Khái quát về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 1.1.1 Các Khái niệm có liên quan Khái niệm ly hôn: Luật hôn nhân và gia đình được ban hành đầu tiên năm 1959 nhưng mãiđến năm 2000 t
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN
NGUYỄN ĐỨC LUÂN
ĐÀ NẴNG, 4/2021
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC DUY TÂN
Thời gian thực tập : 23/02/2021- 03/04/2021
Địa điểm thực tâp : Công Ty Luật TNHH Bách Lâm
Giáo viên hướng dẫn : Ts Phan Thị Nhật Tài
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Đức Luân
Lớp : K23-LKT6
Mã số sinh viên : 2321863162
ĐÀ NẴNG, 4/2021
Trang 3NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN HƯỚNG DẪN
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
………
Giảng Vên Hướng Dẫn
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, em xin bày tỏ lòng biết ơn đến toàn thể thầy, cô khoa LuậtĐại Học Duy Tân đã tạo điều kiện thuận lợi cho em hoàn thành khóa học, đặcbiệt là tạo điều kiện cho em được tiếp cần với môi trường thực tế thông quađợt thực tập đầy ý nghĩa và thiết thực này
Em xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Công ty Luật TNHH Bách Lâmcùng với tập thể Công ty đã tạo điều kiện thuận lợi cho em trong suốt quátrình thực tập tại công ty
Đặc biệt, em xin chân thành cảm ơn giảng viên hướng dẫn Ts Phan ThịNhật Tài đã hết lòng giúp đỡ, hướng dẫn em hoàn thành báo cáo thực tậpđúng thời gian quy định
Với thời gian thực tập ngắn, trình độ và nhận thức còn nhiều hạn chế sẽkhông tránh được những sai sót Kính mong nhận được sự nhận xét và góp ý,đánh gá từ khoa và Công ty TNHH Bách Lâm
Cuối cùng em xin cảm ơn Nhà trường đã tạo cho em cơ hội học tập vàđược đi thực tập nơi mà em lựa chọn, cho em bước ra đời sống thực tiễn để ápdụng những kiến thức mà em đã được tiếp thu từ các giảng viên trong thờigian học tập tại trường
Xin chân thành cảm ơn!
Trang 5DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
STT TỪ VIẾT TẮT TỪ VIẾT ĐẦY ĐỦ
1 HN&GĐ Hôn nhân và gia đình
3 TANDTC Tòa án nhân dân tối cao
4 VKSNDTC Viện kiểm sát nhân dân tối cao
MỤC LỤ
Trang 6I/ PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn địa điểm thực tập 1
2 Lý do chọn đề tài 1
II/ PHẦN NỘI DUNG 3
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN KHI LY HÔN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN KHI LY HÔN 3
1.1 Khái quát về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 3
1.1.1 Các Khái niệm có liên quan 3
1.1.2 Đặc điểm giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 5
1.1.3 Chủ thể của vụ việc giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 5
1.2 Pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 6
1.2.1 Khái niệm pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 6
1.2.2 Nội dung pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 6
1.2.2.2 Nội dung quan hệ pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 8
Tiểu kết chương 1 9
CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN KHI LY HÔN TẠI CÔNG TY LUẬT TNHH BÁCH LÂM 10
2.1 Khái quát về công ty luật TNHH Bách lâm 10
2.1.1 Cơ cấu tổ chức 10
2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ 10
2.2 Thực tiễn pháp luật và tư vấn pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn tại công ty luật TNHH Bách Lâm 13
2.2.1 Đối với chủ thể quan hệ pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn 13
Trang 72.2.2 Đối với nội dung quan hệ pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản
