(SKKN CHẤT 2020) báo cáo kết quả nghiên cứu ứng dụng sáng kiến sử dụng các phương pháp dạy học tích cực và lồng ghép tích hợp trong bài hợp chất của cacbon

Lời giới thiệu: Đổi mới phương pháp dạy học là một việc làm hết sức cần thiết trong giaiđoạn hiện nay, các phương pháp dạy học truyền thống đã làm giảm rất nhiều khảnăng hoạt động sáng t

Trang 1

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

1 Lời giới thiệu:

Đổi mới phương pháp dạy học là một việc làm hết sức cần thiết trong giaiđoạn hiện nay, các phương pháp dạy học truyền thống đã làm giảm rất nhiều khảnăng hoạt động sáng tạo của học sinh trong quá trình học tập Thêm vào nữaviệc dạy học theo hướng đơn môn chưa phát huy được tối đa khả năng liên hệgiữa các mảng kiến thức trong chương trình dạy học, đôi khi còn có sự lặp lại.Nhận thức được vấn đề này trong năm học vừa qua tôi đã tìm tòi nghiên cứu vàxây dựng các chủ đề dạy học theo hướng đổi mới để giúp học sinh biết huy độngtổng hợp kiến thức, kĩ năng thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm giải quyết cácnhiệm vụ học tập, đời sống; thông qua đó hình thành những kiến thức, kĩ năngmới; phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đềtrong học tập và trong thực tiễn cuộc sống Đó cũng là lí do đề tôi xây dựng chủ

đề “ Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực và lồng ghép tích hợp trong

bài Hợp chất của cacbon ”.

2. Tên sáng kiến: Sử dụng các phương pháp dạy học tích cực và lồng ghép tích hợp trong bài Hợp chất của cacbon.

3 Tác giả sáng kiến:

4 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến : Nguyễn Văn Ngọc giáo viên hóa trường

THPT Trần Hưng Đạo – Huyện Tam Dương – Tỉnh Vĩnh Phúc

5 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến:

Lĩnh vực áp dụng sáng kiếm là môn Hóa học (Mã 55) Sáng kiến đi sâu

vào các phương pháp dạy học tích cực, các nội dung dạy học tích hợp trong bàiHợp chất của các bon Để giúp các em học sinh có thêm hứng thú trong việc họctập, phát huy tối đa khả năng sáng tạo của học sinh trong giờ học

6 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử, (ghi ngày nào sớm hơn): Ngày 13/11/2017

7 Mô tả bản chất của sáng kiến

7.1 Nội dung của sáng kiến

download by : skknchat@gmail.com 1

Trang 2

PHẦN I: TÌM HIỂU VỀ CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC

(Nguồn: Dạy học intel.net - PGS.TS Vũ Hồng Tiến)

I Phương pháp dạy học tích cực là gì

1 Định hướng đổi mới phương pháp dạy học:

Luật Giáo dục, điều 24.2, đã ghi: "Phương pháp giáo dục phổ thông phải

phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặcđiểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩnăng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,hứng thú học tập cho học sinh" Có thể nói cốt lõi của đổi mới dạy và học làhướng tới hoạt động học tập chủ động, chống lại thói quen học tập thụ động

2 Thế nào là tính tích cực học tập

Tính tích cực học tập về thực chất là nhận thức, đặc trưng ở khát vọnghiểu biết, cố gắng trí lực và có nghị lực cao trong qúa trình chiếm lĩnh tri thức.Tính tích cực sản sinh nếp tư duy độc lập Suy nghĩ độc lập là mầm mống củasáng tạo Ngược lại, phong cách học tập tích cực độc lập sáng tạo sẽ phát triển

tự giác, hứng thú, bồi dưỡng động cơ học tập Tính tích cực học tập biểu hiện ởnhững dấu hiệu như: hăng hái trả lời các câu hỏi của giáo viên, bổ sung các câutrả lời của bạn, thích phát biểu ý kiến của mình trước vấn đề nêu ra; hay nêuthắc mắc, đòi hỏi giải thích cặn kẽ những vấn đề chưa đủ rõ; chủ động vận dụngkiến thức, kĩ năng đã học để nhận thức vấn đề mới; tập trung chú ý vào vấn đềđang học; kiên trì hoàn thành các bài tập, không nản trước những tình huốngkhó khăn…

II Một số phương pháp dạy học tích cực 1 Phương pháp dạy học nhóm

Dạy học nhóm còn được gọi bằng những tên khác nhau như: Dạy học hợptác, Dạy học theo nhóm nhỏ, trong đó HS của một lớp học được chia thành cácnhóm nhỏ, trong khoảng thời gian giới hạn, mỗi nhóm tự lực hoàn thành cácnhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công và hợp tác làm việc Kết quả làm việccủa nhóm sau đó được trình bày và đánh giá trước toàn lớp

