(SKKN CHẤT 2020) chuyên đề bd hsg môn sinh lớp 11 chương 1 câu hỏi phần chuyển hoá vật chất và năng lượng ở thực vật

TL: * Vì: Khi bị ngập úng -> rễ cây thiếu oxi-> ảnh hưởng đến hô hấp của rễ -> tích luỹ các chất độchại đối với tế bào và làm cho lông hút chết, không hình thành lông hút mới-> cây không

CÂU HỎI PHẦN CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT Chuyên đề 1:

Trao đổi nước và hút khoáng

A Câu hỏi trong SGK

Câu 1(T9- SCB): Rễ thực vật trên cạn có đặc điểm hình thái gì thích nghi với chức năng tìm nguồn

nước, hấp thụ nước và hút khoáng?

Câu 2 (đề HSG 2009 – 2010= T11 - SNC):

a Lông hút có đặc điểm cấu tạo như thế nào phù hợp với chức năng hút nước?

b Số lượng lông hút thay đổi trong điều kiện nào?

Câu 3: (T9 - SCB): Hãy phân biệt cơ chế hấp thụ nước với cơ chế hấp thụ ion khoáng ở rễ cây

Câu 4(T9 - SCB) (đề HSG 2009 – 2010): Giải thích vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu ngày sẽ chết? Câu 5(T11 - SNC) Nêu vị trí và vai trò của đai Caspari

Câu 6(T11- SNC): Trình bày con đường vận chuyển nước ở thân?

Câu 7(T1 - SCB): Qua những đêm ẩm ướt, vào buổi sáng thường có những giọt nước xuất hiện trên đầu

tận cùng của lá(đặc biệt thường thấy ở lá của cây một lá mầm), hiện tượng đó gọi là sự ứ giọt Giải thíchnguyên nhân của hiện tượng ứ giọt?

Câu 8(T11 - SNC): Tại sao hiện tượng ứ giọt chỉ xảy ra ở những cây bụi thấp và ở những cây thân thảo? Câu 9(T14 - SCB): Chứng minh cấu tạo của mạch gỗ thích nghi với chức năng vận chuyển nước và

ion khoáng từ rễ lên lá?

Câu 10(T14 – SCB: Động lực nào giúp dòng nước và ion khoáng di chuyển được từ rễ lên lá ở

những cây gỗ cao lớn hàng chục mét)?

Câu 11(T14 - SCB) Nếu 1 ống mạch gỗ mạch bị tắc, dòng mạch gỗ trong ống đó có thể đi lên

được không? Tại sao?

Câu 12(T14 - SCB) Động lực nào đẩy dòng mạch rây đi từ lá đến rễ và các cơ quan khác?

Câu 13(T17 - SNC): Vì sao mặt trên của lá cây đoạn không có khí khổng nhưng vẫn có sự thoát hơi

nước?

Câu 14(T19 - SCB): Vì sao dưới bóng cây mát hơn dưới mái che bằng vật liệu xây dựng?

Câu 15(T19 - SCB): Cây trong vườn và cây trên đồi, cây nào có cường độ thoát hơi nước qua

cutin mạnh hơn?

Câu 16(T19 - SCB): Tác nhân chủ yếu nào điều tiết độ đóng mở của khí khổng?

Câu 17(T12- SNC) Giải thích: Tại sao nói thoát hơi nước là tai họa và tất yếu? = (T16 - SNC)Ý nghĩa

thoát hơi nước?

Câu 18(T16 - SNC) : Hãy trình bày con đường thoát hơi nước và đặc điểm của chúng?

Câu 19(T16 - SNC) : Hãy nêu các cơ sở khoa học của việc tưới nước hợp lí cho cây trồng?

Câu 20(T16 - SNC): Hãy nêu đặc điểm cấu trúc của tế bào khí khổng trong mối liên quan tới cơ chế

đóng mở của nã?

Câu 21: Giải thích Thí nghiệm trang17 SGK

ĐÁP ÁN CÂU HỎI PHẦN CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT

Chuyên đề 1: Trao đổi nước và hút khoáng

A Câu hỏi trong SGK

Câu 1(T9- SCB): Rễ thực vật trên cạn có đặc điểm hình thái gì thích nghi với chức năng tìm nguồn nước, hấp thụ nước và hút khoáng?

TL:

Đặc điểm bộ rễ liên quan đến chức năng hút nước và hút khoáng:

- Rễ có khả năng đâm sâu, lan rộng.-> tăng diện tích tiếp xúc với đất

- Có khả năng hướng hoá và hướng nước

- Có đỉnh sinh trưởng và miền sinh trưởng dãn dài > rễ dài ra

- Miền lông hút phát triển -> hấp thụ được nhiều nước và muối khoáng

Câu 2 (đề HSG 2009 – 2010= T11 - SNC):

a Lông hút có đặc điểm cấu tạo như thế nào phù hợp với chức năng hút nước?

b Số lượng lông hút thay đổi trong điều kiện nào?

TL:

A *Cấu tạo lông hút phù hợp với chức năng hút nước:

- Thành TB mỏng, không thấm cutin -> dễ thấm nước………

- Không bào trung tâm lớn -> tạo áp suất thẩm thấu cao………

- Có nhiều ti thể -> hoạt động hô hấp mạnh -> áp suất thẩm thấu lớn… B * Số lượng lông hút thay đổi khi:

Môi trường quá ưu trương, quá axit (chua), thiếu oxi………

Câu 3: (T9 - SCB): Hãy phân biệt cơ chế hấp thụ nước với cơ chế hấp thụ ion khoáng ở rễ cây

TL

- Cơ chế hấp thụ nước: theo cơ chế thụ động

- Cơ chế hấp thụ ion khoáng: theo cơ chế thụ động và chủ động

Câu 4(T9 - SCB) (đề HSG 2009 – 2010): Giải thích vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu ngày sẽ chết?.

TL:

* Vì: Khi bị ngập úng -> rễ cây thiếu oxi-> ảnh hưởng đến hô hấp của rễ -> tích luỹ các chất độchại đối với tế bào và làm cho lông hút chết, không hình thành lông hút mới-> cây không hút nước -> câychết

Câu 5(T11 - SNC) Nêu vị trí và vai trò của đai Caspari

TL

* Vị trí: đai Caspari nằm ở nội bì

* Vai trò vòng đai Caspari: đai này nằm ở phần nội bì của rễ, kiểm soát và điều chỉnh lượng nước,

kiểm tra các chất khoáng hoà tan

Câu 6(T11- SNC): Trình bày con đường vận chuyển nước ở thân?

TL

Trình bày ND về dòng mạch gỗ

Câu 7(t11 - SCB): Qua những đêm ẩm ướt, vào buổi sáng thường có những giọt nước xuất hiện trên đầu tận cùng của lá(đặc biệt thường thấy ở lá của cây một lá mầm), hiện tượng đó gọi là sự ứ giọt Giải thích nguyên nhân của hiện tượng ứ giọt?.

TL

- Qua đêm ẩm ướt, độ ẩm tương đối của không khí quá cao đến bão hòa hơi nước=> nước không thoát được ra ngoài không khí mà ứ đọng qua mạch gỗ ở tận đầu cuối của lá, nơi có khí khổng

- Các phân tử nước có lực liên kết với nhau tạo sức căng bề mặt, hình thành giọt nước treo đầu tận cùng của lá

Câu 8(T11 - SNC): Tại sao hiện tượng ứ giọt chỉ xảy ra ở những cây bụi thấp và ở những cây thân thảo?

TL

- Cây bụi thấp, cây thân thảo: thân thấp

dễ bị tình trạng bão hòa hơi nước

Áp suất rễ đủ mạnh để đẩy nước từ rễ lên lá

Câu 9(T14 - SCB): Chứng minh cấu tạo của mạch gỗ thích nghi với chức năng vận chuyển

nước và ion khoáng từ rễ lên lá?

TL

quản bào và mạch ống là những tế bào chết, không màng, Tạo ống rỗng -> giảm sức cản

không bào quan bên trong, thành thấm lignin, mạch ống có

đầu và cuối có các tấm đục lỗ, quản bào có các lỗ bên

bên trong

Lỗ bên sếp xít nhau, lỗ bên này thông với bên kia Tạo dòng vận chuyển ngang

Câu 10(T14 – SCB: Động lực nào giúp dòng nước và ion khoáng di chuyển được từ rễ lên lá

ở những cây gỗ cao lớn hàng chục mét)?