khi ly hôn 14
2.3 Đánh giá thực trạng về hoạt động tư vấn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn thực tiễn tại Công ty Luật TNHH Bách Lâm 15
2.3.1 Những kết quả đạt được từ hoạt động tư vấn áp dụng pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn thực tiễn tại Công ty Luật TNHH Bách Lâm 15
2.3.2 Khó khăn vướng mắc trong thực hiện giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn thực tiễn tại Công ty Luật TNHH Bách Lâm 16
2.3.3 Nguyên nhân dẫn đến khó khăn vướng mắc 17
Tiểu kết chương 2 20
III/ PHẦN KẾT LUẬN 21
IV/ DANH MỤC TÀI LIỆU 22
Trang 8
I/ PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn địa điểm thực tập
Sau thời gian học tập tại trường Đại học Duy Tân, em luôn tự hào khibản thân cùng các bạn sinh viên được các thầy cô tận tình giảng dạy, trang bịnhững kiến thức chuyên ngành, kiến thức xã hội cùng các kĩ năng làm việctrong cuộc sống Bên cạnh đó kỳ thực tập tốt nghiệp cũng chính là môn họccuối cùng mà chúng em được đồng hành cùng các thầy cô Bởi vì vậy nhữngthời gian này thật sự rất quý giá, đây cũng là cơ hội mà chúng em có thể vậndụng những gì bọn em được truyền đạt trên ghế giảng đường đưa vào thực tếtrong công việc một cách hữu ích
Đặc biệt đối với sinh ngành Luật hầu hết ai cũng muốn được trải nghiệmthực tế nhiều hơn để có thể hiểu được những lợi ích từ ngành nghề Luật nàymang lại, bên cạnh đó khoảng thời gian thực tập này cũng là khoảng thời gian
mà chúng em tìm kiếm được cơ hội việc làm cũng như là xác định được môitrường làm việc phù hợp với bản thân sau khi ra trường
Qua quá trình tìm hiểu, em thấy rẳng, Công ty Luật TNHH Bách Lâm làmột công ty đặc thù chuyên về tư vấn, hỗ trợ pháp lý tại Việt Nam Trong thờigian qua việc hỗ trợ tư, vấn pháp luật cho người dân về quyền lợi và nghĩa vụ
về lĩnh vực giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn
Vì vậy, em quyết định lựa chọn Công ty Luật TNHH Bách Lâm là nơi đểthực tập của mình
2 Lý do chọn đề tài
Từ xưa đến nay gia đình luôn là tế bào của xã hội, gia đình tốt thì xã hộimới tốt Để xây dựng gia đình tốt thì nên tảng hôn nhân phải bền vững, ngoàiviệc được hình thành trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng, tiến bộ thì việc tạo lậptài sản là một trong những điều kiện tất yếu để nuôi sống gia đình, là điềukiện vật chất, cơ sở kinh tế cho hôn nhân tồn tại bền vững
Tuy nhiên với cuộc sống hiện tại do ảnh hương bởi sự phát kinh tế vàđón nhận văn hóa nước ngoài khiến nhận thức con người ngày càng thay đổi
đi và tình nghĩa vợ chồng cũng được nhìn nhận khác đi, càng ngày nhiều cặp
Trang 9vợ chồng không còn muốn chung sống với nhau nữa nên họ sẵn sàng đặt bút
ký vào đơn ly hôn để giải phóng cho nhau
Việc không còn coi trọng và không cố gắng gìn giữ tình nghĩa vợ chồng
mà nhiều cặp vợ chồng đã nhanh chống đưa ra quyết định chia tay, chấm dứtquan hệ hôn nhân khi chưa suy nghĩ kỹ và cũng vì thế khi ly hôn các cặp vợchồng thường xảy ra hậu quả pháp lý, hậu quả pháp lý về quan hệ nhân thângiữa vợ và chồng, giữa cha mẹ và con cái, điển hình hơn là tranh chấp tài sản
vợ chồng khi ly hôn
Việc chia tài sản chung của vợ chồng là một vấn đề phức tạp khi ly hôn
Từ những vấn đê xảy ra khi ly hôn cũng như những khó khăn và những hạnchế về những vụ tranh chấp xảy ra khi ly hôn, em đã đã quyết định chọn đề tài
“Thực tiễn tư vấn và giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn tại Công ty luật TNHH Bách Lâm” làm chuyên đề báo cáo thực tập.