2 Phương pháp giải quyết vấn đề

Dạy học (DH) phát hiện và giải quyết vấn đề (GQVĐ) là PPDH đặt ratrước HS các vấn đề nhận thức có chứa đựng mâu thuẫn giữa cái đã biết và cáichưa biết, chuyển HS vào tình huống có vấn đề , kích thích họ tự lực, chủ động

và có nhu cầu mong muốn giải quyết vấn đề

3 Phương pháp trò chơi

Trang 3

Phương pháp trò chơi là phương pháp tổ chức cho HS tìm hiểu một vấn

đề hay thể nghiệm những hành động, những thái độ, những việc làm thông quamột trò chơi nào đó

4 Dạy học theo dự án ( Phương pháp dự án)

Dạy học theo dự án còn gọi là phương pháp dự án, trong đó HS thực hiệnmột nhiệm vụ học tập phức hợp, gắn với thực tiễn, kết hợp lí thuyết với thựchành Nhiệm vụ này được người học thực hiện với tính tự lực cao, từ việc lập kếhoạch đến việc thực hiện và đánh giá kết quả thực hiện dự án Hình thức làmviệc chủ yếu là theo nhóm Kết quả dự án là những sản phẩm hành động có thểgiới thiệu được

III Một số kĩ thuật dạy học tích cực 1 Kĩ thuật chia nhóm

Khi tổ chức cho HS hoạt động theo nhóm, GV nên sử dụng nhiều cáchchia nhóm khác nhau để gây hứng thú cho HS, đồng thời tạo cơ hội cho các emđược học hỏi, giao lưu với nhiều bạn khác nhau trong lớp

2 Kĩ thuật đặt câu hỏi

GV thường phải sử dụng câu hỏi để gợi mở, dẫn dắt HS tìm hiểu, khámphá thông tin, kiến thức, kĩ năng mới, để đánh giá kết quả học tập của HS; HScũng phải sử dụng câu hỏi để hỏi lại, hỏi thêm GV và các HS khác về những NDbài học chưa sáng tỏ Sử dụng câu hỏi có hiệu quả đem lại sự hiểu biết lẫn nhaugiữa HS - GV và HS - HS Kĩ năng đặt câu hỏi càng tốt thì mức độ tham gia của

HS càng nhiều; HS sẽ học tập tích cực hơn

3 Kĩ thuật khăn trải bàn

- HS được chia thành các nhóm nhỏ từ 4 đến 6 người Mỗi nhóm sẽ có một tờ giấy A0 đặt trên bàn, như là một chiếc khăn trải bàn

- Chia giấy A0 thành phần chính giữa và phần xung quanh, tiếp tục chia phầnxung quanh thành 4 hoặc 6 phần tuỳ theo số thành viên của nhóm ( 4 hoặc 6người.)

- Mỗi thành viên sẽ suy nghĩ và viết các ý tưởng của mình ( về một vấn đề nào

đó mà GV yêu cầu) vào phần cạnh “khăn trải bàn” trước mặt mình Sau đó thảoluận nhóm, tìm ra những ý tưởng chung và viết vào phần chính giữa “khăn trảibàn”

4 Kĩ thuật động não

Động não là kĩ thuật giúp cho HS trong một thời gian ngắn nảy sinh đượcnhiều ý tưởng mới mẻ, độc đáo về một chủ đề nào đó Các thành viên được cổ

Trang 4

vũ tham gia một cách tích cực, không hạn chế các ý tưởng ( nhằm tạo ra cơn lốc các ý tưởng).

5 Kĩ thuật “Chúng em biết 3”

- GV nêu chủ đề cần thảo luận

- Chia HS thành các nhóm 3 người và yêu cầu HS thảo luận trong vòng 10 phút

trong quá trình hợp tác Kỹ thuật dạy học mảnh ghép có tác dụng kích thích tư

duy sáng tạo và tính chủ động, phát huy sự năng động của học sinh, đồng thờirèn luyện cho các em tinh thần làm việc cá nhân, làm việc tập thể, kỹ năng trìnhbày kiến thức trước nhóm

Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút, suy nghĩ về câu hỏi, chủ đề

và ghi lại những ý kiến của mình

Khi thảo luận nhóm phải đảm bảo mỗi thành viên trong từng nhóm đều trả lờiđược tất cả các câu hỏi trong nhiệm vụ được giao và trở thành chuyên gia củalĩnh vực đã tìm hiểu và có khả năng trình bày lại câu trả lời của nhóm ở vòng 2

Vòng 2: Nhóm mảnh ghép

Hình thành nhóm mới khoảng từ 3-6 người (bao gồm 1-2 người từ nhóm 1; 1-2

từ nhóm 2; 1-2 người từ nhóm 3…), gọi là nhóm mảnh ghép

Các câu hỏi và câu trả lời của vòng 1 được các thành viên trong nhóm mới chia

sẻ đầy đủ với nhau

Trang 5

Khi mọi thành viên trong nhóm mới đều hiểu, được tất cả nội dung ở vòng 1 thìnhiệm vụ mới sẽ được giao cho các nhóm để giải quyết (lưu ý nhiệm vụ mới nàyphải gắn liền với kiến thức thu được ở vòng 1).

