Những vấn đề lý luận và thực tiễn về miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự việt nam

Vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu sâu sắc hơn nữa những vấn đề lý luận về miễn trách nhiệm hình sự và sự thể hiện chúng trong các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 hiện hành, đồng thờ

Những vấn đề lý luận và thực tiễn về miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam

Trịnh Tiến Việt

Khoa Luật Luận án TS ngành: Luật hình sự; Mã số: 62 38 40 01 Người hướng dẫn: PGS.TSKH Lê Văn Cảm, TS Trần Quang Tiệp

Năm bảo vệ: 2008

Abstract: Nghiên cứu lịch sử phát triển của chế định miễn trách nhiệm hình sự trong

luật hình sự Việt Nam từ thời kỳ phong kiến đến nay Phân tích các đặc điểm cơ bản của miễn trách nhiệm hình sự, mối quan hệ giữa trách nhiệm hình sự với miễn trách nhiệm hình sự, từ đó kiến nghị nên giao duy nhất cho Tòa án có thẩm quyền áp dụng hai chế định này Phân loại các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự trong Bộ Luật hình sự năm 1999 để làm sáng tỏ bản chất pháp lý và những nội dung cơ bản của chế định miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam Nghiên cứu, đánh giá việc

áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự về chế định miễn trách nhiệm hình sự trong thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự, phân tích những tồn tại về quy định miễn trách nhiệm hình sự và thực tiễn áp dụng Đề xuất một số giải pháp cụ thể: tăng cường tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật hình sự và quy định về miễn trách nhiệm hình sự; nâng cao ý thức pháp luật, trình độ chuyên môn của người có thẩm quyền áp dụng miễn trách nhiệm hình sự trong Cơ quan điều tra, Viện Kiểm sát và Tòa án; tăng cường vai trò của Viện Kiểm sát trong việc đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án do miễn trách nhiệm hình sự; tăng cường hợp tác quốc tế, trao đổi kinh nghiệm lập pháp hình

sự về miễn trách nhiệm hình sự

Keywords: Luật hình sự, Miễn trách nhiệm hình sự, Pháp luật Việt Nam, Trách

nhiệm hình sự

Content

Mở đầu

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền và cải cách tư pháp ở Việt Nam hiện nay, để công cuộc đấu tranh phòng và chống tội phạm đạt hiệu quả cao, cùng với việc phân loại tội phạm, đa dạng hóa hệ thống các hình phạt và những biện pháp tư pháp, cụ thể hóa các căn cứ quyết định hình phạt hay chế tài đối với các tội phạm cụ thể trong Phần các tội

phạm, pháp luật hình sự nước ta cũng đồng thời phân hóa các trường hợp phạm tội, các đối

tượng phạm tội khác nhau để có đường lối xử lý phù hợp, nhanh chóng, chính xác và công bằng Đặc biệt, sự phân hóa các trường hợp phạm tội và người phạm tội còn thể hiện ở chỗ không phải tất cả các trường hợp phạm tội hay tất cả những người phạm tội đều bị truy cứu

trách nhiệm hình sự Đó là trường hợp khi có đầy đủ những điều kiện do pháp luật hình sự

quy định, thì một người đã thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội mà nhà làm luật coi là

tội phạm có thể không phải chịu trách nhiệm hình sự, có thể phải chịu trách nhiệm hình sự một phần hoặc cũng có thể được miễn trách nhiệm hình sự

Là một trong những chế định quan trọng của luật hình sự Việt Nam, miễn trách nhiệm

hình sự thể hiện chính sách phân hóa trách nhiệm hình sự và nguyên tắc nhân đạo của Nhà

nước ta đối với người phạm tội, đồng thời động viên, khuyến khích người phạm tội lập công chuộc tội, chứng tỏ khả năng giáo dục, cải tạo, nhanh chóng hòa nhập cộng đồng và trở thành

người có ích cho xã hội Miễn trách nhiệm hình sự cũng có mối quan hệ hữu cơ và chặt chẽ

với chế định trách nhiệm hình sự, vì giải quyết tốt vấn đề trách nhiệm hình sự, đồng thời áp dụng đúng đắn và chính xác chế định miễn trách nhiệm hình sự sẽ tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho các cơ quan bảo vệ pháp luật và Tòa án trong công tác phòng và chống tội phạm, bảo vệ các lợi ích của Nhà nước, của xã hội, các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân

