Một số biện pháp giúp học sinh giảm bớt lỗi chính tả

Đối với Tiếng Việt được chia thành các phân môn: Tập đọc, kể chuyện,luyện từ và câu, chính tả, tập làm văn.Trong đó chính tả là một trong những phânmôn có tầm quan trọng trong việc dạy h

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH GIẢM BỚT LỖI CHÍNH TẢ

Tuy nhiên, qua số liệu thống kê cho thấy môn Tiếng Việt không thiếu điểmnhiều so với môn toán nhưng kết quả đạt được không cao , hầu như chỉ đạt được ởmức trung bình khá.Vì thế cũng ảnh hưởng nhiều đến kết quả xếp loại học lực củacác em Đối với Tiếng Việt được chia thành các phân môn: Tập đọc, kể chuyện,luyện từ và câu, chính tả, tập làm văn.Trong đó chính tả là một trong những phânmôn có tầm quan trọng trong việc dạy học Tiếng Việt cho học sinh tiểu học,là công

cụ giúp học sinh học tốt các môn học khác

Theo như tôi nhận thấy để môn Tiếng Việt đạt kết quả như mong muốn thìmôn chính tả quyết định đến 90%, vì các em viết sai chính tả kéo theo đến môn tập

làm văn, luyện từ và câu.Ngoài ra, việc học tốt chính tả không những giúp các emđạt kết quả tốt trong môn Tiếng Việt cũng như các môn học khác mà còn giúp các

em rèn luyện tính cẩn thận, yêu cái đẹp,hình thành nhân cách con người mới Bảnchất của chính tả là sự phiên tiếng thành chữ, là hệ thống các quy tắc xác lập cácphương thức để chuyển lời nói sang chữ viết.Nó được xây dựng trên cơ sở củanhững quy định mang tính chất xã hội cao, được mọi người trong một quốc giachấp nhận và sử dụng.Vì vậy muốn viết đúng chính tả thì phải phát âm đúng vàtuân theo những quy định, quy tắc đã được xác lập Nhưng trong thực tế giảng dạy,

đa số học sinh lớp 3 viết sai chính tả nhiều Có học sinh sai hơn chục lỗi trong mộtbài chính tả Cũng có nhiều em viết chữ rõ ràng, sạch đẹp nhưng vẫn sai chính tả ởnhững từ đơn giản Đó là do sự hạn chế về trình độ hiểu biết Tiếng Việt và kĩ năng

sử dụng thành thạo chữ viết của các em Đây là vấn đề xã hội cần phải quan tâmđến

Từ đó, tôi luôn suy nghĩ, tìm tòi tài liệu để tìm ra giải pháp giúp học sinh lớp 3khắc phục lỗi chính tả, giúp các em viết chính xác hơn và học tập đạt kết quả tốt

hơn.Vì thế tôi quyết định chọn đề tài :“ Một số biện pháp giúp học sinh giảm bớt lỗi chính tả”.

2 Ý nghĩa và tác dụng của phương pháp mới:

Chữ viết là hệ thống kí hiệu bằng đường nét đặt ra để ghi tiếng nói và cónhững qui tắc, qui định riêng Muốn viết đúng chính tả Tiếng Việt, ta phải tuân theonhững qui định, qui tắc đã được xác lập

Trong thực tế, các em mắc lỗi chính tả rất nhiều Đặc biệt khi chấm bài Tậplàm văn, tôi không hiểu các em muốn diễn đạt điều gì vì bài viết mắc quá nhiều lỗichính tả Điều này ảnh hưởng tới kết quả học tập của các em ở môn Tiếng Việtcũng như các môn học khác, hạn chế khả năng giao tiếp, làm các em mất tự tin, trởnên rụt rè, nhút nhát.Vì vậy, các em cần phải đạt một số yêu cầu sau:

- Rèn kĩ năng viết chính tả và kĩ năng nghe viết đúng mẫu, đúng chính tả, khôngmắc quá 5 lỗi / 1 bài

- Kết hợp luyện tập chính tả với việc rèn luyện cách phát âm, củng cố nghĩa của

từ, trau dồi về phát âm Tiếng Việt, góp phần phát triển một số thao tác tư duy họcsinh, khả năng phân tích so sánh các thông tin văn bản và thói quen viết đúng chínhtả