Các nhóm mới thực hiện nhiệm vụ trình bày và chia sẻ kết quả

7 Kĩ thuật KWL

Kỹ thuật KWL là sơ đồ liên hệ các kiến thức đã biết liên quan đến bàihọc, các kiến thức muốn biết và các kiến thức học được sau bài học Trong đóK(Know) - điều đã biết; W (Want to know) – điều muốn biết; L (Learned) –điều đã học được

Cách tiến hành qua 4 bước:

Bước 1: Sau khi giới thiệu bài học, mục tiêu cần đạt của bài học, giáo viên phát

phiếu học tập “KWL” (kỹ thuật này có thể thực hiện cho cá nhân hoặc nhómhọc sinh)

Bước 2: Hướng dẫn học sinh điền các thông tin vào phiếu học tập.

Bước 3: Học sinh điền các thông tin trên phiếu, bao gồm: Tên bài học (hoặc chủ

đề); tên học sinh (hoặc nhóm học sinh); lớp; trường

Yêu cầu học sinh viết vào cột “K” những gì đã biết liên quan đến nội dung bàihọc hoặc chủ đề

Sau đó viết vào cột W những gì các em muốn biết về nội dung bài học hoặc chủđề

Bước 4: Sau khi kết thúc bài học hoặc chủ đề, học sinh điền vào cột “L” của

phiếu những gì vừa học được Lúc này, học sinh xác nhận về những điều các em

đã học được qua bài học đối chiếu với điều muốn biết, đã biết để đánh giá kếtquả học tập, sự tiến bộ của mình qua giờ học

IV Tìm hiểu về dạy học tích hợp

(Nguồn: http://www.sch.vn/luu-tru/1004-giao-vien-gii/12766-day-hoc-tich-hop)

1 Khái niệm về dạy học tích hợp:

Là định hướng dạy học giúp cho HS phát triển khả năng huy động tổnghợp kiến thức, kỹnăng,…thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệuquả các vấn đề trong học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quatrình lĩnh hộ tri thức và rèn luyện kỹ năng; phát triển được những năng lực cầnthiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề

2 Các quan điểm về dạy học tích hợp

Trang 6

- Tích hợp trong nội bộ môn học: tìm kiếm sự kết nối giữa các nội dung, chủ đề;hình thành các chủ đề mới gắn liền với thực tiễn dựa trên các chủ đề, nội dung đãcó;

giải quyết một tình huống;

có tính chất chung và áp dụng được ở mọi nơi

3 Mục đích của dạy học tích hợp

Chương trình dạy nghề truyền thống phần lớn là theo quan điểm tiếp cận nộidung Chương trình dạy nghề được thiết kế thành các môn học lý thuyết và mônhọc thực hành riêng lẻ nhau Chính vì vậy loại chương trình này có những hạnchế:

động\

(kỹ năng giao tiếp)

Cùng với xu thế đổi mới về giáo dục tại Việt Nam, thì chương trình dạynghề trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp được thiết kế theo quan điểm kết hợpmôn học và mô đun kỹ năng hành nghề Các mô đun được xây dựng theo quanđiểm hướng đến năng lực thực hiện Mô đun là một đơn vị học tập có tính trọnvẹn, tích hợp giữa lý thuyết và thực hành để người học sau khi học xong có nănglực thực hiện được công việc cụ thể của nghề nghiệp Như vậy dạy học các môđun thực chất là dạy học tích hợp nội dung để nhằm hướng đến mục đích sau :

lực hoạt động nghề

thức chuyên môn mà còn học năng lực từ ứng dụng các kiến thức đó)

Trang 7

- Người học tích cực, chủ động, độc lập hơn

4 Đặc điểm của dạy học tích hợp

Dạy học tích hợp có các đặc điểm sau:

4.1 Lấy người học làm trung tâm:

Dạy học lấy người học làm trung tâm được xem là phương pháp đáp ứngyêu cầu cơ bản của mục tiêu giáo dục nhất là đối với giáo dục nghề nghiệp, cókhả năng định hướng việc tổ chức quá trình dạy học thành quá trình tự học, quátrình cá nhân hóa người học Dạy học lấy người học là trung tâm đòi hỏi ngườihọc là chủ thể của hoạt động học, họ phải tự học, tự nghiên cứu để tìm ra kiếnthức bằng hành động của chính mình, người học không chỉ được đặt trướcnhững kiến thức có sẵn ở trong bài giảng của giáo viên mà phải tự đặt mình vàotình huống có vấn đề của thực tiễn, cụ thể và sinh động của nghề nghiệp rồi từ

đó tự mình tìm ra cái chưa biết, cái cần khám phá học để hành, hành để học, tức

là tự tìm kiếm kiến thức cho bản thân

Trong dạy học lấy người học làm trung tâm đòi hỏi người học tự thể hiệnmình, phát triển năng lực làm việc nhóm,hợp tác với nhóm, với lớp Sự làm việctheo nhóm này sẽ đưa ra cách thức giải quyết đầy tính sáng tạo, kích thích cácthành viên trong nhóm hăng hái tham gia vào gỉai quyết vấn đề

