Tiểu học, góp phần tích cực vào nhiệm vụ “Đào tạo nhân lực, bồidưỡng nhân tài” phục vụ đất nước Đặc biệt trong công cuộc đổi mới hiện nay, đẩymạnh công nghệ thông tin vào giảng dạy và học tập là một việc làm cần thiết và có ýnghĩa vô cùng to lớn Chính vì vậy mà việc bồi dưỡng học sinh năng khiếu “Giải toánViOlympic” đang được các cấp quản lý, phụ huynh và học sinh quan tâm Việc giảitoán qua mạng Internet (ViOLympic) vừa là một sân chơi trí tuệ vừa là điều kiện để hocsinh làm quen, tiếp cận và sử dụng Internet bằng một phương thức mới bổ ích và hiệuquả Song để giúp các em tham gia thi giải toán có được kết quả tốt thì việc bồi dưỡng
là yếu tố quan trọng nhất Phương ngôn có câu: Trở thành nhân tài một phần do tài
năng còn chín mươi chín phần là ở sự tôi luyện Vậy cần bồi dưỡng cho các em
những gì? Bồi dưỡng như thế nào? là cả một vấn đề mà tôi còn trăn trở Qua 3 nămnghiên cứu và trải nghiệm, bản thân tôi đã đúc rút ra một số kinh nghiệm để cùng đồngnghiệp trao đổi, chia sẻ, giúp đỡ nhau nhằm nâng cao hiệu quả bồi dưỡng Chính vì vậy
tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 giải toán qua
Nâng cao chất lượng giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi lớp 5 “giải toánViOlympic” Trên cơ sở khai thác các hoạt động của học sinh theo hướng phát huy tínhtích cực, sáng tạo
1.3 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Một số biện pháp Bồi dưỡng học sinh lớp 5 giải Toán trên mạng Internet
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: nghiên cứu sách, tài liệu tham khảo,văn bản, luật giáo dục, điều lệ trường Tiểu học, nhiệm vụ năm học và các tài liệu có liênquan đến đề tài
- Phương pháp điều tra, quan sát, khảo sát thông qua bài kiểm tra của học sinh;thông qua trực tiếp giảng dạy lớp 5 để thu thập thông tin, phân tích những khó khăn,vướng mắc của học sinh khi giải toán trên mạng Internet
- Nhóm phương pháp thực nghiệm sư phạm: Được sử dụng thử nghiệm các biện pháp
- Phương pháp tổng kết, rút kinh nghiệm
download by : skknchat@gmail.com
Trang 32 NỘI DUNG 2.1 CƠ SỞ LÍ LUẬN
Giải toán qua mạng Internet (ViOLympic) là một sân chơi trí tuệ được thực hiệntheo quyết định số 4413/QĐ-BGDĐT ngày 04/10/2010 về ban hành thể lệ cuộc thi giảitoán qua Internet dành cho học sinh cấp tiểu học và cấp trung học cơ sở
Có thể nói, toàn bộ kiến thức được đề cập đến trong sân chơi này được ban tổchức sắp xếp một cách hệ thống theo phân phối chương trình môn Toán từng khối lớp ởtrường Tiểu học Kể từ năm học 2008 – 2009 đến 2009-2010 tổng số vòng thi củaViOLympic là 35 vòng, từ năm hoc 2010-2011 thì số vòng thi của ViOLympic giảmxuống còn 19 vòng, tương ứng với 35 tuần thực học ở Tiểu học Mỗi vòng thi gồm babài thi với thời gian làm bài tổng cộng là 60 phút (mỗi bài 20 phút) Mỗi bài thi hoànthành sẽ có tổng số điểm từ 100 điểm, tổng số điểm tối đa của mỗi vòng thi là 300điểm Nội dung các bài thi trong mỗi vòng thi chủ yếu là kiến thức tổng hợp mà họcsinh đã được tiếp cận trong chương trình toán của tuần đó hoặc kiến thức nâng cao củacác tuần trước Nội dung này được sắp xếp từ dễ đến khó trong từng bài thi Vượt qua