2
Trang 10II/ PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TÀI SẢN KHI LY HÔN VÀ PHÁP LUẬT VỀ GIẢI QUYẾT
TRANH CHẤP TÀI SẢN KHI LY HÔN 1.1 Khái quát về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn
1.1.1 Các Khái niệm có liên quan
Khái niệm ly hôn:
Luật hôn nhân và gia đình được ban hành đầu tiên năm 1959 nhưng mãiđến năm 2000 thì khái niệm ly hôn mới được quy định trong Luật hôn nhân
và gia đình theo đó Luật hôn nhân và gia đình 2000 quy định ” Ly hôn là chấm dứt quan hệ hôn nhân do Toà án công nhận hoặc quyết định theo yêu cầu của vợ hoặc của chồng hoặc cả hai vợ chồng.” Cũng từ đó chúng ta có
thể hiểu ly hôn là sự chấm dứt của hôn nhân do tòa án đã quyết định theo yêucầu của vợ và chồng hoặc cả hai vợ chồng
Nhưng đến năm 2014 thì khái niệm ly hôn được thay đổi thành “Ly hôn là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của Tòa án.” Nhìn chung khái niệm ly hôn năm 2014 có sự thay
đổi cơ bản so với khái niệm ly hôn trong Luật hôn nhân và gia đình năm 2000Tuy nhiên về bản chất hai luật đó đều phản ánh được ly hôn là sự chấmdứt quan hệ vợ chồng, quan hệ hôn nhân để giúp các bên trong quan hệ hônnhân được giải thoát khỏi tình trạng hôn nhân đổ vỡ
Có hai hình thức ly hôn đó là thuận tình ly hôn và đơn phương ly hôn.Thuận tình ly hôn:
Trong trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn, nếu xét thấy hai bênthật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về việc chia tài sản, việc trông nom,nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đángcủa vợ và con thì Tòa án công nhận thuận tình ly hôn nếu không thỏa thuậnđược hoặc có thỏa thuận nhưng không bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ
và con thì Tòa án giải quyết việc ly hôn Theo Điều 55 Luật hôn nhân và gia đình.
Trang 11Đơn phương ly hôn:
1 Khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thànhthì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vibạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồnglàm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thểkéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được
2 Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mấttích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn
3 Trong trường hợp có yêu cầu ly hôn theo quy định tại khoản 2 Điều 51của Luật này thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc chồng, vợ
có hành vi bạo lực gia đình làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sứckhỏe, tinh thần của người kia
Khái niệm về tài sản chung của vợ chồng
Tài sản chung của vợ chồng là tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng,
là hình thức sỡ hữu chung đặc biệt xuất phát từ quan hệ hôn nhân, sự tồn tạicủa tài sản chung của vợ chồng phụ thuộc vào sự tồn tại của quan hệ hôn nhân
và chấm dứt khi một trong hai vợ chồng chết hoặc có bản án, quyết định củaTòa án cho vợ chồng ly hôn
Tài sản chung của vợ chồng là tài sản do vợ, chồng tạo ra do lao động,hoạt động xản suất kinh doanh và những thu nhập hợp pháp của vợ chồngtrong thời kỳ hôn nhân, tài sản mà vợ chồng được kế thừa chung, tặng chochung và những tài sản mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung, quyền sửdụng đất của vợ, chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợchồng Cùng từ đó Luật hôn nhân và gia đình 2014 đã quy định cụ thể về tài
sản chung của vợ chồng tại “ Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình 2014.”
Từ những phân tích trên, có thể hiểu rằng Tài sản chung của vợ, chồng
là những tài sản được hình thành hoặc tạo ra phù hợp với những căn cứ và xác lập tài sản chung của vợ chồng theo quy định của luật HN&GĐ
4
Trang 121.1.2 Đặc điểm giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn.