- Củng cố và hoàn thiện tri thức cơ bản về hệ thống ngữ âm và chữ viết Tiếng Việt trang bị cho học sinh công cụ để học tập và giao tiếp xã hội

- Bồi dưỡng cho học sinh một số đức tính và thái độ cần thiết trong công việc như:cẩn thận, chính xác, có óc thẩm mĩ, lòng tự trọng và tinh thần trách nhiệm

- Rèn các em kĩ năng nhận biết, phán đoán, ghi nhớ và biết tự sửa các lỗi mắcphải

3.Phạm vi nghiên cứu:

+ Các tài liệu có liên quan tới việc giảng dạy môn chính tả ở Tiểu học

+ Dựa vào quy tắc chính tả

+ Dựa vào một số mẹo chính tả

+ Một số quy tắc ghi thanh điệu, quy tắc viết chữ hoa theo Quyết định số 07/ 2003/ QĐ - BGD&ĐT ngày 13/3/2003 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đạo tạo.

+ Thực tiễn giảng dạy bộ môn chính tả trong những năm qua

+ Quá trình áp dụng và kết quả đạt được của lớp khi thực hiện đổi mớiphương pháp giảng dạy môn chính tả

II Phương pháp tiến hành:

1 Cơ sở lí luận:

Chữ viết hiện nay của người Việt là chữ viết ghi lại phát âm Do đó, viếtđúng phải dựa trên đọc đúng, đọc đúng là cơ sở của viết đúng Tuy nhiên do yếu tốvùng miền cách phát âm mỗi nơi mỗi khác Mặc dù những qui tắc, qui ước về chính

tả được thống nhất theo ngữ pháp chung Nhưng việc viết đúng chính tả trong họcsinh tiểu học nói chung và học sinh lớp tôi nói riêng còn nhiều khó khăn, tồn tại màmỗi giáo viên và học sinh phải nổ lực khắc phục tồn tại trên

2 Cơ sở thực tiễn:

a Thuận lợi:

- Học sinh có đầy đủ vở chính tả và vở bài tập Tiếng Việt

- Sĩ số học sinh tuy đông nhưng tôi vẫn tranh thủ thời gian chấm chữa bài thườngxuyên cho học sinh

- Giáo viên có kế hoạch rèn học sinh viết chính tả từ tuần đầu năm học

b Khó khăn:

- Nơi đây là vùng ngoại ô nên thực tế vốn từ của các em còn hạn chế, các em chỉhiểu nghĩa của các từ ngữ ở mức độ đơn giản.

- Đa số các em đều là con em gia đình công nhân Ba mẹ còn lo đi làm để kiếmsống, chưa thực sự quan tâm đến việc học của các em

- Phần lớn ý thức của phụ huynh và học sinh đặt nặng vấn đề đọc trôi chảy trongphân môn Tập đọc và học giỏi Toán Điều đó làm các em chưa có sự hứng thútrong tiết học chính tả

- Sĩ số học sinh của lớp lại đông (44 học sinh)

Từ đó, tôi thực hiện khảo sát tình hình thực tế việc viết chính tả của lớp để xâydựng kế hoạch và biện pháp giúp đỡ

Số học sinh Số lỗi chính tả mỗi học sinh

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn của giáo viên trong trường về việcgiảng dạy môn chính tả đạt kết quả cao.

+ Phương pháp thực hành giảng dạy môn chính tả theo hướng đổi mới giúp họcsinh viết đúng chính tả

4 Thời gian tiến hành nghiên cứu:

Đầu năm học 2020 - 2021 đến nay

B/ NỘI DUNG I.Mục tiêu của đề tài:

- Tìm ra giải pháp giúp học sinh viết đúng chính tả Thông qua các bài tập chính

tả, học sinh nắm được một số quy luật viết chính tả ,quy tắc ghi dấu thanh điệu,quytắc viết chữ hoa theo Quyết định số 07/2003/QĐ – BGD&ĐT ngày 13/3/2003 của

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đạo tạo

- Phát triển ý thức viết đúng chính tả, thái độ cẩn thận và yêu cái đẹp trong giaotiếp bằng chữ viết Tiếng Việt.Mở rộng hiểu biết về cuộc sống, góp phần hình thànhnhân cách cho học sinh

- Giúp học sinh tự sửa được các lỗi thường mắc do ảnh hưởng của cách phát âmđịa phương và hình thành thói quen viết đúng chính tả

- Kết hợp rèn một số kĩ năng sử dụng Tiếng Việt và phát triển tư duy cho họcsinh

II.Mô tả nội dung giải pháp:

1 Thuyết minh tính mới:

Muốn đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng phải thông qua năng lực viếtđúng chính tả của các em Vì vậy giáo viên cần nhiệt tình giảng dạy: rèn cho họcsinh viết đúng chính tả ngay từ đầu, dần dần các em ham thích trong mỗi giờ họcchính tả như các môn học khác.