Sự hợp tác giữa người học với người học là hết sức quan trọng nhưng vẫnchỉ là ngoại lực, điều quan trọng nhất là cần phải phát huy nội lực là tính tự chủ,chủ động nổ lực tìm kiếm kiến thức của người học Còn người dạy chỉ là người

tổ chức và hướng dẫn quá trình học tập, đạo diễn cho người học tự tìm kiếmkiến thức và phương thức tìm kiếm kiến thức bằng hành động của chính mình.Người dạy phải dạy cái mà người học cần, các doanh nghiệp đang đòi hỏi đểđáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực có chất lượng cao cho nền kinh tế- xã hội chứkhông phải dạy cái mà người dạy có Quan hệ giữa người dạy và người họcđược thực hiện dựa trên cơ sở tin cậy và hợp tác với nhau Trong quá trình tìmkiếm kiến thức của người học có thể chưa chính xác, chưa khoa học, người học

có thể căn cứ vào kết luận của nguời dạy để tự kiểm tra, đánh giá rút kinhnghiệm về cách học của mình Nhận ra những sai sót và biết cách sửa sai đóchính là biết cách học

Dạy học tích hợp biểu hiện cách tiếp cận lấy người học là trung tâm, đây là

xu hướng chung có nhiều ưu thế so với dạy học truyền thống

4.2 Định hướng đầu ra

Trang 8

Đặc điểm cơ bản nhất, có ý nghĩa trung tâm của đào tạo nghề theo năng lựcthực hiện là định hướng chú ý vào kết quả đầu ra của quá trình đào tạo xemngười học có thể làm được cái gì vào những công việc thực tiễn để đạt tiêuchuẩn đầu ra Như vậy, người học để làm được cái gì đó đòi hỏi có liên quanđến chương trình, còn để làm tốt công việc gì đó trong thực tiễn như mong đợithì liên quan đến việc đánh giá kết quả học tập Người học đạt được những đòihỏi đó còn tùy thuộc vào khả năng của mỗi người Trong đào tạo, việc địnhhướng kết quả đầu ra nhằm đảm bảo chất lượng trong quá trình đào tạo, chophép người sử dụng sản phẩm đào tạo tin tưởng và sử dụng trong một thời giandài, đồng thời còn góp phần tạo niềm tin cho khách hàng.

Dạy học tích hợp chú ý đến kết quả học tập của người học để vận dụng vàocông việc tương lai nghề nghiệp sau này, đòi hỏi quá trình học tập phải đảm bảochất lượng và hiệu quả để thực hiện nhiệm vụ Từ những kết quả đầu ra đi đếnxác định vai trò của người có trách nhiệm tạo ra kết quả đầu ra này, một vai tròtập hợp các hành vi được mong đợi theo nhiệm vụ, công việc mà người đó sẽthực hiện thật sự Do đó, đòi hỏi người dạy phải dạy được cả lý thuyết chuyênmôn nghề nghiệp vừa phải hướng dẫn quy trình công nghệ, thao tác nghề nghiệpchuẩn xác, phổ biến được kinh nghiệm, nêu được các dạng sai lầm, hư hỏng,nguyên nhân và biện pháp khắc phục, biết cách tổ chức hướng dẫn luyện tập

4.3 Dạy và học các năng lực thực hiện

Dạy học tích hợp do định hướng kết quả đầu ra nên phải xác định được cácnăng lực mà người học cần nắm vững, sự nắm vững này được thể hiện ở cáccông việc nghề nghiệp theo tiêu chuẩn đặt ra và đã được xác định trong việcphân tích nghề khi xây dựng chương trình Xu thế hiện nay của các chương trìnhdạy nghề đều được xây dựng trên cơ sở tổ hợp các năng lực cần có của ngườilao động trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh Phương pháp được dùng phổ biến

để xây dựng chương trình là phương pháp phân tích nghề (DACUM) hoặc phântích chức năng của từng nghề cụ thể Theo các phương pháp này, các chươngtrình đào tạo nghề thường được kết cấu theo các mô đun năng lực thực hiện.Điều này cũng đồng nghĩa với việc các nội dung giảng dạy trong mô đun phảiđược xây dựng theo hướng “tiếp cận theo kỹ năng”

Dạy học tích hợp có thể hiểu là một hình thức dạy học kết hợp giữa dạy lýthuyết và dạy thực hành, qua đó ở người học hình thành một năng lực nào đóhay kỹ năng hành nghề nhằm đáp ứng được mục tiêu của mô đun Dạy học phảilàm cho người học có các năng lực tương ứng với chương trình Do đó, việc dạy