Tuy nhiên, trong khoa học luật hình sự Việt Nam, chế định miễn trách nhiệm hình sự vẫn chưa được quan tâm, nghiên cứu một cách sâu sắc, đầy đủ, có hệ thống và toàn diện Chẳng hạn,

dưới góc độ khoa học, hàng loạt vấn đề cần được làm sáng tỏ để có quan điểm thống nhất và đầy

đủ như khái niệm, bản chất pháp lý và các hậu quả cụ thể của việc miễn trách nhiệm hình sự, lịch

sử phát triển của các quy phạm về chế định này, nghiên cứu so sánh pháp luật hình sự các nước

có quy định về miễn trách nhiệm hình sự hay việc tổng kết và đánh giá thực tiễn áp dụng chế định miễn trách nhiệm hình sự, các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng Ngoài ra, trong pháp

luật hình sự thực định (Bộ luật hình sự năm 1999), nhà làm luật nước ta cũng chưa ghi nhận khái

niệm pháp lý về miễn trách nhiệm hình sự, hậu quả pháp lý của việc miễn trách nhiệm hình

sự; hoặc các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự vẫn còn được quy định rải rác ở các điều luật, các chương thuộc Phần chung và Phần các tội phạm Bộ luật hình sự nên việc quy định như vậy rõ ràng là chưa chính xác về mặt khoa học và chưa đạt về mặt lập pháp Mặt khác, thực tiễn áp dụng chế định này cũng đã đặt ra nhiều vướng mắc đòi hỏi khoa học luật hình sự phải nghiên cứu, giải quyết như căn cứ áp dụng miễn trách nhiệm hình sự, tiêu chí đánh giá tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, tiêu chí phân biệt các trường hợp giảm nhẹ trách nhiệm hình sự với các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự, các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự do có sự can thiệp của các cơ quan đảng, chính quyền địa phương; v.v

Vì vậy, việc tiếp tục nghiên cứu sâu sắc hơn nữa những vấn đề lý luận về miễn trách nhiệm hình sự và sự thể hiện chúng trong các quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 hiện hành, đồng thời đánh giá việc áp dụng chế định miễn trách nhiệm hình sự trong thực tiễn để đưa ra kiến giải lập pháp là mô hình lý luận và các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy phạm về chế

định này trong giai đoạn hiện nay không những có ý nghĩa lý luận - thực tiễn và pháp lý quan

trọng, mà còn là vấn đề mang tính cấp thiết Đây cũng là lý do luận chứng cho việc chúng tôi

quyết định chọn đề tài "Những vấn đề lý luận và thực tiễn về miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam" làm luận án tiến sĩ luật học của mình

2 Tình hình nghiên cứu

Là chế định thể hiện rõ nét nhất chính sách phân hóa trách nhiệm hình sự và nguyên tắc

nhân đạo của luật hình sự, miễn trách nhiệm hình sự có quan hệ chặt chẽ và mật thiết với chế

định trách nhiệm hình sự và một số chế định khác trong luật hình sự, vì vậy nghiên cứu chế định này ở các mức độ khác nhau đã được mộtsố nhà khoa học - luật giatrong và ngoài nước quan tâm nghiên cứu

Trước hết, ở Liên Xô cũ có công trình "Những vấn đề lý luận của việc tha miễn trách

nhiệm hình sự" (Nxb Khoa học, Mátxcơva, 1974) của Giáo sư Kêlina X.G.; "Chương 16 - Miễn trách nhiệm hình sự" của Xaveliôva B.X (trong sách: Luật hình sự Liên bang Nga - Phần chung, Nxb Luật gia Matxcơva, 2001); "Miễn trách nhiệm hình sự và chấp hành hình phạt" (Nxb Đại học, Kiev, 1987) của Xkibitxki Ngoài ra, công trình: "Miễn trách nhiệm hình sự" trong tuyển tập "Nghiên cứu pháp luật" của tác giả Kevin (2003); hoặc mục 7 "Miễn trách nhiệm hình sự - Những vấn đề chung" (trong sách: Pháp luật Thụy Điển trong thời kỳ mới, tập thể tác giả do Michael Bogdan chủ biên, Nxb Elanders Gotab, Stockholm, 2000) của

tác giả Suzanne Wennberg; bài viết: "Miễn trách nhiệm hình sự trong mối liên hệ với Luật

Hiến pháp và thể chế Hiến pháp" (Tạp chí Luật học, số 7 (85)/2006) của các tác giả Agnê

