Kinh nghiệm dạy học tích hợp “Tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” vào bài vẽ tranh Đề tài bộ đội, môn Mĩ thuật lớp 6

Đảng và Nhà nước ta đang triển khai Chỉ thị 05-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” nên việc quán triệt giáo dụchọc tập và làm theo tư tưởng,

MỞ ĐẦU

1 LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại vô cùng kính yêu của dân tộc ViệtNam Tên tuổi cũng như những phẩm chất cao đẹp của Người đã vang khắp nămChâu Người là một nhà cách mạng lỗi lạc, nhà văn hóa lớn, một nhà tư tưởng vĩ đại.Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Người đã vận dụng sáng tạo chủnghĩa Mác – Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam trên mọi lĩnh vực như chínhtrị, kinh tế - xã hội cũng như sự nghiệp giáo dục Người đã để lại tài sản vô giá là tưtưởng và tấm gương đạo đức cao đẹp, trong sáng, mẫu mực, kết tinh những giá trịtruyền thống của dân tộc, của nhân loại và thời đại Cuộc đời hoạt động cách mạngcủa Người mãi mãi là tấm gương cho các thế hệ chúng ta học tập và noi theo

Đảng và Nhà nước ta đang triển khai Chỉ thị 05-CT/TW về “Đẩy mạnh học tập

và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” nên việc quán triệt giáo dụchọc tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người là cần thiết Công việcnày sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông ngày càng tốt hơn, đạt đượcnhững mục tiêu đã được xác định của ngành giáo dục hiện nay

Hiện nay đất nước ta đang trên đà phát triển về mọi mặt, đẩy mạnh sự nghiệpxây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đổi mới theo hướng tích cực, chủ động hội nhập thếgiới Vừa giữ gìn bản sắc văn hoá, tiếp thu có chọn lọc nền văn hoá thế giới Vì vậyviệc học tập rèn luyện tư tưởng đạo đức, lối sống và làm theo tấm gương đạo đức HồChí Minh là việc làm hết sức cần thiết, bởi vì tư tưởng của Người là nền tảng của xãhội, là động lực vượt qua khó khăn thử thách để phát triển kinh tế đất nước, hoànthiện nhân cách của mỗi con người Việt Nam

Môn Mĩ thuật ở trường phổ thông có nhiều ưu thế trong việc tích hợp nội dung

thống giáo viên cần phải lồng ghép tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trongtừng tiết dạy để học sinh thấm nhuần tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người Họctập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác để sau này trở thành nhữngcông dân có đủ phẩm chất cách mạng, có tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội.

Để đạt được mục tiêu giáo dục của Đảng và Nhà nước ta, nguyện vọng hoàibão lớn của Bác Hồ, đòi hỏi bất cứ giáo viên bộ môn nào cũng phải không ngừngnâng cao năng lực chuyên môn, phẩm chất đạo đức người thầy giáo, luôn cải tiếnphương pháp, nghiệp vụ giảng dạy, đồng hành dạy “chữ” với dạy “người”

Xuất phát từ những lí do trên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài: “Kinh nghiệm dạy học tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong bài vẽ tranh “Đề tài

bộ đội” môn Mĩ thuật lớp 6 ở Trường THPT Tân Bình”.

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết, cơ bản về đạo đức Hồ ChíMinh, trên cơ sở đó các em có được nhận thức, thái độ và hành vi tích cực theo tưtưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Giáo dục ý thức quan tâm đến cuộc vận động này, làm cho việc học tập và làm theo

tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trở thành thói quen và nếp sống của họcsinh

Phát triển kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc

cho học sinh trở thành công dân tốt, biết sống và học tập theo tư tưởng, đạo đức,phong cách Hồ Chí Minh và có trách nhiệm với đất nước.