Trang 9

kiến thức lý thuyết không phải ở mức độ hàn lâm mà chỉ ở mức độ cần thiếtnhằm hỗ trợ cho sự phát triển các năng lực thực hành ở mỗi người học Trongdạy học tích hợp, lý thuyết là hệ thống tri thức khoa học chuyên ngành về nhữngvấn đề cơ bản, về những quy luật chung của lĩnh vực chuyên ngành đó Hơnnữa, việc dạy lý thuyết thuần túy sẽ dẫn đến tình trạng lý thuyết suông, kiếnthức sách vở không mang lại lợi ích thực tiễn Do đó, cần gắn lý thuyết với thựchành trong quá trình dạy học Thực hành là hình thức luyện tập để trau dồi kỹnăng, kỹ xảo hoạt động giúp cho người học hiểu rõ và nắm vững kiến thức lýthuyết Đây là khâu cơ bản để thực hiện nguyên lý giáo dục học đi đôi với hành,

lý luận gắn với thực tiễn Thực hành phải có đủ phương tiện, kế hoạch, quy trìnhluyện tập gắn ngay với vấn đề lý thuyết vừa học Để hình thành cho người họcmột kỹ năng thì cần phải dạy cho họ biết cách kết hợp và huy động hợp lý cácnguồn nội lực (kiến thức, khả năng thực hiện và thái độ) và ngoại lực (tất cảnhững gì có thể huy động được nằm ngoài cá nhân) Như vậy, người dạy phảiđịnh hướng, giúp đỡ, tổ chức, điều chỉnh và động viên hoạt động của người học

Sự định hướng của người dạy góp phần tạo ra môi trường sư phạm bao gồm cácyếu tố cần có đối với sự phát triển của người học mà mục tiêu bài học đặt vàcách giải quyết chúng Người dạy vừa có sự trợ giúp vừa có sự định hướng đểgiảm bớt những sai lầm cho người học ở phần thực hành; đồng thời kích thích,động viên người học nẩy sinh nhu cầu, động cơ hứng thú để tạo ra kết quả mới,tức là chuyển hóa những kinh nghiệm đó thành sản phẩm của bản thân

Trong dạy học tích hợp, người học được đặt vào những tình huống của đờisống thực tế, họ phải trực tiếp quan sát, thảo luận, làm bài tập, giải quyết nhiệm

vụ đặt ra theo cách nghĩ của mình, tự lực tìm kiếm nhằm khám phá những điềumình chưa rõ chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức đã được giáo viênsắp xếp Người học cần phải tiếp nhận đối tượng qua các phương tiện nghe,nhìn, và phân tích đối tượng nhằm làm bộc lộ và phát hiện ra các mối quan hệbản chất, tất yếu của sự vật, hiện tượng Từ đó, người học vừa nắm được kiếnthức vừa nắm được phương pháp thực hành Như vậy, người dạy không chỉ đơnthuần truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn các thao tác thực hành

Hoạt động nào cũng cần có kiểm soát, trong dạy học cũng vậy, người dạycũng cần có sự kiểm soát, củng cố những nhận thức đúng, uốn nắn những nhậnthức chưa đúng Việc kiểm soát sự thực hiện qua thông tin, tự đánh giá, điềuchỉnh Việc đánh giá và xác định các năng lực phải theo các quan điểm là ngườihọc phải thực hành được các công việc giống như người công nhân thực hiện

Trang 10

trong thực tế Việc đánh giá riêng từng người khi họ hoàn thành công việc, đánhgiá không phải là đem so sánh người học này với người học khác mà đánh giádựa trên tiêu chuẩn nghề.

Trang 11

PHẦN II SỬ DỤNG CÁC PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TÍCH CỰC VÀ LỒNG GHÉP TÍCH HỢP TRONG BÀI HỢP CHẤT CỦA CACBON Bài

Hiểu được:

hóa yếu ( tác dụng với Mg, C )

1.2 Môn Sinh học

1.3 Môn Địa lý

với không khí và môi trường sống

phát triển

1.4 Môn Giáo dục công dân

Giúp học sinh hiểu:

1.5 Môn toán

1.6 Môn Tin học

Trang 12

- Biết sử dụng phần mềm Microsoft word, Microsoft Office PowerPoint.

quan

lượng oxit trong hỗn hợp phản ứng với CO; Tính thành phần % thể tích khí CO và

2.2 Môn Sinh học

làm cho môi trường bị suy thoái ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của conngười; Chỉ ra được những biện pháp để sử dụng tài nguyên rừng một cách bềnvững

2.3 Môn Địa lý

2.4 Môn Giáo dục công dân

giáo dục ý thức của học sinh với việc bảo vệ sức khỏe của bản thân và mọi ngườixung quanh, bảo vệ môi trường, chống biến đổi khí hậu toàn cầu

năng của bản thân

Trang 13

- Biết thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân trong lĩnh vực bảo vệ môi trường.

