(SKKN CHẤT 2020) áp dụng phương pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lượng dạy học môn tin học lớp 6

áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tinbị dạy học, phơng pháp dạy học, đặc biệt là chú trọng đến đối tợng dạy học.Phần lớn giáo viên đứng lớp đã thích

Trang 1

áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn Tin

bị dạy học, phơng pháp dạy học, đặc biệt là chú trọng đến đối tợng dạy học.Phần lớn giáo viên đứng lớp đã thích nghi với chơng trình, phơng pháp mới nhất là

sử dụng, khai thác triệt để tác dụng thiết bị thực hành, của trang thiết bị,

ph-ơng tiện dạy học nh bảng phụ, tranh ảnh, thiết bị thí nghiệm - thực hành, máychiếu qua đầu, máy chiếu đa chức năng

Xuất phát từ cuộc vận động ứng dụng đẩy mạnh công nghệ thông tin vàodạy học của BGD, SGD, PGD và ban lãnh đạo nhà trờng nhằm nâng cao chấtlợng dạy học Đặc biệt là bộ môn Tin học nói chung và bộ môn tin học lớp 6 nóiriêng việc sử dụng công nghệ thông tin là rất cần thiết

Do hạn chế về nhiều mặt CSVC, trang thiết bị, trình độ giáo viên mà

đôi khi phơng pháp dạy học đã không tận dụng hết những thành tựu khoa họccông nghệ hiện đại, để truyền tải nhiều thông tin cho ngời học một cách trựcquan nên chất lợng dạy và học có mặt hạn chế

Sự thành công của một tiết dạy ngoài phơng pháp dạy của giáo viên và cáchhọc của học sinh, còn cần sự có mặt của đồ dùng dạy học Chính vì cậy màbản thân tôi luôn cố gắng tìm tòi, nghiên cứu, trao đổi với đồng nghiệp và ứngdụng Trong qúa trình tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi và ứng dụng đó bản thân tôi

đã tìm ra một số giải pháp

Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy

Trang 2

áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học môn

Tin học lớp 6

hữu ích góp phần rất lớn trong việc nâng cao chất lợng bộ môn Tin học lớp 6

Sau đây tôi xin trình bày một số giải pháp về việc sử dụng ph-ơng phápdạy học trực quan với sự giúp đỡ của đồ dùng dạy học trực quan, đồ dùng dạy học ở

đây là đèn chiếu (Over head) hay máy chiếu(Projecter), là tranh ảnh, là biểutợng mà bản thân tôi đã tìm ra và áp dụng thành công tại đơn vị trờng THCSMai Thủy

AI. Phạm vi và thời gian thực hiện Do điều kiện về CSVC và trang thiết bị

của trờng nên phạm vi nghiên cứu và thực hiện là với môn Tin học tại 3 lớp 6A, 6B,6C của trờng THCS Mai Thủy trong năm học 2009-2010

B nội dung.

i Cơ sở lý luận.

Việc đổi mới chơng trình sách giáo khoa đặt trọng tâm vào việc đổi mớiphơng pháp dạy học Chỉ có đổi mới căn bản phơng pháp dạy học và chúng ta cóthể tạo đợc sự đổi mới thực sự trong giáo dục, mới có thể đào tạo đợc lớp ngờinăng động, sáng tạo có tiềm năng cạnh tranh trí tuệ trong bối cảnh nhiều nớc trênthế giới hớng tới nền kinh tế tri thức

Trong vài thập kỷ gần đây, đã có sự bùng nổ về thông tin hay gọi là thời

đại thông tin Cùng với việc sáng tạo ra hệ thống công cụ mới, con ngời cũng đãtập trung trí tuệ từng bớc xây dựng ngành khoa học tơng ứng để đáp ứngnhững yêu cầu khai thác tài nguyên thông tin Trong bối cảnh đó, ngành Tin học

đợc hình thành và phát triển thành một ngành khoa học độc lập với các nội dung,mục tiêu, phơng pháp nghiên cứu riêng và ngày càng có nhiều ứng dụng tronghầu hết các lĩnh vực hoạt động của xã hội loài ngời

