CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAMĐộc lập - Tự do - Hạnh phúc SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH NHÓM TRONG VIỆC RÈN LUYỆN KĨ NĂNG NÓI TIẾNG ANH CỦA HỌC SINH LỚP 12 B
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH NHÓM TRONG VIỆC RÈN LUYỆN KĨ NĂNG NÓI TIẾNG ANH
CỦA HỌC SINH LỚP 12 BẬC THPT
Họ và tên: Nguyễn Thị Tuyết Mai Chức vụ: Tổ phó chuyên môn Đơn vị công tác: Trường THPT Phan Đình Phùng
Quảng Bình, tháng 1 năm 2019
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘ MỤ ICH LỤ Ủ C NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MỤC LỤC 1
1 PHẦN MỞ ĐẦU 1
1.1 Lí do chọn đề tài 2
1.2 Điểm mới của đề tài 3
1.3 Đối tượng và phạm viáp dụng đề tài 3
2 PHẦN NỘI DUNG 3
2.1 Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn 4
2.1.1 Cơ sở lí luận 4
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM 2.1.2 Cơ sở thực tiễn 5
2.2 Áp dụng phương pháp thuyết trình nhóm để rèn luyện kĩ năng nói tiếng Anh của học sinh lớp 12 bậc THPT 7
2.2.1 Chuẩn bị 8
2.2.2 Ví dụ minh họa 10
ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH NHÓM 2.2.3 Ưu, Nhược điểm của phương pháp thuyết trình nhóm 15
TRONG VIỆC RÈN LUYỆN KĨ NĂNG NÓI TIẾNG ANH 2.3 Kết quả đạt được 16
CỦA HỌC SINH LỚP 12 BẬC THPT 2.3.1 Hiệu quả của phương pháp thuyết trình nhóm lên khả năng cải thiện lỗi của học sinh 16
2.3.2 Thái độ của học sinh đối với phương pháp thuyết trình nhóm 17
3 PHẦN KẾT LUẬN 17
3.1 Ý nghĩa của đề tài 17
3.2 Kiến nghị, đề xuất 18
3.2.1 Đối với học sinh và giáo viên 18
3.2.2 Đối với Nhà trường và cấp trên 18
Quảng Bình, tháng 1 năm 2019
download by : skknchat@gmail.com
Trang 3MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
1 PHẦN MỞ ĐẦU 2
1.1 Lí do chọn đề tài 2
1.2 Điểm mới của đề tài 3
1.3 Đối tượng và phạm vi áp dụng đề tài 3
2 PHẦN NỘI DUNG 3
2.1 Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn 4
2.1.1 Cơ sở lí luận 4
2.1.2 Cơ sở thực tiễn 5
2.2 Áp dụng phương pháp thuyết trình nhóm để rèn luyện kĩ năng nói tiếng Anh của học sinh lớp 12 bậc THPT 7
2.2.1 Chuẩn bị 7
2.2.2 Ví dụ minh họa 10
2.2.3 Ưu, Nhược điểm của phương pháp thuyết trình nhóm 15
2.3 Kết quả đạt được 16
2.3.1 Hiệu quả của phương pháp thuyết trình nhóm lên khả năng cải thiện lỗi của học sinh 16
2.3.2 Thái độ của học sinh đối với phương pháp thuyết trình nhóm 17
3 PHẦN KẾT LUẬN 17
3.1 Ý nghĩa của đề tài 17
3.2 Kiến nghị, đề xuất 18
3.2.1 Đối với học sinh và giáo viên 18
3.2.2 Đối với Nhà trường và cấp trên 18
1
Trang 41 PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lí do chọn đề tài
Trong xu hướng chuyển mình theo sự phát triển và biến đổi theo nhịpchung của nền văn minh và văn hóa thế giới, việc học và sử dụng tiếng Anh làđiều tất yếu của các quốc gia trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.Giảng dạy tiếng Anh luôn có nhiều dao động, nó đòi hỏi giáo viên phải luôn linhhoạt và cập nhật theo xu thế mới, hơn nữa, người dạy phải luôn tâm huyết và cótrách nhiệm để truyền đạt kiến thức thật hiệu quả, đáp ứng đúng yêu cầu của xãhội Qua nhiều năm áp dụng phương pháp đổi mới trong giảng dạy môn tiếngAnh THPT theo hướng tích cực - lấy học sinh làm trung tâm - đã có nhiều kinhnghiệm, sáng kiến phục vụ tích cực trong công tác giảng dạy, tuy nhiên tôi nhậnthấy vẫn còn có một số vấn đề nảy sinh trong thực tế Dạy-Học ở trường chúngtôi mà bản thân tôi luôn trăn trở, suy nghĩ, tìm tòi để làm thế nào cho một tiếthọc mới mẻ, mang lại không những hứng thú mà còn hiệu quả cho môn học.Vấn đề nổi bật nhất mà tôi muốn trình bày đó là: Làm thế nào để Dạy-Học hứngthú và hiệu quả tiết SPEAKING ở học sinh THPT, hướng tới việc vận dụngtrong thực tế hữu ích, cũng như giúp học sinh mạnh dạn và nâng cao khả nănggiao tiếp trong xã hội hiện đại ngày nay