Bản chất của việc chia tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn là hìnhthức phân chia tài sản chung của vợ chồng thành tài sản riêng của vợ, chồngcùng với vụ việc ly hôn và dựa vào những khái niêm phân tích trên ta có thểrút ra những đặc điểm giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn như sau:
Thứ nhất: Việc giải quyết tranh chấp tài sản chung của vợ chồng khi lyhôn được thực hiện bởi Tòa án là cơ quan tài phán mang tính quyền lực củanhà nước và được tiến hành theo trình tự, thủ tục tố tụng chặt chẽ Tòa ánnhân dân là cơ quan thực hiện quyền tư pháp, nhân dân nhà nước giải quyếtcác tranh chấp hôn nhân và gia đình nói chung và tranh chấp tài sản vợ chồngnói riêng
Thứ hai: Khi giải quyết tranh chấp về tài sản chung của vợ chồng khi lyhôn cần căn cứ vào các nguyên tắc chia tài sản chung như tình trạng tài sản,công sức đóng góp, hoàn cảnh của các bên….Việc giải quyết tranh chấp về tàisản chung tại Tòa án là một trong những hoạt động giải quyết vụ án hôn nhân
và gia đình theo BLTTDS và quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.Thứ ba: Các phán quyết của Tòa án về vụ án tranh chấp hôn nhân và giađình nói chung và tranh chấp tài sản chung vợ chồng nói riêng được đảm bảothi hành bằng các biện pháp thông qua cơ quan thi hành án
1.1.3 Chủ thể của vụ việc giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn.
Chủ thể của vụ việc giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn là các bênphải có quan hệ hợp pháp với tư cách là vợ chồng của nhau, chủ thể phải cóđầy đủ năng lực hành vi tố tụng dân sự và năng lực pháp luật tố tụng dân sự.Năng lực hành vi tố tụng dân sự là khả năng tự mình thực hiện quyền, nghĩa
vụ tố tụng dân sự hoặc ủy quyền cho người đại diện tham gia tố tụng dân sự,còn năng lực pháp luật tố tụng là khả năng có các quyền, nghĩa vụ trong tốtụng dân sự do pháp luật quy định Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân có năng lựcpháp luật tố tụng dân sự như nhau trong việc yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền vàlợi ích hợp pháp của mình
Trang 131.2 Pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn.
1.2.1 Khái niệm pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn.
Giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn là tổng hợp các hành vi tố tụngcủa Tòa án, đương sự và các chủ thể khác theo trình tự, thủ tục do luật định,
từ giai đoạn nộp đơn khởi kiện, thụ lý đơn khởi kiện, hòa giải, thu thập, đánhgiá chứng cứ và đưa ra phán quyết dựa trên quy định của pháp luật về tài sảncủa vợ chồng và các nguyên tắc chia tài sản chung khi ly hôn nhằm đảm bảo
