Trong bối cảnhhiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang nỗ lực đổimới phơng pháp dạy học theo hớng phát huy tính tíchcực chủ động sáng tạo của học sinh trong hoạt độnghọc tập nhằm phù hợp
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC QUẬN ĐỐNG ĐA
Trêng THCS CÁT LINH -*** -
S¸ng kiÕn kinh nghiÖm
Trang 2II Mục đích nghiên cứu.
III Đối tợng nghiên cứu
IV Phơng pháp và tài liệu nghiên cứu
V Lịch sử của vấn đề
Phần II: Nội dung và phơng pháp
Chơng I: Lý luận chung
1 Đối với vai trò của giáo viên và học sinh
2 Đối với nội dung
3 Đối với đồ dùng học tập
ChơngII Các biện pháp thực hiện cải tiến giảng dạy
1 Soạn bài cụng nghệ theo hớng tích cực hoá hoạt
Trang 3Phần III Kết luận
Tài liệu tham khảo
Mục lục
Lời nói đầu
Nớc ta đang bớc đầu vào một thế mới với nền côngnghiệp hoá và hiện đại hoá mở đầu cho thập kỉ mới vàthế kỉ mới đồi hỏi con ngời thông minh sáng tạo vànăng động để làm chủ đất nớc Vì thế mà sự nghiệpgiáo dục hiện nay đợc coi là “ Quốc sách hàng
đầu”.Đào tạo nhân tài cho đất nớc Điều này khằng
định rất rõ về vai trò và vị trí của ngời giáo viên,
đặc biệt là ngời giáo viên THCS
Năm học 2011- 2012 là năm học thứ mời thực hiệngiảng dạy chơng trình theo SGK mới Trong bối cảnhhiện nay ngành giáo dục và đào tạo đang nỗ lực đổimới phơng pháp dạy học theo hớng phát huy tính tíchcực chủ động sáng tạo của học sinh trong hoạt độnghọc tập nhằm phù hợp với xu thế của thời đại Vấn đềnày đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với giáo viên THCS
là phải đổi mới cách dạy: Giáo viên chỉ là ngời hớng dẫnchỉ đạo điều khiển học sinh đi tìm kiến thức mới,vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn Chính vìvậy học sinh phải là ngời tự giác, chủ động, tìm tòi,phát hiện các kiến thức mới một cách linh hoạt, sáng tạovào thực tiễn cuộc sống thông qua sự dẫn dắt điều
Trang 4khiển của giáo viên trong tiết dạy Do vậy việc lựa chọnphơng pháp dạy học sao cho phù hợp với kiểu bài và phùhợp với đối tợng học sinh là một vấn đề rất quan trọng,
đó cũng là một thủ thuật s phạm của ngời giáo viên.Nhận thức đợc điều đó tôi mạnh dạn tìm hiểu vànghiên cứu đề tài “Phơng pháp dạy kỹ thuật nôngnghiệp – công nghệ 7 ”
đổi mới phơng pháp dạy học cho phù hợp với nhu cầu
đổi mới giáo dục Để góp phần thực hiện mục tiêu “Đàotạo học sinh thành những con ngời năng động, độc lập,sáng tạo tiếp thu đợc những tri thức khoa học, kĩ thuậthiện đại, biết vận dụng tìm ra các giải pháp hợp lí cho
Trang 5vấn đề trong cuộc sống của bản thân & của xã hội”.
Bộ môn công nghệ cũng nh các bộ môn khác ở THCS
đang cố gắng đổi mới phơng pháp dạy học
Thông qua các giờ dạy hoặc khi tiếp xúc với học sinhtrong các buổi trò truyện tôi thấy học sinh đa số hamhọc hỏi thích tự mình tìm ra điều mới lạ hay khi trảlời tìm ra đợckiến thức mới các em rất vui sớng, niềmvui sớng ấy thể hiện trên khuôn mặt đầy tự hào củacác em Đọc đợc suy nghĩ đó của các em, trong quátrình giảng dạy, đặc biệt là những năm gần đây tôi
đã không ngừng tìm tòi cải tiến phơng pháp dạy học.Một trong những phơng pháp mà tôi cảm thấy tâm
đắc và đem lại kết quả bớc đầu là: “Phơng pháp dạy
kỹ thuật nông nghiệp ” Qua các giờ dạy áp dụng phơngpháp này bộ môn công nghệ nói chung và môn nghệ 7nói riêng, tôi đợc đại đa số học sinh ủng hộ đã tạo đợcniềm vui, niềm say mê, hứng thú học tập cho các em.Thông qua việc cải tiến này giúp các em tự học tựchiếm lĩnh tri thức khoa học