PowerPoint, đặc biệt kĩ năng liên kết với các file hình ảnh và âm thanh

2.8 Y học

hiện tượng ngộ độc khí CO

2.7 Liên quan tới Kỹ năng sống: Kỹ năng lập kế hoạch Kỹ năng làm việc

nhóm Kỹ năng giao tiếp Kỹ năng đồng cảm, lắng nghe Kỹ năng phòng cháy,chữa cháy

3 Thái độ

cho đạt hiệu quả cao nhất

tập với môn hoá học Bồi dưỡng khả năng tự học và học tập suốt đời cho học sinh

sáng tạo, thể hiện ở các giải pháp khi trình bày sản phẩm

bếp than, nung gạch, …

hiện nhiệm vụ được giao, hợp tác trong các hoạt động nhóm và tinh thần tiết kiệm

Trang 14

- Học sinh nhận thức về trách nhiệm của bản thân góp phần bảo vệ môi trường

và vận động người thân, cộng đồng bảo vệ môi trường Chủ động tham gia cáchoạt động bảo vệ môi trường tự nhiên xung quanh

4.2 Năng lực chuyên biệt

4.3 Năng lực vận dụng kiến thức liên môn:

Để học tốt chủ đề “Hợp chất của cacbon” học sinh cần học tập và

vận dụng các kiến thức liên môn:

+ Lớp 10 – Tiết 49, 50: Oxi - Ozon

Hóa học + Lớp 12 – Tiết 65: Hoá học và vấn đề môi trường

+ Lớp 11 – Bài 15: Cacbon

Môn Sinh và phát triển ở động vật

thiên nhiên+ Lớp 12 – Tiết 45: Địa lí ngành giao thông vận tải

+ Lớp 12 – Tiết 49: Môi trường và tài nguyên thiên nhiên

Môn Địa lí + Lớp 12 – Tiết 50: Môi trường và sự phát triển bền vững.

+ Lớp 12 – Bài 14: Sử dụng và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên+ Lớp 12 – Bài 15: Bảo vệ môi trường và phòng chống thiêntai

Môn Tin học + Lớp 10 – Tiết 37,38 – Bài 14: Khái niệm về soạn thảo văn

Trang 15

Word

Ngoài ra học sinh cần phải vận dụng thêm kiến thức của các môn: Toán, Y học

để giúp cho dự án học tập đạt hiệu quả tốt nhất

II Thời lượng dự kiến: 3 tiết trên lớp và 1 tuần làm việc nhóm ở nhà.

III Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

2 Học sinh

- Chuẩn bị sách vở, đồ dùng học tập; các tư liệu cần tìm hiểu; chuẩn bị các hoạtđộng cần tiến hành và kết quả thu thập được; Sẵn sàng theo sự phân công củanhóm; Chuẩn bị báo cáo kết quả được phân công

Sưu tầm tranh, ảnh và video về ô biến đổi khí hậu,

-Bảng phân công nhiệm vụ

- Máy ảnh, máy tính

3 Các phần mềm ứng dụng công nghệ thông

tin - Phần mềm Microsoft Word

Trang 16

- Phần mềm Microsoft Power point

IV Phương pháp dạy học và kiểm tra đánh

giá 1 Phương pháp dạy học

trải bàn, Kỹ thuật 3 lần 3, Sử dụng bản đồ tư duy, Kỹ thuật KWL…

2 Kiểm tra đánh giá

biên đôi khi hâu

HS: Xem video.

GV: Môt trong cac nguyên nhân lơn

nhât gây ra biên đôi khi hâu toan câu

hiên nay đo la hơp chât cua cacbon Vậy

hợp chất cacbon đó là gì? Đê co thê tra

lơi câu hoi nay thây mơi cac em đi tim

hiêu bai hoc ngay hôm nay

GV: Giới thiệu kĩ thuật KWL

Trang 17

K: Know – những điều đã biết; W: Want to know – Những điều muốn biết; L –

Learned – những điều đã học được; Sau đó GV phát phiếu học tập KWL cho các

nhóm học sinh nhằm khơi gợi lại cho các em những điều đã biết về oxit, axit, muối

và điền vào cột K Tiếp theo các em hợp tác động não đưa ra các câu hỏi trong cột

W Sau đó GV thu phiếu lại và cuối tiết học các em thu nhận các thông tin và điền

GV: Vây khi CO co nhưng tinh chât gi

ma lai được mệnh danh là “Sát thủ vô

hình” ? Chung ta xe cung nhau đi tim

GV: Sư dung ki thuât manh ghep

chia lơp thanh 3 nhom (số nhóm được chia = số chủ đề x n )

Trang 18

 Vong 1: Nhom chuyên sâu

Mỗi nhóm được giao một nhiệm vụ với

những nội dung học tập khác nhau

Nhom 1: Nghiên cứu vê tinh chât

vât li cua CO (Phiếu học tập số 1)

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 NHIỆM VỤ HỌC TẬP CỦA NHÓM 1

I Nội dung thảo luận

1 Dự đoán tính chất vật lí của khí CO về màu sắc? mùi vị? Tính

tan? tỉ khối với không khí?

2 Tìm hiểu về nhiệt độ hoá lỏng? nhiệt độ hoá rắn?

3 Khí CO có độc không?

II Chuẩn bị nội dung chia xẻ ở nhóm mảnh ghép

Trình bày kết luận về tính chất vật lí của khí CO.

hoa hoc cua CO (Phiếu học tập số 2)

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 NHIỆM VỤ HỌC TẬP CỦA NHÓM

2 I Nội dung thảo luận

1 Dự đoán CO là lạo oxit nào?

2 Xác định số oxi hoá của C trong CO ? Dự đoán tính chất hoá học

của CO ?