Hiện nay, việc Dạy và Học tiếng Anh, cũng giống như các môn học kháctrong các trường THPT, đều đang diễn ra với sự đổi mới phương pháp giáo dục,cải cách sách giáo khoa (SGK), ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy,giảm tải nội dung chương trình học… nhằm làm cho lượng kiến thức trong SGKphù hợp với học sinh, đồng thời giúp học sinh tiếp cận với nội dung kiến thứchiện đại Tuy nhiên, quá trình Dạy-Học trên phạm vi lớp học ở bậc THPT lạigặp không ít khó khăn và cũng từ đó kết quả thi THPTQG không cao như mongđợi Một trong những khó khăn phải kể đến đó là tâm sinh lý lứa tuổi của họcsinh bậc THPT Ở giai đoạn này, đa số các em kinh nghiệm sống ít, khả nănggiao tiếp, kỹ năng nhận thức còn hạn chế, nhiều em còn ham chơi hơn ham học,một số bộ phận học sinh tư tưởng du học và xuất khẩu lao động sau khi tốtnghiệp…, nên việc học tiếng nước ngoài quả thật là một trở ngại, một thách thứcđối với các em Vậy chúng ta phải làm gì để giúp các em khắc phục được tìnhtrạng đó? Một khó khăn khác không kém phần quan trọng phải kể đến đó là:việc Dạy và Học ở bậc THPT diễn ra trong môi trường chật hẹp về giao tiếp, chỉ
có giao tiếp giữa giáo viên và học sinh, điều này dẫn đến sự nhàm chán vàkhông kích thích được khả năng nói của học trò Thêm một nguyên nhân nữa mà
2
download by : skknchat@gmail.com
Trang 5tôi nhận thấy qua công tác dự giờ thăm lớp của đồng nghiệp trong trường mình
đó là giảng dạy các tiết phát triển kỹ năng nói còn chưa có sự đầu tư, công tácchuẩn bị cho một tiết dạy còn qua loa, thiết kế bài dạy chưa mang tính vận dụngchiều sâu, chưa chú trọng làm mới các phương pháp dạy học để phù hợp với đốitượng học sinh của mình và cuốn hút các em vào bài Theo trào lưu ngày nay, đa
số học sinh không muốn bị áp đặt mà muốn tự sáng tạo, muốn đưa quan điểm và
bằng cách riêng của mình để được bạn bè và thầy cô công nhận, nên thay đổi cáchDạy và Học mỗi ngày là mục tiêu của bất cứ giáo viên yêu ngành, yêu nghề nào
Từ thực tiễn trên, cùng với kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy của bảnthân, tôi mạnh dạn đưa ra đổi mới phương pháp dạy kĩ năng nói hiệu quả thông
qua đề tài: “Áp dụng phương pháp thuyết trình nhóm trong việc rèn luyện
kĩ năng nói tiếng Anh của học sinh lớp 12 bậc THPT”
Vì vậy, vấn đề ở đây đặt ra với mỗi giáo viên là đều phải thực sự đổi mớiphương pháp dạy, học sinh thay đổi cách học, cách tư duy của mình thì mới đápứng được nhu cầu đào tạo hiện nay và phải nhận thức rõ giá trị giao tiếp củangôn ngữ trong cuộc sống cũng như nắm chắc cách thực hiện loại hình bài dạy
để cải thiện chính mình đem lại lợi ích cho người học
1.2 Điểm mới của đề tài
Điểm mới của đề tài này là tạo được không khí học nhóm vui vẻ, kíchthích sự sáng tạo và tinh thần làm việc tập thể, đặc biệt là giúp học sinh mạnhdạn trong giao tiếp, tự tin vận dụng tiếng Anh với bạn bè, thầy cô và cả vớingười nước ngoài mà không e ngại tới những trở ngại về văn hóa, phương ngữ