cả ba bài thi với số điểm ≥ 50% tổng số điểm là hoàn thành vòng thi Nếu đạt số điểmdưới 50% tổng số điểm của vòng thi đó thì thí sinh phải thi lại (trừ các vòng thi cấphuyện, tỉnh, quốc gia) Hình thức các bài thi cũng khá đa dạng Có thể là sắp xếp các sốtheo thứ tự, điền số vào chỗ chấm, điền số vào ô trống, tìm các cặp số hoặc biểu thức cógiá trị bằng nhau, giải các bài toán để vượt qua các chướng ngại vật… Điều đáng nói là
dù dưới hình thức nào thì nội dung các bài thi cũng hướng về việc ôn luyện hoặc khaithác sâu các kiến thức đã học trong thời gian trước đó, đây chính là cơ hội tốt nhất đểhọc sinh luyện tập, ôn tập, củng cố kiến thức đã học và rèn luyện kĩ năng giải các bàitập nâng cao Chính vì vậy, có thể nói một cách lạc quan rằng: “ViOLympic toán học”
là cơ hội để phát triển năng lực học toán cho học sinh Tiểu học
Chúng ta đều biết, với đặc điểm tâm lý lứa tuổi, việc phát triển năng lực học tập củahọc sinh tiểu học phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó “hứng thú học tập” là yếu tố ảnhhưởng rất lớn đến kết quả học tập của các em Hình thức học tập “học mà chơi, chơi màhọc” trên ViOLympic quả là một sân chơi hấp dẫn, thu hút mọi học sinh tham gia Ở đó,các em được ôn luyện kiến thức một cách thoải mái, không bị gò bó bởi những lời nhắcnhở, thúc giục của thầy cô mà các em được nhận những lời khen từ chú thỏ xinh xắn củaViOLympic luôn hoan hô khích lệ:“Chúc mừng bạn đã hoàn thành xuất sắc bài thi”…
Bên cạnh sự cổ vũ khích lệ rất kịp thời đó, học sinh Tiểu học cũng rất cần sự chỉdẫn hoặc kết luận để khẳng định ngay kết quả làm bài của mình Điều này không phảilúc nào cô giáo cũng đáp ứng ngay bằng câu trả lời “đúng” hay “sai” vì còn phụ thuộcvào tiến độ của giáo án hoặc số lượng học sinh cần giúp đỡ riêng… (thông thường phảichờ đến khi cô giáo chữa bài mới biết) Nhưng ViOLympic thì ngược lại, đúng hay saichỉ cẩn “Enter” là biết ngay, đây là điểm đặc biệt tạo nên niềm vui và hứng thú học toáncho học sinh tiểu học:
2.2 THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.
+ Trong những năm qua, việc bồi dưỡng học sinh giải toán trên mạng Internet gặp nhiều thuận lợi như:
- Được BGH quan tâm chỉ đạo, tạo điều kiện tốt nhất cho giáo viên và học sinh
- Giáo viên nhiệt tình nhiệt tình, tâm huyết với nghề nghiệp
- Chính quyền địa phương, cha mẹ học sinh ủng hộ
- Học sinh tích cực, hứng thú, quan tâm tới cuộc thi
Trang 4+ Mặc dù có nhiều thuận lợi như vậy nhưng hiệu quả chưa cao Cụ thể:
- Số lượng học sinh đạt điểm cao ở các vòng còn ít
- Giao lưu trong các vòng thi cấp trường chất lượng giải chưa cao, số lượng cònhạn chế
+ Sỡ dĩ kết quả như vậy có rất nhiều nguyên nhân:
- Học sinh tham gia câu lạc bộ do tôi phụ trách chủ yếu là con em dân tộc thiểu
số, bố mẹ làm nghề nông nên ít có điều kiện chăm chút, kèm cặp các em Việc lựa chọnhọc sinh vào câu lạc bộ để bồi dưỡng cũng gặp không ít khó khăn, giáo viên đành phải
“ bó đũa chọn cột cờ ” để lựa chọn và bồi dưỡng cho các em
- Do điều kiện gia đình các em còn khó khăn đồng thời trình độ dân trí của phụhuynh có nhiều hạn chế nên để các em giải được các bài toán khó và có kĩ năng sử dụngmáy tính hoàn toàn phụ thuộc vào sự giúp đỡ của giáo viên Giáo viên vừa là người dạykiến thức cho các em lại là người dạy cho các em kĩ năng sử dụng máy tính nên rất vất vả
- Khi chưa có kinh nghiệm, giáo viên soạn thảo chương trình bồi dưỡng hết sứckhó khăn
- Việc tổ chức cho học sinh thực hành trên máy còn lúng túng, mắc lỗi, sai sót nhiều