3 Viết được các phương trình thể hiện tính chất hoá học của CO?

Trình bày kết luận về tính chất hoá học của khí CO Dẫn ra

- Không tác dụng với nước, axit và dung dịch kiềm ở điều kiện thường

Trang 19

Nhom 3: Nghiên cứu vê phương

phap điêu chê CO (Phiếu học tập 3)

I Nội dung thảo luận

1 Trong phòng thí nghiệm CO được điều chế như thế nào? Điều

kiện để phản ứng xảy ra là gì?

2 Trong phòng công nghiệm CO được điều chế bằng những

phương pháp nào? Quy trình điều chế của từng phương pháp?

3 Cho biết ứng dụng của hỗn hợp sản phảm từ quá trình điều chế

CO?

Trình bày kết luận về phương pháp điều chế CO trong PTN và

trong CN Dẫn ra phương trình minh hoạ.

HS: Mỗi cá nhân làm việc độc lập

trong khoảng vài phút, suy nghĩ về câu

hỏi, chủ đề và ghi lại những ý kiến của

mình Khi thảo luận nhóm phải đảm

bảo mỗi thành viên trong từng nhóm

đều trả lời được tất cả các câu hỏi trong

nhiệm vụ được giao và trở thành

chuyên gia của lĩnh vực đã tìm hiểu và

có khả năng trình bày lại câu trả lời của

 khí CO được dùng làm nhiên liệu

-Ở nhiệt độ cao CO còn khử được nhiềuoxit kim loại

 CO được dùng làm chất khử trong nghành công nghiệp luyện kim

2 Trong công nghiệp

C+O 2 t0 CO 2 C+CO 2

t0 2CO

Trang 20

1.Trình bày tính chất vật lí của CO 2

2.Trình bày tính chất hóa học của CO 2

3.Trình bày phương pháp điều chế CO 2

GV: Cho các nhóm mảnh ghép treo sản

phẩm là nội dung trả lời đã viết lên giấy

một đại diện lên trình bày sản phẩm của

nhóm mình

HS: Lên trình bày

GV: Nhận xét, chấm điểm các nhóm và

kết luận các nội dung HS: Nghe giảng.

o Tích hợp môn sinh học, địa lí, y học,

liên hệ thực tế

GV: Sư dung ki thuât khăn trai ban

Hình 3.3.Sơ đồ lò gas

Trang 21

quanh Phần xung quanh được chia theo

số thành viên của nhóm Mỗi người ngồi

vào vị trí tương ứng với từng phần xung

quanh

Nhiêm vu cua cac nhom la tra lơi

cac câu hoi:

CÂU HỎI THẢO LUẬN

+ Khả năng gây ngộ độc của CO?

+ Các nguồn sinh khí CO thường có trong

khoảng vài phút, tập trung suy nghĩ trả

lời câu hỏi theo từng nhiệm vụ theo

cách hỏi của riêng mình và viết vào

+ Trên cơ sở ý kiến của mỗi cá nhân,

Học sinh có thể đưa ra báo cáo với những ý chính sau:

Cacbon monooxit là cực kỳ nguy hiểm,

do việc hít thở phải một lượng quá lớn

CO sẽ dẫn tới thương tổn do giảm oxi trong máu hay tổn thương hệ thần kinh cũng như có thể gây tử vong Nồng độ chỉ khoảng 0,1% Cacbon monooxit trong không khí cũng có thể

là nguy hiểm đến tính mạng

 Các nguồn sinh ra khí CO

CO là sản phẩm cháy không hoàn toàn của các chất có chứa carbon: như khói của các vụ động đất, ô nhiễm khói công nghiệp, chất khí đọng lâu ở hầm lò, tầng hầm, khói thuốc lá, khói các lò sưởi,

Trang 22

HS thảo luận nhóm thống nhất ý kiến

và viết vào phần chính giữa của tờ giấy

phâm cua nhom

HS: Bao cao kêt qua thao luân

GV bổ xung: Trước khi xuống giếng

nên có biện pháp thử xem dưới giếng

không khí dưới đáy giếng vẫn đủ oxy

để thở Trái lại, nếu ngọn nến chỉ cháy

leo lét rồi tắt thì không nên xuống vì

không khí dưới đáy giếng thiếu oxy và

có nhiều khí CO 2 hoặc các khí độc

khác Cũng có thể nhốt một con gà hay

một con chim vào trong lồng, buộc dây

thả dần xuống nếu con vật bị chết ngạt

là dưới giếng có nhiều khí CO 2 hoặc

các khí độc khác, người không xuống

được Sau đó, nên

 Triệu chứng bị ngộ độc CO

Triệu chứng ngộ độc CO thường bắt đầu bằng cảm giác bần thần, nhức đầu, buồn nôn, khó thở rồi từ từ đi vào hôn mê.

Nếu ngộ độc CO xảy ra khi đang ngủ say hoặc uống rượu say thì người bị ngộ độc sẽ hôn mê từ từ, ngưng thở và

tử vong.