cả cấu trúc ngữ pháp
1.3 Đối tượng và phạm vi áp dụng đề tài
Đề tài này áp dụng cho học sinh lớp 12 bậc THPT Trong quá tình giảngdạy, từ việc lĩnh hội kiến thức đến việc vận dụng vào thực tiễn, bản thân tôi đã
có ý tưởng về việc cho học sinh làm thuyết trình nhóm thay vì phải học gò bótrong khuôn khổ nội dung trong SGK và đã tích lũy được kinh nghiệm, kĩ năng,tiến hành thực nghiệm trong hai năm học, qua nhiều lớp với nhiều đối tượng họcsinh khác nhau (giỏi, khá, trung bình, yếu), với những mức độ khác nhau Đồngthời qua đó tạo hứng thú học tập và sử dụng ngôn ngữ vào thực tiễn, kích thíchkhả năng tư duy và sáng tạo cũng như sự dạn dĩ trong giao tiếp của học sinh
2 PHẦN NỘI DUNG
3
Trang 62.1 Cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn
2.1.1 Cơ sở lí luận
Phương pháp thuyết trình là phương pháp dạy học bằng lời nói sinh độngcủa giáo viên để trình bày một tài liệu mới hoặc tổng kết những tri thức mà họcsinh đã thu lượm được một cách có hệ thống
Theo Ur (2000), trong bốn kỹ năng: nghe, nói, đọc viết thì nói thườngđược đánh giá là kỹ năng quan trọng nhất của quá trình dạy và học một ngoạingữ Đó là lý do nhiều người học ngoại ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêngluôn ưu tiên rèn luyện kỹ năng nói nhiều hơn các kỹ năng còn lại Họ mong đợiđược GV cung cấp nhiều cơ hội luyện tập nhằm nâng cao khả năng nói tiếngAnh của mình
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện
giáo dục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo
cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Để thực hiện tốt mục
tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần
có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới phương pháp dạy học theo địnhhướng phát triển năng lực người học và một số biện pháp đổi mới phương phápdạy học theo hướng này
Đổi mới phương pháp dạy học đang thực hiện bước chuyển từ chươngtrình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người học, nghĩa là
từ chỗ quan tâm đến việc HS học được cái gì đến chỗ quan tâm HS vận dụngđược cái gì qua việc học Để đảm bảo được điều đó, phải thực hiện chuyển từphương pháp dạy học theo lối "truyền thụ một chiều" sang dạy cách học, cáchvận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng, hình thành năng lực và phẩm chất Tăngcường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viên - học sinh theo hướngcộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội Bên cạnh việchọc tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của các môn học chuyên môn cần bổsung các chủ đề học tập tích hợp liên môn nhằm phát triển năng lực giải quyếtcác vấn đề phức hợp
4
download by : skknchat@gmail.com
Trang 7Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành
và phát triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếmthông tin ), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của
tư duy Có thể chọn lựa một cách linh hoạt các phương pháp chung và phươngpháp đặc thù của môn học để thực hiện Tuy nhiên dù sử dụng bất kỳ phươngpháp nào cũng phải đảm bảo được nguyên tắc “Học sinh tự mình hoàn thànhnhiệm vụ nhận thức với sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên”