- Trong khi dạy giải toán, giáo viên mới chỉ chú ý để đảm bảo qua vòng thi màchưa chú ý tới rèn kỹ năng giải toán (Phân tích, tổng hợp, suy luận) cũng như việc pháttriển tư duy toán học cho học sinh
- Một số học sinh chưa có phương pháp học tập và tư duy để tìm cách giải; kỹnăng tư duy của học sinh còn nhiều hạn chế như kỹ năng quan sát, phân tích, so sánh,tổng hợp còn rất yếu
- Khi giải toán học sinh chưa thực hiện đầy đủ các bước giải toán: các em thườngkhông đọc kỹ đề bài toán nên dễ hiểu sai yêu cầu đề bài dẫn đến giải bài sai Việc đọcbài toán kết hợp với suy luận logic của học sinh còn hạn chế
- Thời gian cho một bài thi, vòng thi rất ít (60 phút) Trong khi đó các em phảigiải quyết hết lượng kiến thức rất lớn và có độ khó cao
Nắm bắt được nguyên nhân trên, tôi đã tiến hành nghiên cứu và xin ý kiến củaban giám hiệu nhà trường được áp dụng vào dạy ở khối lớp 5 do tôi phụ trách Vớicách dạy này, học sinh của tôi đã yêu thích môn học, tìm ra đáp số nhanh gọn và chuẩnxác hơn Sau đây tôi xin trình bày các giải pháp mà tôi đã thực hiện
2.3 CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH
2.3 1 Vai trò người thầy:
Từ xa xưa, nhân dân ta đã có câu “ Không thầy, đố mày làm nên ” Đúng vậy,
người thầy có một vai trò hết sức quan trọng trong việc dạy bảo, truyền thụ kiến thứccho học sinh Người thầy là người chỉ đạo, hướng dẫn, gợi ý, dẫn dắt học sinh nắmđược phương pháp học nói chung và giải toán nói riêng Nếu học sinh có kiến thức tốt,
có tố chất thông minh mà không được mài giũa, bồi dưỡng thì sẽ ít có hiệu quả hoặckhông có hiệu quả Vì vậy, bản thân người thầy phải không ngừng học hỏi, nâng caonghiệp vụ, phương pháp của mình bằng nhiều cách như tự học qua nghiên cứu tài liệu,qua các trang mạng, qua đồng nghiệp …
- Tham mưu với Ban giám hiệu nhà trường tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất về cơ
sở vật chất, sắp xếp thời gian cho các em tham gia bồi dưỡng như thế nào để không ảnhhưởng đến giờ học chính khóa của các em
- Thông qua cuộc họp phụ huynh, phổ biến kế hoạch và thảo luận các biện pháp
hỗ trợ của phụ huynh HS cho công tác này, đồng thời cần nêu bật mặt tích cực trong
download by : skknchat@gmail.com
Trang 5việc truy cập và tiếp cận thông tin trên mạng internet làm cho các bậc phụ huynh có con
em học câu lạc bộ giải toán ViOLympic thấy được lợi ích của vấn đề này mà có thể tạođiều kiện tốt nhất như cho con em mình đến các quán Internet hoặc những gia đình cóđiều kiện thì mua sắm máy tính và lắp đặt mạng để các em tham gia học và có thể tựgiải tại nhà trong thời gian nghỉ
2.3.2 Lựa chọn đúng đối tượng học sinh:
Giáo viên phải đánh giá học sinh một cách khách quan, chính xác, lựa chọn đúngđối tượng học sinh để bồi dưỡng Việc lựa chọn đúng không chỉ nâng cao hiệu quả bồidưỡng mà còn tránh được việc bỏ sót những em học giỏi, hoặc chọn nhầm những emkhông có tố chất theo học sẽ bị quá sức
+ Lựa chọn thông qua các vòng thi kiểm tra: Để đánh giá một cách chính xác vànắm được mức độ tiếp thu cũng như sự tiến bộ của học sinh thì cần tổ chức thi, kiểm tra
và sàng lọc qua nhiều vòng
Nói tóm lại, lựa chọn học sinh là công việc rất quan trọng bởi nó có vai trò rất lớn
góp phần dẫn đến thành công Tiêu chí để tôi chọn lựa học sinh để bồi dưỡng và đi thi
là những học sinh tính toán nhanh, tư duy tốt, cẩn thận, chăm chỉ chịu khó và biết sử dụng máy tính.