Trang 3

học lớp 6

Tin học đợc đa vào nhà trờng, vào giáo dục của nớc ta nhằm giúp học sinhchúng ta theo kịp với trình độ phát triển của khu vực và thế giới Đa Tin học vàonhà trờng nói chung và THCS nói riêng là một việc làm cần thiết để các em làmquen và tiếp cận với công nghệ khoa học tiên tiến

Hoạt động nhận thức của con ngời là từ trực quan sinh động đến t duytrừu tợng Đối với học sinh lớp 6 khi học bộ môn Tin học này không thể làm trái vớinguyên lý nhận thức đó Việc dạy tin học trong nhà trờng hiện nay đối với nớc takhông phải là dễ, vì Tin học nó gắn liền với một công cụ riêng của môn học làmáy tính “Tin học là ngành khoa học nghiên cứu các quá trình có tính chấtthuật toán nhằm mô tả biến đổi thông tin Là khoa học dựa trên máy tính điện

tử nghiên cứu cấu trúc, các tính chất chung của thông tin, các quy luật và phơngpháp thu thập, lu trử, tìm kiếm thông tin, xử lý thông tin một cách tự động chínhxác qua công cụ là máy tính điện tử” Vậy làm thế nào để cho học sinh dễhiểu một cách nhanh chóng chính xác và có kỉ năng thực hành là một nhiệm vụrất quan trọng của ngời giáo viên dạy Tin học hiện nay

Để giảng dạy tốt bộ môn Tin học có chất lợng, đạt kết cao thì ng-ời thầygiáo ngoài tin thông về bộ môn Tin học, cần nắm chắc phơng pháp dạy học trựcquan Phơng pháp dạy học trực quan là phơng pháp dạy học mà từ các hình ảnh,hoạt động trực quan đến t duy trừu tợng hay còn gọi trực quan hoá thông tinthông qua các công cụ trực quan

II cơ sở thực tiễn.

Từ dạy và học thụ động sang dạy và học tích cực, giáo viên không còn

đóng vai trò đơn thuần là ngời truyền đạt kiến thức, giáo viên trở thành ngờithiết kế, tổ chức hớng dẫn các hoạt động độc lập để học sinh tự chiếm lĩnhnội dung học tập, chủ động các mục tiêu kiến

Trang 4

học lớp 6

thức, kĩ năng, thái độ theo yêu cầu chơng trình Trên lớp, học sinh hoạt động làchính nhng khi soạn giáo án, giáo viên phải đầu t công sức, thời gian rất nhiều sovới kiểu dạy và học thụ động mới có thể thực hiện trên lớp với vai trò là ngời gợi mở,xúc tác động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi hào hứng tranhluận sôi nổi của học sinh Để làm đợc điều này thì đòi hỏi ngời giáo viên phải

có trình độ chuyên môn sâu rộng, có trình độ s phạm lành nghề mới tổ chức,hớng dẫn các hoạt động của học sinh mà nhiều khi diễn biến ngoài tầm dự kiếncủa giáo viên

Khó khăn lớn nhất hiện nay ở các trờng học khi áp dụng phơng pháp dạy họctrực quan vào giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, phơng tiện dạy học còn nhiều thiếu thốn và bất cập Để áp dụng ph-ơng pháp này vào dạy Tin họcthì đòi hỏi phải có đèn chiếu (máy chiếu qua đầu - Over head) hay đèn chiếu(Projecter), máy vi tính đó là cha kể đến việc nếu áp dụng đồng loạt thì mỗi lớpcũng đều phải đợc trang bị

Tin học là một môn học mới đợc đa vào giảng dạy tại trờng THCS Mai Thủygần 2 năm chậm hơn so với các trờng vùng ven trong huyện đặc biệt là các emlớp 6 vừa mới tiếp xúc với bộ môn mới đầu tiên mặc dù các em rất thích máy tínhnhng là để chơi các trò chơi trên máy chứ cha ý thức đợc tầm quan trọng của bộmôn nên chất lợng học tập còn hạn chế Đây là bộ môn đặc trng muốn đạt chấtlợng cao đòi hỏi các em phải tiếp xúc với máy tính nhiều nhng thời lợng mỗi tuầnchỉ có 2 tiết trên lớp thì các em cha thể thực hành hết các kiến thức đã học mànếu có thực hành hết thì sẽ chóng quên