Barans Kaitê & Jonas Prapiestis; v.v Theo đó, những công trình này chủ yếu tập trung làm sáng tỏ nội dung, điều kiện và phân tích các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự cụ thể trong pháp luật hình sự thực định, hoặc mới chỉ ra mối quan hệ của miễn trách nhiệm hình sự trong tương quan với Luật Hiến pháp hay với việc chấp hành hình phạt; v.v

ở Việt Nam, cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu về vấn đề này, đáng chú ý là

các công trình sau đây của TSKH.PGS Lê Văn Cảm: Chế định miễn trách nhiệm hình sự

trong luật hình sự Việt Nam (trong sách: Nhà nước và pháp luật Việt Nam trước thềm thế kỷ XXI, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2002); Về các dạng miễn trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 25 Bộ luật hình sự năm 1999 (Tạp chí Tòa án nhân dân, số 1/2001); Về sáu dạng miễn trách nhiệm hình sự khác (ngoài Điều 25) trong Bộ luật hình sự năm 1999 (Tạp

chí Dân chủ và pháp luật, số 2/2001); Về bản chất pháp lý của các khái niệm: Miễn trách nhiệm hình sự, truy cứu trách nhiệm hình sự, không phải chịu trách nhiệm hình sự và loại trừ trách nhiệm hình sự (Tạp chí Kiểm sát, số 1/2002); Mục III - Chế định miễn trách nhiệm hình sự Chương 8 - Các biện pháp tha miễn trong luật hình sự (trong Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia, Hà

Nội, 2005); v.v Trong các công trình này, bước đầu phân tích và hệ thống hóa các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự trong Bộ luật hình sự năm 1999 hiện hành theo nội dung căn

cứ pháp lý và những điều kiện áp dụng, đồng thời đưa ra mô hình lý luận của kiến giải lập pháp về các quy phạm của chế định này trong luật hình sự Việt Nam

Ngoài ra, chế định miễn trách nhiệm hình sự còn được đề cập ở các mức độ khác nhau

trong các tạp chí của một số tác giả khác như: Chế định miễn trách nhiệm hình sự trong luật

hình sự Việt Nam (Tạp chí Khoa học, số 4/1997) của TS Nguyễn Ngọc Chí; Trách nhiệm hình sự

và miễn trách nhiệm hình sự (Tạp chí Luật học, số 5/1997) của PGS.TS Lê Thị Sơn; Về chế định miễn trách nhiệm hình sự trong Bộ luật hình sự năm 1999 (Tạp chí Dân chủ và pháp luật,

số 12/2001) của PGS.TS Phạm Hồng Hải; Một số ý kiến về miễn trách nhiệm hình sự (Tạp chí

Tòa án nhân dân, số 2/1993) của TS Phạm Mạnh Hùng; v.v Hay còn được đề cập trong

một số sách chuyên khảo và giáo trình như: Điều 48 - Miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình

phạt Trong sách: Mô hình lý luận về Bộ luật hình sự Việt Nam (Phần chung), Tập thể tác giả

do GS.TSKH Đào Trí úc chủ biên, Nxb Khoa học Xã hội Hà Nội, 1993; Chương XVIII -

Miễn trách nhiệm hình sự, trong sách: Giáo trình luật hình sự Việt Nam (Phần chung) Tập

thể tác giả do GS.TS Võ Khánh Vinh chủ biên, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2001;

Chương I - Trách nhiệm hình sự, trong sách: Trách nhiệm hình sự và hình phạt, tập thể tác

giả do GS.TS Nguyễn Ngọc Hòa chủ biên, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội, 2001; v.v Tuy nhiên, khái quát tất cả những nghiên cứu trên đây của các tác giả cho thấy các công trình này mới chỉ dừng lại ở các bài viết đăng trên tạp chí khoa học pháp lý chuyên ngành với việc giải quyết một nội dung tương ứng hoặc xem xét chế định này như khối kiến thức cơ bản một phần, mục trong các giáo trình giảng dạy, một chương của sách chuyên khảohoặc dưới góc độ hoàn thành học vị mới chỉ xem xét vấn đề ở cấp độ luận văn thạc sĩ luật học (của bản thân tác giả),mà chưa có công trình nào đề cập đến việc nghiên cứu với đúng tên gọi "Những

vấn đề lý luận và thực tiễn về miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam" một cách