2 Cơ sở thực tiễn.
Qua nhiều năm thực tế giảng dạy điều mà tôi trăntrở là làm thế nào để học sinh tiếp cận với bộ môn kỹthuật nông nghiệp Để từ đó có sự yêu thích say mêmôn học
Ngay từ những năm đầu tiên tôi trực tiếp giảng dạy
và nhận thấy trong một lớp tỉ lệ học sinh yêu thíchmôn học còn ít chính vì vậy ảnh hởng rất lớn tới kếtquả học tập cuối năm của học sinh
Qua giảng dạy tôi thấy nguyên nhân dẫn tới kếtquả nói trên trớc hết là học sinh cha chăm chỉ học tập,cha có cách học bộ môn cho phù hợp, vậy làm thế nào
để học sinh hiểu bài, nhớ kiến thức sâu sắc và vậndụng kiến thức đó là điều theo tôi nghĩ mỗi giáo viênphải đặt lên hàng đầu
Đối với tiết dạy về giải phẫu hình thái giáo viên cóthể áp dụng nhiều phơng pháp khác nhau
Sau khi xem xét cân nhắc, dựa vào cơ sở nêu trên,tôi quyết định phơng pháp cần lựa chọn để đạt hiệuquả và chất lợng cao trong dạy học công nghệ 7 ở trờng
Trang 6THCS là: Nhóm phơng pháp trực quan , phơng phápthực hành đi theo con đờng tìm tòi nghiên cứu, tỏ ra
có nhiều u thế trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo
và phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi này
(13-14 tuổi) Đồng thời cũng thể hiện đợc phơng pháp
đặc thù của bộ môn, nhất là kinh nghiệm sống còn ítvốn hiểu biết còn nghèo nàn, các biểu tợng tích luỹ cònhạn chế các em còn năng về t duy hình tợng cụ thể, tduy theo thực nghiệm thì việc xây dựng các kháiniệm đòi hỏi phải lấy “trực quan” (các phơng tiện trựcquan) làm điểm tựa
Các phơng pháp này phát huy đợc tính tự giác, tíchcực, chủ động, sáng tạo dới sự tổ chức và chỉ đạo củagiáo viên, kiến thức thu nhận đợc sẽ trở thành tài sảnriêng của các em Vì vậy các em hiểu bài sâu hơn,nắm kiến thức chắc hơn Trong trờng hợp này cácphơng pháp đã góp phần phát triển t duy rèn kĩ năngcho học sinh, cho các em tập dợt, làm quen với các ph-
ơng pháp nghiên cứu nói riêng, phơng pháp nhận thứcnói chung, đặc biệt là kết hợp với các yếu tố nêu vàgiải quyết vấn đề
Bên cạnh quan sát và làm thí nghiệm đợc sử dụngtrong nhóm phơng pháp trực quan và thực hành thìphơng pháp đàm thoại tìm tòi trong nhóm phơngpháp dùng lời cũng đợc vận dụng phổ biến trong dạyhọc công nghệ 7
II Mục đích nghiên cứu.
Giúp cho giáo viên & học sinh có phơng pháp dạy họccho phù hợp với phơng pháp đổi mới dạy và học của bộgiáo dục đã ban hành thực hiện trên phạm vi cả nớc
III Đối t ợng và nhiệm vụ nghiên cứu
- Tìm hiểu tài liệu
- Toạ đàm trao đổi với giáo viên trong tổ
- Dự giờ giáo viên khá, giỏi học tập, rút kinh nghiêm
Trang 7- Tổng hợp và lựa chọn viết.
2 Tài liệu nghiên cứu
- Phơng pháp dạy kỹ thuật nông nghiệp
- Một số vấn đề đổi mới phơng pháp dạy học ở trờngTHCS
- SGK, SGV và một số tài liệu tham khảo khác
V Lịch sử của vấn đề.