Bên cạnh đó do hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn gia đình không có điều kiện

để mua máy tính cho con em học, theo thống kê của giáo viên dạy thì mỗi lới chỉ

đợc 3 đến 4 em là gia đình có máy vi tính

Trang 5

áp dụng phơng pháp dạy học trực quan để nâng cao chất lợng dạy học

môn Tin học lớp 6

Một thực tế khác là ý thức học tập của một số học sinh không cao, không

hứng thú trong học tập, lời hoạt động, không tích cực tự giác, ý thức tự học, tự rèn

luyện yếu

Qua điều tra những tiết học đầu tiên về cả lí thuyết và thực hành tôi

tiến hành đã thu đợc kết quả nh sau:

*Về khâu tiếp nhận lý thuyết:

Qua kết quả trên thì đa phần các em nắm kiến thức lí thuyết còn yếu,

các em hay quên và cha vận dụng vào thực hành đợc nếu không có sự hớng dẫn

của giáo viên Từ thực tế trên và bản thân tôi là một giáo viên dạy bộ môn Tin học

luôn suy nghĩa phải đa ra những giải pháp nh thế nào để các em nắm lí

thuyết chắc hơn nhớ lâu hơn và vận dụng vào thực hành tốt hơn Sau một thời

Trang 7

học lớp 6

tiến hành thực nghiệm tôi đã thu đợc những kết quả rất tốt sau đây tôi xin đề

ra một số giải pháp sử dụng các dụng cụ trực quan trong dạy học nhằm nâng caochất lợng giảng dạy bộ môn Tin học lớp 6:

III giải pháp.

1 Trực quan hoá thông tin dạy học.

Trực quan hoá thông tin dạy học là một quá trình thông qua đó ngời học trigiác các tài liệu học tập dới dạng các biểu trng hình ảnh, âm thanh, mô hình, vậtthật, với sự hỗ trợ của dụng cụ trực quan

Dụng cụ trực quan đợc sử dụng trong môi trờng học tập nh trong dạy học,giáo dục qua vệ tinh dựa trên cơ sở máy tính, dụng cụ trực quan có thể đợc sửdụng hiệu quả để giảng dạy các sự kiện, các chỉ dẫn, các quá trình và các kháiniệm trừu tợng mà chúng thờng khó nhớ, khó hiểu Các mục tiêu dạy học có thểthực hiện tốt nếu biết phát huy thông qua công cụ trực quan

Có thể nói dụng cụ trực quan có nhiều thuận lợi hơn hẳn so với dạy họcbằng ngôn ngữ: Chứa nhiều thông tin và tổ chức thuận lợi các thông tin trongcùng một vị trí, làm đơn giản các khái niệm, làm sáng tỏ các chi tiết của một kháiniệm dựa trên ngôn ngữ trừu tợng Đặc biệt là tranh ảnh trực quan làm tăng sựnhớ trong học tập đây là một trong những mục tiêu hàng đầu của giáo dục

Từ những u điểm trên, tôi nhận thấy nếu áp dụng vào dạy học nhờ dụng cụtrực quan là đèn chiếu, tranh ảnh, biểu tợng vào dạy Tin học có hiệu quả rấtcao

Trớc khi sử dụng dụng cụ trực quan cho một bài học thì trớc hết Giáo viêncần xác định bài nào cần dụng cụ trực quan và những dụng

Trang 8

cụ trực quan đó là gì phục vụ cho những đơn vị kiến thức nào trong bài học

Tiếp đến là công tác chuẩn bị với dụng cụ trực quan Ví dụ dạy bài :Máytính và phần mềm máy tính” cần chuẩn bị những đồ dùng trực quan khi giớithiệu cấu trúc chung của máy tính điển tử nh: bộ xử lí trung tâm (con chíp),thanh RAM, các ổ đĩa các thiết bị lu giữ thông tin nh USB, đĩa mềm, đĩa

CD, DVD hay hình ảnh của một số loại máy vi tính trong thực tế bằng cáchchụp bởi tranh ảnh hoặc các dụng cụ trực quan thiết thực nh thế HS mới nhớ lâu

và thấy trong thực tế có thể gọi tên dụng cụ trực quan chính xác

Đèn chiếu tơng đối dễ sử dụng và việc chuẩn bị cho việc dạy học với đènchiếu tơng đối dễ dàng, ít tốn thời gian Tuy nhiên để sử dụng đèn chiếu thìphải có sự chuẩn bị kiến thức và các nội dung kiến thức cần trình chiếu Nộidung đa lên máy chiếu phải rõ ràng chính xác và phải có máy vi tính