có hệ thống, toàn diện, đồng bộ và chuyên khảo ở cấp độ một luận án tiến sĩ luật học Về nội dung, các công trình đã nêu mới đề cập khái quát căn cứ pháp lý và những điều kiện áp dụng, đánh giá ở mức độ riêng rẽ từng trường hợp miễn trách nhiệm hình sự cụ thể hoặc mới đưa ra một số kiến nghị độc lập về hoàn thiện các trường hợp tương ứng này trong luật hình sự Việt Nam Trong khi đó, chưa có công trình nghiên cứu nào hệ thống hóa các vấn đề lý luận về miễn trách nhiệm hình sự, nghiên cứu tổng thể lịch sử hình thành và phát triển của các quy phạm về miễn trách nhiệm hình sự trong pháp luật hình sự Việt Nam từ thời kỳ phong kiến đến nay, tổng kết đánh giá thực tiễn áp dụng, cũng như chỉ ra các tồn tại, vướng mắc trong thực tế để đề xuất các kiến giải lập pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng chúng Mặt khác, nhiều nội dung xung quanh chế định miễn trách nhiệm hình sự cũng đòi hỏi các nhà hình sự học cần tiếp tục nghiên cứu một cách toàn diện và sâu sắc hơn nữa nên rõ ràng vấn đề

này vẫn có tính thời sự

3 Mục đích, nhiệm vụ, đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu của luận án

3.1 Mục đích nghiên cứu

Mục đích của luận án là làm sáng tỏ một cách có hệ thống và toàn diện về mặt lý luận những nội dung cơ bản của chế định miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam và

việc áp dụng chế định này trong thực tiễn, từ đó xác định những bất cập để đề xuất kiến giải

lập pháp bằng việc đưa ra mô hình lý luận của các quy phạm về chế định miễn trách nhiệm hình sự trong luật hình sự nước ta, cũng như đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng chế định đã nêu trong giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Từ mục đích nghiên cứu nêu trên, tác giả luận án đặt cho mình các nhiệm vụ nghiên cứu chế định miễn trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam dưới góc độ lý luận và thực tiễn như sau:

Về mặt lý luận: Trên cơ sở nghiên cứu lịch sử phát triển của chế định miễn trách nhiệm

hình sự trong luật hình sự Việt Nam từ thời kỳ phong kiến cho đến nay, phân tích khái niệm, các đặc điểm cơ bản của miễn trách nhiệm hình sự, mối quan hệ giữa trách nhiệm hình sự với miễn trách nhiệm hình sự để kiến nghị nên giao duy nhất cho Tòa án có thẩm quyền áp dụng hai chế định này; phân loại các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự, phân tích nội dung và điều kiện áp dụng của các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự trong Bộ luật hình sự năm

1999 hiện hành để làm sáng tỏ bản chất pháp lý và những nội dung cơ bản của chế định miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam

Về mặt thực tiễn: Nghiên cứu, đánh giá việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự về

chế định miễn trách nhiệm hình sự trong thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự nước ta, đồng thời phân tích những tồn tại xung quanh việc quy định miễn trách nhiệm hình sự và thực tiễn

áp dụng nhằm đề xuất và luận chứng sự cần thiết phải hoàn thiện và đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy phạm về chế định này trong pháp luật hình sự Việt Nam

3.3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề lý luận và thực tiễn về miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam cụ thể là: khái niệm miễn trách nhiệm hình sự, các đặc điểm cơ bản của miễn trách nhiệm hình sự trong tương quan với những chế định khác, phân loại các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự, mối quan hệ giữa trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự, nội dung và điều kiện áp dụng của những trường hợp miễn trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật hình sự năm 1999 hiện hành, kết hợp với thực tiễn

áp dụng và tham khảo pháp luật hình sự của một số nước trên thế giới để qua đó chỉ ra những phương hướng cơ bản của việc hoàn thiện và đề xuất các kiến giải lập pháp cũng như các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định về miễn trách nhiệm hình sự trong pháp luật hình sự Việt Nam

3.4 Phạm vi và thời gian nghiên cứu

Luận án nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn về miễn trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam dưới góc độ của luật hình sự, đồng thời, ở một chừng mực nhất định, luận án cũng có đề cập đến một số quy phạm của luật tố tụng hình sự nhằm hỗ trợ cho việc giải quyết nhiệm vụ và đối tượng nghiên cứu