3 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

Khi tích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào bài giảng cầnthực hiện những vấn đề sau:

Chuẩn bị cần thiết cho mỗi bài giảng

Hướng dẫn học sinh tìm và chọn nội dung đề tài

Hướng dẫn học sinh cách vẽ tranh

Với ba nhiệm vụ này là đã tiến hành những phần quan trọng nhất ở bài dạy Vẽ tranh

trong chương trình Mĩ thuật lớp 6

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Trao đổi với học sinh, thu thập tài liệu qua các em

- Thông qua các đợt kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong tiếtsinh hoạt dưới cờ; các cuộc thi kể chuyên về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Sử dụng kiến thức liên môn như: Bộ môn lịch sử, văn học

5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI

Phân môn vẽ tranh, Môn mĩ thuật lớp 6

Nội dung cần áp dụng: Toàn bộ bài 13 Vẽ tranh: Đề tài bộ đội

Đối tượng là học sinh khối lớp 6 năm học 2020- 2021, trường Trung học phổthông Tân Bình

Cùng với các môn học khác như: Ngữ Văn, GDCD, Âm nhạc, Hoạt động ngoàigiờ lên lớp…Giáo dục đạo đức cho học sinh qua tiết học Mĩ thuật là rất quan trọng, vìmôn Mĩ thuật luôn đem đến cho các em sự sáng tạo, cái hay cái đẹp trong cuộc sống,giúp các em thêm yêu mến quê hương đất nước và con người Việt Nam.

Là giáo viên dạy môn Mĩ thuật, qua nhiều năm giảng dạy tôi nhận thấy việcgiáo dục lòng yêu quê hương, đất nước là điều rất cần thiết nhằm nâng cao được tưtưởng đạo đức cách mạng cho học sinh

Để giáo dục thế hệ trẻ tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, có lối sống lànhmạnh, tinh thần yêu nước, yêu CNXH sâu sắc thì việc lồng ghép tư tưởng, đạo đức,phong cách của Bác trong dạy Mĩ thuật có thể góp phần nhỏ nào đó hình thành nhâncách, lối sống của học sinh

Tổ chuyên môn luôn quan tâm sâu sắc, thường xuyên tổ chức các buổi thaogiảng, dự giờ góp ý nhằm củng cố và nâng cao phương pháp và kinh nghiệm giảngdạy cho tổ viên

Được tham gia các lớp bồi dưỡng cải cách thay sách giáo khoa theo phươngpháp mới môn mĩ thuật, lớp tập huấn đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiểmtra đánh giá kết quả học tập của học sinh môn Mĩ thuật trường Trung học cơ sở, chonên giáo viên có nhiều cơ hội mở mang ý tưởng cho từng bài dạy tốt hơn

Là giáo viên đã dạy Mĩ thuật nhiều năm tôi đã đúc kết cho mình một số kinhnghiệm và sưu tầm được nhiều đồ dùng dạy học cần thiết như: Tranh ảnh, các loạibăng đĩa phục vụ cho bài dạy, mẫu vẽ, tài liệu về một số tác giả, tác phẩm tiêu biểucủa Mĩ thuật Việt Nam và thế giới,…

Nhờ được trang bị đầy đủ kiến thức, đào tạo đúng nghiệp vụ đồng thời luônđược bồi dưỡng kiến thức kịp thời khi có những thay đổi về cải cách giáo dục trongphương pháp giảng dạy Công nghệ thông tin phát triển nên có điều kiện nghiên cứunhững tài liệu và được cập nhật thông tin có liên quan đến bộ môn Mĩ thuật một cáchnhanh nhất

Đối với học sinh các em rất vui và thích thú khi đươc tiếp xúc với bộ môn Mĩthuật

2 Khó khăn

Do đặc thù địa phương: Trường Trung học phổ thông Tân Bình nằm trongvùng nông thôn xã Tân Bình, học sinh đa số sống trên địa bàn nên các em chưa cóđiều kiện để tham gia câu lạc bộ vẽ tranh ở nhà văn hoá thiếu nhi của huyện, tỉnh nênhạn chế tư duy sáng tạo và khả năng học hỏi của các em

Học sinh có năng khiếu về môn học này rất ít (khoảng 30%)

Thành phần gia đình đa số là nông dân nên ngoài giờ học ở trường, các em còn

giáo dục phù hợp.