TL Gồm 3 lực:

a Lực đẩy (áp suất rễ): Còn gọi là động lực đầu dưới, tạo ra sức đẩy nước từ dưới lên

b Lực hút do thoát hơi nước ở lá: Còn gọi là động lực đầu trên

c Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ tạo thành một dòng vận chuyển

+cơ quan chứa là nơi saccarozo được sử dụng hay dự trữ (rễ, hạt, quả…)- có áp suất thẩm thấu thấp

Câu 13(T17 - SNC): Vì sao mặt trên của lá cây đoạn không có khí khổng nhưng vẫn có sự thoát hơi nước?

TL

- Vì nước còn thoát qua tầng cutin( khi lá chưa bị tầng cutin dày che phủ) Hơi nước có thể khuếch tán qua bề mặt lá

- Cường độ thoát hơi nước qua bề mặt lá giảm theo sự phát triển của tầng cutin mạnh ở lá

non( tầng cutin chưa phát triển), giảm dần ở lá trưởng thành và tăng lên ở lá già( do sự rạn nứt

ở cutin)

Câu 14(T19 - SCB): Vì sao dưới bóng cây mát hơn dưới mái che bằng vật liệu xây dựng?

TL

Vật liệu XD hấp thụ nhiệt làm nhiệt độ tăng cao, còn lá cây thoát hơi nước là hạ nhiệt độ

môi trường xung quanh lá -> không khí dưới bóng cây mát hơn

Câu 15(T19 - SCB): Cây trong vườn và cây trên đồi, cây nào có cường độ thoát hơi nước

qua cutin mạnh hơn?

TL

Cây trong vườn vì tầng cutin kém phát triển do AS vườn yếu( AS tán xạ)

Cây trên đồi có tầng cutin phát triển do AS mạnh

Câu 16(T19 - SCB): Tác nhân chủ yếu nào điều tiết độ đóng mở của khí khổng?

TL

- Tác nhân chủ yếu gây đóng mở khí khổng: ánh sáng

Câu 17(T12- SNC) Giải thích: Tại sao nói thoát hơi nước là tai họa và tất yếu? = (T16 - SNC)Ý nghĩa thoát hơi nước?

TL:

- THN là tai họa: trong suốt quá trình sinh trưởng và phát triển, TV mất đi một lượng nước quá lớn  nóphải hấp thụ một lượng nước lớn hơn lượng nước mất đi  đó là một điều không dễ dàng trong điều kiệnmôi trường luôn thay đổi

- THN là "Tất yếu": TV cần phải thoát một lượng nước lớn  cây mới lấy được nước \

- Ý nghĩa của quá trình THN.:

- Làm giảm nhiệt độ bề mặt lá

- Khí khổng mở cho CO2 khuếch tán vào lá cung cấp cho quá trình quang hợp

Câu 18(T16 - SNC) : Hãy trình bày con đường thoát hơi nước và đặc điểm của chúng?

TL:

- Thoát hơi nước qua khí khổng (là chủ yếu)

+Cấu tạo khí khổng (còn gọi tế bào hạt đậu): Thành mỏng bên ngoài, thành dày bên trong+Hoạt động của khí khổng: Phụ thuộc vào hàm lượng nước trong Tb khí khổng

Khi no nước → thành mỏng căng → thành dày cong theo → khí khổng mởKhi mất nước → thành mỏng hết căng → thành dày duỗi thẳng → khí khổng đóng

-Thoát hơi nước qua cutin trên biểu bì lá: Lớp cutin càng dày → THN càng giảm và ngược lại

Câu 18(T16 - SNC) : Hãy nêu các cơ sở khoa học của việc tưới nước hợp lí cho cây trồng?

TL:

Để tưới nước hợp lí cho cây cần căn cứ vào các đặc điểm sau đây:

- Căn cứ vào nhu cầu sinh lí của từng loại cây

- Căn cứ vào từng giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây

- Căn cứ vào các loại đất

- Căn cứ vào điều kiện thời tiết

Câu 20 (T16 - SNC): Hãy nêu đặc điểm cấu trúc của tế bào khí khổng trong mối liên quan tới cơ chế đóng mở của nã?

Khi ngâm rễ vào dung dịch, các p.tử xanh metilen hút bám trên bề mặt rễ và dừng lại ở đó, không được đi vào tế bào do tính thấm chọn lọc của màng tế bào không cho xanh metilen đi qua.

Khi nhúng vào dung dịch CaCl2 thì các ion Ca2+ và Cl- sẽ bị hút vào rễ và đẩy các p.tử xanh metilen

ra ngoài-> dung dịch có màu xanh

B Câu hỏi mở rộng

Bài 1- SỰ HẤP THỤ NƯỚC VÀ MUỐI KHOÁNG Ở

RỄ Đọc thêm 1 Vai trò của nước đối với tế bào?

TL

- Trong tế bào, nước phân bố chủ yếu ở chất nguyên sinh

- Vai trò của nước đối với tế bào:

+ Dung môi phổ biến nhất

+ Môi trường khuếch tán và môi trường phản ứng của các thành phần hóa học trong tế bào

+ Có vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi nhiệt, đảm bảo sự cân bằng và ổn định của nhiệt độ+ Nước liên kết: bảo vệ cấu trúc tế bào

Đọc thêm 2 Phân biệt các dạng nước trong cây?

TL

Có 2 dạng: tự do và liên kết

Đặc điểm - Chứa trong các thành phần của tế bào, các - Bị các phần tử tích điện hút hoặc

khoảng gian bào, trong các mạch dẫn trong các liên kết hóa học ở các thành

- Không bị hút bởi các phần tử tích điện hay phần của tế bàodạng liên kết hóa học (có khả năng chuyển

- Điều hòa nhiệt -> chỉ tiêu đánh giá tính chịu nóng và

- Tham gia vào 1 số quá trình TĐC chịu hạn của cây

- Đảm bào độ nhớt của chất nguyên sinh ->

quá trình TĐC diễn ra bình thường

Đọc thêm 3 Tại sao phân tử nước có thể dễ dàng liên kết với các phân tử hữu cơ trong tế bào?

TL:

- Các phân tử hữu cơ luôn có nhóm bên tích điện (ví dụ Pr có nhóm bên NH+2 tích điện dương, nhóm bên COOH- tích điện âm)

- Phân tử nước có tính phân cực

 Nên từng phân tử nước sẽ liên kết với các nhóm bên tích điện tạo ra một lớp áo bằng nước baoquanh phân tử hữu cơ Trong TB, các phân tử hữu cơ không kị nước luôn được bao quanh bởi một lớp vỏ

là các phân tử nước

Đọc thêm 4 Trong những điều kiện nào, hàm lượng nước liên kết ở trong TB tăng lên?

TL:

Hàm lượng nước liên kết trong TB tăng lên khi:

- Nhiệt độ môi trường hạ thấp (đóng băng)

- Nồng độ chất tan trong môi trường tăng

5 Cây hấp thụ nước từ đất theo cơ chế nào? Vì sao nước luôn có khuynh hướng thẩm thấu vào trong TBTV làm TB trương lên?

TL:

Cơ chế: thẩm thấu

Vì - Các chất luôn có khuynh hướng chuyển động từ nơi có thế năng cao đến nơi có thế năng thấp

- Trong TBTV thường có nồng độ chất tan cao hơn ở môi trường nên có áp suất thẩm thấu lớn  Nên các phân tử nước sẽ thẩm thấu từ môi trường vào TBTV làm TB trương lên.

6: Trình bày các con đường hấp thụ nước ở rễ? Đặc điểm của chúng?.