Nguyên nhân chủ yếu là do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương không phânbiệt được thanh hỏi,thanh ngã, các vần có âm cuối n/ng, c/t và các vần có âm đệm,

dễ lẫn lộn giữa các chữ ghi âm đầu d/gi, s/x, ch/tr.Vì thế để khắc phục lỗi chính tả cho học sinh cần có một số giải pháp sau :

1.1/ Luyện phát âm đúng trong giờ học tập đọc:

Về việc soạn giáo án: Hầu hết giáo viên đều soạn đúng theo trình tự của một tiếtchính tả mà hiệu quả tiếp nhận của học sinh chưa cao.Các phân môn trong TiếngViệt đều có quan hệ mật thiết với nhau Đặc biệt giữa phân môn Tập đọc và chính

tả Nhưng trong quá trình dạy Tập đọc thì vẫn còn chưa đi sâu vào việc hướng dẫnphân tích và luyện đọc từ khó.Các em còn phát âm sai một số tiếng như: “Làn” đọc

là “làng”, “tre” đọc là “che”, “đầu” đọc là “đàu” Vì vậy,tôi thường cho các em tựphát hiện từ khó,giáo viên ghi kịp thời vào bảng lớp và yêu cầu học sinh phân tíchphát hiện âm, vần dễ lận lộn rồi ghi nhớ từ đó

Ví dụ: ngã khuỵu: khuỵu = kh + uyu + thanh nặng , học sinh ghi nhớ từ ngã

khuỵu lặn = l + ăn + thanh nặng

Ngoài ra, đối với học sinh quá yếu, tôi hướng dẫn thật kĩ bằng cách nhấngiọng hoặc kết hợp khẩu hình miệng.

Ví dụ: Để luyện phát âm đối với những tiếng có âm, vần: “tr”, .,

“uốn”, Nhắc các em phải cong lưỡi lên vòm miệng và thả nhẹ Với “qu”, ,

“oeo”, “oay” khi phát âm, môi các em phải tròn vành

Trong quá trình dạy học, khi các em giao tiếp hoặc đọc yêu cầu hay ghi nhớnào đó, tôi tiến hành sửa lỗi phát âm ngay

Hôm nào có tiết chính tả, tôi thường giao nhiệm vụ cho các em lớp trưởng vàlớp phó có năng lực để truy bài đầu buổi Cho các bạn đọc bài và viết vào bảng connhững từ khó viết ở tiết học trước và đoạn viết chính tả ở tiết học này Vì vậy, các

em có thể viết đúng chính tả hơn ở mọi lúc nơi

1.3/Luyện phát âm đúng kết hợp phân biệt bằng ngữ nghĩa:

Bản chất của chính tả là sự phiên tiếng thành chữ, là hệ thống các quy tắcđược xác lập các phương thức để chuyển lời nói sang chữ viết, nghĩa là nói như thếnào thì viết như thế nấy Vì vậy muốn viết đúng thì phải phát âm chính xác Trướchết giáo viên phải phát âm chuẩn và kết hợp luyện phát âm cho học sinh trong cácbài tập đọc và các môn học khác để giúp các em phân biệt được dấu thanh, các âmđầu , âm cuối Việc làm này phải được thực hiện thường xuyên và lâu dài Bởi trênthực tế, học sinh phát âm sai dẫn tới viết sai khá nhiều Chẳng hạn: rượu chè viếtthành riệu chè; cái đầu viết thành cái đàu; ăn cơm viết thành ăn côm;…

Để thực hiện phương pháp này đạt hiệu quả, giáo viên cần đọc mẫu các từ

mà học sinh dễ mắc lỗi, yêu cầu học sinh nghe và phát âm lại cho đúng từ đó Saukhi phát âm xong giáo viên đọc lại từ cho các em viết ra giấy nháp.Đôi lúc cho họcsinh tìm thêm từ chứa các âm đầu,vần, dấu thanh mà học sinh hay mắc phải