III CÁC BIỆN PHÁP TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Chuẩn bị

1.1 Chuẩn bị về nội dung và tư liệu

1.1.1 Đối với giáo viên

Giáo viên đọc và nghiên cứu kỹ sách giáo khoa, sách giáo viên và sách thamkhảo để xác định đúng vị trí, mục đích, yêu cầu và hệ thống kiến thức cơ bản, trọngtâm của bài giảng

Ngoài ra, giáo viên sưu tầm một số hình ảnh, tư liệu về Bác Hồ

Giáo viên cho học sinh chuẩn bị từ trước tiểu phẩm nói về Bác Hồ với bộ đội đểcho học sinh trình diễn trong phần khởi động

Soạn bài giảng bằng chương trình Microsoft PowerPoint Giáo án là một trongnhững yếu tố quyết định sự thành công của tiết dạy

1.1.2 Đối với học sinh

Đọc sách giáo khoa trước để nắm sơ lược nội dung của bài học

Sưu tầm tranh, ảnh liên quan đến bài học

Tiểu phẩm nói về Bác Hồ với bộ đội đã tập dợt từ trước để trình diễn trong phần

Dụng cụ học tập như: giấy, chì, màu vẽ,…

1.2 Chuẩn bị về phương pháp

Ngoài việc ứng dụng công nghệ thông tin thì giáo viên cần chuẩn bị tốt cácphương pháp như: Trực quan, gợi mở, vấn đáp, hoạt động nhóm, liên hệ thực tiễncuộc sống, kĩ thuật sắm vai…Trong đó quan trọng nhất là phương pháp trực quangiúp học sinh quan sát, nhận xét để hiểu được cách sắp xếp bố cục Tiếp đến làphương pháp vấn đáp giúp học sinh phát huy được tính tích cực tạo điều kiện pháthuy tính sáng tạo của các em, đồng thời giáo viên biết được mức độ nhận thức củahọc sinh Phương pháp hướng dẫn học sinh thực hành bằng các silde trong bài giảngđiện tử sẽ giúp học sinh thích thú hơn và giáo viên cũng đỡ tốn thời gian hơn cho hoạtđộng này

2 Thực hiện

Phần I: GIỚI THIỆU BÀI

Giáo viên cho học sinh lên diễn tiểu phẩm trong khoảng thời gian 5 phút (nộidung nói về Bác với Quân đội nhân dân Việt Nam)

Giáo viên cho hoc sinh rút ra bài học kinh nghiệm thông qua tiểu phẩm và dẫn dắtvào bài mới: Đâu chỉ trong chiến tranh những người lính mới quên mình vì độc lập,

tự do cho đất nước mà ngay cả thời bình, người lính vẫn phải chịu những thiệt thòi,lặng lẽ cống hiến hi sinh tuổi thanh xuân cho đất nước Từ hình ảnh người lính đemcon chữ đến những bản làng nghèo xa xôi, thắp lên hi vọng và ước mơ cho những emnhỏ vùng cao, đến hình ảnh người lính chia sẻ cùng nhân dân những nhọc nhằn, giankhó đã trở thành quen thuộc với chúng ta, để bày tỏ sự trân quý và lòng biết ơn củamình đối với những người lính, thì hôm nay lớp chúng ta sẽ cùng thể hiện tình cảm

đó thông qua bài vẽ tranh Đề tài bộ đội.

Giáo viên trình chiếu silde 1:

Học sinh ghi tựa bài mới vào tập

Giáo viên trình chiếu silde 2 tóm tắt nội dung chính của bài học:

Phần II: NỘI DUNG BÀI GIẢNG

Hoạt động 1: Hướng dẫn học sinh tìm và chọn nội dung đề tài

Giáo viên chiếu silde tiếp theo cho học sinh xem một số hình ảnh về Bộ đội

Giáo viên cho học sinh hoạt động theo 4 nhóm (thời gian thảo luận là 2 phút)

Nhóm 1: Hãy nêu những hoạt động của chú bộ đội trong thời chiến và thờibình?