Về thời gian, luận án nghiên cứu thực tiễn áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự Việt

Nam về miễn trách nhiệm hình sự trong giai đoạn từ năm 1997-2007

4 Cơ sở lý luận và các phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận của luận án là quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về đấu tranh phòng và chống tội phạm, về tính nhân đạo

của pháp luật, cũng như thành tựu của các chuyên ngành khoa học pháp lý như: lịch sử pháp luật, lý luận về Nhà nước và pháp luật, xã hội học pháp luật, luật hình sự, tội phạm học, luật

tố tụng hình sự và triết học, những luận điểm khoa học trong các công trình nghiên cứu, sách chuyên khảo và các bài viết đăng trên tạp chí của một số nhà khoa học luật hình sự Việt Nam và nước ngoài

Luận án sử dụng một số phương pháp tiếp cận để làm sáng tỏ về mặt lý luận từng vấn đề tương ứng, đó là các phương pháp nghiên cứu như: lịch sử, so sánh, phân tích, tổng hợp, thống kê; v.v Đồng thời, việc nghiên cứu đề tài còn dựa vào các văn bản pháp luật của Nhà nước và những giải thích thống nhất có tính chất chỉ đạo của thực tiễn xét xử thuộc lĩnh vực pháp luật hình sự do Tòa án nhân dân tối cao hoặc (và) của các cơ quan bảo vệ pháp luật ở Trung ương ban hành có liên quan đến miễn trách nhiệm hình sự, những số liệu thống kê, tổng kết hàng năm trong các báo cáo của ngành Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân tối cao và địa phương, 207 bản án hình sự, 145 quyết định giám đốc thẩm và hàng trăm tài liệu vụ án hình

sự trong thực tiễn xét xử, cũng như những thôngtin trên mạng internet để phân tích, tổng hợp các tri thức khoa học luật hình sự và luận chứng các vấn đề tương ứng được nghiên cứu trong luận án

5 Những đóng góp mới về mặt khoa học của luận án

Đây là công trình chuyên khảo đầu tiên trong khoa học luật hình sự Việt Nam nghiên cứu một cách có hệ thống và đồng bộ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chế định miễn trách nhiệm hình sự ở cấp độ một luận án tiến sĩ luật học Trong luận án này, tác giả đã giải quyết

về mặt lý luận những vấn đề sau:

1) Phân tích một cách có hệ thống và toàn diện những vấn đề lý luận về chế định miễn trách nhiệm hình sự như: khái niệm miễn trách nhiệm hình sự và các đặc điểm xã hội - pháp

lý cơ bản của miễn trách nhiệm hình sự; phân biệt miễn trách nhiệm hình sự với miễn hình phạt và loại trừ trách nhiệm hình sự; phân loại và tiêu chí phân loại các trường hợp miễn trách nhiệm hình sự; mối quan hệ giữa trách nhiệm hình sự với miễn trách nhiệm hình sự, qua

đó kiến nghị nên giao duy nhất cho Tòa án có thẩm quyền áp dụng hai chế định này

2) Lần đầu tiên hệ thống hóa lịch sử hình thành và phát triển của các quy phạm về miễn trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam từ thời kỳ phong kiến cho đến nay để rút ra những nhận xét, đánh giá

3) Phân tích từng trường hợp miễn trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật hình sự Việt Nam năm 1999 hiện hành, đồng thời có nghiên cứu so sánh với pháp luật hình sự một số nước trên thế giới để đưa ra những kết luận khoa học về nội dung và điều kiện áp dụng và đánh

giá tổng thể những tồn tại xung quanh việc quy định những trường hợp miễn trách nhiệm

hình sự trên phương diện lý luận và lập pháp hình sự

4) Lần đầu tiên phân tích việc áp dụng các quy phạm pháp luật hình sự Việt Nam về miễn trách nhiệm hình sự trong thực tiễn của các cơ quan điều tra, truy tố và xét xử trong thời gian

từ năm 1997-2007, qua đó góp phần đánh giá đúng thực trạng áp dụng pháp luật hình sự liên quan đến giải quyết vấn đề trách nhiệm hình sự và miễn trách nhiệm hình sự của người phạm

tội ở nước ta trong thời gian qua Đặc biệt, luận án còn chỉ ra một số tồn tại, vướng mắc trong

thực tiễn và những nguyên nhân của thực trạng này để tìm ra giải pháp khắc phục

5) Đề xuất mô hình lý luận của các quy phạm về chế định miễn trách nhiệm hình sự với những sửa đổi, bổ sung một số trường hợp miễn trách nhiệm hình sự đang tồn tại trong thực

tiễn, phù hợp với chính sách phân hóa và nguyên tắc nhân đạo của Nhà nước cần được nhà

làm luật nước ta ghi nhận trong Bộ luật hình sự năm 1999 hiện hành

6) Lần đầu tiên trên cơ sở phân tích những nguyên nhân trong thực tiễn áp dụng, luận án