Đây là một trong những nội dung đợc nhiều giáo viênnghiên cứu ở những mức độ khác nhau và họ cũng đợcnhững kết quả nhất định Song việc thực hiện đật
đợc kết quả nh thế nào tuỳ thuộc vào từng ngời giáoviên
Bản thân tôi không có tham vọng đi sâu và nghiêncứu tất cả chơng trình môn công nghệ các khối, lớp
mà chỉ bớc đầu tìm hiểu “ phơng pháp dạy kỹ thuậtnông nghiệp –Công nghệ 7
Phần II: Nội dung – phơng pháp
Chơng I: Lí luận chung
Theo dõi hớng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập Chơng trình công nghệ 7 nghiên cứu về phần trồngtrọt , phần chăn nuôi, phần lâm nghiệp Môn học gầngũi với thiên nhiên và con ngời, do đó các em dễ tìm,
dễ quan sát và tiến hành thử nghiệm đó là một thuậnlợi cho cả giáo viên & học sinh trong đổi mới cách dạyhọc & đổi mới cách học
Khi xem xét xong cơ sở để tiến hành đổi mới
ph-ơng pháp dạy học bằng các phph-ơng pháp tích cực, tôitiến hành tìm hiểu & xác định
1 Đối với giáo viên và học sinh
Lúc này giáo viên không còn là ngời chỉ truyền đạttri thức cho học sinh mà còn là ngời tổ chức, hớng dẫnhọc sinh tự tìm tòi chiếm lĩnh tri thức môn công nghệ.Muốn đạt đợc nh vậy bài soạn không chỉ thiết kế côngviệc của thầy mà chủ yếu thiết kế hoạt động học tậpcủa trò ( nh làm thí nghiệm, quan sát mẫu vật, thuthập & xử lí số liệu, vẽ hình, làm bài tập ) Khi lên lớpngời thầy phải là huấn luyện viên, giao nhiệm vụ hớng
Trang 8dẫn học sinh thực hiên các hoạt động học tập Lúc nàyngời thầy chỉ uốn nắn khi học sinh thực sự gặp khókhăn & đóng vai trò làm trọng tài cho cuộc tranh luậncủa các em
Còn đối với học sinh Để học sinh chủ động và tích cực
tự lực chiếm lĩnh chi thức sinh học các em cần phải
đạt đợc
các hiện tợng trong thiên nhiên
giáo viên hớng dẫn
tự bảo vệ ý thức của minh khi tranh luận
vấn đề và tham gia giải quyết
2 Đối với nội dung.
Nội dung mỗi tiết học cần đợc lựa chọn kĩ, tránhtham lam để có đủ thời gian cho học sinh thực hiệnhoạt động học tập Với sách giáo khoa ngày nay dòi hỏigiáo viên cần biết chọn lọc kiến thức để có thể hớngdẫn học sinh cách học tránh tham lam hoặc thông báotri thức một cách đơn thuần
Ngoài vở ghi tôi yêu cầu học sinh tham khảo mua cácsách bài tập & có vở bài tập công nghệ 7 nhằm tăng c-ờng hoạt động tự lực học tập của học sinh
3 Đối với đồ dùng học tập
Trong dạy học sinh học, đồ dùng học tập có vai tròquan trọng, nó vừa là nguồn cung cấp tri thức vừa làphơng tiện giúp học sinh tìm tòi tri thức mới Do đóviệc tạo ra cách học tập thích hợp cho các tiết học lànhiệm vụ quan trọng của ngời thầy Xác định rõ nhvậy nên tôi đã lựa chọn đồ dùng học tập là những đồdùng dễ kiếm, dễ sử dụng, dễ làm để từ đó có thểnhân nhanh ra số lợng lớn hoặc hớng dẫn học sinh tựlàm đợc
Trong quá trình giảng dạy tôi thấy một trong nhữngphơng pháp dạy học đợc chú ý trong quá trình cải tiến
để tìm lại kết quả cao trong dạy môn kỹ thuật nôngnghiệp là quan sát tim tòi với các hình thức:
Trang 9• Một là hình thức học tập cá nhân: Mỗi cánhân phải hoàn thành nhiệm vụ do tôi giao cho ghitrên phiếu học tập, hoăc trên phần bảng phụ & phải tạo
ra đợc các sản phẩm cụ thể
chia lớp thành từng nhóm, mỗi nhóm gồm số ngời bằngnhau Cụ thể chia nhóm theo tổ học tập (giờ thựchành) hoặc theo từng bàn, hay hai bàn ghép với nhau(giờ học lý thuyết) mỗi nhóm thực hiện một loại nhiệm