Việc sử dụng phương pháp dạy học gắn chặt với các hình thức tổ chứcdạy học Tuỳ theo mục tiêu, nội dung, đối tượng và điều kiện cụ thể mà cónhững hình thức tổ chức thích hợp như học cá nhân, học nhóm; học trong lớp,học ở ngoài lớp Cần chuẩn bị tốt về phương pháp đối với các giờ thực hành đểđảm bảo yêu cầu rèn luyện kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn,nâng cao hứng thú cho người học
Kỹ năng nói đóngvai trò quan trọng trong việc học ngoại ngữ nói chung
và tiếng Anh nói riêng Để đạt được trình độ nói tiếng Anh trôi chảy, mạch lạcnhư người bản ngữ đòi hỏi sự nỗ lực không ngừng của cả người dạy và ngườihọc Do vậy, trên cương vị của một giáo viên dạy tiếng Anh của trường THPT,tôi luôn áp dụng những phương pháp giảng dạy tích cực nhằm nâng cao khảnăng nói tiếng Anh của học sinh, trong đó có phương pháp thuyết trình nhómbằng cách quay video Với mục đích đánh giá hiệu quả của phương pháp thuyếttrình nhóm tới khả năng nói tiếng Anh của học sinh, bản thân đã cho học sinhtiến hành thuyết trình nhóm bằng phương pháp can thiệp xã hội học, so sánh đốichứng giữa có và không có áp dụng phương pháp thuyết trình nhóm Kết quảnghiên cứu cho thấy phương pháp thuyết trình nhóm đã cải thiện kỹ năng nóicủa học sinh và đã mang lại hiệu quả nhất định
Trang 8được rất nhiều giáo viên dạy tiếng Anh quan tâm và tìm giải pháp khắc phụcnhững nhân tố cản trở khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh của học sinh.Một sốkhó khăn đã được bản thân tôi khảo sát trong thời gian nghiên cứu thể hiện quabảng dưới đây.
Chủ đề bài học còn chưa gần gũi hoặc đã cũ, gây nhàm chán với
78%học sinh
Ngoài ra, những hạn chế nhất định trong việc vận dụng phương pháp, kĩnăng truyền đạt và phương pháp tổ chức các hoạt động dạy học của giáo viêntrong từng tiết dạy cụ thể cũng ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng của học sinh.Bên cạnh đó, ở cấp học THPT việc học bộ môn tiếng Anh thường được chútrọng như một môn thi chính trong kì thi THPTQG hơn là một phương tiện giaotiếp quan trọng Nhận thức sai lệch này từ giáo viên và học sinh cần được thayđổi
2.1.2.2 Thực trạng Dạy và Học kĩ năng nói tiếng Anh ở trường THPTViệc thành công của học sinh trong học tập phụ thuộc vào nhiều yếu tốkhác nhau, trong đó 3 yếu tố quan trọng nhất đó là: Động cơ học tập, thái độ họctập và chiến lược học tập Việc học được một ngôn ngữ mới đã khó, áp dụng nótrong đời sống hàng ngày lại khó hơn
Theo kết quả điều tra, phần lớn học sinh (60%) chưa có động cơ học tậpđúng đắn Nguyên nhân sâu xa của vấn đề này là do quy mô lớp học còn đông,phân hóa học sinh chưa đồng đều, phương pháp giảng dạy của giáo viên vẫnmang đậm tính truyền thống, chủ yếu dựa vào SGK, phấn, bảng Bên cạnh đó,thái độ học tập của học sinh cũng góp vai trò không nhỏ trong việc thành côngcủa việc học Theo Brown (1980), thái độ là niềm tin của người học đối với cộngđồng sử sụng ngôn ngữ đó và nền văn hóa của nước đó Chiến lược học tập cũnggiúp cho học sinh định hướng được việc sắp xếp công việc, ưu tiên việc
Trang 9download by : skknchat@gmail.com
Trang 10nào trước, có phương pháp học hiệu quả Theo phương pháp dạy truyền thống,
kĩ năng nói tiếng Anh thường diễ ra tại lớp học, ngay trong tiết SPEAKING Cáchoạt động giao tiếp tại lớp thường được diễn ra theo trình tự như sau:
Chính vì cách tổ chức các hoạt động lặp đi lặp lại này đã làm mất đi độ