Nhóm 2: Gồm có những quân chủng, binh chủng nào? đặc điểm về quân trang?Nhóm 3: Đặc điểm hình dáng, kiểu cách các loại vũ khí, và phương tiện tácchiến gắn liền với bộ đội?

Nhóm 4: Kể một số tấm gương anh hùng, liệt sĩ, thương binh trong chiến đấu,lao động hoặc đời sống sinh hoạt thường ngày?

Sau khi đại diện các nhóm trả lời, các nhóm khác tham gia đóng góp ý kiến bổ sung,giáo viên chốt lại: Đề tài Bộ đội rất phong phú, sinh động vì có nhiều hoạt động,nhiều bối cảnh khác nhau, hình ảnh các anh, chị bộ đội thông qua những hoạt độngluyện tập, chiến đấu, lao động, sinh hoạt luôn được nhân dân yêu mến Tùy theo địaphương, vùng miền khác nhau có thể tìm và chọn nội dung đề tài khác nhau (bộ độiHải quân, Biên phòng, Không quân, Bộ binh ở miền biển đảo, miền núi, thành phố,nông thôn…) Chú ý đến trang phục của các binh chủng trong quân đội

Bộ đội giúp dân

Bộ đội đang tập dợt trên thao trường

Bộ đội Bộ binh Bộ đội Tăng thiết giáp

Hải QuânKhông quân

GƯƠNG ANH HÙNG TIÊU BIỂU

Anh hùng Võ Thị Sáu Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi

Đồng bào các dân tộc đã gọi các đơn vị vũ trang ta là “Bộ đội Ông Ké”, Bộ độiÔng Cụ” Về sau, khi biết tên Ông Cụ là Chủ tịch Hồ Chí Minh nên mọi người đãchuyển cách gọi thành ‘Bộ đội Cụ Hồ” Rồi từ chiến khu Việt Bắc, tên gọi yêu quý đódần dần lan rộng ra trên phạm vi cả nước vào những năm đầu của cuộc kháng chiếnchóng Pháp Từ đó tên “Bộ đội Cụ Hồ” mãi mãi trong lòng dân.

Bác Hồ và Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập ra quân đội cách mạng Bác dạy

quân đội phải: Trung với nước, hiếu với dân ; nhiệm vụ nào cũng hoàn thành; khó khăn nào cũng vượt qua; kẻ thù nào cũng đánh thắng Hình ảnh anh Bộ đội luôn gần

gũi, gắn bó, đồng cam cộng khổ với nhân dân Điều đó phản ánh đạo đức, tình cảmcao đẹp của Bác Hồ với dân tộc, với non song đất nước

Hình ảnh cá anh (chị) bộ đội luôn thu hút được tình cảm kính trọng, yêu mếncủa thiếu nhi, là tấm gương sáng để các em học tập và noi theo

Ngày 22/12/1944, theo chỉ thị của Bác Hồ, đội Việt Nam tuyên truyền giảiquân được thành lập tại Cao bằng Đồng chí Võ Nguyên Giáp được Bác Hồ ủy nhiệmlãnh đạo, thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân đầu tiên tại đây, saunày lấy ngày này làm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam

(Qua những sự kiện trên, giáo viên giáo dục học sinh về niêm tự hào dân tộc; vềĐảng, Bác Hồ; về non sông đất nước Việt Nam, từ đó thế hệ các em biết gìn giữ vàphát huy những truyền thống quí báu của dân tộc).

Hoạt động 2: Hướng dẫn học sinh vẽ tranh

Hỏi: Em hãy nêu các bước vẽ tranh đề tài?

Học sinh trả lời: gồm 4 bước

Bước 1: Tìm và chọn nội dung đề tài

Bước 2: Tìm bố cục (phác mảng chính, mảng phụ)

Bước 3: Vẽ hình

Bước 4: Vẽ màu

Giáo viên trình chiếu các bước vẽ:

Giáo viên chiếu silde minh họa tên bìa sách ở vị trí khác nhau

Hoạt động 3: Hướng dẫn học sinh làm bài

Giáo viên trình chiếu silde bài tập

Bước 4Bước 3

Vẽ một bức tranh về đề tài Bộ đội, màu sắc tự chọn.