Chẳng hạn: khi nói đến máy tính hoặc máy in thì ta đa hình ảnh minh họa,banwgf quan sát trực quan nh thế học sinh sẽ ghi nhớ kiết thức tốt nhất

2. Tạo những tác nhân kích thích trực quan thông qua biểu tr-ng ngôn ngữ, biểu trng đồ hoạ, biểu trng tranh ảnh.

Muốn sử dụng phơng pháp dạy học này thành công thì việc đầu tiên ngờithầy phải làm là thiết kế các thông điệp trực quan đòi hỏi

Trang 9

a Dạy học trực quan bằng biểu trng ngôn ngữ.

Biểu trng ngôn ngữ đợc tạo ra từ chữ viết dới dạng một từ đơn lẽ hoặc câuhoàn chỉnh dùng đặt tên đối tợng, định nghĩa, mô tả đối tợng

Thờng khi dạy các bài học lý thuyết tôi thờng sử dụng loại biểu tr-ng trựcquan bằng ngôn ngữ

Ví dụ: Dạy bài “Máy tính và phần mềm máy tính” tôi chiếu sơ đồ cấu trúcchung của máy tính điện tử lên màn hình rồi yêu cầu học sinh quan sát và chobiết máy tính điện tự gồm những phần nào Sau đó giáo viên chỉ vào từng đốitợng trên sơ đồ và giới thiệu lần lợt các khái niệm của các thành phần trong cấutrúc máy tính

Nguyễn Thị Quỳnh - Trờng THCS Mai Thủy 8

Trang 10

Yêu cầu học sinh trả lời các câu hỏi liên quan:

? Nêu các bớc để định dạng văn bản phông chữ, kiểu chữ, cỡ chữ bằng menu

lệnh (HS chỉ cần quan sát màn hình và nêu đợc các bớc cần định dạng phông

chữ…)

? Thao tác quan trọng nhất trong định dạng văn bản là gì (HS chọn phần văn

bản cần định dạng)

b Dạy học trực quan bằng biểu trng đồ hoạ.

Biểu trng đồ hoạ đợc tạo ra bằng nhiều cách đồ họa liên quan với hình ảnh,

đồ hoạ liên quan với khái niệm, đồ hoạ tuỳ ý Việc dạy học trực quan bằng biểu

trng đồ hoạ trong Tin học giúp ngời học có thể thao tác nhanh các bớc thực hành

-đây là yêu cầu cần đạt của ngời học Tin học, dựa vào các biểu trng đồ hoạ này

học sinh có thể phát hiện ra khái niệm, ý nghĩa của nó

Chẳng hạn khi dạy bài “Làm quen với soạn thảo văn bản” giáo viên cần cho

học sinh làm quen với việc sao chép, di chuyển, cắt (xoá) nhanh qua các biểu

tợng

Trang 11

Giáo viên đa các biểu tợng

Tơng tự bài “Chỉnh sửa văn bản” giáo viên đa các biểu tợng

? Hãy nêu tên các biểu tợng trên và tính năng của các biểu tợng

* Dạy bài “Định dạng văn bản” ngoài việc định dạng văn bản bằng menulệnh giáo viên cần cho học sinh định dạng văn bản thông qua các biểu tợng sau

Hs nhìn vào biểu tợng và nêu chức năng của các biểu trợng từ đó các emnắm chắc hơn kiến thức lí thuyết để vận dụng vào làm thực hành tốt hơn

* Dạy bài “Trình bày trang văn bản và in” ngoài việc dùng lệnh in, xem vănbản bằng menu lệnh thì có thể in, xem văn bản thông qua các biểu tợng sau

Biểu trng hình ảnh đợc tạo ra nh ảnh chụp, tranh minh hoạ, tranh vẽ Tất cả

đều phản ánh sự vật và ý nghĩa dới dạng các biểu trng cụ thể và mang tínhhiện thực cao, ngời học có khả năng phiên dịch các biểu trng hình ảnh thànhcác vật tơng tự trong thế giới hiện thực