sự công băng, hợp tình hợp lý cho vợ chồng
1.2.2 Nội dung pháp luật về giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn.
1.2.2.1 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn
Giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn gồm có hai nguyên tắc đó là chế
độ tài sản vợ chồng theo thỏa thuận và chế độ tài sản vợ chồng theo luật định.Nguyên tắc giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn trong trường hợp chế
độ tài sản vợ chông theo thỏa thuận (hay còn gọi là chế độ tài sản ước định),
là thỏa thuận giữa vợ và chồng về việc xác lập chế độ tài sản trước khi kếthôn, bằng hình thức văn bản có công chứng hoặc chứng thực và có hiệu lực từkhi đăng ký kết hôn Vì vậy, khi ly hôn mà có yêu cầu chia tài sản chung thìTòa án sẽ xem xét, nếu có văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng
và văn bản này không bị Tòa án tuyên bố vô hiệu toàn bộ thì áp dụng các nộidung của văn bản thỏa thuận để chia tài sản của vợ chồng khi ly hôn được quyđịnh tại các Điều 47, 48, 49, 50, 59 Luật HN&GĐ
Nguyên tắc giải quyết tranh chấp tài sản khi ly hôn trong trường hợp chế
độ tài sản vợ chồng theo luật định thì việc giải quyết tài sản do các bên thỏathuận nêu không thỏa thuân được thì theo yêu cầu của vợ, chồng hoặc cả hai
vợ chồng, Tòa án giải quyết theo quy định tại Điều 33 đến Điều 46 và Điều
59 đến Điều 64 Luật HN&GĐ và trường hợp chế độ tài sản vợ chồng theoluật định có những nguyên tắc sau:
Thứ nhất, nguyên tắc tôn trọng sự thỏa thuận của vợ chồng là nguyên tắcđầu tiên trong việc chia tài sản vợ chồng khi ly hôn Tài sản vợ chồng đượcchia như thế nào trước hết phải phụ thuộc vào ý chí của họ “Thỏa thuận” có
6
Trang 14nghĩa là “đi tới sự đồng ý sau khi cân nhắc” Quan hệ pháp luật dân sự nóichung và quan hệ hôn nhân và gia đình nói riêng đều tôn trọng quyền tự địnhđoạt của các chủ thể hay nói các khác là tôn trọng sự thỏa thuận của vợ chồngđối với tài sản chung khi ly hôn Quá trình giải quyết tranh chấp chia tài sảnchung của vợ chồng khi ly hôn, vợ chồng có quyền thỏa thuận chia một phầnhoặc toàn bộ khối tài sản chung Tất nhiên cần phải hiểu rằng sự thoả thuậnnày phải phù hợp với quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình.
Sự tự nguyện thỏa thuận, ý chí đồng thuận của các bên luôn được tôntrọng dù trong bất kỳ trường hợp vợ chồng lựa chọn chế độ tài sản vợ chồngtheo thỏa thuận hoặc theo luật định Cụ thể: Vợ chồng khi ly hôn có quyền tựthỏa thuận với nhau về toàn bộ các vấn đề, trong đó có cả việc phân chia tàisản Trường hợp vợ chồng không thỏa thuận được mà có yêu cầu thì Tòa ánphải xem xét, quyết định việc áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo thỏathuận hay theo luật định, tùy từng trường hợp cụ thể mà Tòa án xử lý như sau:Trường hợp không có văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồnghoặc văn bản thỏa thuận về chế độ tài sản của vợ chồng bị Tòa án tuyên bố vôhiệu toàn bộ thì áp dụng chế độ tài sản của vợ chồng theo luật định để chia tàisản của vợ chồng khi ly hôn;
Đối với những vấn đề không được vợ chồng thỏa thuận hoặc thỏa thuậnkhông rõ ràng hoặc bị vô hiệu thì áp dụng các quy định tương ứng tại cáckhoản 2, 3, 4, 5 Điều 59 và các điều 60, 61, 62, 63 và 64 của LHN&GĐ đểchia tài sản của vợ chồng khi ly hôn
Thứ hai, Nguyên tắc đảm bảo sự bình đẳng về quyền sở hữu tài sản của
vợ chồng là quyền bình đẳng trong việc hưởng các quyền dân sự nói chung vàquyền sở hữu tài sản nói riêng, trong trường hợp không có thỏa thuận phânchia tài sản, khi ly hôn, tài sản chung của vợ chồng được chia theo nguyên tắcchia đôi Quy định này là hoàn toàn hợp lý vì hình thức sở hữu chung của vợchồng là sở hữu chung hợp nhất, được sử dụng để đảm bảo nhu cầu đời sốngchung của gia đình, thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng Sở hữu chunghợp nhất là hình thức sở hữu mà trong đó quyền của các đồng chủ sở hữu