2.3.3 Xây dựng nội dung, chương trình bồi dưỡng:
Hiện nay, chương trình bồi dưỡng không có sách hướng dẫn chi tiết, cụ thể từngtiết, từng buổi học như trong chương trình chính khóa Hơn nữa, hầu hết sách nâng cao,sách tham khảo hiện nay không soạn thảo theo đúng trình tự như chương trình họcchính khóa, mà thường đi theo các dạng Trong khi đó, các trường thường tổ chức họcsinh vừa học chính khóa vừa phối hợp nâng cao Vì thế soạn thảo nội dung chương trìnhbồi dưỡng là một việc làm hết sức quan trọng và rất khó khăn nếu như chúng ta không
có sự tham khảo, tìm tòi và chọn lọc tốt
Điều cần thiết là giáo viên cần phải tìm nội dung đề từng vòng thi trên cơ sở đó
mà soạn thảo nội dung hướng dẫn học sinh thông qua từng dạng của nội dung từng đề(trước hết giáo viên phải đăng kí thành viên với tư cách là học sinh để tham gia giải mànắm được nội dung và dạng toán từng đề, thấy được những vướng mắc có thể xảy ra đốivới học sinh.Từ đó giáo viên có những định hướng đúng đắn, đúc rút và cô đọng nộidung chương trình bồi dưỡng, phù hợp với đối tượng học sinh và thời gian ôn luyện)
Cần soạn thảo chương trình theo vòng xoáy: Từ cơ bản đến nâng cao, từ đơn giảnđến phức tạp Đồng thời cũng phải có ôn tập, củng cố, kiểm tra Thông thường cứ 2 đến
3 tiết củng cố kiến thức cơ bản và nâng cao thì cần có 1 tiết luyện tập, củng cố và cứ 6đến 7 tiết thì cần có 1 luyện tập chung để củng cố khắc sâu
Chẳng hạn: Khi dạy dạng toán “ Một số bài toán về số và chữ số ”, tôi cho học sinh
làm theo mức độ khó tăng dần (Bài 1, 2 chỉ là những bài áp dụng công thức; bắt đầu từbài 3 các em không chỉ áp dụng công thức mà còn phải suy luận dựa theo điều kiện cụthể của từng bài toán)
Trang 6Bài 1: Có tất cả bao nhiêu số có 4 chữ số?
Bài 2: Có tất cả bao nhiêu số có 3 chữ số khác nhau ?
Bài 3: Có tất cả bao nhiêu số có 4 chữ số khác nhau mà các chữ số đều lẻ
Bài 4: Có tất cả bao nhiêu số có 2 chữ số mà hai chữ số đều chẵn
Bài 5: a) Viết số lớn nhất có 8 chữ số sao cho trong số đó không có chữ số nào đươc viết
từ 2 lần trở lên
b) Viết số nhỏ nhất có 7 chữ số sao cho mỗi chữ số trong số đó chỉ được viết một lần.Bài 6: Có bao nhiêu số có 4 chữ số mà mỗi số không có chữ số 5 ở hàng nghìn và hàng trăm.Bài 7: Hãy cho biết có tất cả bao nhiêu số có 4 chữ số mà tổng các chữ số của mỗi số đóbằng 3?
Bài 8: a) Viết số tự nhiên bé nhất có tổng các chữ số bằng 20
b) Tìm số tự nhiên lớn nhất có các chữ số khác nhau tổng các chữ số bằng 12
…
Hay khi dạy bài tính tổng của dãy số cách đều trong dạng Một số bài toán liên quan
đến dãy số, tôi cũng bồi dưỡng cho học sinh theo mức độ từ đơn giản đến phức tạp (Bài
1, 2 chỉ là những bài áp dụng công thức tính tổng của dãy cách đều; bài 3, 4, 5 mức độnâng cao hơn, đó là các em phải thêm bước tìm số cuối, hoặc số đầu hoặc tìm cả số đầu
và số cuối rồi mới tính được tổng Nhưng đến bài 6, 7 các em lại phải dựa vào côngthức tính tổng vận dụng ngược lại để tìm tổng số đầu và số cuối rồi áp dụng dạng toántìm hai số biết tổng và hiệu để tìm mỗi số)
Bài 1: Cho dãy số: 3; 6; 9; 12; ;1341; 1344 Tính tổng dãy số trên
Bài 2: Tính tổng: 1 + 3 + 5+ ….+ 99
Bài 3: Hãy tính tổng các dãy sau
a) 1; 5; 9; 13; 17; (có 80 số hạng)
b) .; ; ; 17; 27; 44; 71; 115 (có 8 số hạng)
Bài 4: Tính tổng của tất cả các số chẵn nhỏ hơn 100
Bài 5: Tính tổng của tất cả các số lẻ chia hết cho 5 nhỏ hơn 100
Bài 6: Một dãy phố có 40 nhà Số nhà của 40 nhà đó được đánh là các số chẵn liên tiếp Biết tổng của 40 số nhà của dãy phố đó bằng 3960 Hãy cho biết số nhà đầu tiên và số nhà cuối cùng của dãy phố đó ?
Bài 7: Một dãy phố có 20 nhà Số nhà của 20 nhà đó được đánh là các số lẻ liên tiếp Biết tổng của 20 số nhà của dãy phố đó bằng 1000 Hãy cho biết số nhà đầu tiên và số nhà cuối cùng của dãy phố đó ?