đã đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định về miễn trách nhiệm hình sự trong pháp luật hình sự Việt Nam để phục vụ yêu cầu của thực tiễn công tác phòng và chống tội phạm, cũng như việc giáo dục, cải tạo người phạm tội

References

1 Nguyễn Ngọc Anh (2007), Hoàn thiện pháp luật về đặc xá ở Việt Nam, Nxb Tư pháp,

Hà Nội

2 Ban Chỉ đạo thi hành Bộ luật hình sự (2000), Tài liệu tập huấn chuyên sâu về Bộ luật

hình sự năm 1999, Nhà in Bộ Công an, Hà Nội

3 Nguyễn Mai Bộ (2001), "Một số ý kiến về chính sách hình sự đối với người chưa thành

niên phạm tội trong Bộ luật hình sự năm 1999", Nhà nước và pháp luật, (4)

4 Bộ luật dân sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1995), Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội

5 Bộ luật hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1985 (1998), Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

6 Bộ luật hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1999 (2002), Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

7 Bộ luật hình sự Vương quốc Thụy Điển (Bản dịch tiếng Việt)

8 Bộ luật tố tụng hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1988

(2001), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

9 Bộ luật tố tụng hình sự của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2003

(2004), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

10 Lê Cảm (1999), "Những cơ sở khoa học - thực tiễn của việc hoàn thiện pháp luật hình sự

nước ta trong giai đoạn hiện nay", Khoa học (KHXH), (2)

11 Lê Cảm (2000), Các nghiên cứu chuyên khảo về Phần chung luật hình sự, tập III, Nxb

Công an nhân dân, Hà Nội

12 Lê Cảm (2001), "Về các dạng miễn trách nhiệm hình sự được quy định tại Điều 25 Bộ

luật hình sự năm 1999", Tòa án nhân dân, (1)

13 Lê Cảm (2001), "Về sáu dạng miễn trách nhiệm hình sự khác (ngoài Điều 25) trong Bộ

luật hình sự năm 1999", Dân chủ và pháp luật, (2)

14 Lê Cảm (2001), "Chương IV - Thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm

hình sự" Trong sách: Bình luận khoa học Bộ luật hình sự năm 1999 (Tập I -

Phần chung), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

15 Lê Cảm (chủ biên) (2001), Giáo trình luật hình sự Việt Nam (Phần chung), Nxb Đại học

Quốc gia Hà Nội, (tái bản lần thứ nhất, 2003)

16 Lê Cảm (2002), "Chế định miễn trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt Nam",

Trong sách: Nhà nước và pháp luật Việt Nam trước thềm thế kỷ XXI, Tập thể tác giả

do TSKH Lê Cảm chủ biên, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

17 Lê Cảm (2002), "Về bản chất pháp lý của các khái niệm: Miễn trách nhiệm hình sự, truy

cứu trách nhiệm hình sự, không phải chịu trách nhiệm hình sự và loại trừ trách nhiệm

hình sự", Kiểm sát, (1)

18 Lê Cảm (2002), "Hệ thống pháp luật hình sự Tây Ban Nha", Nghiên cứu châu Âu, (5)

19 Lê Cảm (chủ biên) (2002), "Những vấn đề cơ bản về pháp luật hình sự của một số nước

trên thế giới", Thông tin Khoa học pháp lý, (8)