TL:

* 2 con đường:

+ Con đường gian bào (Con đường thành TB - gian bào) nước từ đất vào lông hút => gian bào của các tế bào nhu mô vỏ => đai Caspari => trung trụ => mạch gỗ

+ Con đường tế bào chất (Qua CNS - không bào): nước từ đất vào lông hút => CNS và không bào của các

tế bào nhu mô vỏ => trung trụ => mạch gỗ

* Đặc điểm:

+ Ít đi qua phần sống của TB + Đi qua phần sống của tế bào

+ Không chịu cản trở của CNS + Qua CNS => cản trở sự di chuyền của nươc và

chất khoáng

+ Khi đi đến thành TB nội bì bị vòng đai Caspari cản + Không bị cản trở bởi đai Caspari

trở => nước đi vào trong TB nội bì

Nhược điểm: không kiểm soát lượng lượng và chất Kiểm soát các chất vào rễ

khoáng hòa tan đi vào rễ

7 Tế bào nội bì có cấu tạo phù hợp với chức năng như thế nào?

TL

- Tế bào nội bì có vòng đai Caspari bao quanh tế bào nội bì giúp điều chỉnh lượng nước và kiểm soát các chất khoáng hòa tan

- Việc có vòng đai caspari đã khắc phục điểm bất lợi của con đường vận chuyển nước và khoáng

theo con đường thành TB - gian bào

8: Tại sao nước được vận chuyển theo một chiều từ đất lên cây? TL:

- Do các TB ở cạnh nhau có áp suất thẩm thấu khác nhau

- Do quá trình thoát hơi nước ở lá liên tục diễn ra làm ASTT tăng dần từ ngoài vào trong, từ rễ lên

lá => Nước được vận chuyển theo một chiều

10 Tại sao các cây bụi ở sa mạc có rễ rất dài?

- Ở sa mạc nhiệt độ cao, khô hạn, ít mưa -> lượng nước trong đất rất ít, mực nước ngầm sâu -> cây phải có rễ dài để tím nguồn nước cung cấp cho cây

11 Tại sao về mua đông ở nước ta khi có các đợt rét đậm, rét hại thì 1 số cây trồng( VD

mạ) thường bị chết? Cần áp dụng biện pháp gì để chống rét cho cây?

* Cây chết rét do:

- Khi nhiệt độ hạ thấp -> độ nhớt CNS tăng -> cản trở di chuyển của nước -> cản trở quá trình hấp

thụ nước ở rễ

- Hô hấp của rễ giảm -> giảm hút nước

- Sự bốc hơi nước ở bề mặt lá giảm -> hút nước giảm -> thoát hơi nước giảm

- Rễ giảm khả năng sinh trưởng, nếu nhiệt quá thấp thì hệ thống lông hút bị chết và hồi phục rất

chậm * Biện pháp:

- che chắn bằng

polietilen - bón tro bếp

- gieo đúng thời vụ

12 Tại sao nói trao đổi nước và khoáng của cây xanh liên hệ mật thiết với

nhau? - Chất khoáng hòa tan trong nước, cây hút khoáng theo dòng nước

6

- Các chất khoáng hút vào rễ cây -> tăng nồng độ chất tan trong các tế bào lông hút -> tăng ASTT của các TB -> tăng hút nước

-> TĐ nước và TĐ khoáng gắn liền và thúc đẩy lẫn nhau

13 Sau khi bón phân, khả năng hút nước của rễ thay đổi như thế nào? Bón vừa phải:

- Ban đầu khi mới bón phân, nồng độ chất tan trong dịch đất tăng cao hơn nồng độ dịch bào của tế bào lông hút -> rễ không hút được nước

- Về sau, rễ cây hút khoáng -> tăng nồng độ dịch bào -> hút nước dễ dàng

hơn Bón quá nhiều: Cây khó lấy nước -> Cây sẽ bị héo

BÀI 2- VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG THÂN

1 Các bằng chứng về khả năng hút và đẩy nước một cách dế dàng của hệ rế ntn? Trong canh tác

để cây hút nước dễ dàng cần chú ý những biện pháp kĩ thuật nào?

TL:

* Bằng chứng về khả năng hút và đẩy nước nhẹ nhàng của hệ rễ:

- Hiện tượng rỉ nhựa: Cắt ngang thân cây gần mặt đất, một thời gian sau ở mặt cắt rỉ ra các giọt nhựa, chính là rễ đã hút và đẩy nước lên

- Hiện tượng ứ giọt: Úp chuông thủy tinh lên cây nguyên vẹn, sau khi tưới đủ nước, một thời giansau, ở mép lá xuất hiện các giọt nước, sự thoát hơi nước bị ức chế, nước tiết ra thành giọt ở mép lá quacác lỗ khí khổng là cây hút và đẩy nước lên

* Biện pháp kĩ thuật để cây hút nước dễ dàng: Làm cỏ, sục bùn, xới đất kĩ để cây hô hấp tốt tạo điều kiện cho quá trình hút nước thuận lợi

2 Tại sao các cây như rêu thường có kích thước nhỏ?

TL

Vì rêu chưa có mạch dẫn phát triển, có thân và rễ giả -> không vận chuyển nước lên cao

Mặc dù quãng đường di chuyển của nước ngắn nhưng vận chuyển nước qua chất nguyên sinh có sự cảnlớn -> không vận chuyển lên cao lên lá

-> kích thước cây nhỏ

BÀI 3: THOÁT HƠI NƯỚC Ở LÁ 1.Trình bày cấu tạo lá phù hợp với chức năng thoát hơi nước?.

TL:

- Bề mặt ngoài lá bao phủ bới lớp TB biểu bì

- Các TB biểu bì có thể biến đổi thành TB khí khổng

- Các TB khí khổng có lục lạp => tiến hành quang hợp

- Thành TB trong dày, thành ngoài ngoài mỏng

- Phủ bề mặt ngoài lá có thể phủ lớp cutin để chống thoát hơi nước

2: Tại sao về mùa lạnh cây thường bị rụng lá?

TL:

Vì: Khi nhiệt độ thấp

+ CNS trở nên đặc -> nước khó vận chuyển -> cây khó hút nước

+ Hô hấp giảm -> ATP được tổng hợp ít -> giảm quá trình hút nước

+ KHông khí ngoài môi trường trở nên khô hanh -> tăng quá trình THN

=> trong điều kiện quá trình hút nước được ít và thoát hợ nước nhiều thì cây rụng lá để giảm bớt quá trình THN

7

3 Vào những ngày nắng nóng, TB lỗ khí kiểm soát tốc độ mất nước của cây như thế nào (Khi cây

bị hạn, hàm lượng axit abxixic - AAB trong lá tăng lên có ý nghĩa gì )? Tại sao hiện tượng đó vừa

có lợi lại vừa có hại?

TL

+ Khi nắng nóng, cây mất nước (cây bị hạn) -> lượng AAB trong tế bào khí khổng tăng có tác dụng kíchthích bơm ion K+ hoạt động để đưa ion ra khỏi TB khí khổng -> TB mất nước -> KK đóng hạn chế thoát hơi nước Ngoài ra AAB làm giảm hoạt tính enzym amilaza (biến đổi tinh bột thành đường) làm cho áp suất thẩm thấu của TB khí khổng giảm  TB không hút được nước  mất nước  khí khổng đóng

+ Tác dụng

- Lợi: Hạn chế sự mất nước của cây -> Cây không bị héo và chết

- Hại: KK đóng -> hạn chế lấy CO2 -> giảm cường độ QH

KK đóng -> O2 không thoát ra ngoài, nồng độ O2 trong tế bào > CO2  hô hấp sáng

4 Vì sao khi bứng cây đi trồng nơi khác cần cắt bớt 1 phần lá?

TL

- Để giảm quá trình thoát hơi nước trong khi cây chưa hút nước do rễ bị tổn thương

Các quá trình sinh lí khác của TV diễn ra bình thường > nước không cung cấp đủ cho cây > cây héo

- Nắng to đột ngột -> lá bị đốt nóng vì sự thoát nước ở lá khó khăn -> lá bị héo

7 Tại sao khi bón nhiều phân vào gốc cây thì cây bị héo?

TL

- Khi bón quá nhiều phân vào gốc cây -> ASTT của dịch đất tăng cao, lớn hơn ASTT của tế bào lông hút-> TB lông hút không hút được nước, thậm chí nước từ cây đi ra đất Mặt khác quá trình thoát nước ởcây vẫn diễn ra -> cây bị mất nước -> héo

8 Tại sao khi tưới nước vào buổi trưa nắng gắt thì cây thường dễ bị héo lá?

TL

Trưa nắng gắt , cây thoát nước mạnh -> tế bào thiếu nước

Lúc mới tưới, rễ hút nước mạnh -> đẩy nước lên trên -> thoát nước mạnh Lượng nước thoát ra lớn hơn lượng nước cây lấy vào -> cây héo

- Nước đọng trên lá giống như thấu kính hội tụ -> hấp thụ AS -> đốt nóng lá cây

- Mặt khác, mặt đất đang nóng, tưới nước vào đất -> nước bốc hơi mang theo nhiệt độ của đất-> làm lá nóng hơn