Khi học sinh vẽ, giáo viên theo dõi và góp ý để các em hoàn thành bài tập.Khuyến khích cách tìm tòi và thể hiện riêng của học sinh.

Hoạt động 4: Đánh giá kết quả học tập

Giáo viên chọn một số bài vẽ của học sinh và đính lên bảng, cho học sinh nhậnxét, xếp loại Giáo viên gợi ý học sinh nhận xét về: lựa chọn nội dung đề tài, cách sắpxếp bố cục, hình mảng chính, hình mảng phụ, hình vẽ và màu sắc

Giáo viên khen ngợi những bài vẽ hình ảnh Bác Hồ (đánh giá bài vẽ với cácmức độ khác nhau)

Với mỗi bài, giáo viên cần gợi ý, nhấn mạnh tới một vài ưu điểm để địnhhướng cho học sinh phát biểu

Nội dung

Phần III: TÓM TẮT NỘI DUNG CHÍNH (phần học sinh ghi vào tập)

Bài 13: Vẽ tranh

ĐỀ TÀI BÔ ĐỘI

I Tìm và chọn nội dung đề tài

- Có nhiều nội dung về đề tài Bộ đội: Chân dung anh Bộ đội, Bộ đội lao động,mừng chiến thắng, vui chơi cùng thiếu nhi, canh gác, giúp dân,…

- Gồm có nhiều quân chủng, binh chủng: Bộ binh, Không quân, Tăng thiết giáp,Hải quân…

- Trang phục, quân trang: Ba lô, nón cối, bình ton…, Phương tiện và vũ khí: xetăng, máy bay, tên lửa…

- Một số gương anh hùng, liệt sỹ tiêu biểu: Chị Võ Thị Sáu, Anh Nguyễn VănTrỗi, Anh Lê Văn Tám…

II Cách vẽ tranh: Gồm 4 bước

Bước 1: Tìm và chọn nội dung đề tài

Về kỹ năng: Học sinh đã biết lựa chọn nội dung đề tài phù hợp với yêu cầu bài

vẽ Nhận thấy được sự đa dạng, phong phú trong chiến đấu, sinh hoạt, học tập và tìnhcảm quân dân cao đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam Biết cách tự tạo ra cái đẹp

cho bản thân mình và cho cuộc sống Vẽ được một bức tranh về Đề tài Bộ đội theo

yêu cầu bài học

Về thái độ: Hiểu được bản chất cao đẹp của Anh Bộ đội Cụ Hồ Thể hiện tình

cảm yêu quý, kính trọng đối với các anh, chị Bộ đội Các em yêu quí cuộc sống muônmàu, muôn vẻ của thế giới xung quanh, từ đó nhân rộng lên thành tình yêu quêhương, đất nước và con người Việt Nam

Dưới đây là một số thống kê ở khối lớp 6 trường Trung học phổ thông TânBình để chúng ta tiện so sánh kết quả khi chưa áp dụng và đã áp dụng phương pháptích hợp tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh vào bài giảng

Kết quả của năm học 2019 - 2020 (khi chưa áp dụng)

Qua thời gian giảng dạy tích hợp tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cùng vớisáng tạo của người giáo viên và hoạt động tích cực của học sinh kết quả đạt được saukhi tích hợp tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong bài giảng rất khả quan.

Kết quả của năm học 2020 - 2021 (Sau khi áp dụng)

2 BÀI HỌC KINH NGHIỆM

Khi lên lớp giáo viên nên tạo hứng thú, không khí lớp nhẹ nhàng, đầm ấm ngay

từ đầu giờ học để giáo viên có thể gần gũi học sinh, hoà nhập với các em như: thảoluận nhóm, tổ chức trò chơi, sắm vai, quan sát thực tế Có như vậy lớp học mới họcmới diễn ra tự nhiên, sôi nổi và giáo viên dễ dàng dẫn dắt các em thực hiện tốt cácyêu cầu của mình đề ra