Còn đối với Một số bài toán về tìm hai số biết tổng và tỉ, tôi cũng ôn luyện cho
các em theo mức độ nâng cao dần (Bài 1, 2 ở mức độ đơn giản, chỉ áp dụng công thức,các bài 3, 4, 5, 6, 7 ẩn tổng, còn các bài 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 lại ẩn tỉ số, cách ẩn tỉ
ở mỗi bài khác nhau, bước tìm tỉ số ở bài sau khó hơn tìm tỉ số ở bài trước)
Bài 1: Tìm 1 phân số biết tổng tử số và mẫu số của phân số đó là 198 và phân số đó cógiá trị bằng
Bài 2: Tổng 2 số là 336 Tỉ của 2 số là 1 Hai số đó là : …………;
Bài 3: Trong một phép chia hai số tự nhiên biết thương bằng 3 số dư bằng 41 và biết tổngcủa số bị chia, số chia và số dư bằng 426 Tìm số chia và số bị chia của phép chia đó
Bài 4: Hiện nay tổng số tuổi của hai bố con là 60 tuổi Biết sau 15 năm nữa tuổi bố gấp
2 lần tuổi con Tính tuổi hai bố con hiện nay
download by : skknchat@gmail.com
Trang 7Bài 5: Hiện nay tổng số tuổi của hai bố con là 68 tuổi Biết 4 năm trước đây tuổi bố gấp
3 lần tuổi con Tính tuổi hai bố con hiện nay
Bài 6: Tìm hai số biết tổng của chung bằng 257 và nếu thêm vào số bé 9 đơn vị số lớn 13 đơn
Bài 9: Tìm hai số biết tổng của chúng bằng 195 và biết nếu đem số thứ nhất nhân với 2;
số thứ 2 nhân với 3 thì được hai tích có kết quả bằng nhau
Bài 10: Tìm 2 số biết tổng của chúng bằng 175,2 và nếu đem số thứ nhất nhân 0,9 ; số thứ hainhân với 1,5 thì được hai tích bằng nhau
Bài 11: Cho 3 số có tổng bằng 465 Biết nếu đem số thứ nhất nhân với 2 số thứ hai nhânvới 3 và số thứ ba nhân với 5 ta được ba tích bằng nhau Vậy số thứ hai là…
Bài 12: Tìm hai số biết tổng của chúng bằng 1029 và biết nếu đem số thứ nhất chia cho
2, số thứ hai chia cho 5 thì được hai tích có kết quả bằng nhau
Bài 13: Đội TDTT của nhà trường có 80 bạn; trong đó số bạn nữ bằng số bạn nam.Tính số bạn nữ, số bạn nam trong đội đó
Bài 14: Hai kho chứa tất cả 714 tấn gạo, trong đó số gạo ở kho A bằng số gạo ởkho B Hỏi kho nào chứa nhiều gạo hơn và nhiều hơn bao nhiêu?
Bài 15: Một cửa hàng có 285 kg gạo tẻ và gạo nếp Sau khi bán được số gạo tẻ và
số gạo nếp thì còn lại số gạo tẻ bằng số gạo nếp Hỏi lúc đầu cửa hàng có bao nhiêu lô-gam gạo mỗi loại?
ki-Trên đây chỉ là một số dạng bài mà tôi bồi dưỡng cho các em Tuy nhiên, khi xâydựng chương trình và nội dung bồi dưỡng, để đạt được kết quả còn phải tùy thuộc vàomức độ tiếp thu của học sinh, thời gian bồi dưỡng
2.3.4 Cách tổ chức dạy bồi dưỡng đạt hiệu quả:
Việc tổ chức hình thức, phương pháp dạy phù hợp sẽ mang lại chất lượng dạyhọc cao Vì vậy, trước hết phải chúng ta phải biết chọn lọc những phương pháp giải dễhiểu nhất để hướng dẫn học sinh Không nên máy móc theo các sách giải Cần vận dụng
và đổi mới phương pháp dạy học, tạo cho học sinh có cách học mới, không gò bó,không áp đặt, tôn trọng và khích lệ những sáng tạo mà học sinh đưa ra
2.3.4.1 Tổ chức lập nick
Đầu năm học, tôi tiến hành cho HS đăng ký tham gia các câu lạc bộ, trong đó cócâu lạc bộ “Giải toán trên mạng Internet” Sau khi có danh sách, tôi hướng dẫn các emlập nick, mỗi em ít nhất có 2 nick trở lên Nick thứ nhất nhằm mục đích cho học sinh tự
ôn luyện và lấy đề Nick thứ hai làm sau khi đã có sự hướng dẫn của giáo viên nhằmkiểm tra lại việc tiếp thu bài của học sinh
2.3.4.2 Tổ chức HS tự ôn luyện trên máy theo từng vòng và lấy đề.
Trong một vòng thi nhưng mỗi em có thể gặp một vài bài mới khác nhau, hoặccùng dạng bài nhưng khác về câu từ Chính vì vậy, tôi thường cho các em tự luyện trênmáy rồi hướng dẫn các em cách chụp lại bài như sau:
Trang 8Bước 1: Đăng nhập và vào bài thi, khi đề bài xuất hiện ta nhấn nút Print Screen(Ở mỗi máy tính có thể nút này hiện rõ tên là Print Screen hoặc Prt Sc / Sys Rq tùyloại bàn phím hoặc tùy loại máy tính để bàn hay laptop).