-> TB lá mất nước -> giảm sức trương nước -> cây héo

9 Sự thích nghi nào của lá giúp giảm sự mất nước do thoát hơi nước?

TL

- Phần lớn TV điều chỉnh sự thoát hơi nước bằng việc đóng mở khí khổng

- Đa số TV sống trong môi trường khô hạn có lá nhỏ được phủ tần cutin dày -> đẩy nhanh thoát nhiệt bởi sự đối lưu tốt hơn do sự bay hơi của nước Tầng cutin dày -> giúp giảm thoát hơi nước

- Khí khổng nhỏ và tập trung chủ yếu ở mặt dưới của lá -> tránh tác động của ASMT

- Khí khổng lõm và bao phủ bởi lông

8

- 1 số TV rụng lá về mùa đông -> hạn chế thoát nước trong điều kiện hút nước khó khăn ( Cây rụng lá về mùa đông vì khi nhiệt độ hạ thấp rễ cây không hút được nước -> cây sẽ rụng lá để tiết kiệm nước)

- Cây ở sa mạc hoặc cây mọng nước hạn chế mất nước bằng việc mở khí khổng ban đêm và đóng vào ban ngày hoặc lá biến gai

- Đa số cây trồng vào ban trưa nhiệt độ cao, AS mạnh KK đóng, ion K+ thoát ra ngoài và trong lá xuất hiệnnhiều AAB

10 Ở câY ngô, thấy số lượng khí khổng ở mặt trên lá là 7684 lỗ/ cm2; mặt dưới là 9300 lỗ/ cm2 tổng S lá trung bình cả 2 mặt là 6100 cm 2 Kích thước KK 25.6 x 3,3 µm

a Tại sao ở nhiều loài cây khác KK thường tập trung ở mặt dưới nhưng ở ngô không

c vì các phân tử nước ở mép bốc hơi nhanh hơn các phân tử nước ở vị trí khác -> hq mép

11 Tại sao thoát hơi nước ở lá liên hệ chặt chẽ với quang hợp?

TL

- Điều hòa nhiệt độ lá -> hoạt tính E -> ảnh hưởng QH

- Làm KK mở -> trao đổi CO2 -> nguyên liệu QH

- Tạo lực hút nước và khoáng -> nguyên liệu

ÔN CHUNG 3 BÀI 1: Con đường vận chuyển nước, chất khoáng hoà tan và chất hữu cơ trong cây? Động lực vận chuyển của các con đường đó?

TL:

Con đường vận chủ yếu bằng con đường qua mạch gỗ, theo dòng mạch rây

chuyển: tuy nhiên nước có thể vận chuyển từ

trên xuống theo mạch rây hoặc vậnchuyển ngang từ mạch gỗ sang mạchrây hoặc ngược lại

Động lực vận Lực đẩy của rễ (áp suất rễ), Sự chênh lệch ASTT giữa cơ quan nguồnchuyển: lực hút của lá (do thoát hơi nước) (nơi saccarozo được tạo thành) có ASTT

và lực trung gian (lực liên kết giữa các cao và cơ quan chứa (nơi saccarozo được sửphân tử nước và lực bám giữa các phân dụng hay dự trữ) có ASTT thấp

tử nước với thành mạch dẫn )

2 Đặc điểm, các con đường và cơ chế trao đổi nước ở cây?

TLNội dung QT hấp thụ nước ở rễ QT vận chuyển nước ở thân QT thoát hơi nước ở lá Đặc điểm 1 chiều, Ngắn, vận chuyển nước 1 chiều từ rễ -> lá, dài, vận 1 chiều, ngắn, vận chuyển

và khoáng hòa tan chuyển nước và khoáng hòa tan nước

caspari kiểm soát và điều chỉnh lượng nước và khoáng hòa tan vào rễ

Cơ chế khuếch tán, vận chuyển nước theo khuếch tán khuếch tán và được điều

sự chênh lệch thế nước( từ nơi có 3 động lực đảm bảo sự vận chỉnh nhờ sự đóng, mở khí

thế nước cao -> thấp) chuyển nước ở thân

+ Lực hút của lá: động lực chính + Lực đẩy của rễ

+ Lực trung gian

khổng

ĐỀ LUYỆN SỐ 1

Câu 1(1 điểm): Cho các thành phần sau đây: Lông hút, đai Caspari, tế bào nhu mô vỏ, tế bào trụ bì, tếbào nội bì, gian bào Hãy mô tả 2 con đường đi của nước và các chất khoáng hoà tan trong nước từ đấttới mạch gỗ của cây?

Câu 2(1.5 điểm): Trình bày khái niệm áp suất rễ? Giải thích tại sao áp suất rễ thường được quan sát ởcây bụi thấp?

Câu 3(0.5 điểm): Tại sao các loài cây trên cạn không sống được ở vùng đất ngập mặn?

Câu 4(2 điểm): Dựa vào cơ chế hấp thụ nước ở thực vật, em hãy cho biết:

a Các lực nào quyết dịnh quá trình vận chuyển nước

b Trong các lực trên, lực nào là chủ yếu? Vì sao?

c Xác định vị trí của vòng đai Caspari và nêu vai trò của nó?

Câu 5(2 điểm) Điều gì xảy ra cho sự vận chuyển nước khi có 1 bọt khí hình thành trong mạch gỗ?Câu 6(3 điểm) Cường độ thoát hơi nước thay đổi như thế nào khi:

Câu 2(1.5 điểm): Trình bày khái niệm áp suất rễ? Giải thích tại sao áp suất rễ thường được quan sát ởcây bụi thấp?

Câu 3(0.5 điểm): Tại sao các loài cây trên cạn không sống được ở vùng đất ngập mặn?

Câu 4(2 điểm): Dựa vào cơ chế hấp thụ nước ở thực vật, em hãy cho biết:

a Các lực nào quyết dịnh quá trình vận chuyển nước

b Trong các lực trên, lực nào là chủ yếu? Vì sao?

c Xác định vị trí của vòng đai Caspari và nêu vai trò của nó?

Câu 5(2 điểm) Điều gì xảy ra cho sự vận chuyển nước khi có 1 bọt khí hình thành trong mạch gỗ?Câu 6(3 điểm) Cường độ thoát hơi nước thay đổi như thế nào khi:

Câu 2(1.5 điểm): Trình bày khái niệm áp suất rễ? Giải thích tại sao áp suất rễ thường được quan sát ởcây bụi thấp?

Câu 3(0.5 điểm): Tại sao các loài cây trên cạn không sống được ở vùng đất ngập mặn?

Câu 4(2 điểm): Dựa vào cơ chế hấp thụ nước ở thực vật, em hãy cho biết:

a Các lực nào quyết dịnh quá trình vận chuyển nước

b Trong các lực trên, lực nào là chủ yếu? Vì sao?

c Xác định vị trí của vòng đai Caspari và nêu vai trò của nó?

Câu 5(2 điểm) Điều gì xảy ra cho sự vận chuyển nước khi có 1 bọt khí hình thành trong mạch gỗ?Câu 6(3 điểm) Cường độ thoát hơi nước thay đổi như thế nào khi:

- AS mạnh( không quá gắt)

ĐÁP ÁN ĐỀ LUYỆN SỐ 1 Câu 1(1 điểm): Cho các thành phần sau đây: Lông hút, đai Caspari, tế bào nhu mô vỏ, tế bào trụ

bì, tế bào nội bì, gian bào Hãy mô tả 2 con đường đi của nước và các chất khoáng hoà tan trong nước từ đất tới mạch gỗ của cây?

Áp suất rễ: lực đẩy nước từ rễ lên thân (0.5 điểm )

Áp suất rễ thường quan sát ở cây bụi thấp vì: + Áp suất rễ: không lớn(0.5 điểm )

+ Cây bụi thấp: Do chiều cao thân ngắn, mọc thấp gần mặt đất, không khí dễ bão hòa (trong điều kiện

ẩm ướt)=>áp suất rễ đủ mạnh để đẩy nước từ rễ lên lá => nên trong điều kiện môi trường bão hoà hơi

nước thì áp suất rễ đẩy nước lên thân gây hiện tượng ứ giọt hoặc rỉ nhựa (0.5 điểm )

Câu 3(0.5 điểm): Tại sao các loài cây trên cạn không sống được ở vùng đất ngập mặn?

TL

Do đất mặn có nồng độ muối cao -> ASTT dịch đất cao hơn ASTT của tế bào lông hút -> rễ cây không lấy được nước từ đất -> mất cân bằng nước -> cây héo và chết

Câu 4(2 điểm): Dựa vào cơ chế hấp thụ nước ở thực vật, em hãy cho biết:

a Các lực nào quyết dịnh quá trình vận chuyển nước

b Trong các lực trên, lực nào là chủ yếu? Vì sao?.

c Xác định vị trí của vòng đai Caspari và nêu vai trò của nó?