vụ hoặc cùng thực hiện một nhiệm vụ học tập, sau đómỗi nhóm cử một đại diện báo cáo và bảo vệ kết quả
đã đạt đợc của nhóm mình trớc lớp Hình thức nàybuộc các thành viên trong nhóm cùng hoạt động, cùnglàm việc trao đổi thảo luận với nhau
Chơng II: Các biện pháp thực hiện cải tiến giảng
sử dụng phơng pháp giảng giải ngắn gọn Đối với những
đơn vị kiến thức lớn, phức tạp có thể chia nhỏ chúngthành nhiều nhiệm vụ nhận thức rồi phân công cácnhóm học sinh khác cùng nhau thực hiện trong cùng mộtthời gian Làm nh vậy vừa bảo đảm nội dung của bài,
Trang 10vừa bảo đảm yêu cầu dạy học sinh cách học trong hoàncảnh hiện nay.
b Xác định con đờng thích hợp giúp học sinh tự tìmtòi phát hiện kiến thức theo lô gích của quá trìnhhình thành các kiến thức đó Qua nhiều năm giảngdạy tôi thấy mỗi loại kiến thức cần có một cách tiếp cậnphù hợp
Kiến thức về đặc điểm hình thái và cấu tạo bênngoài của các cơ quan & hệ cơ quan Muốn giúp chohọc sinh có thể tìm tòi phát hiện ra các kiến thức nàycần phải tạo điều kiện cho các em đợc tự quan sátnhiều đối tợng mẫu vật, tiêu bản tranh ảnh Từ đóvận dụng các thao tác so sánh, phân tích tự tìm ra
đặc điểm chung & riêng, các dấu hiệu bản chất &phân biệt giữa các đối tợng
Kiến thức về giải phẫu: Học sinh phải đợc tự tay mổ
sẻ để xác định vị trí, thành phần cấu tạo của nó Họcsinh phải thể hiện đợc kết quả quan sát bằng hình vẽ,lời mô tả, hoặc ghi chú vào sơ đồ câm tên những bộphận, phân tích mối quan hệ giữa cấu tạo & chứcnăng, từ đó tìm ra những kiến thức cần thiết về đốitợng cần nghiên cứu
Thiết kế một hệ thống các hoạt động học tập & xác
định các hình thức tổ chức học tập để hớng dẫn họcsinh tìm ra tri thức mới của bài học
c Lập kế hoạch chuẩn bị đồ dùng cho tiết học
Giáo viên cần có kế hoạch chuẩn bị chu đáo đồ dùnghọc tập căn cứ vào dự kiến các hoạt động học tập &
đôn đốc kiểm tra phát hiện kịp thời những khó khăn
để có biện pháp khắc phục tránh tình trạng bị đông
+ Phiếu học tập: Gồm các bài tập giúp các em ghi lạikết quả quan sát các chi thức đã tìm tòi phát hiệntrong tiết học
+ Phiếu kiểm tra đánh giá tiết học do tôi chuẩn bịsẵn phát cho các nhóm thờng là dới hình thức câu hỏitrắc nghiệm, thông thờng có 4 loại sau:
Trang 11• Một là câu hỏi có nhiều lựa chọn gồm 2phần “phần gốc” và phần “phần lựa chọn”
Phần gốc là một câu hỏi hay một câu hỏi bỏ lửnggiúp học sinh làm bài có thể rõ câu trắc nghiệm ấymuốn hỏi gì để lựa chọn câu trả lời thích hợp
Phần lựa chọn gồm nhiều lời giải đáp đó là lời giải
đáp đợc dự định cho là đúng nhất, những lời giải cònlại là những “mồi nhử” Điều quan trọng là làm sao chonhững “mồi nhử” ấy đều hấp dẫn ngang nhau
Hai là câu hỏi ghép đôi (câu trắc nghiệm nhiềucặp từ) ở dạng này học sinh làm bài phải lựa chọn câunào, từ nào cho phù hợp nhất với câu hỏi trắc nghiệm
đã cho
nghiệm đúng sai) cách lựa chọn đợc trình bày dới dạngmột câu phát biểu Học sinh phải lựa chọn bằng cáchchọn đúng (Đ) hay sai (S)
Ví dụ: Hãy đánh dấu (Đ) vào đầu trả lời mà em cho là
đúng
Những biểu hiện khi cây trồng bị sâu bệnh pháhại là
rõ rệt, hay ta không tìm đủ số câu nhiều (mồi nhử)tối thiểu cần thiết cho loại câu nhiều lựa chọn
Bản thân tôi cũng phải chuẩn bị đầy đủ những
ph-ơng tiện giúp học sinh thực hện các hoạt động học tập
để kịp thời bổ sung nếu học sinh chuẩn bị thiếu vàtôi cũng thực hiện các thí nghiệm để đối chiếu vớikết quả của học sinh