Bước 2: Nhấn ẩn trang (dấu trừ ở góc trên, bên phải màn hình), mở trang trắng vànhấn vào Paste, như vậy là ta đã chụp lại đề bài và thao tác chụp như vậy cho đến hếtbài thi
Bước 3: Lưu lại trang đã chụp bằng cách nhấn Save hoặc Save As
Việc làm này đã giúp tôi có được hệ thống bài tập phong phú hơn Mặt khác cũnggiúp tôi nắm bắt được những kiến thức học sinh chưa nắm được hoặc nắm chưa vững
để có giải pháp ôn luyện tốt hơn
2.3.4.3 Tổ chức ôn luyện từng vòng trên giấy.
Như chúng ta đã biết, ở mỗi vòng thi của Violympic, bài số 2 (Cóc vàng tài ba,đập dế…) thông thường là những bài có sẵn đáp án, các em chỉ cần lựa chọn đáp ánđúng, nên có những bài các em không hiểu mà chỉ “chọn bừa” đáp án hoặc các em lấyđáp án đó để thử chọn lần lượt mà không hiểu cách làm Vì vậy, để học sinh nắm chắccác dạng bài ở mỗi vòng, tôi tổ chức cho HS ôn luyện hệ thống đề đã sưu tầm được trêngiấy theo các bước sau:
Bước 1: In đề phát đến từng học sinh: Việc làm này giúp các em có nhiều thời gian làm bài
vì không phải ghi đề Tuy nhiên, giáo viên phải là người chịu khó sưu tầm và cập nhật
Ví dụ vòng 4 (2016 – 2017)
Bài 1: Sắp xếp theo thứ tự tăng dần.
Bài 2: Cóc vàng tài ba
1 Trung bình cộng của hai số là 180 Số thứ nhất là số chẵn lớn nhất có 2 chữ số Tìm
số thứ hai? download by : skknchat@gmail.com
Trang 92 Một trường tiểu học mua đủ gạo cho 500 HS bán trú ăn trong 30 ngày Nếu có thêm
100 HS nữa thì số gạo đã mua đủ ăn trong bao nhiêu ngày?
3 Đơn vị chuẩn bị gạo cho 30 người ăn trong 15 ngày Sau khi ăn được 3 ngày thì có
10 người chuyển đi nơi khác Hỏi đơn vị đủ số gạo đó ăn số gạo còn lại trong bao nhiêungày?
4 Một cửa hàng chuẩn bị bánh bán trung thu Nếu mỗi ngày bán 120 cái thì 1 tuần 2
ngày sẽ bán hết Hỏi nếu mỗi ngày bán 180 cái thì sau mấy ngày hết hàng?
5 Hiệu hai phân số là , Phân số thứ nhất gấp 3 lần phân số thứ hai Tìm phân sốthứ nhất?
6 Tổng hai phân số là , phân số thứ nhất hơn phân số thứ hai là Tìm phân sốthứ hai?
7 Một khu vườn hình chữ nhật có chiều dài hơn chiều rộng 72m Nếu giảm mỗi chiều
đi 12m thì lúc đó chiều rộng bằng chiều dài Tính diện tích khu vườn?
8 Cho dãy số 16, 26, 36, 46, …, 2016 Dãy trên có bao nhiêu số hạng?
9 Tính
10 Có 25 hs tham gia thi cờ vua và cờ tướng biết có 15 em tham gia thi cờ tướng và 17
em tham gia thi cờ vua Hỏi có mấy em thi cả hai môn?
Bài 3: Về đích
1 Trung bình cộng của ba số bằng 150 Trong đó số thứ nhất hơn số thứ hai 15 đơn vị
và kém số thứ ba 12 đơn vị Tìm số thứ 3?
2 Trung bình cộng của tử số và mẫu số của một phân số bằng 16 Nếu gấp tử số lên 3
lần thì phân số đó bằng 1 Tìm phân số đã cho
3 Có 2 vòi chảy vào bể Nếu riêng vòi thứ nhất chảy 4 giờ thì đầy bể, riêng vòi thứ hai
chảy 6 giờ thì đầy bể Hỏi 2 vòi cùng chảy thì bao lâu sẽ đầy bể?
4 Trung bình cộng của hai phân số bằng Nếu tăng phân số thứ hai gấp 4 lần thìtrung bình cộng của chúng bằng Tìm phân số thứ nhất?