TL

a Các động lực quyết định: + Lực đẩy do áp suất rễ(0.25 điểm )

+ Lực hút do sự thoát hơi nước của lá(0.25 điểm )

+ Lực trung gian: Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và giữa các phân tử nước với

thành mạch dẫn(0.25 điểm )

a - Trong các động lực trên lực chủ yếu là lực hút của lá (0.25 điểm )

- vì: nó tạo ra 1 lực hút rất lớn, có thể kéo được cột nước lên cao hàng trăm mét, trong khi đó lực

đẩy của rễ chỉ đẩy cột nước lên vài ba mét (0.5 điểm )

c – Vòng đai Caspari nằm trên thành của tế bào nội bì, (0.25 điểm )

- có vai trò ngăn nước và các chất khoáng hòa tan vận chuyển theo con đường thành tế bào vàgian bào, phải đi vào tế bào nội bì để điều chỉnh lượng nước, tốc độ vận chuyển và các chất khoáng hòa

tan được kiểm tra(0.25 điểm )

Câu 5(2 điểm) Điều gì xảy ra cho sự vận chuyển nước khi có 1 bọt khí hình thành trong mạch gỗ?

TL

- Nước được vận chuyển trong thân cây chủ yếu bằng mạch gỗ ngược chiều trọng lực thành dòng liêntục nhờ 3 động lực: thoát hơi nước ở lá, áp suất rễ và lực trung gian Lực liên kết giữa các phân tử nước

với nhau và với thành mạch dẫn -> cột nước liên tục(1 điểm )

- Khi trong mạch dẫn xuất hiện bọt khí -> làm đứt gãy sự liên tục của cột nước -> nước không vận

chuyển được xa hơn, nước từ đất không vận chuyển được lên lá(1 điểm )

Câu 6(3 điểm) Cường độ thoát hơi nước thay đổi như thế nào khi: - lộng gió, - AS

mạnh( không quá gắt), - Sau cơn mưa dầm

TL

a Lộng gió: - các phân tử nước di chuyển nhanh hơn, độ ẩm không khí thấp -> nước dễ k.tán từ

khí khổng -> ngoài -> thoát nước mạnh(1 điểm )

b AS mạnh: KK mở, nhiệt tăng -> nước di chuyển nhanh -> thoát nước tăng(1 điểm )

c Sau mưa: KK đóng, độ ẩm KK cao ở mức bão hòa, các phân tử nước khó k tán -> THN giảm(1 đ)

CHUYÊN ĐỀ TRAO ĐỔI KHOÁNG VÀ NITƠ

1 Câu hỏi trong SGK: Câu 1(T21- SCB):

Nêu khái quát vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu?

Vì sao thiếu nitơ trong môi trường dinh dưỡng, cây lúa không thể sống được?= T24 – SCB: Nêu

vai trò của N đối với đời sống TV?

Câu 7(T27 - SCB):

TV có đặc điểm thích nghi ntn trong việc bảo vệ tế bào khỏi bị dư lượng NH3 đầu độc?

= NH4+ tích lũy nhiều trong mô sẽ gây ra ngộ độc cho tế bào nhưng khi cây sinh trưởng mạnh lại thiếu NH4+ Vậy cơ thể TV đã giải quyết mâu thuẩn đó ntn?

ĐÁP ÁN.

A Câu hỏi trong SGK

Câu 1(T21- SCB): Nêu khái quát vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu?

TL + Nhóm nguyên tố đa lượng:

Tham gia cấu tạo các thành phần cấu trúc trong tế bào, hoạt hóa en zim, tham gia cơ chế đóng

mở khí khổng

+ Nhóm nguyên tố vi lượng:

Tham gia cấu trúc các loại emzim, điều hòa các quá trình trao đổi chất

Câu 2 (T24 - SCB): Vì sao cần phải bón phân với liều lượng hợp lí tùy thuộc vào loại đất, loại phân bón, giống và các loại cây trồng?

TL

Vì: + Nhằm đảm bảo cho cây trồng sinh trưởng tốt, năng suất cao

+ Nhằm nâng cao hiệu quả của phân bón, giảm chi phí đầu vào

+ Không gây ô nhiễm môi trường và nông phẩm

 Cần bón phân theo chỉ dẫn của cơ quan khuyến nông

Câu 2’: (T24 - SCB): Hãy liên hệ vơí thực tế, nêu một số biện pháp giúp cho quá trình chuyển hóa các muối khoáng ở trong đất từ dạng không tan thành dạng hòa tan dễ hấp thu đối với cây?

 Các biện pháp:

 + Làm cỏ sục bùn, phá váng sau khi đất bị ngập úng

 + Cày phơi ải đất, cày lật úp rạ xuống

 + Bón vôi cho đất chua

- Iôn khoáng từ đất vào rễ theo - Ngược građien nồng độ građien nồng độ

b - Vì hô hấp ở rễ có vai trò quan trọng tới quá trình hấp thụ nước và khoáng

+ tạo ra ATP và các chất tải ion cung cấp chủ yếu cho sự hấp thụ các chất khoáng qua các tế bào của rễ+ Tạo ra các chất trung gian gây ra ASTT cao trong dịch bào giúp hút được nước và muối khoáng+ Tạo ra CO2, CO2 + H2O => HCO3 -+ H+ , H+ sinh ra thực hiện hút bám trao đổi với các ion khoáng bám trên bề mặt keo đất

Câu 4: (T21 - SNC): Nêu vai trò các nguyên tố N, P, K, S, Ca, Mg, Fe Triệu chứng bên ngoài của cây khi thiếu chúng?

TL

- Các nguyên tố này tham gia cấu tạo nên các chất sống và điều tiết các hoạt động sống của cây

- Triệu chứng:

+ Thiếu đạm (N): lá vàng nhạt, cây cằn cỗi

+ Thiếu lân (P): lá vàng đỏ, trổ hoa trễ, quả chín muộn

+ Thiếu Kali: ảnh hưởng đến sức chống chịu của cây

+ Thiếu Ca: ảnh hưởng đến độ vững chắc của cây, rễ bị thối, ngọn cây khô héo

+ Thiếu S: lá vàng, sinh trưởng rễ tiêu giảm

+ Thiếu Mg: lá vàng

+ Thiếu Fe: lá vàng

14

Cõu 5: (T21 - SNC): Tại sao cỏc nguyờn tố vi lượng lại chỉ cần một lượng rất nhỏ đối với

thực vật?.

TL

- Vai trũ chớnh của cac nguyờn tố vi lượng là tham gia cấu tạo, hoạt hoỏ cỏc enzim, cỏc hoocmon,

…mà cỏc thành phần này trong cơ thể thực vật chiếm một tỷ lệ rất nhỏ về khối lượng, vỡ vậy cơ thể thực vật chỉ cần một lượng rất nhỏ cỏc nguyờn tố vi lượng nhưng khụng thể thiếu

- Hầu hết cỏc nguyờn tố vi lượng chỉ chiếm tỷ lệ <= 0,01% khối lượng khụ của cơ thể

Cõu 6: (T27 - SCB): Vỡ sao thiếu nitơ trong mụi trường dinh dưỡng, cõy lỳa khụng thể sống được?

= T24 – SCB: Nờu vai trũ của N đối với đời sống TV?

TL

Thiếu N cõy khụng thể sinh trưởng, phỏt triển bỡnh thường được vỡ:

- N là một nguyờn tố dinh dưỡng khoỏng thiết yếu

- N là thành phần khụng thể thiếu được để tạo ra protein, axit nucleic, enzim, diệp lục…=> vừa cấu trỳc vừa điều tiết trao đổi chất của cõy

Cõu 7(T27 - SCB): TV cú đặc điểm thớch nghi ntn trong việc bảo vệ tế bào khỏi bị dư lượng NH 3 đầu độc?

= NH 4+ tớch lũy nhiều trong mụ sẽ gõy ra ngộ độc cho tế bào nhưng khi cõy sinh trưởng mạnh lại thiếu NH 4+ Vậy cơ thể TV đó giải quyết mõu thuẩn đú ntn?