2 Xây dựng hệ thống bài tập.
a Các dạng bài tập
Một trong các dạng bài tập tôi thờng sử dụng là:
Trang 12- Bài tập quan sát hình thái
c Sử dụng các dạng bài tập
Khi soạn bài tôi thấy cần lựa chọn bài tập phù hợp vớinội dung & đối tợng học sinh, sắp xếp theo lô gíchnhận thức Để khi giải học sinh sẽ tiếp cận với tri thứcmới
3 Quá trính thực hiện một tiết lên lớp & một số thủ thuật s phạm.
Tiết lên lớp là sự thực hiện kế hoạch đã đợc vạch ratrong bài soạn kết hợp với sự điều chỉnh cho phù hợp vóinhững đối tợng học sinh ở các lớp cụ thể:
Mỗi loại bài có những bớc đi chung nhất, có tínhchất quy trình mà theo tôi các giáo viên cần lu ý khithực hiện một tiết dạy
a Kiểm tra việc thực hiện một tiết học của học sinh.Việc thực hiện, kiểm tra sẽ giúp giáo viên có thể chủ
động thực hiện bài soạn, kịp thời bổ sung phần họcsinh chuẩn bị thiếu, hoặc điều chỉnh hình thức hoạt
động dạy học cho phù hợp
Cần động viên những u điểm và nghiêm khắcnhắc nhở những thiếu sót để tạo cho HS có thói quenchuẩn bị đầy đủ dễ dàng học tập cho tiết học
b Nêu vấn đề vào bài
Trang 13Nếu nêu vấn đề hấp dẫn sẽ kích thích tính tò mò,ham hiểu biết của HS tạo ra cho các em nhu cầu muốntìm tòi phát hiện tri thức, từ đó HS sẽ tham gia tíchcực, tự giác vào các hoạt động học tâp.
c Hớng dẫn học sinh thực hiện các hoạt động học tập
để tìm tòi tri thức mới
Bằng lời giải thích ngắn ngọn ngời thầy cần nêu rõ:
- Thứ tự các loại hoạt động mà học sinh phải thựchiện
- Mục đích của hoạt động và yêu cầu sản phẩmcần đạt
động
e Hớng dẫn HS trao đổi, thảo luận kết quả học tập(về những nhận xét kết luận đã rút ra) Trong quátrình hớng dẫn cần chú ý thực hiện:
- Tạo điều kiện để HS phát biểu hết các loại ý kiếnkhác nhau
- Cần hớng dẫn HS vào việc trao đổi kỹ những khíacạnh còn sai hoặc thiếu
- Những ý kiến đúng của HS và những ý kiến sángtạo cần đợc cho điểm đánh giá ngay
bài tập về nhà và đánh giá cuối tiết học
Phần kiểm tra đánh giá cuối tiết học sẽ giúp cho HS
tự đánh giá đợc trình độ nhận thức của mình Đồngthời giáo viên phát hiện những thiếu sót để có thểtiếp tục giúp các em bổ sung trong tiết học sau hoặcnhững điểm giáo viên cần tự khắc phục