Khi dạy bài “Máy tính điện tử” ta có thể sử dụng một số ảnh, ảnh minh hoạ

về máy tính, một số thiết bị của máy tính nh đĩa mềm, USB ổ cứng, … đểhọc sinh quan sát và phân biệt

Trang 12

Hoặc khi dạy bài “Hệ điều hành Windows” để giúp học sinh sớm hình thành

kỉ năng làm việc với máy tính nh khởi động máy tính, tắt máy tính hay phânbiệt các đối tợng trên màn hình máy tính ta tiến hành đa một số hình ảnh liênquan

Các biểu tợng chơng

trình

Thanh côngviệc

d Kết hợp các loại hình trực quan.

Trang 13

Tin học lớp 6

Giữa các loại hình trực quan, ngời thiết kế có thể kết hợp đa dạng các loạibiểu trng trực quan ngôn ngữ, hình ảnh, đồ hoạ với nhau Đối với hầu hết họcsinh ba loại này bao gồm nhiều mức độ khác nhau rất có ích trong học tập

Ví dụ: Khi dạy bài “Máy tính và phần mềm máy tính” ta có thể sử dụng kết hợpgiữa biểu trng hình ảnh và biểu trng ngôn ngữ

Giáo viên yêu cầu:

- Quan sát hình ảnh và cho biết ở hình trên đâu là thiết bị xuất,

Trang 14

học lớp 6

* Dạy bài “Định dạng văn bản” ta chiếu hình ảnh sau và kết hợp cho

học sinh thực hiện định dạng phông chữ, cỡ chữ, kiểu chữ trên máy

tính thì học sinh dể tiếp thu bài và ghi nhớ lâu hơn

3 Xây dựng các kĩ năng, thực hành

a Kĩ năng nhận biết tính năng các loại biểu tợng.

Trang 15

download by : skknchat@gmail.com

Trang 16

Tin học lớp 6

Sau một tiết học tôi thờng củng cố lại cho học sinh những cái vừa học bằngcác dạng bài tập trắc nghiệm giúp học sinh nắm lại bài, học sinh có thể phânbiệt đợc lệnh, các biểu tợng và nắm ý nghĩa của các biểu tợng

Ví dụ: Dạy bài “Làm quen với soạn thảo văn bản”,: Nối các ý của cột A, B, C, Dsao cho hợp lý

(5) Ctrl + V(6) Ctrl + C(7) Ctrl + X

Các bớc sao chép khối

Bớc1 Chọn khối

Bớc2 Click vào (hay bấm tổ hợp phím

Bớc3 Đa con trỏ đến vị trí mới

Trang 17

Bớc3 Đa con trỏ đến vị trí mới.

b Rèn luyện kĩ năng thao tác trên máy

Để việc học Tin học của học sinh đạt kết quả tốt, chất lợng cao, học sinhnắm chắc bài, biết thao tác trên máy tính cần cho học sinh học tại phòng máy,học sinh vừa nghe giáo viên giảng bài vừa ghi bài và thực hiện trên máy tính theotừng bớc một Với cách tổ chức học nh thế này kết quả cho thấy học sinh nắmchắc bài học, đa số các em đều thực hiện đợc các thao tác thực hành

4 Học bằng chơi, chơi mà học Giải trí th giản.

Để cho học sinh có hứng thú học tập, tạo kích thích tìm tòi, đồng thờigóp phần th giản cho các em thì trớc khi kết thúc tiết học (5-10 phút) tôi thờng

tổ chức cho các em chơi một số trò chơi nh: Solitaire, Spider Solitaire, Freecell hay cho học sinh vẽ hình tự do bằng chơng trình Paint mà qua các chơng trìnhnày học sinh đợc hình thành các kĩ năng sử dụng chuột, các thao tác với chuột

Với các giải pháp thực hiện nói trên nên năm học 2009-2010 ba lớp 6A, 6B,6C trờng THCS Mai Thủy đã đạt đợc kết quả đáng khả quan

IV Kết quả và bài học kinh nghiệm 1

Kết qủa

Định dạng
Số trang	24
Dung lượng	1,03 MB