TL

Khi NH3 trong cây tích luỹ nhiều sẽ gây độc cho cây Lúc đó tế bào thực vật hình

thành amít: aa đi cácbôxilic+ NH3 >A mít

Sự hình thành amit có ý nghĩa sinh học quan trọng:

+ Đó là cách giải độc tốt nhất để thực vật không bị ngộ độc khi NH3tích luỹ nhiều trong cây

+ Amít là nguồn dự trữ NH3 cho quá trình tổng hợp aa trong cơ thể khi cần thiết

Cõu 8(T24- SNC): Vỡ sao trong mụ thực vật xảy ra quỏ trỡnh khử nitrat? Cơ chế = T24 – SCB: Nờu vai trũ của quỏ trỡnh khử nitrat?

TL

* Trong mụ TV xảy ra quỏ trỡnh khử nitrat vỡ:

- Nitơ ở dạng NO3- cú nhiều trong đất và được thực vật hấp thụ dễ dàng

- Nitơ ở dạng NO3- là dạng ụxi hoỏ, cũn trong cõy cần nhiều Nitơ ở dạng khử NH2, NH3, NH4+ để tạo ra cỏc axit amin

- Do đú, ở thực vật cần cú quỏ trỡnh khử NO3- để tạo ra NH4+ và tiếp tục được đồng hoỏ tạo ra aa

để dự trữ nitơ và prụtờin

* Cơ chế: NO3- => NO2- => NH4+

Cõu 9(T24 - SNC): Trỡnh bày mối quan hệ giữa chu trỡnh Crep và qỳa trỡnh đồng hoỏ NH3?.

- Nito trong đất : nito vụ cơ trong cỏc muối khoỏng và nito hữu cơ trong xỏc sinh vật(TV, ĐV, VSV)

- Dạng nito cõy hấp thụ được là dạng nito khoỏng NH4 + và NO3 -

Câu 11: (T31 – SCB = T24 SNC): Trình bày vai trò của quá trình cố định nito phân tử bằng con đường sinh học đối với sự dinh dưỡng nito của thực vật?.

TL:

Vai trò: + Biến đổi N2 có sẵn trong khí quyển (nhưng thực vật không hấp thụ được) thành dạng

nito khoáng NH3 (NH4+ trong môi trường nước) cây dễ dàng hấp thụ,

+ Bù đắp lại lượng N bị mất do cây lấy đi, đảm bảo nguồn cung cấp dinh dưỡng N bình thườngcủa cây

Câu 12(T27 – SNC): Tại sao đất chua (pH axit) thường nghèo các chất dinh dưỡng?

TL:

Đất chua có nhiều ion H+ Các ion H+ trong dịch đất sẽ thực hiện phản ứng trao đổi ion, các ionH+ bám trên bề mặt hạt keo đẩy các ion khoáng ra dịch đất Các ion khoáng bị rửa trôi làm cho đất bịnghèo chất dinh dưỡng

Câu 13(T31 - SCB) Thế nào là bón phân hợp lý và biện pháp đó có tác dụng gì đối với năng suất cây trồng và bảo vệ môi trường?

TL

- Bón phân hợp lý:

+ bón đúng nhu cầu của cây theo đặc điểm của giống, loài cây,

+ Phù hợp với các pha sinh trưởng và phát triể của cây

+ Phù hợp với đặc điểm của đất, theo điều kiện thời tiết

+ Phân bón phải đúng loại, đủ số lượng và tỉ lệ các thành phần dinh dưỡng hợp lý

- Tác dụng: Làm tăng năng suất cây trồng và không làm ô nhiễm môi trường, đe dọa sức khỏe của con người

Câu 14(T27 - SNC) Tại sao trong trồng trọt người ta thường áp dụng các biện pháp như cày, bừa, xới xáo đất tơi xốp?

TL:

- Làm tăng lượng oxi trong đất, tạo điều kiện cho lông hút của rễ phát triển => cây hấp thụ tốt nước và muối khoáng

- Tạo điều kiện cho hoạt động hô hấp của rễ => cây hấp thụ tốt nước và muối khoáng

- Tạo điều kiện cho VSV có lợi trong đất hoạt động để chuyển hóa các muối khó tan thành muối

TL:

- 2 loại nguyên tố là: Mg và Fe

- Vai trò: + Mg: là thành phần cấu tạo nên diệp lục

+ Fe: là thành phần của enzym tổng hợp diệp lục

Câu 2 Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây là gì? Nêu ví dụ?

- Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu là :

+ Nguyên tố mà thiếu nó cây không hoàn thành được chu trình sống

+ Không thể thay thế được bởi bất kì nguyên tố nào khác

+ Phải trực tiếp tham gia vào quá trình chuyển hóa vật chất trong cơ thể

- VD: Các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu gồm :

+ Nguyên tố đại lượng : C, H, O, N, P, K, S, Ca, Mg

+ Nguyên tố vi lượng : Fe, Mn, B, Cl, Zn, Cu, Mo, Ni

Câu 3: Trình bày tóm tắt quá trình biến đổi nito trong cơ thể TV Ý nghĩa của mỗi giai đoạn

TL:

* Quá trình biến đổi nito trong cơ thể TV: - Khử nitrat: NO3

=> NO2

=> NH4 +

Ý Ý nghĩa: biến đổi nito thành dạng cây có thể sử dụng được.

- Quá trình đồng hoá NH 3 trong cây:

+ Amin hoá: NH4+ + axit xeto => axit amin

+ Chuyển vị amin: axit amin + axit xeto => axit amin mới + axit xeto mới

+ Amit hoá: NH3 dư thừa + axit dicacboxilic => amit

Ý nghĩa: - Amin hoá và chuyển vị amin: tạo nguyên liệu tổng hợp Protein.

- Amit hoá: Khử độc và dự trữ NH3 cho cây

Câu 4:

a Khử nitrat là quá trình biến đổi nitrat thành amon, do một số VSV trong đất thực hiện đã mang lại hiệu quả giúp cây tích cực hấp thu đạm trong đất Nhận định trên đúng hay sai? Giải thích b Phân biệt quá trình khử nitrat và nitrat hoá? Ý nghĩa của chủng đối với TV?

TL:

a Nhận định trên sai vì:

- Quá trình khử nitrat chỉ xảy ra trong cơ thể TV sống

- Nhờ các enzym khử (reductaza, ferodoxin)

b - Khử nitrat là quá trình biến đổi NO3- thành NH3 Quá trình này diễn ra trong TB của cây nhờ các Enzym khử giúp cây tổng hợp các aa

- Nitrat hoá là quá trình biến đổi xác hữu cơ và NH3 thành NO3- Quá trình này diễn ra trong đất nhờ VSV giúp cây có thể hấp thụ nito dễ dàng

Câu 5:

a Cây xanh sử dụng nguồn N không khí và trong đất bằng phương thức nào?

b Nhóm VSV nào có khả năng cố định nitơ khí quyển? Cho biết điều kiện để mỗi nhóm thực hiện được quá trình cố đinh đạm? Vì sao tồn tại 2 nhóm VK cố định nito: nhóm tự do và nhóm cộng sinh.

c Trong quá trình cố định đạm, nguyên tử H trong NH 3 có nguồn gốc từ chất nào?

TL

a Cây xanh sử dụng nguồn N trong không khí và trong đất bằng phương thức sau: - Nguồn

N trong không khí:

+ Khi có sấm chớp: N2 + O2 -> HNO3 -> các hợp chất nitrat -> cây dễ hấp thụ

+ Hoạt động của các VSV tự do và cộng sinh có khả năng cố định nitơ cho đất, từ đó biến đổi thành các hợp chất chứa nitơ => cây dễ hấp thụ

- Nguồn N trong đất: Do sự phân huỷ xác, bã động, thực vật

+ Sự hoá mùn: Xác động, thực vật nhờ vi khuẩn, nấm phân giải thành chất mùn -> các aa

+ Sự hoá amoniac: các aa tiếp tục nhờ vi khuẩn phân giải thành ure sau đó được phân giải tiếp tục thành NH3

+ Sự hoá nitrit: NH3 oxihoá thành HNO2 sau đó hình thành muối nitrit

17

+ Sự hoỏ nitrat: HNO2 oxihoỏ thành HNO3 sau đú hỡnh thành muối nitrat b Nhúm VSV cú khả

năng cố định nitơ khớ quyển:

- Vi khuẩn sống tự do trong đất và trong nước: Nostoc, Clostridium…

- Vi khuẩn cộng sinh: Rhizobium, Anabaena azollae…

* điều kiện để mỗi nhúm thực hiện được quỏ trỡnh cố đinh đạm:

+ cú cỏc lực khử mạnh

+ Được cung cấp NL ATP

+ Cú sự tham gia của enzim nitrogenaza

+ Thực hiện trong điều kiện kị khớ

* Cú 4 điều kiện cố định nito => nếu nhúm VK nào cú đủ 4 điều kiện trờn thỡ thuộc nhúm tự do, nếu khụng cú đủ 4 điều kiện trờn thỡ phải sống cộng sinh để lấy những điều kiện cũn thiếu từ cõy chủ

c Trong quỏ trỡnh cố định đạm, nguyờn tử H trong NH3 cú nguồn gốc từ glucozơ vỡ:

quỏ trỡnh khử N2 thành NH3 sử dụng lực khử NADH, chất này được tạo ra từ quỏ trỡnh hụ hấp Mà

hụ hấp sử dụng nguyờn liệu là glucozơ, nguyờn tử H trong glucozơ được gắn với NAD để tạo thànhNADH

Cõu 6: Vì sao thực vật tắm mình trong biển đạm nhng vẫn thiếu đạm? Làm thế nào Nitơ trong khụng khớ trở thành dạng mà cõy cú thể sử dụng được? Nờu cơ chế và điều kiện đờ thực hiện quỏ trỡnh này? Nêu một số cây xanh có khả năng sử dụng nitơ?