 Cơ chế ngộ độc CO

Khi vào cơ thể: CO cố định vào Hemoglobine (Hb) 85%, nó có ái lực gắn với Hb cao gấp 200 – 250 lần so với ôxy Một phần còn lại khí CO hoà tan vào plasma và cố định vào myoglobine và vào các cytocrome CO gây ra thiếu oxy chủ yếu ở hệ thần kinh trung ương, đối với cơ tim và thai nhi trong thời gian có mang Tình trạng thiếu oxy sẽ nguy hiểm đặc biệt đối với người lớn tuổi, người thiếu máu, suy hô hấp và suy tim.

 Cách sử lí ban đầu khi bị ngộ độc

khí CO

Người bị ngộ độc khí CO thường ở trong phòng đóng kín cửa nhưng có động cơ đang nổ như: xe máy, máy phát điện hoặc bếp than, củi… mà bệnh nhân bất tỉnh hoặc tử vong thì nghĩ

Trang 23

o

làm thông thoáng khí dưới đáy giếng ngay đến ngộ độc khí Cần nhanh

trước khi xuống Có thể cắt một cành chóng mở các cửa, khẩn trương đưa

cây to nhiều lá buộc dây dài thả xuống nạn nhân ra khỏi khu vực nhiễm độc và

đáy, rồi rút lên thả xuống nhiều lần nhanh chóng đưa đến cấp cứu ở cơ sở

kịp thời vì khi ngộ độc mức độ CO trên

GV: Chiếu câu hỏi kiểm tra kiến thức 60% thì tỷ lệ hôn mê và tử vong cao.

HS: Thảo luận trả lời Để phòng tránh ngộ độc thì cần phải

dùng than đúng cách Không đốt than, củi trong nhà, trong lều, không cho động cơ xe máy, ôtô nổ máy trong phòng kể cả khi mở cửa cũng rất nguy hiểm.

Khi nấu bếp than tổ ong phải mở các cửa sổ cho thoáng Để oxi không khí lưu thông, nếu đóng kín trong quá trình

đốt cháy than, không đủ oxi xẽ tạo ra khí CO rất độc:

san xuât?

Khi đốt cháy CO sinh ra một lượng nhiệt lớn cho nên CO được sản xuất dùng làm nhiên liệu.

 Kể tên một số nhà máy luyện kim ở

Việt Nam

Ở nước ta có nhà máy luyện kim gang thép Thái Nguyên, nhà máy gang thép Lào Cai, nhà máy luyện kim Cao Bằng

Hoạt động 3: TÌM HIỂU VỀ HỢP CHẤT CACBON

ĐIOXIT Tich hơp liên hê thưc tế

GV: Sử dụng trò chơi “Đuổi hình bắt

chữ ” để dẫn dắt vào nội dung bài học

Đây là hợp chất nào?

Trang 24

Trang 25

- Khí sinh ra từ sự cháy

HS: Thảo luận trả lời

GV: Đó chính là khí CO2 Vậy khí CO2

là khí gì? Có tính chất như thế nào?

Chúng ta xẽ cùng tìm hiểu trong nội

dung tiếp theo

GV: Chia lớp thành 3 nhóm chuyên sâu

( lấy 3 nhóm vừa hình thành trong nội

dung trước), mỗi nhóm làm một nhiệm

vụ độc lập

Trang 26

Nhom 1: Nghiên cứu vê tính chất

vật lí của khí CO2 (Phiếu học tập số 4)

I Nội dung thảo luận:

1 Dự đoán tính chất vật lí của khí CO 2 về màu sắc? mùi vị? tính

tan? tỉ khối với không khí?

2 Tại sao CO 2 được gọi là đá khô? Tác dụng của đá khô?

3 Khí CO 2 có độc không?

Trình bày kết luận về tính chất vật lí của khí CO 2

I Nội dung thảo luận:

1 Dự đoán CO 2 là loại oxit nào? Có những tính chất gì?

2 Quá trình quang hợp ơ cây xanh xảy ra như thế nào?

3 Từ tính chất của CO 2 cho biết ứng dụng của khí này?

Trình bày kết luận về tính chất hoá học của khí CO 2 ? Dẫn ra

phản ứng để chứng minh.

B CACBON ĐIOXIT

I TÍNH CHẤT VẬT LÍ

đá không không nóng chảy mà thănghoa, được dùng để tạo môi trường lạnh

không có hơi ẩm (gây mưa nhân tạo).

II TÍNH CHẤT HÓA HỌC

1 CO2 không cháy, không duy trì sự

cháy của nhiều chất, nên khí CO 2

2 CO2 tác dụng với nước tạo axit 2 nấc rất yếu và kém bền

Trang 27

Nhom 3: Nghiên cứu vê

(Phiếu học tập số 6)

Định dạng
Số trang	68
Dung lượng	3,28 MB

(SKKN CHẤT 2020) báo cáo kết quả nghiên cứu ứng dụng sáng kiến sử dụng các phương pháp dạy học tích cực và lồng ghép tích hợp trong bài hợp chất của cacbon

C6H12O6 2CO 2+ 2C2H5OH