5 Tìm số là số có bốn chữ số khác nhau chia hết cho 5 và 9
Bước 2: Học sinh tự làm từng bài GV theo dõi, hướng dẫn, chấm, chỉ lỗi sai.Việc theo dõi, hướng dẫn, chấm, chỉ lỗi sai nhằm định hướng để các em biết cáchlàm đúng, hiểu bài hơn và qua đó cũng giúp giáo viên nắm được những kiến thức họcsinh chưa nắm vững
Bước 3: Chữa bài, củng cố cách làm từng bài, từng dạng bài
Việc làm này một lần nữa giúp các em củng cố, nắm vững dạng bài, cách làm củatừng dạng
Bước 4: Cung cấp và ôn luyện thêm bài tập cùng dạng
Trong mỗi vòng có rất nhiều dạng bài khác nhau, nếu chúng ta cung cấp thêm tất
cả các dạng bài thì không đủ thời gian Do đó, dựa vào lực học của đối tượng học sinhmình đang phụ trách để ta cung cấp thêm bài tập cho phù hợp Chẳng hạn đối tượng họcsinh do tôi phụ trách hầu hết các em còn sai nhiều ở dạng toán quan hệ, toán công việcchung và toán suy luận logic nên tôi chỉ đưa thêm các bài tập ở các dạng này như sau:
Dang: Quan hệ tỉ lệ
Trang 10Bài 1: Một đơn vị bộ đội có 45 ngời đã chuẩn bị đủ gạo ăn trong 15ngày Nhng sau 5 ngày đơn vị lại nhận thêm 5 ngời nữa Hãy tínhxem số gạo còn lại đủ cho đơn vị ăn trong mấy ngày nữa, biết rằngcác xuất ăn nh nhau?
Bài 2: Một đơn vị bộ đội chuẩn bị gạo đủ cho 50 ngời ăn trong 10ngày Ba ngày sau đợc tăng thêm 20 ngời Hỏi đ/vị cần chuẩn bịthêm bao nhiêu xuất gạo nữa để đơn vị đủ ăn trong những ngàysau đó
Bài 3: Cú 15 cụng nhõn cựng làm một cụng việc Họ sẽ hoàn thành cụng việc trong 20ngày Sau khi cựng làm được 6 ngày, người ta chuyển bớt đi 5 cụng nhõn để đi làmcụng việc khỏc Hỏi cỏc cụng nhõn cũn lại phải làm tiếp trong bao nhiờu ngày nữa thỡmới hoàn thành cụng việc đú?
Bài 4: Một đội cụng nhõn 60 người dự định hoàn thành một cụng việctrong 24 ngày Nhưng do cú một số người đến thờm nờn đội cụngnhõn đó hoàn thành cụng việc trong 18 ngày Tớnh số người đếnthờm
Dang: Cụng việc chung
Bài 1: An và Bình nhận chung 1 công việc Nếu 1 mình An làm thìsau 3 giờ sẽ xong, nếu Bình làm 1 mình thì sau 6 giờ sẽ xong côngviệc đó Hỏi khi cả 2 ngời cùng làm thì sau mấy giờ sẽ xong côngviệc đó?
Bài 2: Ba ngời thợ cùng làm 1 công việc, nếu ngời thứ nhất làm mộtmình thì sau 8 giờ sẽ xong công việc, nếu ngời thứ 2 làm một mìnhthì sau 3 giờ sẽ xong công việc, nếu ngời thứ 3 làm một mình thì sau
6 giờ sẽ xong công việc Hỏi khi cả ba ngời cùng làm thì sau bao lâu sẽxong công việc
Bài 3: Hai người cựng làm một cụng việc sẽ xong trong 1 giờ 20 phỳt Nếu người thứnhất làm riờng một mỡnh thỡ sau 3 giờ sẽ xong cụng việc đú Hỏi nếu riờng người thứhai làm thỡ sau bao lõu xong cụng việc đú?
Bài 4: Ba vũi nước cựng chảy vào bể thỡ sau 1 giờ 20 phỳt sẽ đầy Nếu riờng vũi thứ 1chảy thỡ sau 6 giờ sẽ đầy bể, riờng vũi thứ 2 chảy thỡ sau 4 giờ sẽ đầy bể Hỏi riờng vũithứ 3 chảy thỡ sau mấy giờ sẽ đầy bể?
Bài 5: Nếu bể khụng cú nước người ta mở một vũi thứ nhất thỡ sau 6 giờ bể sẽ đầy, cũn người ta
mở một vũi thứ hai thỡ sau 9 giờ bể sẽ đầy Khi bể khụng cú nước người ta mở vũi thứ nhất chảytrong 4 giờ rồi sau đú mở tiếp vũi thứ hai cựng chảy Hỏi hai vũi cựng chảy tiếp trong bao lõunữa thỡ bể đầy?