* Các cây sử dụng Nitơ tự do:

+ Cây họ Đậu nhờ cộng sinh với vi khuẩn Rhizobium

+ Bèo hoa dâu: nhờ cộng sinh với vi khuẩn lam

+ Một số cây hoà thảo(lúa) nhờ cộng sinh với vi khuẩn Azospirillum

Cõu 7: Cú người núi: Khi chu trỡnh Crep ngừng hoạt động thỡ cõy cú thể bị ngộ độc bởi NH 3 Điều

đú đỳng hay sai? Giải thớch?

TL

-Chu trỡnh Krebs tạo ASTT để rễ dễ dàng nhận nitơ

-Cú mối quan hệ chặt chẽ giữa cỏc sản phẩm của chu trỡnh Krebs với hàm lượng NH3 trong cõy Vỡ cỏc sản phẩm này cựng với NH3 -> cỏc axit amin -> protein

Axit piruvic + NH3 -> Alanin

Axit glutamic + NH3 ->Glutamic

Axit fumaric + NH3 -> Aspactic

Và cỏc axit hữu cơ kết hợp với NH3 tạo thành cỏc amit làm cõy khụng ngộ độc

Cõu 8 Tại sao khi trồng lỳa thường phải làm cỏ sục bựn?

TL

- Làm cỏ để loại bỏ cỏ, trỏnh sự cạnh tranh chất dinh dưỡng của lỳa

- Sục bựn: Đất lỳa thường xuyờn bị ngập nờn rất dễ thiếu oxi -> tạo điều kiện cho VSV kị khớ hoạt động sinh ra chất độc hại gõy độc cho cõy Việc sục bựn giỳp đất thoỏng khớ -> rễ cõy hụ hấp tốt -> ST - PT tốt hơn

- Đất thoỏng khi giỳp VSV chuyển húa N( quỏ trỡnh nitrat húa) diễn ra tốt

Cõu 9 Tỏc dụng của việc bún phõn? Để xỏc định lượng phõn bún cần bún cho một thu hoạch định trước thỡ phải căn cứ vào cỏc yếu tố nào?

TL

- Tác dụng:

+ Cung cấp các nguyên tố khoáng thiếu hụt cho đất

=> Phục hồi độ phì nhiêu cho đất nếu bón phân kịp thời, đúng liều lượng, đúng

loại + Cung cấp nguyên liệu cho cấu tạo các thành phần của cây

Các nguyên tố khoáng được cây hấp thụ, chuyển hoá và cung cấp cho quá trình TĐC ở cây => nếu 1 trong các nguyên tố khoáng bị thiếu thì sự sinh trưởng của cây bị giới hạn hoặc ngừng sinh trưởng

- Yếu tố xác định lượng phân bón: +Nhu cầu dinh dưỡng của cây

+ Khả năng cung cấp chất dinh dưỡng của đất

+ Hệ số sử dụng phân bón: lượng phân bón cây sử dụng được so với tổng lượng phân bón

Câu 10 Cho biết công thức hóa học của một số loại phân đạmtương ứng như sau: Phân ure: (NH4)2CO; phân nitrar: KNO3; phân đạm sunphat: (NH4)2SO4; phân đạm nitrat amon:

(NH4)NO3 a Hãy tính hàm lượng nito trong các phân nói trên

b Tính lượng phân đạm mỗi loại cần cho lúa để đạt năng suất trung bình 65 tạ/ha Biết rằng để thu được 100kg thóc càn 1,2 kgN Hệ số sử dụng nito của cây lúa chỉ đạt 70% Trong mỗi ha đất trồng lúa luôn có khoảng 15kgN do vi sinh vật cố định đạm tạo ra.

TL:

a Tính hàm lượng N

- Phân ure có khối lượng phân tử = (14 + 4) x 2 + 12 + 16 = 62 Hàm lượng N trong phân ure: (14 x 2) : 62 = 43,75%

- Tính tương tự cho các loại phân còn lại:

Hàm lượng N trong phân nitrat = 14%

Hàm lượng N trong phân sunphat = 21%

Hàm lượng N trong phân nitrat amon = 35%

b Tính lượng phân cần bón cho cây

- Lượng phân N cần bón để đạt năng suất 65 tạ/ha = (1,2 x 65 x 100) : 70 = 111, 43kg

- Lượng phân N có sẵn trong đất là 15 kg, vậy chỉ cần cung cấp lượng phân N là: 111,43 - 15 = 96,43

kg + Nếu dùng phân ure chứa 43,74% N cần phải bón: (96,43 x 100) : 43,75 = 220,41 kg

+ Nếu dùng phân nitrat chứa 14% N cần phải bón: (96,43 x 100) : 14 = 688,78 kg

+ Nếu dùng phân sunphat chứa 21% N cần phải bón: (96,43 x 100) : 21 = 459,1 kg

+ Nếu dùng phân nitrat amon chứa 35% N cần phải bón: (96,43 x 100) : 35 = 275,5 kg

Câu 11 Giải thích các hiện tượng

sau: a Khi thiếu sắt thì lá cây bị vàng

b Khi thiếu Mg thì lá cây bị vàng

c Khi thiếu Ca thì rễ cây bị thối, đỉnh không sinh trưởng

TL:

a Sắt là thành phần hoạt hóa Enzym tổng hợp diệp lục, do vậy khi thiếu sắt thì enzym tổng hợp diệp lụckhông được hoạt hóa nên quá trình tổng hợp diệp lục bị ngưng trệ, hàm lượng diệp lục trong lá giảmmạnh dẫn tới lá chuyển từ màu vàng sang màu xanh

b Mg là thành phần cấu trúc của diệp lục Vì vậy khi thiếu Mg thì không có nguyên liệu để tổng hợpdiệp lục  hàm lượng DL trong lá giảm  lá bị vàng

c Ca là thành phần liên kết giữa các bản mỏng của các thành TB với nhau, tạo ra sự kết nối các TBthành một mô Khi thiếu Ca thì sự kết nối giữa các TB lỏng lẻo làm cho rễ bị thối, các TB ở đỉnh sinhtrưởng không phân chia được

Câu 12: Vì sao người nông dân lại trồng lạc cải tạo đất

TL:

Vì: Lạc thuộc cây họ đậu, trong rễ lạc có VK cố định đạm cộng sinh, VK này có enzym nitrogenaza phá

vỡ được liên kết ba bền vững của phân tử N2: N2 NH3

19

- NH3 do VK tổng hợp ra được VK và cây lạc sử dụng, ngoài ra còn cung cấp đạm cho đất làm tăng độ phì của đất.

- Thân, lá, rễ lạc sau khi thu hoạch được dùng làm phân xanh để tăng mùn cho đất và làm cho đất tơi xốp

Câu 13

a Giải thích câu nói: “Lúa chiêm lấp ló đầu bờ, Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên”

b Vì sao sau cơn mưa có nhiều sấm sét thì cây xanh tươi tốt hơn, mọc lá non nhiều hơn?

c Để cho cây lúa lốp không bị đổ lúc bông lúa sắp chính, người ta bón phân gì? Vì sao phải

sử dụng loại phân đó?