nhanh nhạy cũng như phản ứng của học sinh, làm ảnh hưởng đến khả năng tưduy bằng tiếng Anh, khả năng sáng tạo và khả năng thuyết trình của học sinh.Hậu quả là học sinh không tập trung vào bài giảng, làm việc riêng hoặc nóichuyện trong làm đẫn đến kết quả học tập không cao Qua phiếu điều tra ở 3 lớp12A1, 12C1 và 12D1 trước khi tổ chức cho các em thuyết trình nhóm thì đa sốcác em (85%) đều nói rằng 45 phút thực hành ở trên lớp chưa thực sự hiệu quả,65% học sinh rất sợ phải nói tiếng Anh trong đó phần lớn vốn từ và khả nănggiao tiếp của các em còn yếu
Trong những năm qua chất lượng bộ môn tiếng Anh của trường vẫn cònthấp, tỉ lệ học sinh khá giỏi chưa nhiều, số học sinh đạt giải học sinh giỏi tỉnhcòn quá ít Thêm vào đó, đa số học sinh khối 12 không thể vận dụng ngôn ngữvào thực tiễn, đây là một thực tế đáng buồn đối với những giáo viên dạy bộ môntiếng Anh như chúng tôi Vì vậy bản thân tối quyết định đổi mới cách DẠY -HỌC kĩ năng nói, thay vì nói đơn, cặp hay nhóm nhỏ diễn ra tại lớp học thì lớp
sẽ chia thành 4 nhóm để cùng nhau làm thuyết trình (các nhóm tự tìm tư liệu,quay video liên quan đến chủ đề bài học), để học sinh khi ra trường có thể tự tinhơn trong giao tiếp
2.2 Áp dụng phương pháp thuyết trình nhóm để rèn luyện kĩ năng nói tiếng Anh của học sinh lớp 12 bậc THPT
Cấu trúc của phương pháp thuyết trình: Khi dùng phương pháp thuyếttrình để trình bày vấn đề nào đó cũng phải trải qua bốn bước: Đặt vấn đề, phátbiểu vấn đề, giải quyết vấn đề và kết luận rút ra từ vấn đề đó
để kích thích sự chú ý ban đầu của học sinh
7
download by : skknchat@gmail.com
Trang 11- Phát biểu vấn đề là bước nêu lên những câu hỏi cụ thể nhằm vạch ra phạm vi những vấn đề cần phải xem xét.
logic diễn dịch
dạng xúc tích, chính xác những khái quát bản chất của vấn đề đưa ra xem xét
2.2.1 Chuẩn bị
Thuyết trình (presentation) là một vấn đề mà đang rất nóng hiện nay, vàthường chúng ta thường chú tâm vào việc kỹ năng thuyết trình “cá nhân” mà bỏquên kỹ năng thuyết trình nhóm Để có được một bài thuyết trình hiệu quả chobản thân, có thể không quá khó với nhiều người
Nhưng với một nhóm, việc để chuẩn bị được một bài thuyết trình làm hàilòng tất cả cá nhân trong nhóm là một điều vô cùng khó khăn Mỗi người một ýtưởng, một góc nhìn, một quan điểm khác nhau Vậy người giáo viên giải quyết
nó như thế nào cho hoàn hảo nhất? Theo kinh nghiệm cá nhân tôi, để giải quyếtvấn đề này học sinh cần đảm bảo các bước cơ bản sau:
Bước 1: Lên ý tưởng.
Các nhóm thường lên ý tưởng bằng cách nào? Đa số các nhóm tập trungnhau lại và từng người đưa ra ý kiến, nếu cả nhóm thấy hợp lý thì lấy, còn khôngthì bác bỏ Và đây là một phương pháp đưa lại hiệu quả “khá cao”, bởi vì cónhững ý kiến hay để hỗ trợ lẫn nhau và lựa chọn để đi đến các cuối cùng khi đã
có sự đồng thuận của cả nhóm
Bước 2: Chọn lọc ý tưởng chủ đạo.
Vai trò của người giáo viên là biết hướng dẫn học sinh thảo luận và tìm ranội dung chủ đạo cho bài thuyết trình Sau đó, dựa vào nội dung chủ đạo đó các
em hãy cho nhóm chọn ra 2-4 ý chính để nói trong bài thuyết trình, lên kịch bản
và quay phim
Bước 3: Sắp xếp ý tưởng theo mạch nói.
Công việc của bước này khá đơn giản, đó là giáo viên giúp học sinh xácđịnh thứ tự các vấn đề sẽ nói trong bài thuyết trình và sắp xếp các ý cho vấn đề
đó một cách hợp lý và mạch lạc Nhóm trưởng có thể phân công cho mỗi thànhviên trong nhóm đảm nhiệm một phần
Bước 4: Phác thảo hình thức bài thuyết trình lên giấy.