20 Lê Cảm (2003), "Hệ thống pháp luật hình sự Liên bang Nga", Nghiên cứu châu Âu, (1)

21 Lê Cảm (chủ biên) (2003), Giáo trình luật hình sự Việt Nam (Phần các tội phạm), Nxb

Đại học Quốc gia Hà Nội

22 Lê Cảm (chủ biên) (2007), Bảo vệ an ninh quốc gia, an ninh quốc tế và các quyền con

người bằng pháp luật hình sự trong giai đoạn xây dựng Nhà nước pháp quyền,

Nxb Tư pháp, Hà Nội

23 Lê Văn Cảm (1997), Học thuyết về Nhà nước pháp quyền và thực tiễn của nó ở Liên

bang Nga, Nxb "Sáng tạo" Hội Khoa học-Kỹ thuật Việt Nam tại Liên bang Nga,

Maxcơva

24 Lê Văn Cảm (2005), Sách chuyên khảo Sau đại học: Những vấn đề cơ bản trong khoa học

luật hình sự (Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội

25 Lê Cảm, Trịnh Tiến Việt (2004), "Phân biệt miễn trách nhiệm hình sự và miễn hình

phạt", Khoa học pháp lý, (2)

26 Nguyễn Ngọc Chí (1997), "Chế định miễn trách nhiệm hình sự trong luật hình sự Việt

Nam", Khoa học (KHXH), (4)

27 Nguyễn Ngọc Chí (chủ biên) (2001), Giáo trình luật tố tụng hình sự Việt Nam, Nxb Đại

học Quốc gia, Hà Nội

28 Nguyễn Huy Chiểu (1972), Hình luật, Viện Đại học Sài Gòn xuất bản, Sài Gòn

29 Chính phủ (2000), Nghị định số 60/2000/NĐ-CP ngày 30/10 quy định về việc thi hành

hình phạt cải tạo không giam giữ, Hà Nội

30 Phan Huy Chú (1962), Lịch triều hiến chương loại chí, Tập III, Nxb Văn Sử Địa, Hà

Nội

31 Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng (1995), Các triều đại Việt Nam (In lần thứ hai có sửa chữa và

bổ sung), Nxb Thanh niên, Hà Nội

32 Đại Việt Sử ký toàn thư (1998), Tập II, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

33 Đại Việt Sử ký toàn thư (2004), Tập I, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội

34 Đại Việt Sử ký toàn thư (2004), Tập II, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội

35 Nguyễn Văn Đạm (1999), Từ điển Tiếng Việt - Tường giải và liên tưởng, Nxb Văn hóa

Thông tin, Hà Nội

36 Đảng Cộng sản Việt Nam (2002), Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01 của Bộ Chính

trị về một số nhiệm vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới, Hà Nội

37 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5 của Bộ Chính trị về

chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020, Hà Nội

38 Đảng Cộng sản Việt Nam (2005), Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 2/6 của Bộ Chính trị

về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà Nội

39 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội

40 Nguyễn Ngọc Điệp, Đinh Thị Ngọc Dung (1996), 900 thuật ngữ pháp lý Việt Nam, Nxb

Thành phố Hồ Chí Minh

41 Trần Văn Độ (2003), "Chương V - Trách nhiệm hình sự", Trong sách: Giáo trình luật

hình sự Việt Nam (Phần chung), Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội

42 Giáo trình Triết học Mác - Lênin (1999), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

43 Phạm Hồng Hải (2001), "Về chế định miễn trách nhiệm hình sự trong Bộ luật hình sự

năm 1999", Dân chủ và pháp luật, (12)

44 Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 (1998), Nxb Chính trị

quốc gia, Hà Nội

45 Nguyễn Ngọc Hòa (2000), "Nguyên tắc phân hóa trong Bộ luật hình sự năm 1999", Luật

học, (2)

46 Nguyễn Ngọc Hòa (chủ biên) (2001), Trách nhiệm hình sự và hình phạt, Nxb Công an

nhân dân, Hà Nội

47 Nguyễn Ngọc Hòa (2006), Tội phạm và cấu thành tội phạm, In lần thứ hai có sửa chữa,

bổ sung, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

48 Nguyễn Ngọc Hòa, Lê Thị Sơn (1999), "Thuật ngữ Luật hình sự", Trong sách: Từ điển

giải thích thuật ngữ Luật học, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

49 Phạm Mạnh Hùng (1993), "Một số ý kiến về miễn trách nhiệm hình sự", Tòa án nhân

dân, (2)

50 Phạm Mạnh Hùng (2002), "Hoàn thiện các quy định của luật tố tụng hình sự về đình chỉ

điều tra và đình chỉ vụ án", Kiểm sát, (5)

51 Nguyễn Hiển Khanh (2002), "Miễn trách nhiệm hình sự trong trường hợp "do sự chuyển

biến của tình hình mà người phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội nữa" theo

quy định của Điều 25 Bộ luật hình sự", Kiểm sát, số Xuân, (1)