TL

a Vì: - Trong các cơn mưa có sấm sét, một lượng nhỏ nitơ trong không khí đã bị oxi hóa dưới điều kiện nhiệt độ và áp suất cao thành NO3- theo phản ứng:

N2 + O2 -> 2NO + O2 ->2NO2+ H2O -> HNO3 -> H+ +NO3

Cây được cung cấp nguồn N, mặc dù ít, cùng với nước nên thực hiện quá trình quang hợp, trao đổi nước tốt hơn nên cây xanh tốt hơn

b Người ta bón phân K vì K giúp tích luỹ xenlulozơ, hemixenlulozơ, pectin trong vách tế bào thực vật,

làm cho tế bào cứng cáp hơn giúp tăng khả năng chống đổ của lúa

Câu 14 Vì sao hạn hán làm giảm phẩm chất và năng suất cây trồng?

TL:

- Mô thiếu nước -> nhiệt độ tăng cao -> biến tính hệ keo chất nguyên sinh

- Hệ enzim bị phân hủy -> cường độ QH giảm

- Các quá trình tổng hợp trong tế bào giảm, các quá trình phân hủy tăng

- Sự phân giải protein tạo NH3 gây độc cho cây

Câu 15 Cơ sở sinh học của việc bón phân qua lá? Trong trường hợp nào bón phân qua lá sẽ có lợi ích hơn bón phân vào đất (bón phân cho rễ)

TL

Cơ sở sinh học của việc bón phân qua lá: sự hấp thụ các chất dinh dưỡng qua khí khổng, hoặc có thể

thấm qua lớp cutin theo građien nồng độ

Trong trường hợp bón phân qua lá sẽ có lợi ích hơn bón phân vào đất (bón phân cho rễ):

+ Trong đất có Ca, hàm lượng Fe dễ tiêu thấp, cây bị thiếu Fe (bệnh lúa vàng vôi) => phân bón lá cóhiệu quả hơn so với bón phức chất chứa sắt cho đất, đồng thời cũng là phương tiện giảm bớt độc tính củaMn

+ Đất khô hạn, tầng đất mặt thiếu nước và giảm đáng kể các chất dễ tiêu trong mùa sinh trưởng => bón phân qua lá sẽ có hiệu quả hơn

Câu 16 Dư lượng nitrat cao trong các loại rau xanh ảnh hưởng như thế nào tới sức khoẻ con

người? TL:

- Dư lượng nitrat tích luỹ quá giới hạn cho phép sẽ gây độc cho sức khoẻ con người

- Nitrat sẽ chuyển hoá thành nitrit (NO2)

+ Ở trẻ em, NO2 vào máu sẽ làm hemoglobin sẽ chuyển thành methemoglobin suy giảm hoặc mấtchức năng vận chuyển O2 >Các bệnh về hồng cầu, như bệnh xanh da ở trẻ con Ở người lớn thì methemoglobin có thể chuyển ngược thành hemoglobin

+ Nitrit (NO2)là chất có khả năng gây ung thư cho người

+ Nitrit (NO2) là tác nhân gây đột biến gen

Vì vậy hàm lượng nitrat trong rau là một trong những tiêu chí để đánh giá rau sạch

Câu 17: Tại sao dư lượng NO3- trong mô TV là một trong những chỉ tiêu quan trọng để đánh giá

độ sạch hóa học của nông phẩm?

TL:

* Lượng nitrat tích lũy vượt quá giới hạn cho phép đối với từng loại nông phẩm sẽ gây độc hại cho sức khỏe con người: nitrat chuyển hóa thành nitrit, đó là một chất có khả năng gây bệnh ung thư cho người.

Câu 18 Có ý kiến cho rằng: Khi làm tăng độ thoáng của đất có thể dẫn đến làm giảm lượng nitơ trong đất Hãy cho biết quan điểm của em.

TL:

- Nhận định đó là sai Khi làm tăng độ thoáng của đất sẽ hạn chế tình trạng mất nitơ trong đất vì:

+ Các vi sinh vật hiếu khí hoạt động thực hiện các phản ứng nitrat hóa, các gốc nitrat được giữ lại trong đất

+ Đất thoáng, giầu O2 có tác dụng ức chế quá trình phản ứng nitrat hóa (phản ứng xảy ra trong điều kiện yếm khí lúc đó tạo nitơ tự do bay mất)

Câu 19 Sau một thời gian mưa kéo dài, người trồng lạc thấy các lá già ở cây lạc đạng biến thành màu vàng Nêu lí do tại sao?

TL:

- Sau thời kì mưa kéo dài  O2 trong đất cạn kiệt

- Sự thiếu O2 trong đất  ức chế quá trình cố định nito ở nốt sần rễ cây lạc do thiếu ATP và NADH

- Sau trận mưa kéo dài  NO3- bị rửa trôi ra khỏi đất

- Triệu chứng thiếu nito sẽ dẫn đến vàng lá ở lá già

Câu 20 Trình bày các nguồn cung cấp nitơ cho cây xanh ? Người ta thường khuyên rằng:"Rau xanh vừa tưới phân đạm xong không nên ăn ngay" Hãy giải thích lời khuyên đó?

TL:

Vì:

+ Khi tưới phân đạm -> cung cấp nguồn ion NO-3

+ Mới tưới đạm cây hút NO-3 chưa kịp biến đổi thành NH+4 -> người ăn vào NO-3 bị biến đổi thành NO-2 -> gây ung thư

ĐỀ LUYỆN SỐ 2 – 180 phút.

Câu 1(1 điểm): Trên con đường vận chuyển nước từ đất đến không khí của thực vật, hãy cho biết:

Thế nước ở đâu cao nhất, ở đâu thấp nhất trong cây, trong môi trường?

Câu 2 (2,0 điểm) Quá trình cố định nitơ khí quyển:

a Vì sao tồn tại hai nhóm vi khuẩn cố định nitơ: nhóm tự do và nhóm cộng sinh?

b Người ta nói: Khi chu trình Crep ngừng hoạt động thì cây bị ngộ độc bởi NH3 Điều đó cóđúng không? Vì sao?

c Chứng minh mối liên quan chặt chẽ giữa quá trình hô hấp với quá trình dinh dưỡng khoáng vàtrao đổi nitơ

d Người ta đã vận dụng sự hiểu biết về mối quan hệ này trong trồng trọt như thế nào?

Câu 3(1 điểm): Trong chế phẩm vi lượng cho cây họ Đậu, nguyên tố nào là nguyên tố vi lượng chủ

đạo và không thể thiếu được? Vì sao?

Câu 4.(1 điểm) Sau 1 thời gian mưa kéo dài, người trồng lạc thấy các lá già ở cây lạc đang biến

thành màu vàng Nêu lí do tại sao?

Câu 5(0.5 điểm): Trong một thí nghiệm với cây trồng trong dung dịch, người ta cho một chất ức chế

quang hợp tan trong nước vào dung dịch nuôi nhưng cường độ quang hợp của cây không bị giảm Vìsao?

Câu 6(0.5 điểm) Trong quá trình cố định đạm, nguyên tử H trong NH3 có nguồn gốc từ chất nào trong

các chất: glucozơ, NADPH, CH4, H2? Giải thích?

Câu 7((1.0 điểm) Sau đây là sơ đồ minh họa một số nguồn nitơ cung cấp cho cây.

- Chú thích từ 1 đến 4 4

- Vì sao vi khuẩn lam có thể cố định được nitơ trong điều kiện sống hiếu khí của chúng ?

Câu 8(1.0 điểm): Tại sao nguyên tố vi lượng chỉ cần liều lượng ít, mà cây trồng vẫn không đạt năng

suất cao nếu không cung cấp đủ nhu cầu của các nguyên tố này? Cho vài ví dụ cụ thể sự cần thiết củacác nguyên tố vi lượng đó (Fe, Mn, Zn )?

Câu 9(1 điểm) Một nhà Sinh lý thực vật học đã làm thí nghiệm như sau: Lấy một cây nhỏ còn nguyên

bộ rễ Nhúng bộ rễ đã rửa sạch vào dung dịch xanh mêtilen Một lúc sau, lấy cây ra, rửa sạch bộ rễ rồilại nhúng tiếp vào dung dịch CaCl2 Quan sát dung dịch CaCl2, nhà sinh lý học thực vật nhận thấy dungdịch từ không màu chuyển dần sang màu xanh Anh sinh viên làm thí nghiệm cùng ông vẫn chưa hiểutại sao lại có kết quả như vậy Em hãy giúp nhà sinh lý thực vật này giải thích cho anh sinh viên hiểu

Câu 10(1.0 điểm).