Lỗi nhầm lẫn giữa thanh hỏi và thanh ngã, vần ui và uôi… âm đầu d/gi, ch/tr,s/x… sau khi cho học sinh viết ra giấy nháp cho học sinh tìm thêm từ có chứa cácvần, dấu thanh, âm mà mình dễ mắc lỗi để giúp các em viết đúng được nhiều từ

Do ảnh hưởng của tiếng địa phương có những tiếng rất khó phát âm chuẩn ,đểkhắc phục tối đa lỗi chính tả cho học sinh , song song với việc phát âm đúng là giúpcác em hiểu nghĩa chính xác các từ Việc giải nghĩa từ thường được thực hiện trongcác tiết tập đọc, luyện từ và câu,…Cần chú ý đưa các từ này vào một văn cảnh hoặcghép với một từ nào đó để các em hiểu rõ nghĩa hơn và viết chính xác hơn

Ví dụ: Dạy bài: Chị em (TV3, tập 1, tr27)

Học sinh viết: Để chị trải chiếu, buông màn cho em

Học sinh đọc “buôn màn” nhưng viết “buông màn”, do đó học sinh cần hiểu

“buông” có nghĩa là thả màn xuống, còn “buôn” là buôn bán vì vậy phải viết là

“buông màn”

Bài: Người mẹ (TV3 – Tập 1, tr.30)

Nội dung viết: Nhờ Thần Đêm Tối chỉ đường, bà vượt qua bao nhiêu khó khăn,

hi sinh cả đôi mắt của mình để giành lại đứa con đã mất

Học sinh đọc “dành” nhưng viết “giành”.Giáo viên giúp học sinh hiểu nghĩa:

Giành là tranh giành, giành phần hơn vềmình còn dành là để dành (dành dụm,dỗ dành).

Ngoài ra còn có nhiều cách để giải nghĩa từ cho học sinh.Giáo viên chú giải từ mới phân môn Tập đọc kết hợp đặt câu.Nếu học sinh đặt câu đúng tức là học sinh đã hiểu nghĩa từ; tìm từ cùng nghĩa, trái nghĩa, miêu tả đặc điểm hoặc sử dụng vật thật,

mô hình, tranh ảnh,điệu bộ,…Với những từ nhiều nghĩa giáo viên phải đặt từ đó trong văn cảnh cụ thể để giải nghĩa từ.mới phân môn Tập đọc kết hợp đặt câu Nếu học sinh đặt câu đúng tức là học sinh đã hiểu nghĩa từ; tìm từ cùng nghĩa,

Trái nghĩa, miêu tả đặc điểm hoặc sử dụng vật thật, mô hình, tranh ảnh,điệu bộ,… Với những từ nhiều nghĩa giáo viên phải đặt từ đó trong văn cảnh cụ thể để giải nghĩa từ.Phân biệt từ bằng cách đặt câu: ví dụ: mặt và mặc:

- mặt : Mặt trời nhô lên khỏi ngọn núi

- mặc : Minh mặc áo màu trắng

Phân biệt bằng cách tìm từ cùng nghĩa hoặc trái nghĩa: ví dụ: phạt với phạcYêu cầu các em tìm từ trái nghĩa với thưởng là: phạt Từ đó, học sinh nắmđược nghĩa của từ và cấu tạo của từ sẽ viết đúng chính tả hơn

1.4/ Phương pháp phân tích so sánh:

Song song với việc luyện phát âm cho học sinh khâu phân tích so sánh tiếng

từ cũng rất quan trọng trong giờ học chính tả Với những tiếng khó, giáo viên ápdụng biện pháp phân tích cấu tạo tiếng, so sánh tìm ra điểm khác biệt

Ví dụ: Bài: Trận bóng dưới lòng đường ( TV3, tập 1, tr 55)

Trước hết yêu cầu học sinh đọc kĩ bài chính tả và tìm từ khó viết Chẳnghạn: Khi viết tiếng “ quắt” học sinh dễ viết lộn tiếng “ quắc ” , yêu cầu học sinhphân tích cấu tạo tiếng này

quắt = qu + ăt + thanh sắt

quắc = qu + ăc + thanh sắt

Cho học sinh so sánh để thấy sự khác nhau, tiếng “ quắt” có âm cuối là “ t ”,tiếng “quắc ” có âm cuối là “ c ”