Dang: Suy luận logic
Bài 1: Trong lớp có 50 học sinh Trong đó có 30 học sinh tham giachơi cầu lông, 25 học sinh tham gia chơi bóng bàn, còn 7 học sinhkhông chơi cầu lông cũng không chơi bóng bàn Hỏi có mấy học sinhvừa chơi cầu lông, vừa chơi bóng bàn?
Bài 2: Trường Phự Đổng cú 40 học sinh tham dự thi ba mụn: nhảy dõy, chạy và đỏ cầu.Trong đội cú 8 học sinh chỉ thi nhảy dõy, 20 học sinh thi chạy và 18 học sinh thi đỏ cầu.Hỏi cú bao nhiờu học sinh vừa thi chạy vừa thi đỏ cầu?
download by : skknchat@gmail.com
Trang 11Bài 3: Trong một hội nghị có 100 người tham dự, trong đó có 10 người không biết tiếngNga và tiếng Anh, có 75 người biết tiếng Nga và 83 người biết Tiếng Anh Hỏi tronghội nghị có bao nhiêu người biết cả 2 thứ tiếng Nga và Anh ?
Bài 4: Trong hộp có 96 viên bi màu đỏ, 45 viên màu vàng và 58 viênmàu xanh Không nhìn vào hộp, lấy ra một số viên bất kì Hỏi phải lấy
ra ít nhất bao nhiêu viên để chắc chắn có đủ 3 màu
Bằng cách làm này, tôi đã giúp các em củng cố, nắm các dạngbài này một cách chắc chắn hơn
2.3.4.4 Phân dạng và hướng dẫn cách giải từng dạng
+ Rèn luyện kiến thức cơ bản: Qua trực tiếp làm nhiệm vụ bồi dưỡng các em giải
toán tôi thấy ở mỗi vòng thi, bao giờ ViOLympic cũng bắt đầu từ những bài tập cơ bảnthuộc phạm vi chương trình vừa học trong tuần (hoặc 2 tuần trước đó) Đây là cơ hội đểcác em được luyện tập, chiếm lĩnh kiến thức cơ bản trong các vòng thi
Hệ thống bài tập trắc nghiệm luyện kĩ năng giải các dạng toán điển hình, bài tậpluyện kĩ năng đổi các số đo thời gian, độ dài, khối lượng diện tích… cũng đượcViOLympic quan tâm với tần suất khá lớn
Chính vì vậy, ngay khi dạy trên lớp, tôi đã nghiên cứu để tìm cách dạy dễ hiểunhất, giúp các em nắm chắc kiến thức cơ bản mà sách giáo khoa đã cung cấp Đối vớicác bài toán về đổi đơn vị đo, tôi giúp các em nắm vững mối quan hệ giữa các đơn vị đo
đó Còn đối với các bài toán giải thì tôi yêu cầu các em phân tích đề để nắm được bàitoán đó thuộc dạng toán nào ( Tổng - tỉ; hiệu – tỉ hay quan hệ tỉ lệ), cách giải dạng toán
đó ra sao mà thực hiện nhanh chóng
+ Rèn luyện kiến thức nâng cao:
Không dừng lại ở kiến thức cơ bản, ViOLympic luôn tạo cơ hội cho học sinhphát triển tư duy toán học bằng hệ thống bài tập nâng cao từ đơn giản đến phức tạp.Mỗi dạng bài tập như thế được đưa ra một cách có hệ thống, được thay đổi dần để địnhhướng giải cho học sinh Vì vậy, để học sinh làm tốt các vòng thi và chuẩn bị cho giaolưu các cấp, tôi đã hệ thống các bài toán và phân dạng rồi hướng dẫn các em cách giảitừng dạng cho các em theo các bước sau:
Bước 1: Cung cấp bài toán (Giảng một số thuật ngữ nếu cần)
Bước 2: Hướng dẫn giải bài toán
Bước 3: Chốt cách giải dạng toán
Dạng 3: Các bài toán về tìm hai số biết tổng và hiệu
Dạng 4: Các bài toán về tìm hai số biết tổng và tỉ số
Dạng 5: Các bài toán về tìm hai số biết hiệu và tỉ số
Dạng 6: Các bài toán về tìm hai số biết tổng và tỉ số
Dạng 7: Các bài toán về quan hệ tỉ lệ
Dạng 8: Các bài toán về công việc chung
Dạng 9: Các bài toán về trung bình cộng các số
Dạng 10: Các bài toán về dấu hiệu chia hết
Dạng 11: Các bài toán về suy luận logic