Ví dụ: Bài:Cậubéthông minh ( TV3, tập 1, tr 4)

Trước khi viết bài,giáo viên có thể đưa ra một số từ khó mà các em dễ mắc phải để phân tích so sánh sự khác nhau về cấu tạo, về nghĩa một số từ cho học sinh hiểu như:

Phân biệt “ sắc ” với “ sắt ”: “sắc” có nghĩa là sắc bén hoặc sắc đẹp con người còn “sắt” có nghĩa là thanh sắt(vật kim loại).

sắc = s + ăc + thanh sắt

sắt= s + ăt + thanh sắt

Tiếng “sắt” có âm cuối là “ t ”, tiếng “sắc ” có âm cuối là “ c ”

Phân biệt “xẻ” với “sẻ”: “ xẻ ” là mổ xẻ, bổ ra ; còn“ sẻ ”là chim sẻ,

san sẻ

xẻ = x+ e + thanh hỏi

sẻ = s + e + thanh hỏi

Tiếng “xẻ” có âm đầu là “x ”, tiếng “sẻ ” có âm đầu là “s ”

Thông qua cách phân tích kết hợp giải nghĩa từ, các em sẽ nắm chắc được từ

đó trong suốt quá trình viết bài lâu dài

1.5/Phương pháp thực hành giao tiếp:

Phương pháp thực hành giao tiếp khi dạy chính tả cũng rất cần thiết.Thôngthường đối với phương pháp này, khi dạy chính tả giáo viên phải cho học sinh đọcđoạn văn hoặc bài thơ định viết , yêu cầu học sinh viết từ khó ra giấy nháp Sau đógiáo viên đọc cho học sinh viết bài chính tả, cho học sinh sửa lỗi Theo tôi cho họcsinh tự tìm lỗi sai và tự chữa lại cho đúng dưới hình thức sau: Cho học sinh vừanhìn sách vừa tự soát lỗi gạch chân dưới từ viết sai, sau đó tự sửa lại theo mẫu

Ví dụ: Bài: Người liên lạc nhỏ (TV 1, tập 1, tr 113)

Bước hướng dẫn viết từ khó, tôi thường cho các em đọc kĩ bài viết rồi các

em thảo luận bằng phương pháp khăn trải bàn khoảng 2 phút để tìm từ khó, đạidiện nhóm nêu, tôi chọn lọc sau đó hướng dẫn

Bước chấm bài, yêu cầu các em đổi chéo vở, nghe tôi đọc từng câu kết hợpnhìn sách giáo khoa, dùng bút chì gạch chân từ bạn viết sai, sau đó tổng kết lỗi vàtrả cho bạn để bạn chữa bài vào bảng mẫu đã vẽ sẵn:

1.6/Phương pháp trò chơi học tập:

Trò chơi học tập phần lớn được xem là một thủ thuật, biện pháp củng cố kiến thức mà học sinh vừa học trong tiết học.Tuy nhiên, trò chơi học tập có thể tổ chức ởtất cả các khâu trong tiến trình tiết học hoặc sau một số bài tập, khi học sinh đã có kiến thức tổng hợp.Trong tiết học chính tả, bản thân tôi thấycũng rất đơn điệu, không gây được sự hứng thú cho học sinh trong quá trình học tập Tôi thiết nghĩ tròchơi học tập là một phương tiện có ý nghĩa trong việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh

Đối với dạng bài tập: phân biệt các âm, vần khó; phân biệt các âm,vần dễ lộn, tôi thường tổ chức cho các em thi đua tìm nhanh, đội nào tìm được nhiều từ đúng hơn đội đó thắng và được tặng bông hoa học tốt.

Ví dụ :Bài tập 2/ tr 14:Tìm các từ ngữ chứa tiếng:

từ khó Để các em khắc sâu các từ khó, tôi thường cho các em chơi trò chơi “Ai tinh mắt hơn?” để các em củng cố lại các từ có âm đầu hay vần dễ lẫn lộn khi viết.

Tôi sẽ ghi một số từ vào bảng phụ sẵn, đặc biệt các từ khó Sau đó yêu cầu các em

ở các đội tìm nhanh ra từ viết sai lỗi chính tả và tự sửa cho đúng vào bảng Đội nàonhanh hơn đội đó thắng

Ví dụ: ngằn ngoèo, heo hút, nghoéo tay, lắc lẻo